Sovesh/autoresearch-gu huggingface dataset:
ચાગસ રોગ , અથવા અમેરિકન ટ્રાયપાનોસોમિયાસીસ, એક ઉષ્ણકટિબંધીય પરોપજીવી રોગ છે જે પ્રજીવટ્રાયપેનોસોમા ક્રુઝી ને કારણે થાય છે. તે મોટેભાગેકિસિંગ બગ્સનામના જંતુથી ફેલાતો રોગ છે.  ચેપના સમયગાળા દરમિયાન લક્ષણો બદલાતા રહે છે.શરૂઆતના તબક્કામાં,લક્ષણો જોવા મળતા નથી અથવા સાવ હળવા લક્ષણો જોવા મળે છે જેમ કે: તાવ, સોજેલી લસિકા ગાંઠો, માથાનો દુ:ખાવો, અથવા ડંખ માર્યો હોય તે જગ્યાએ સોજો.  8-12 અઠવાડિયા બાદ, વ્યક્તિઓ આ રોગના ગંભીર તબક્કામાં આવી જાય છે અને 60-70% લોકોમાં આ રોગના વધારે લક્ષણો જોવા મળતા નથી. અન્ય 30 થી 40% લોકોમાં પ્રારંભીક ચેપ બાદ 10 થી 30 વર્ષના સમયગાળામાં આગળના લક્ષણો વિકસે છે. 20 થી 30% લોકોમાં તે હૃદયના વેન્ટ્રિકલ ની વૃદ્ધિનો સમાવેશ કરે છે જે હૃદય પાતમાં પરિણમે છે. 10% લોકોમાં તે વિસ્તૃત અન્નનળી અથવા વિસ્તૃત અન્નનળીમાં પાણ પરિણમી શકે છે.

કારણ અને નિદાન 
ટી. ક્રુઝી સામાન્ય રીતે મનુષ્ય અને અન્ય સસ્તન પ્રાણીઓમાં ટ્રાયટોમીને ના પેટા પરિવારના લોહી ચુસીનાર નામના “કિસિંગ બગ” જંતુ”થી ફેલાતો રોગ છે. આ જંતુ કેટલાક સ્થાનીક નામથી પણ જાણીતા છે,જેમ કે: અર્જેન્ટીના, બોલિવિયા, ચાઈલ અને પ્રાગમાં વિંચુકા બ્રાઝીલમાં બાર્બેરીઓ(બાર્બર), કોલમ્બીયામાંપિટો, મધ્ય અમેરિકામાં ચિંચે, અને વેનેઝુએલામાં ચિપો. આ રોગ લોહી ચડાવાથી, અંગ ટ્રાન્સપ્લાન્ટ,પરોપજીવીથી દુષિત થયેલ ખોરાક ખાવાથી, અને માતા દ્વારા તેના ગર્ભ ને ચેપ લાગવાથી ફેલાય છે. રોગનું શરૂઆતી તબક્કાનું નિદાન માઇક્રોસ્કોપની મદદથી રક્તમાં પરોપજીવી શોધીને કરવામાં આવે છે. ગંભીર રોગનું નિદાન ટી. ક્રુઝી  માટે લોહીમાંથી પ્રતિદ્રવ્યો શોધીને કરવામાં આવે છે.

નિવારણ અને સારવાર 
નિવારણમાં મોટે ભાગે કિસિંગ બગ્સથી દૂર રહેવુ અને તે ડંખ ન મારે તેનું ધ્યાન રાખવાનો સમાવેશ થાય છે. નિવારણનાં અન્ય પ્રયાસમાં, લોહી ચડાવતી વખતે તેનુ પરિક્ષણ કરવાનો સમાવેશ થાય છે. આ રોગની રસી 2013 સુધી શોધાઇ ન હતી. પ્રારંભીક ચેપની સારવાર બેન્ઝીનોડેઝોલ અથવા નિફુર્તીમોક્સ દવા થી કરવામાં આવે છે. જો પ્રારંભીક તબક્કમાં દવા આપવામાં આવે તો ઇલાજ થઇ શકે છે પણ જો વ્યક્તિ લાંબા સમયથી ચાગસ રોગથી પીડાતી હોય તો દવા ઓછી અસરકારક રહે છે. ગંભીર રોગમાં આ દવાનો ઉપયોગ કરવાથી અંતિમ તબક્કાનાં લક્ષણોમાં વિલંબ થઈ શકે છે અથવા તેમાં અટકાવ આવી શકે છે. 40% લોકોમાં બેન્ઝીનોડેઝોલ અને નિફુર્તીમોક્સ અસ્થાયી ધોરણે ત્વચાની વિકૃતીઓ, મગજમાં ઝેરી અસર, પાચનક્રિયાની સમસ્યા જેવી આડઅસરમાં પરિણમે છે.

રોગશાસ્ત્ર 

એવુ અનુમાન કરવામાં આવ્યુ છે કે સૌથી વધુ મેક્સીકો, મધ્ય અમેરિકા અને દક્ષિણ અમેરિકા ના આશરે 7 થી 8 કરોડ લોકોમાં ચાગસ રોગ જોવા મળ્યો છે. તેના કારણે 2006 માં આશરે 12,500 લોકોનાં મૃત્યુ થયા છે. આ રોગ થયો હોય તેવા મોટા ભાગનાં લોકો ગરીબ હોય છે  અને લોકોને ખ્યાલ આવતો નથી કે તેઓને આ રોગનો ચેપ લાગ્યો છે. વધુ વસ્તી ધરાવતા વિસ્તારોને કારણે ચાગસ રોગ વધુ પ્રમાણમાં ફેલાતો જોવા મળે છે અને હવે ઘણા યુરોપના દેશો અને અમેરિકાનો પણ સમાવેશ થાયો છે. આ વિસ્તારોમાં પણ 2014 સુધીના વર્ષમાં વધારો જોવા મળ્યો છે. સૌપ્રથમ વખત આ રોગ 1909 માં કાર્લોસ ચાગસદ્વારા વર્ણવામાં આવ્યો હતો, જેમના નામ ઉપર થી આ રોગને નામ આપવામાં આવ્યુ છે. તે 150 થી વધુ અન્ય પ્રાણીઓને અસર કરે છે.

References

રોગ
દિતલા (તા. ધારી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધારી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. દિતલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

ધારી તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
જલપાઈગુડી વિભાગ ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૩ (ત્રણ) મુખ્ય વિભાગો પૈકીનો એક વિભાગ છે. આ વિભાગનું મુખ્ય વહીવટી મથક જલપાઈગુડી શહેર ખાતે આવેલું છે.

જલપાઈગુડી વિભાગમાં કુલ ૬ (છ) જિલ્લાઓ આવેલા છે.

જલપાઈગુડી વિભાગમાં આવેલા જિલ્લાઓ 

 કૂચબિહાર જિલ્લો 
 દાર્જિલિંગ જિલ્લો 
 જલપાઈગુડી જિલ્લો 
 માલદહ જિલ્લો 
 ઉત્તર દિનાજપુર જિલ્લો 
 દક્ષિણ દિનાજપુર જિલ્લો 

પશ્ચિમ બંગાળ
દાદાકુઇ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા  સુરત જિલ્લાના કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા માંડવી  તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. દાદાકુઇ ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસીઓ વસે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. જુવાર, મગફળી, ડાંગર, ચણા, વાલ, તુવર અને અન્ય શાકભાજી અહીંનાં ખેત- ઉત્પાદનો છે. આ ઉપરાંત કેટલાક ખેડૂતો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે.

માંડવી તાલુકો(સુરત)
સુરત જિલ્લો
સહાડા (તા. ગરબાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ગરબાડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સહાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ,  અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ગરબાડા તાલુકો
વાઈ, ખેંચ, આંચકી, ફેફરું કે અપસ્માર  (અંગ્રેજી: એપીલેપ્સી) એ એક ચેતાતંત્રીય ખામી છે. આ આંચકી જાણી ન શકાય તેવા ટૂંકા સમયથી લઈને જોરદાર આંચકા સાથેની લાંબા સમયની હોઈ શકે છે. તેના કારણે શારીરિક ઈજા પહોંચી શકે છે જેમકે ક્યારેક હાડકાં તૂટી જવા. આંચકી કોઈ દેખીતા કારણ વગર ફરી ફરીને આવી શકે છે. કોઈ ખાસ કારણથી જેમકે ઝેરના કારણે આવતી આંચકીઓ અલગ છે અને તે વાઈ નથી. દુનિયાના કેટલાક ભાગોમાં વાઈના દર્દીઓ સામાજિક તિરસ્કાર પામે છે.

મોટા ભાગના કિસ્સામાં આંચકીનું કારણ અજાણ્યું હોય છે. કેટલાક કિસ્સામાં મગજને ઈજા, મગજની ગાંઠ, પક્ષઘાત, મગજના ચેપ, જન્મજાત ખામીઓથી આંચકીઓ આવી શકે છે. આ પ્રક્રિયાને એપીલેપ્ટોજીનેસીસ કહે છે. થોડાક કિસ્સામાં જનીનિક કારણો પણ જોવા મળેલ છે. મગજના આંતરિક ભાગની ચેતાઓની વધુ પડતી અથવા બિનજરૂરી પ્રવૃત્તિઓના કારણે પણ આંચકી આવે છે. નિદાન સમયે અન્ય ખામીઓ જોવામાં આવે છે જે સમાન પરિસ્થિતિ પેદા કરી શકે છે જેમકે બેભાન થવું, નશામુક્તિ, ક્ષારનું પ્રમાણ શરીરમાં ખામીયુક્ત હોવું. તેમાં મગજના ફોટા પાડવા અને લોહીની તપાસ સામેલ હોય છે. સામાન્ય તપાસ ઉપરાંત મગજના ઇલેક્ટ્રોસીફેલોગ્રામ (EEG) દ્વારા આ ખામી છે તેમ સ્થાપિત કરાય છે.

ચોક્કસ કારણોથી આંચકી આવતી હોય તો તેને અટકાવી શકાય છે. ૭૦% કિસ્સામાં દવાઓથી તેને અંકુશિત કરી શકાય છે. તેના સસ્તા વિકલ્પ પણ ઉપલબ્ધ છે. જેઓને દવા અસર ન કરે તેમને શસ્ત્રક્રિયા, ચેતાઉત્તેજનની ક્રિયા અને ભોજનમાં ફેરફારની સલાહ પણ આપવામાં આવે છે. આંચકીના તમામ કિસ્સા જીવનપર્યત નથી હોતા. ઘણા લોકો એટલા સાજા થઇ જાય છે કે એમને કોઈ સારવારની જરૂરિયાત નથી રહેતી.

૨૦૧૫ના આંકડાઓ મુજબ દુનિયામાં ૩ કરોડ ૯૦ લાખ લોકોને વાઈ છે. તે પૈકી ૮૦% કિસ્સા વિકાસશીલ દેશોમાં છે. ૧૯૯૦માં ૧,૧૨,૦૦૦ લોકો વાઈના લીધે મૃત્યુ પામેલ જે આંકડો ૨૦૧૫માં વધીને ૧,૨૫,૦૦૦ થયેલ છે. વાઈ ઘરડા લોકોમાં સામાન્ય છે. વિકસિત દેશોમાં વાઈ નવા કિસ્સા બાળકો અને વૃદ્ધોમાં વધુ જોવા મળે છે. વિકાસશીલ દેશોમાં મોટા બાળકો અને તરુણોમાં આ ખામીની શરૂઆત જોવામાં આવે છે. ૫થી ૧૦% લોકોમાં કોઈ કારણ વગર ૮૦ વર્ષે આંચકી આવે છે, અને તેમાં જ બીજી આંચકીની સંભાવના ૪૦થી ૫૦% છે. ઘણા દેશોમાં વાઈ આવતી હોય તેમના પર વાહન ચલાવવા પર પ્રતિબંધ છે અથવા ચોક્કસ સમય સુધી વાઈ ન આવે તો ફરી ચલાવવા દેવાય છે. તેનું અંગ્રેજી નામ એપીલેપ્સી છે જે પ્રાચીન ગ્રીક શબ્દ આધારિત છે જેનો અર્થ "ખેંચી લેવું, ઝડપી લેવું" થાય છે.

સંદર્ભ

વધુ માહિતી 
 
 
 "અપસ્માર", ગુજરાતી વિશ્વકોશ, પાનાં. ૨૭૫-૨૭૭

બાહ્ય કડીઓ 
 
 
 વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠન તત્થ્યપત્ર

રોગ
ખુઅડો ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના અબડાસા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ , તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

સંદર્ભ 

અબડાસા તાલુકો
કંબોઈ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કાંકરેજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કંબોઈ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, માધ્યમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, પશુ દવાખાનું તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ગામમાં જૈન દેરાસર, ગાયત્રી મંદિર તેમજ ભવાની માનું મંદિર પણ આવેલું છે.

કાંકરેજ તાલુકો
રાવેર તાલુકો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના જલગાંવ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૫ તાલુકાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો તાલુકો છે. રાવેર નગર ખાતે આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે.

બાહ્ય કડીઓ 
 રાવેર તાલુકા વિશે માહિતી

મહારાષ્ટ્ર
બામણગામ (તા. કાલાવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા  કાલાવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બામણગામ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

કાલાવડ તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
ચારી (તા. ધાનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા  દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધાનપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ચારી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ડાંગર, મગ, અડદ, ચણા, કપાસ,  દિવેલી,  અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ધાનપુર તાલુકો
મુનિસુવ્રત (મુનિસુવ્રત સ્વામી અથવા મુનિસુવ્રત નાથ) એ જૈન ધર્મ અનુસાર હાલમાં ચાલી રહેલા અવસર્પિણીકાળના ૨૦મા તીર્થંકર છે.  જૈન મત અનુસાર તેમણે પોતાના સર્વ કર્મોનો ક્ષય કર્યો અને પોતાના આત્માને મુક્ત કરી સિદ્ધ બન્યા. શાસ્ત્રો અનુસાર જૈન રામાયણ મુનિસુવ્રતના કાળમાં ઘટી હોવાનું  જણાવાયું છે. તેમના મુખ્ય ગણધર મલ્લિસ્વામી હતા.

દંતકથા 
મુનિસુવ્રત એ જૈન ધર્મ અનુસાર હાલમાં ચાલી રહેલા અવસર્પિણીકાળના ૨૦ મા તીર્થંકર છે.

જૈન શાસ્ત્રો અનુસાર ૧૯ મા તીર્થંકર મલ્લિનાથના જન્મ પછી ૩૪,૫૦,૦૦૦ વર્ષે થયો હતો. આણત કલ્પ નામના દેવલોકમાં આયુષ્ય પૂર્ણ કરી તેમનો  જીવ હરિવંશ કુળના રાણી પદ્મા અને રાજા સુમિત્રને ઘેર આસો સુદ બારશના દિવસે જન્મ લીધો. તેની પહેલાના જન્મમાં મુનિસુવ્રત મહાવિદેહ ક્ષેત્રમાં ચંપાના રાજા હતા. તેમનું નામ સુરશ્રેષ્ઠ હતું.

શ્રાવણ મહિનાની વદ ત્રીજના દિવસે રાજગૃહીની રાણી પદ્માએ ૧૬ સ્વપ્ના જોયા. આ વાત તેમણે રાજાને કરી અને રાજાએ તેનો અર્થ સૂચવતા જાણાવ્યું તેમને ઘેર તીર્થંકરનો જન્મ થવાનો છે.  ત્યાર બાદ શ્રાવણ સુદ પૂનમે ઈ.સ. પૂર્વે ૧૧,૮૪,૯૮૦માં મુનિસુવ્રતનો જન્મ થયો.

જૈન ગ્રંથો અનુસાર કુમારાકાળના ૭૫૦૦ વર્ષો પછી, મુનિસુવ્રતે ૧૫,૦૦૦ વર્સો સુધી તેમન દેશ પર રાજ (રાજકાળ) કર્યું.  ત્યારબાદ તેઓ રાજપાટ આદિનો ત્યાગ કરી દીક્ષા અંગીકાર કરી સાધુ બન્યા. દીક્ષા લીધા બાદ ૧૧ મહિના સુધી તેઓ કર્મોનો ક્ષય કરતાં કરતાં છદમસ્ત રૂપે (છદમસ્તકાળ) વિચર્યા અને ત્યાર બાદ કેવળજ્ઞાન પામ્યા.

તેમની ઊંચાઈ ૨૦ ધનુષ (૬૦ મીટર) હતી.

કેવળ જ્ઞાન પામ્યા પછી મુનિસુવ્રત ૩૦,૦૦૦ વર્ષો સુધી વિચર્યા હોવાનું મનાય છે અને ત્યાર બાદ ફાગણ વદ બારસના સમ્મેત શિખર પર નિર્વાણ પામ્યા.

સાહિત્ય 
સ્વયંભુસ્રોત  - આચાર્ય સામંતભદ્ર રચિત સ્વયંબુસ્રોત ચાર તીર્થંકરોના ગુણગાન કરે છે તેમાંથી પાંચ શ્લોક મુનિસુવ્રતનાથના ગુણોનું વર્ણન કરે છે.

જૈન રામાયણની ઘટનાઓ મુનિસુવ્રતના કાળમાં ઘટેલી હોવાનું જૈન શાસ્ત્રોમાં લખેલું છે.

મુખ્ય મંદિરો 

 ચતુર્મુખ બાસડી, કર્ણાટકમાં આવેલું એક જાણીતું જૈન મંદિર છે. આ મંદિર અરનાથ, મલ્લિનાથ અને મુનિસુવ્રતને સમર્પિત છે.
 શ્રી મુનિસુવ્રત-નેમિ-પાર્શ્વ જિનાલય - સંથુ રાજસ્થાન
 પૈઠણ જૈન તીર્થ.
ગુપ્તીધામ ગનૌર

ચિત્રો

આ પણ જુઓ 

 અરિહંત (જૈનધર્મ)

નોંધ

સંદર્ભો 

 
 
 
 
 
 

વર્તમાન ચોવીસીના તીર્થંકરો
અઝટેક લિપિ ( અંગ્રેજી:Aztec writing) ( હિંદી:अजटेक लिपि) મેક્સિકો પ્રદેશના ઉત્તર-પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલી એનિમાસ નદીના ખીણપ્રદેશમાં વસવાટ કરતા રેડ ઇંડિયન આદિવાસીઓની પરંપરાગત વહેવારની ભાષા અને લિપિ છે. અઝટેક ભાષા અને લિપિને સ્થાનીક ભાષામાં નહુઆ અથવા નહુઅતલ કહેવામાં આવે છે. અંગ્રેજી ભાષા અને સ્પેનીશ ભાષાના માધ્યમ દ્વારા આ ભાષાના કેટલાક શબ્દો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્વીકૃતિ પ્રાપ્ત કરી ચુક્યા છે, જેમ કે ટોમેટો, ચોકલેટ, ક્રોસેલાટ વગેરે. મેક્સિકો નગર ખાતે હાલના સમયમાં અઝટેક (નહુઆ) બોલવા વાળા લોકોની સંખ્યા લગભગ દસ લાખ જેટલી છે. 

આ ભાષા અમેરીકન કુળ (ઉટી-અઝટેક વર્ગ)ની એક ભાષા છે. આ ભાષાઓને કુલ ૬ (છ) ઉપવર્ગોંમાં વહેંચવામાં આવેલી છે, જેમ કે- ૧. નહુઅતલ્ ૨. પિપિલ, ૩. નિકરઓ, ૪. ટલસ્કલટેક, ૫. સિગુઆ, ૬. કજ઼કન. રોમન લિપિનું આધિપત્ય સ્થપાયું તે પૂર્વેના સમયકાળમાં આ ભાષાઓ જે લિપિમાં લખવામાં આવતી હતી તેને અઝટેક લિપિ કહેવામાં આવે છે. આ એક ચિત્રલિપિ જ છે. આ લિપિ અમેરીકાની માયાલિપિનું એક વિકસિત સ્વરૂપ છે. આ લિપિના બધાજ સંકેત ચિન્હો ચિત્ર જ હોય છે.

અન્ય વાંચવાલાયક સામગ્રી 

લિપિ
આદિવાસી સંસ્કૃતિ
રેડ ઈન્ડીયન સંસ્કૃતિ
ધામણી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક અને  મહારાષ્ટ્ર રાજ્યને અડીને આવેલા એવા  ધરમપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ધામણી ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, દૂધની ડેરી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે.

આ ગામમાં ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન મુખ્ય વ્યવસાય છે. આ ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે. અહીંના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી અને પશુપાલન છે. પહેલાં અહીં નાગલી, ડાંગર, વરાઇ જેવાં ધાન્યો જ પકવવામાં આવતાં પરંતુ, હાલના સમયમાં શેરડી, ડાંગર, કેરી, ચીકુ અને શાકભાજી આ ગામનાં ખેત-ઉત્પાદનો છે. અહીંના લોકો કુકણા બોલી બોલે છે, જે ગુજરાતી ભાષાથી એકદમ અલગ હોય છે.

આ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.

વલસાડ જિલ્લો
ધરમપુર તાલુકો
જસાપર (તા. કાલાવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા  કાલાવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

કાલાવડ તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
ત્રિકમલાલ જીવણલાલ મિસ્ત્રી (જન્મ ૧ ઑગસ્ટ ૧૯૩૯) ગુજરાતના કાષ્ઠશિલ્પી છે.

પ્રારંભિક જીવન
ત્રિકમલાલ મિસ્ત્રીનો જન્મ ૧ ઑગસ્ટ ૧૯૩૯ના રોજ ખેડા જિલ્લાના મહેમદાવાદ તાલુકાના ઘોડાસર ખાતે સુથારી કામના કસબી પરિવારમાં થયો હતો. તેમના પિતા ઘોડાસર રાજ્યનું રાચરચીલું બનાવતા હતા. આથી પિતાનો વારસો ત્રિકમલાલને ગળથૂથીમાંથી મળેલો હતો. કલાની તાલીમ માટે તેમના પિતાએ તેમને વડોદરામાં સોમનાથભાઈ મેવાડાને ત્યાં મોકલ્યા. ત્યારબાદ તેઓ પંચમહાલ જિલાના તાલીમકેન્દ્રમાં જોડાયા અને પછીથી અમદાવદમાં સ્ટેટ ડિઝાઇન સેન્ટર નામના તાલીમકેન્દ્રમાં જોડાયા.

તેમની એક વર્કશૉપ તેમના વતન બારેજડી (મહેમદાવાદ)માં આવેલી છે, જ્યાં તેમની કાષ્ટકલાકૃતિઓ જળવાયેલી છે.

પુરસ્કારો
તેમના એક કાષ્ઠઝુમ્મરને ૧૯૭૨માં નૅશનલ ક્રાફ્ટસમૅનનો ઍવૉર્ડ પ્રાપ્ત થયો હતો. અને એના બીજા વર્ષે તેમને રાષ્ટ્રિય પુરસ્કાર પ્રાપ્ત થયો હતો. 'ધર્મરથ' નામની તેમની એક કૃતિને તત્કાલીન વડાપ્રધાનના હસ્તે તામ્રપત્ર તથા રૂ. ૨૫૦૦નું પારિતોષિક મળ્યું હતું. ૧૯૭૮માં મૉસ્કો ખાતે યોજાયેલ ટ્રેડ ફેરમાં ઑલ ઇન્ડિયા હૅન્ડિક્રાફ્ટ બૉર્ડ તરફથી મોકલાયેલ પ્રતિનિધિમંડળમાં તેમનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યાં તેમના ૨ મહિનાના રોકાણ દરમિયાન તેમના કૌશલ્યનું સક્રિય પ્રદર્શન કરાયું હતું. ત્યાંના કલાકારોના સહવાસમાં આવવાથિ અને તેમણે એક કાષ્ઠશિલ્પ રચ્યું હતું હે ભારત-રસિયાના મૈત્રીના પ્રતિકરૂઓએ સોવિયેત વડાપ્રધાન કૉસિજિનને ભેટ આપવામાં આવ્યું હતું.

સંદર્ભો

બાહ્ય કડીઓ
 
ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
૧૯૩૯માં જન્મ
માન મરૂડી (તા. દ્વારકા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. માન મરૂડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

દ્વારકા તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
સરોડા (તા. બાલાસિનોર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક તથા એક સમયના બાબી વંશના રાજ્ય એવા ઐતિહાસિક  બાલાસિનોર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સરોડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

બાલાસિનોર તાલુકો
બાદરપુર (તા. વડનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વડનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બાદરપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ,  દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

વડનગર તાલુકો
મોર્સ કોડ એ શાબ્દિક માહિતીને બંધ-ચાલુ ટન, લાઇટ અથવા ક્લિકની શ્રેણી દ્વારા પ્રસારણ કરવાની એક પદ્ધતિ છે કે જે ખાસ સાધન વિના કુશળ સાંભળનાર કે નિરીક્ષક દ્વારા સમજી શકાય છે. આંતરરાષ્ટ્રિય મોર્સ કોડ  ધ્વારા ISO મૂળ લેટિન મૂળાક્ષરો, કેટલાક વધારાના લેટિન અક્ષરો, અરબી અંકો અને થોડાક  વિરામચિહ્નોને  "બિંદુઓ" અને "ડેશો" ની અનુક્રમે ટુંકી અને લાંબી શ્રેણી ધ્વારા સાંકેતિક લિપિમાં લખી શકાય છે.

સંદર્ભ
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે.  ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

સંદર્ભ 

સૌરાષ્ટ્ર
ઉંરોટ (તા. સાંતલપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સાંતલપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઉંરોટ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

સાંતલપુર તાલુકો
સંથાલ પરગણા ભારત દેશના ઇશાન ભાગમાં આવેલા  ઝારખંડ રાજ્યમાં આવેલા વહીવટી એકમો પૈકીનો એક છે. આ ઝારખંડનું એક કમીશન છે. જેનું મુખ્ય મથક દુમકા નગરમાં આવેલું છે. આ વિભાગીય ક્ષેત્રમાં  ઝારખંડ રાજ્યના  છ જિલ્લાઓ જેમાં ગોડ્ડા, દેવઘર, દુમકા, જામતાડા, સાહિબગંજ અને પાકુડ  જિલ્લાઓ સામેલ છે. બ્રિટિશ રાજમાં પહેલાં સંથાલ પરગણા નામથી જ સંયુક્ત બિહારમાં એક જિલ્લો હતો, જેને ઇ. સ. ૧૮૫૫ના વર્ષમાં બ્રિટિશરો દ્વારા  જિલ્લો ઘોષિત કરવામાં આવ્યો હતો અને આ જિલ્લો તે સમયમાં બંગાળ પ્રેસિડન્સીનો એક હિસ્સા હતો. સંથાલ પરગણા નામ બે શબ્દો સંથાલ (જેને કેટલાક લોકો સંતાલ તથા સાંથાલ પણ કહે છે) - જે એક આદિવાસી સમુદાય છે, અને પરગણા એક ઉર્દૂ શબ્દ છે - જેનો અર્થ પ્રાંત અથવા રાજ્ય એવો થાય છે - થી બનેલું છે. 
સંથાલ પરગનામાં સામેલ બધા છ જિલ્લાઓમાં સાંથાલ આદિવાસીઓની વસ્તી બહુમતી ધરાવે છે. આ આદિવાસીઓ ઓસ્ટ્રો એશિયાટિક ભાષા પરિવારમાં આવતી સાંથાલી] અને ભારતીય આર્ય ભાષા પરિવારમાં આવતી અંગિકા ભાષાનો ઉપયોગ સામાન્ય વહેવારમાં કરતા હોય છે. બ્રિટિશ રાજના સમયકાળ દરમિયાન આદિવાસીઓ દ્વારા અહિયાં કેટલાય વિદ્રોહ થયા હતા, જેમાં તિલકા માંઝી, વિરસા મુંડા, [[કાન્હૂ મુર્મૂ] તથા સિદ્ધૂ મુર્મૂ વગેરે આદિવાસી નેતાઓએ ખુબજ મહત્વની ભૂમિકા નિભાવી હતી. 

 ઝારખંડ
રળિયાતી ભુરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઝાલોદ તાલુકાનું ગામ છે. રળિયાતી ભુરા ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ,  અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.

ઝાલોદ તાલુકો
ભંડારીયા મોટા (તા. અમરેલી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા અમરેલી તાલુકાનું એક ગામ છે. ભંડારીયા મોટા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, નવોદય વિદ્યાલય, કૃષિ મહાવિદ્યાલય, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ભૂગોળ 
ભંડારીયા મોટાની નજીકમાં સાંતલી અને શેત્રુંજી નદીઓ વહે છે. ગામની નજીક સાંતલી નદી પર (પાણીયા ડેમ) બની રહ્યો છે.

ભંડારિયા મોટા અમરેલીથી ૧૭ કિમીના અંતરે આવેલું છે. વાંકીયા, જાળીયા, થોરડી, તરવડા અને બાબાપુર ગામો ભંડારીયા મોટાના પડોશમાં આવેલા છે.

સંદર્ભ 

અમરેલી તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
નવા ધાટીલા (તા. હળવદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હળવદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નવા ધાટીલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

હળવદ તાલુકો
લ્યુટેશિયમ  એ એક રાસાયણિક તત્વ છે તેની સંજ્ઞા Lu અને અણુ  ક્રમાંક ૭૧ છે.આ તત્વ લેંથેનાઈડઝ શ્રેણીનું અંતિમ તત્વ છે. અને શ્રેણીના ચઢતા ક્રમ્ અનુસાર તે આ શ્રેણીના સૌથી ચડિયાતા ગુણધર્મો બતાવે છે જેમકે સૌથી વધુ સખતાઈ અને ઘનતા. અન્ય લેંથિનાઈડ તત્વોથી વિપરીત આ તત્વ આવર્તન કોઠાના જૂથ ડી માં આવેલું છે. અને આને જૂથ ડીના લેંથેનાઈડ તરીકે રાખવામાં આવે છે. રાસાયણિક રીતે આ તત્વ એક સર્વ સામાન્ય લેંથેનાઈડ જ છે : 
તેનું સામાન્ય ઓક્સિડેશન બંધનાંક +૩ છે, જે તેના ઓક્સાઈડ, હેલાઈડ અને અન્ય સંયોજનોમાં જોવા મળે છે. અન્ય અંતિમ લેંથેનાઈડ સમાન પાણીમામ્ દ્રાવ્ય દ્રાવણમાં આ તત્વ જટીલ અણુ બનાવે છે જેમાં પાણીના નવ અણુઓ હોય છે.

આ ધાતુની શોધ સ્વતંત્ર રીતે તણ વ્યક્તિઓએ કરી હતી, ફ્રેંચ વૈજ્ઞાનિક જ્યોર્જિસ અર્બેન, ઓસ્ટ્રીયન ખનિજ શાસ્ત્રી બેરન કાર્લ ઓયર વોન વેલ્સબાચ અને અમેરિકન રસાયણ શાસ્ત્રી ચાર્લ્સ જેમ્સ. આ દરેકે ઈટર્બિયા ખનિજની એક અશુદ્ધિ તરીકે આ ધાતુ શોધી. પહેલા આને પણ ઈટર્બિયમ મનાતી હતી. આ ધાતુની શોધ કોણે પ્રથમ કરી તે વિષે ઘણામ્ વદ પ્રતિવાદ થયાં.પણ આનું માન અર્બેનને ફાળે ગયું કેમકે તેણે તી સૌ પ્રથમ પ્રસિદ્ધ કર્યું હતું. તેમણે આનું નામ lutecium રાખ્યું પણ ૧૯૪૯માં આનું નામકરણ lutetium કરવામાં આવ્યું. પારંપારિક રીતે લ્યુટેશિયમને દુર્લભ પાર્થિવ તત્વની શ્રેણીમાં રખાયું છે. 

લ્યુટેશિયમ એ દુર્લભ અને મોંઘી હોવાથી અમુક ચોક્ક્સ ઉપયોગ ધરાવે છે. ઉલ્કાની આયુ જાણવા માટે લ્યુટેનિયમ-૧૭૬ નો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. પ્રાયઃ આ ધાતુ ઈટ્રીયમ સાથે અથવા અમુક મિશ્ર ધાતુઓ તરીકે વપરાય છે.
﻿

રાસાયણિક તત્વો
ગ્રેગોરીયન પંચાંગ પ્રમાણે વર્ષના ૧૨ મહિનાઓ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. આ ૧૨ મહિનામાં છઠ્ઠા ક્રમે જૂન મહિનો આવે છે. જૂન મહિનાના ૩૦ દિવસ હોય છે.
જૂન મહિના પછી જુલાઇ મહિનો આવે છે. 
૧ વર્ષના ૩૬૫ દિવસ હોય છે. લિપ વર્ષમાં ૧ વર્ષના ૩૬૬ દિવસ હોય છે. આ વધારાનો દિવસ ફેબ્રુઆરી મહિનામાં આવે છે.

અંગ્રેજી મહીનાઓ
સમય
દરિયાઈ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન અને અભયારણ્ય એ કચ્છના અખાતમાં આવેલો એક જૈવિક વિવિધતા માટેનો સુરક્ષિત વિસ્તાર છે જે કચ્છના અખાતના દક્ષિણ છેડે દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલું છે. આ સુરક્ષિત વિસ્તારને રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન અને અભયારણ્ય એમ બંનેનો દરજ્જો મળ્યો છે. ૧૯૯૦માં, ઓખાથી લઈને જોડીયા સુધી ના ૨૭૦ ચો કિમી ક્ષેત્રને દરિયાઈ અભયારણ્ય જાહેર કરાયું. તે પહેલાં, ૧૯૮૨માં, ૧૧૦ ચો કિમી કેન્દ્રીય ક્ષેત્રને વન્યજીવ (સંરક્ષણ) કાયદા અંતર્ગત આરક્ષિત ક્ષેત્ર જાહેર કરાયું હતું. આ ભારતનું સર્વ પ્રથમ દરિયાઈ ઉદ્યાન છે. આ દરિયાઈ ઉદ્યાનમાં જામનગર કિનારે ૩૦ થી ૪૦ ટાપુઓ છે જે કરાડ દ્વારા ઘેરાયેલ છે. આમાંથી સૌથી પ્રખ્યાત ટાપુ પીરોટન છે. અહીંની પ્રાણી સૃષ્ટિમાં પરવાળા, ડ્યૂગોંગ અને પક્ષરહીત પોર્પસનો સમાવેશ થાય છે.

જૈવિક વિવિધતા અને સંવર્ધન પડકારો 
આ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન અત્યંત નાજુક પર્યાવરણ ધરાવે છે. હાલના વર્ષોમાં આ ઉદ્યાનની જીવ વિવિધતા ઘણા પડકારોનો સામનો કરી રહી છે જેમ કે, પરવાળાનું નિરંતર ક્ષપણ, સિમેંટ ઉદ્યોગ દ્વારા ઠલવાતી રેતી, પાણીમાં વધતી જતી ડહોળાઈ, તેલ શુદ્ધીકરણ કારખાનાં, રસાયણ ઉદ્યોગ અને યાંત્રિક માછીમારી.

આ પણ જુવો
 પીરોટન બેટ
 અજાડ બેટ 
 રોઝી બંદર

સંદર્ભ 

ગુજરાતના રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનો
ગુજરાતનાં વન્યજીવો
દેવ ભૂમિ દ્વારકા જિલ્લો
બર્નાર્ડો આલ્બર્ટો હોસી (અંગ્રેજી: Bernardo Alberto Houssay) આર્જેન્ટીનાના એક વૈજ્ઞાનિક હતા. એમનો જન્મ આર્જેન્ટીનાના બ્યુનોસ એરિસ શહેર ખાતે થયો હતો. નાનપણથી જ વિજ્ઞાનમાં રસ ધરાવતા બર્નાર્ડો હોસી બ્યુનોસ એરિસ ખાતેની કોલેજમાં દાક્તરી વિભાગમાં અભ્યાસ કરી, એ જ કોલેજમાં ફિઝિયોલોજીના પ્રોફેસર તરીકે કાર્યરત થયા હતા.

આગળ જતાં એમણે મગજની અંદર રહેલી પિટ્યુટરી ગ્રંથિ અંગે સંશોધન કરી એમાંથી પેદા થતા હોર્મોનની ઈન્સ્યુલીન તથા શરીર માટે શક્તિ મેળવવાની પ્રક્રિયામાં તેની ભૂમિકા અંગે સંશોધન કરી શોધ કરી હતી. આ શોધ બદલ એમને નોબૅલ પારિતોષિક એનાયત કરવામાં આવ્યું હતું. એમની આ શોધને કારણે લોહીમાં શર્કરાનું પ્રમાણ કેટલું હોય છે તેની જાણ થઈ અને આ પ્રમાણ જાળવવા માટેની દવાઓ શોધાઈ હતી.

સંદર્ભ 

વ્યક્તિત્વ
વૈજ્ઞાનિક
નોબેલ પારિતોષિક વિજેતાઓ
૧૯૭૧માં મૃત્યુ
ગોવિંદ સાગર (હિંદી:गोविन्द सागर; અંગ્રેજી:Gobind Sagar) ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના બિલાસપુર જિલ્લામાં આવેલ એક માનવ-નિર્મિત સરોવર છે. આ સરોવર સતલજ નદી પર બાંધવામાં આવેલા ભાખરા નાંગલ બંધને કારણે રચાયું છે. આ સરોવરનું નામ શીખ ધર્મના દસમા ગુરુ ગોવિંદસિંહના નામ પરથી રાખવામાં આવેલ છે. વિશ્વના સૌથી વધુ ઊંચાઈ ધરાવતા બંધો પૈકીના એક એવા ભાખરા બંધની ઊંચાઈ તેના પાયાથી ૨૨૫.૫ મીટર જેટલી છે, જેનું નિર્માણ અમેરીકન બંધ નિર્માતા હાર્વે સ્લૉક્‌મ (Harvey Slocum)ની દેખરેખ હેઠળ ઈ. સ. ૧૯૫૫ થી શરૂ કરી, ઈ. સ. ૧૯૬૨માં પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું હતું.

સંદર્ભો

બાહ્ય કડીઓ
 ગોવિંદ સાગર સરોવર(Gobing Sagar Lake)

હિમાચલ પ્રદેશ
તળાવ
કોતરબોર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક તથા એક સમયના બાબી વંશના રાજ્ય એવા ઐતિહાસિક બાલાસિનોર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કોતરબોર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

આ ગામની પૃષ્ઠભૂમિ અનેક કોતરોથી બનેલી હોવાથી તથા બોરની ખેતી પણ કરવામાં આવતી હોવાને કારણે આ ગામનું નામ કોતરબોર પડ્યું છે. આ નાનું ગામ હોવાથી જરુરી વહેવારો માટે નજીકમાં આવેલા પિલોદરા ગામ જવાની જરુર પડે છે.

બાલાસિનોર તાલુકો
કારતક મહિનો હિંદુ વૈદિક પંચાગ વિક્રમ સંવત નો પ્રથમ મહિનો છે. આ મહિના પહેલાં આગલા (વીતી ગયેલા) વર્ષનો  આસો મહિનો હોય છે, જ્યારે  માગશર મહિનો આ મહિના પછી આવતો મહિનો છે.

શક સંવત પ્રમાણેનો આ આઠમો મહિનો છે. આ મહિના પહેલાં  આસો મહિનો હોય છે, જ્યારે  માગશર મહિનો આ મહિના પછી આવતો મહિનો છે.

કારતક મહિનામાં બેસતું વરસ, ભાઈ બીજ, દેવઉઠી અગિયારસ, દેવ દિવાળી જેવા તહેવારો આવે છે.

કારતક મહિનામાં આવતા તહેવારો 
 વિક્રમ સંવત કારતક સુદ એકમ : બેસતું વરસ
 વિક્રમ સંવત કારતક સુદ બીજ :  ભાઈબીજ
 વિક્રમ સંવત કારતક સુદ પાંચમ :  લાભ પાંચમ
 વિક્રમ સંવત કારતક સુદ અગિયારસ : દેવઉઠી અગિયારસ, વૌઠાનો મેળો શરૂ
 વિક્રમ સંવત કારતક સુદ પૂનમ : દેવદિવાળી / ગુરૂનાનક જયંતિ, વૌઠાનો મેળો પુર્ણ

વિક્રમ સંવત
શક સંવત
સમય
બાલીયાસણ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા  મહેસાણા જિલ્લાના મહેસાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, બાજરી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

મહેસાણા તાલુકો
ભાતખાઇ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા  સુરત જિલ્લાના કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા માંડવી  તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભાતખાઇ ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસીઓ વસે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. જુવાર, મગફળી, ડાંગર, ચણા, વાલ, તુવર અને અન્ય શાકભાજી અહીંનાં ખેત- ઉત્પાદનો છે. આ ઉપરાંત કેટલાક ખેડૂતો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે.

માંડવી તાલુકો(સુરત)
સુરત જિલ્લો
ડાભી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લાના ઉંઝા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, બાજરી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

સંદર્ભ 

ઉંઝા તાલુકો
ફલોદ (તા. વાઘોડિયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા  તથા વડોદરાથી પૂર્વ દિશામાં આવેલા  વાઘોડિયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ફલોદ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

વાઘોડિયા તાલુકો
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભુજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ , તલ, બાજરી, જુવાર,  રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

આ ગામ હાજાપર ગ્રામપંચાયત હેઠળ આવે છે.

સંદર્ભ

ભુજ તાલુકો
ભટેરા (તા. ભિલોડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં અરવલ્લીની ગિરિમાળામાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ભિલોડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ભટેરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ,  દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ભિલોડા તાલુકો
ખીરમણી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લાના વઘઇ તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. ખીરમણી ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.

આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.

વઘઇ તાલુકો
સુંદરી (તા. હળવદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હળવદ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સુંદરી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

હળવદ તાલુકો
માંડવી (તા.હાલોલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હાલોલ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. માંડવી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ,  તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

હાલોલ તાલુકો
ગાંધીધામ તાલુકો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાનો મહત્વનો તાલુકો છે. ગાંધીધામ આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. તાલુકા પંચાયતની વહીવટી કચેરી ગાંધીધામ-આદિપુરને જોડતા ટાગોર રોડ પર આદિપુર નજીક આવેલી છે. અંજાર અને ભચાઉ આ તાલુકાથી સૌથી નજીકના તાલુકા છે. આ તાલુકામાં અનેક પ્રકારના ઉદ્યોગોનો વિકાસ થયો છે. જેમાં ટ્રાન્સપોર્ટેશન, શોપિંગ, મીઠાઉદ્યોગ, લાકડાનો મોટો ઉદ્યોગ વગેરે મુખ્ય છે. સ્પેશ્યલ ઇકોનોમિક ઝોનમાં ભારતની નામાંકિત કંપનીઓની ફેક્ટરીઓ અને ઇફ્કોનો ખાતરનો પ્લાન્ટ પણ આ તાલુકામાં છે.

ગાંધીધામ તાલુકામાં જુદી-જુદી ભાષાઓ બોલાય છે, જેમાં કચ્છી, સિંધી, હિંદી અને ગુજરાતી મુખ્ય છે.

ઇતિહાસ 
ભારતના ભાગલા થતાં કરાચી બંદર પાકિસ્તાનમાં ગયું અને તેની ખોટ પૂરી કરવા માટે કંડલા બંદરનો ભારત સરકાર દ્વારા વિકાસ કરાયો હતો જે બંદર આ તાલુકામાં આવેલું છે. તેના કારણે આ તાલુકામાં અનેક ઉદ્યોગોનો વિકાસ થયો છે તથા વસતીમાં પણ વધારો થયો છે. જેને ધ્યાને રાખીને ગુજરાત સરકાર દ્વારા ૨૨ ઓગસ્ટ ૨૦૦૦ના રોજ અંજાર તાલુકામાંથી ૯ ગામો તથા કંડલા કોમ્પલેક્ષના શહેરી વિસ્તારને મેળવીને નવા ગાંધીધામ તાલુકાની રચના કરવામાં આવી હતી. આ તાલુકો કચ્છ જિલ્લામાં સૌથી નાનો તાલુકો છે.

જોવાલાયક સ્થળો 
 કંડલા બંદર
 ગાંધી સમાધી, આદિપુર.
 ભાઇ પ્રતાપની સમાધિ, ગાંધીધામના સ્થાપક.
 ગાંધીધામની સ્થાપના સમયનું નિર્વાસિતેશ્વર મહાદેવ મંદિર.
 અંતરજાળ ગામે આવેલું તળાવ.

સંદર્ભો 

કચ્છ જિલ્લો
ગુજરાતનાં તાલુકાઓ
રામગઢ (તા. ધ્રાંગધ્રા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધ્રાંગધ્રા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રામગઢ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

ધ્રાંગધ્રા તાલુકો
વોડીસંગપીપ (તા. કાલાવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા  કાલાવડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વોડીસંગ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 
ગામની નજીક  રામદેવ પીરનું મંદિર છે

કાલાવડ તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
માઝમ બંધ ગુજરાત રાજ્યના અરવલ્લી જિલ્લામાં મોડાસાથી ૯ કિમીના અંતરે મોડાસા તાલુકાના વોલવા ગામ નજીક વાત્રક નદીની ઉપનદીઓ પૈકીની મુખ્ય એવી માઝમ નદી પર આવેલો છે.

આ બંધનો મુખ્ય હેતુ સિંચાઇ છે. આ બંધમાંથી નીકળતી નહેરની લંબાઈ ૧૨.૦૬ કિલોમીટર જેટલી છે, જેની જળવહન ક્ષમતા ૩.૫૦ ઘન મીટર પ્રતિ સેકન્ડ જેટલી છે. આ નહેર વડે એકંદરે ૮૦૦૦ હેક્ટરમાં સિંચાઇ કરી શકાય છે. આ બંધની મહત્તમ ઊંચાઇ ૨૮.૭૫ મીટર જેટલી અને બંધની કુલ લંબાઇ ૨૪૦૨ મીટર જેટલી છે. આ બંધના નિર્માણમાં કોંક્રીટ ૦.૦૨૯ મિલિયન ઘન મીટર, ચણતર કામ ૦.૦૭૭ મિલિયન ઘન મીટર તેમ જ માટીકામ ૧.૮૧  મિલિયન ઘન મીટર જેટલું કરવામાં આવેલ છે. આ બંધમાં રેડિયલ પ્રકારના ૯.૧૫ મીટર x ૬.૧ મીટર કદના કુલ નવ દરવાજા લગાવવામાં આવેલ છે.

સંદર્ભ 

અરવલ્લી જિલ્લો
ગુજરાતના ડેમ
૭ એપ્રિલનો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૯૭મો(લિપ વર્ષ દરમ્યાન ૯૮મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૨૬૮ દિવસ બાકી રહે છે.

મહત્વની ઘટનાઓ 
 ૧૮૨૭ – અંગ્રેજ રસાયણ શાસ્ત્રી,જોહન વોકરે,ગત વર્ષમાં શોધેલી, પ્રથમ માચિસ વહેંચી.
 ૧૯૦૬ – નેપલ્સમાં 'માઉન્ટ વિસુવિયસ' જવાળામુખી ફાટી નિકળ્યો.
 ૧૯૪૮ – સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સંઘ દ્વારા વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO)નું ગઠન કરાયું.
 ૧૯૬૪ – આઇ.બી.એમ. એ સિસ્ટમ/૩૬૦ (કોમ્પ્યુટર) જાહેર કર્યું.
 ૨૦૦૧ – "માર્સ ઓડિસી"(Mars Odyssey) નામક મંગળ યાનનું પ્રક્ષેપણ કરાયું.
 ૨૦૦૩ – અમેરિકન સૈન્યે બગદાદ કબ્જે કર્યું.

જન્મ 
 ૧૮૯૭ - વિજયરાય વૈદ્ય (‘વિનોદકાન્ત'), ગુજરાતી સાહિત્યકાર. (અ.૧૯૭૪)
 ૧૯૨૦ – પં.રવિ શંકર, સિતારવાદક.
 ૧૯૪૨ – જીતેન્દ્ર, અભિનેતા.
 ૧૯૫૪ – જેકી ચાન,ચાઇનિઝ અભિનેતા,નિર્માતા,નિર્દેશક તથા માર્શલ આર્ટ કલાકાર.

અવસાન 
 ૧૯૪૨ - આનંદશંકર ધ્રુવ, ગુજરાતી વિદ્વાન અને લેખક (જ. ૧૮૬૯)
 ૧૯૪૭ - હેન્રિ ફોર્ડ, અમેરિકન ઓટોમોબાઇલ નિર્માતા અને ઉદ્યોગપતિ. (જ. ૧૮૬૩)

તહેવારો અને ઉજવણીઓ 
 વિશ્વ આરોગ્ય દિન (World Health Day) – વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO)નાં ૧૯૧ સભ્ય દેશો દ્વારા ઉજવાય છે.

બાહ્ય કડીઓ 
 બી.બી.સી.(BBC): આજનો દિવસ

એપ્રિલ
આરોગ્ય
વૈશાખ વદ ૧૧ને ગુજરાતીમાં વૈશાખ વદ અગીયારસ કે વૈશાખ વદ એકાદશી કહેવાય છે. આ દિવસ હિંદુ વૈદિક પંચાગના વિક્રમ સંવત મુજબ વર્ષના સાતમા મહિનાનો છવ્વીસમો દિવસ છે, જ્યારે શક સંવત મુજબ વર્ષના બીજા મહિનાનો છવ્વીસમો દિવસ છે.

તહેવારો અને ઉજવણીઓ
 અપરા એકાદશી
 ભદ્રકાલી એકાદશી

મહત્વની ઘટનાઓ

જન્મ

અવસાન

સંદર્ભ

પંચાંગ
સમય
એકાદશી
સંગીતનાં વાદ્યોમાં તાર વડે કે હવા વડે કે કાચ કે ધાતુમાં કંપન ઉત્તપન્ન કરીને ચોક્કસ પ્રકારનો ધ્વનિ ઉત્તપન્ન કરવામાં આવે છે. આ અવાજમાં અમુક પ્રકારે અને અમુક અંતરે સૂરોની ગોઠવણીથી ધારેલી અસર ઉત્પન્ન કરવામાં આવે છે, જેથી અવાજમાં જુદા જુદા આરોહ અને અવરોહ આવે છે. આ પ્રકારની ગોઠવણીને ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીત પરંપરા મુજબ સ્વર નિયોજન કહેવામાં આવે છે.

સંગીત
ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીત
સોણેઠ (તા. સુઈગામ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સુઈગામ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સોણેઠ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

સુઈગામ તાલુકો
આંબલીયાસણ (તા. પાટણ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પાટણ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આંબલીયાસણ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

પાટણ તાલુકો
ગુજરાત ભૂગોળ સ્ટબ
આંબરડી મેવાસા એ ગામ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જામનગર જિલ્લામાં આવેલા જામજોધપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આંબરડી મેવાસા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ત થયેલી છે.

જામજોધપુર તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
માગશર સુદ ૧૦ને ગુજરાતીમાં માગશર સુદ દશમ અથવા માગશર સુદ દસમી કહેવાય છે. આ દિવસ હિંદુ વૈદિક પંચાગના વિક્રમ સંવત મુજબ વર્ષના બીજા મહિનાનો દશમો દિવસ છે, જ્યારે શક સંવત મુજબ વર્ષના નવમાં મહિનાનો દશમો દિવસ છે.

તહેવારો અને ઉજવણીઓ

મહત્વની ઘટનાઓ

જન્મ

અવસાન

સંદર્ભ

પંચાંગ
સમય
વજેપુરા કંપો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  બાયડ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વજેપુરા કંપો ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડીસહકારી મંડળી તેમજ ઉચ્ચ્ શિક્ષણ સંકુલ તથાધામિક દેવસ્થાનઆવેલા છે.મંડળીના ચેરમેન મહેશકુમાર રમણભાઈ પટેલ તેમજ સમાજસેવા ના કાર્ય માં જોઙાયેલા  છે.  તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.  

બાયડ તાલુકો
શિંગડા (તા. પોરબંદર) એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  પોરબંદર જિલ્લામાં આવેલા  પોરબંદર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. શિંગડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ત થયેલી છે.

પોરબંદર તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
સરાલી (તા. કઠલાલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  કઠલાલ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સરાલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ,  દિવેલી, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. તેમજ વહાણવટી માતાજીનું મંદીર આવેલુ છે. 

કઠલાલ તાલુકો
જૈન ધર્મમાં સમવશરણ એટલે સહુને શરણ એવો અર્થ થાય છે. સમવશરણ તિર્થંકરોના દિવ્ય ઉપદેશ ભવન માટે વપરાય છે. સમવશરણ બે શબ્દોના મેળથી બનેલ છે, "સમ" (સહુને) અને "તક". જ્યાં બધાને જ્ઞાન મેળવવાની સમાન તક મળે, તે સમવશરણ છે. તે તિર્થંકરોનું કેવળ જ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યા પછી દેવો દ્વારા રચવામાં આવે છે. સમવશરણ "જૈન કલા"માં ખૂબ જ પ્રચલિત છે.

ભવન 

સમવશરણમાં તીર્થંકર એક કોમળ ગાદી પર બિરાજમાન હોય છે, પરંતુ તેને અડકતા નથી (તેનાથી બે આંગળ ઉપર). તીર્થંકરની નજીક તેમના ગણધર (મુખ્ય શિષ્ય) બિરાજે છે. અન્ય તમામ નીચે દર્શાવેલ રીતે બિરાજે છે.
 પ્રથમ ભવનમાં મુનિ,
 બીજામાં એક પ્રકારની દેવીઓ,
 ત્રીજામાં આર્યિકા,
 આગળનાં ત્રણ ભવનમાં, અન્ય ત્રણ પ્રકારની દેવીઓ,
 આગળનાં ચાર ભવનમાં, ચાર જાતિઓના દેવો (સ્વર્ગમાં નિવાસ કરતા જીવ),
 અગિયારમા ભવનમાં પુરુષ,
 છેલ્લા ભવનમાં પ્રાણી.
જૈન ગ્રંથો અનુસાર, સમવશરણમાં ચાર વિશાળ રસ્તાઓ હોય છે, જ્યાં દરેક રસ્તા પર એક માનસ્તંભ હોય છે. ભવનનો કુલ આકાર તે યુગમાં લોકોની ઊંચાઈ પર આધાર રાખે છે.

સમવશરણનો પ્રભાવ 

સમવશરણમાં તીર્થંકર પૂર્વ દિશા તરફ મુખ રાખી બિરાજે છે, પણ એવું પ્રતીત થાય છે કે તેઓ બધી દિશાઓમાં જોઈ રહ્યા છે. તીર્થંકર સરળતાથી જૈન દર્શન વિશે ઉપદેશ આપે છે. બધા જીવો (પ્રાણીઓ પણ) આ ઉપદેશ સાંભળે છે અને અહિંસાના માર્ગ પર આગળ વધે છે. તીર્થંકરનો દિવ્ય ધ્વનિ સહુને એકસમાન રૂપમાં સંભળાય છે.

ચિત્રો

સંદર્ભો

ુુપૂરક વાચન

બાહ્ય કડીઓ 

સમવશરણના ચિત્ર સાથેનો લેખ
સમવશરણ વિસ્તૃતમાં 

જૈન ધર્મ
માણસાઈના દીવા એ ઝવેરચંદ મેઘાણી લિખિત, ૧૯૪૫ માં પ્રકશિત થયેલો, ગુજરાતી નવલિકા સંગ્રહ છે. આ પુસ્તક સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલને અર્પણ કરવામાં આવ્યું હતું. પુસ્તકની પ્રસ્વાવનામાં કાકા સાહેબ કાલેલકરે આ પુસ્તકને સંસ્કૃતિ સુધારનો કીમતી દસ્તાવેજ ગણાવ્યો છે.

ઇતિહાસ
ઈ. સ. ૧૯૪૪માં પંડિત રવિશંકર મહારાજ અમદાવાદની સાબરમતી જેલમાં હતા ત્યારે નાદુરસ્સ્ત તબિયતને કારણે તેમને સિવિલ ઈસ્પિતાલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા. તે સમયે ઝવેરચંદ મેઘાણી રવિશંકર મહારાજને મળવા જતા અને તેમના અનુભવોની રસપ્રદ કથાને પોતાની ટાંચણપોથીમાં નોંધી લેતા. આ રસપ્રદ વાતો અને પાત્રોનો પ્રત્યક્ષ અનુભવ લેવાની ઇચ્છા થતા તેમણે રાવિશંકર મહારાજને મહીકાંઠાનો વિસ્તારની મુલાકાત કરાવી આપવા વિનંતી કરી. ૨૩ માર્ચ ૧૯૪૫ના દિવસે તેઓ ચાર દિવસ અને પાંચ રાતોમાં મહીકાંઠાના ક્ષેત્રના પ્રવાસે ઉપડ્યા અને બોચાસણ, ઝારોળા, રાસ, કણભા, ચાંપોલ, બદલપુર, દહેવાણ, ગોળવા જેવાં ગામડાઓમાં ફરી વળ્યા. આ અનુભવોને તેમને પુસ્તકના એક અલગ વિભાગમાં નોંધી જેને તેમણે પાંચ દિવસની ઝંગમ વિદ્યાપીઢ એવું નામ આપ્યું.

પૃષ્ઠભૂમિ અને વિષય વસ્તુ 
આ નવલકથા ગુજરાતના લોકસેવક રવિશંકર વ્યાસના કાર્યો અને તેમને મુખે સાંભળાયેલ વાતોનો સંચય છે. દસ્તાવેજી મુલ્ય જાળવવા વાર્તાની ભાષા રવિશંકર મહારાજના લઢણવાળી જ રાખવામાં આવી છે. ખેડા જિલ્લાના બારૈયા-પાટણવાડિયા કોમના બહારવટિયા લૂંટારુઓના જીવન પર આધારિત નવલિકાઓ આ પુસ્તકનો મુખ્ય વિષય છે.

આ પુસ્તક નવલિકા સ્વરૂપે કુલ ૧૭ વાર્તાઓ ધરાવે છે. મહીકાંઠા વિસ્તારના ધારાળા, બારૈયા, પાટણવાડિયા વગેરે ગુનેગાર ગણાતી કોમોના જીવનમાં રહેલી માણસાઈની મહત્તાને આ વાર્તાઓમાં દર્શાવવામાં આવી છે. અમુક વાર્તાઓ આ પ્રમાણે છે "હું આવ્યો છું બહાવટું શીખવવા" - નામની કથામાં રવિશંકર મહારાજ આ લોકો વચ્ચે રહી તેમને ચોરી અને દારૂની લત છોડાવતા અંગ્રેજ સરકાર વિરુદ્ધ ગાંધીજીની ઢબે બહારવટું શીખવવા મથે છે. "હાજરી" નામના પ્રકરણમાં અંગ્રેજ સરકારના શાસન હેઠળ આ લોકોને થાણામાં "હાજરી" નોંધાવી પડતી. રવિશંકર મહારાજ આ ધારો કઢાવવા મથે છે અને કઢાવીને જ જંપે છે. "મારાં સ્વજનો" નામની વાતમાં રવિશંકર એક નિર્દોષ માણસને ફાંસીએ ચઢતો બચાવે છે.  

"પાંચ દીવસની જંગમ વિદ્યાપીઠ" એ શીર્ષક હેઠળ, લેખકે રવિશંકર મહારાજ સાથે રહી ૫ દિવસ સુધી કરેલા પ્રવાસ અને પાત્રોની મુલાકાતોનું વર્ણન આ પુસ્તકમાં જુદા ખંડમાં કર્યું છે. 

આ પુસ્તકમાં આઝાદીના સમયના ચરોતર ક્ષેત્રના ગ્રામજીવનનું દર્શન થાય છે.

સન્માન
આ પુસ્તકને ૨૯ ડીસેમ્બર ૧૯૪૬ના દિવસે મહીડા પારિતોષિક એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. વડોદરાના ડાંડિયા બજારમાં આવેલા વિઠ્ઠલ ક્રીડા ભવનમાં આ સમારંભ યોજયો હતો. આ કાર્યક્રમમાં રમણલાલ દેસાઈ અને માંડવા-ચાણોદ રજવાડાના કુમાર નરેન્દ્રસિંહ મહીડા ઉપસ્થિત હતા. ઝવેરચંદ મેઘાણીએ પારિતોષિકની ઈનામનો અસ્વીકાર કરતા ક્હ્યું હતું કે તેના પર રવિશંકર મહારાજનો અધિકાર છે અને તેમને તે રકમ અર્પણ કરી હતી. તેના જવાબમાં રવિશંકર મહારાજે રકમનો સવિનય અસ્વીકાર કરતા જણાવ્યું હતું કે, 

આ મહીડા પારિતોષિક એ ઝવેરચંદ મેઘાણીનું છેવટનું સન્માન બન્યું.

સંદર્ભ 

ગુજરાતી સાહિત્ય
ગુજરાતી ગદ્ય
જોગનો ધોધ મહારાષ્ટ્ર અને કર્ણાટક રાજ્યના તટવર્તી વિસ્તારમાં વહેતી શરાવતી નદી પર આવેલો એક જળધોધ છે, જે ગોઆથી આશરે ૧૬૦ કિલોમીટરના અંતરે દક્ષિણ દિશામાં આવેલ છે. આ જળધોધ ચાર ભાગોમાં વહેંચાયેલો છે, જેનાં નામ - રાજા, રોકેટ, રોટર અને રાણી છે. આ નામ ધોધના પ્રવાહની પ્રબળતા પ્રમાણે પાડવામાં આવ્યા છે. આ ધોધ ખાતે ૨૫૦ મીટર જેટલી ઊંચાઈ પરથી પાણી નીચે પડે છે. આ ધોધને ગેરસપ્પાનો ધોધ પણ કહેવાય છે.

ભૂગોળ 
જોગનો ધોધ દક્ષિણ ભારતમાં આવેલ છે, જે પશ્ચિમ ઘાટની પર્વતમાળામાં સ્થિત છે.

ચિત્રદર્શન

સંદર્ભ 

કર્ણાટક
જોવાલાયક સ્થળો
ભારતના જળધોધ
ચિત્રોડી (તા. ઇડર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા અને અરવલ્લી પર્વતમાળાના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ઇડર તાલુકાનું એક  ગામ છે. ચિત્રોડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ઇડર તાલુકો
કુકવાવ (તા. દેત્રોજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા દેત્રોજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કુકવાવ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જુવાર, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

સંદર્ભ 

દેત્રોજ તાલુકો
મહા સુદ ૯ ને ગુજરાતી માં મહા સુદ નોમ કહેવાય છે. આ દિવસ હિંદુ વૈદિક પંચાગના વિક્રમ સંવત મુજબ વર્ષના ચોથા મહિનાનો નવમો દિવસ છે, જ્યારે શક સંવત મુજબ વર્ષના અગિયારમાં મહિનાનો નવમો દિવસ છે.

તહેવારો અને ઉજવણીઓ

મહત્વની ઘટનાઓ

જન્મ

અવસાન

સંદર્ભ

પંચાંગ
સમય
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના અંજાર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ , તલ, બાજરી, જુવાર,  રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

અહીં બોરીચા આહીર જાતીના લોકો વસવાટ વધારે કરતા હોવાથી ગામને મેઘપર બોરીચી નામથી ઓળખવામાં આવે છે.

સંદર્ભ

અંજાર તાલુકો
લોમા કોટડી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ચોટીલા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. લોમા કોટડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

ચોટીલા તાલુકો
મકાખડ (તા. માણસા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ગાંધીનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  માણસા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મકાખડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, રાઇ, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

માણસા તાલુકો
ચિત્રોડીપુરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા  મહેસાણા જિલ્લાના મહેસાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, બાજરી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

મહેસાણા તાલુકો
ઉજળા નાના (તા. કુંકાવાવ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા કુંકાવાવ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઉજળા નાના ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

કુંકાવાવ તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
ઇસનપુર (તા. હળવદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા મોરબી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હળવદ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઇસનપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.ઇસનપુર ગામમાં જીંજુડીયા હનુમાનજીનું પ્રસિધ્ધ મંદિર આવેલુ છે.
 

હળવદ તાલુકો
મીરણવાસ (તા. દાંતા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  દાંતા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મીરણવાસ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

દાંતા તાલુકો
ઓઝત નદી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલ ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના જુનાગઢ પંથકમાં આવેલી નદી છે. નદીની લંબાઇ ૧૨૫ કિમી છે અને સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૩૧૮૫ ચો.કિમી છે. ઓઝત નદી વિસાવદર પાસેથી નીકળીને ટુકડા ગોસા પાસે અરબી સમુદ્રને મળે છે.

ડાય મીણસાર નદી ઓઝત નદીની સહાયક નદી છે.

આ નદી પર બાદલપુર પાસે બંધ-સિંચાઇ યોજના પણ આવેલી છે. આ ઓઝત બંધ ૨૫ દરવાજાઓ ધરાવે છે.

ઓઝત નદીના કાંઠે આવેલાં ગામો 
 ખિજડીયા
 બાદલપુર
 બામણાસા
 ધણકુલીયા
 આણંદપુર અને નાગલપુર
 ગાંઠીલા
 બાલાગામ
 નવાગામ
 બેલા
 સોનારડી

ધાર્મિક મહત્વ 
ભગવાન સ્વામિનારાયણે અહીં ઘણી વાર સ્નાન કર્યું હોવાથી સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયનાં અનુયાયીઓએ માટે તેનું સવિશેષ મહત્વ છે.

સંદર્ભ 

ગુજરાતની નદીઓ
સૌરાષ્ટ્રની નદીઓ
હાથ તેમ જ પગના તળિયાના અગ્રભાગોને આંગળી કહેવાય છે. હાથ તેમ જ પગની આંગળીઓ પૈકી સૌથી વધારે જાડાઇ ધરાવતી આંગળી જેને આપણે સામાન્ય રીતે અંગૂઠો કહીએ છીએ, તેનું વાસ્તવિક નામ "અંગુષ્ઠ" છે.  મનુષ્યના પ્રત્યેક હાથ તેમ જ પગમાં પાંચ-પાંચ આંગળીઓ આવેલી છે. આમ દરેક માનવશરીરને કુલ વીસ આંગળીઓ હોય છે.

માનવ શરીર
કોટડા (તા. ખાંભા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ખાંભા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કોટડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

ખાંભા તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
ભેંસાવાડા (તા. ધનસુરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધનસુરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ભેંસાવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ધનસુરા તાલુકો
સહરસા ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા  બિહાર રાજ્યના સહરસા જિલ્લામાં આવેલું એક નગર છે. સહરસામાં સહરસા જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે. 

બિહાર
દુદાપુર (તા. ધ્રાંગધ્રા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધ્રાંગધ્રા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. દુદાપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

ધ્રાંગધ્રા તાલુકો