Sovesh/autoresearch-gu huggingface dataset:
સુરેન્દ્રનગર ગુજરાતનાં સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના વઢવાણ તાલુકામાં આવેલું શહેર છે, જે જિલ્લાનું મુખ્યમથક છે. તેને સૌરાષ્ટ્રનું પ્રવેશદ્વાર પણ કહેવામા આવે છે.

સુરેન્દ્રનગર ગુજરાતમાં વસ્તીના પ્રમાણમાં સહુથી વધારે શૈક્ષણીક સંસ્થાઓ ધરાવતુ બીજા ક્રમનું શહેર છે. સુરેન્દ્રનગર અને વઢવાણ લગભગ જોડીયા શહેરો ગણાય છે.

ઇતિહાસ 
હાલનું સુરેન્‍દ્રનગર આઝાદી પહેલા બ્રિટીશ પોલીટીકલ એજન્‍ટનું થાણું હતું અને વઢવાણ કેમ્‍પ તરીકે જાણીતું હતું. વઢવાણના રાજવીને એજન્‍ટે ૧૯૪૬માં સોંપેલા આ કેમ્‍પને રાજવી સુરેન્‍દ્રસિંહજીના નામ ઉપરથી સુરેન્‍દ્રનગર નામ અપાયું. ૧૯૪૮થી સુરેન્‍દ્રનગર જિલ્‍લાનું મુખ્‍ય મથક બની રહ્યું છે. અગાઉના સમયમાં અંગ્રેજોનો કેમ્પ આ શહેરમાં રહેતો હોવાથી આ શહેરને કાંપ પણ કહે છે.

ભૂગોળ 
આ શહેર ભોગાવો નદીના કિનારા પર વસેલું છે.

વહીવટ 
સુરેન્દ્રનગર શહેરનો વહીવટ નગરપાલિકા દ્વારા થાય છે.

સંદર્ભ 

વઢવાણ તાલુકો
સુરેન્દ્રનગર જિલ્લો
ઓલીયાકલમ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પાવી જેતપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઓલીયાકલમ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

આ ગામમાં મુખ્ય વસ્તી આદિવાસીઓની છે.

પાવી જેતપુર તાલુકો
ગરિયા (તા. લુણાવાડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા લુણાવાડા તાલુકાનું એક ગામ છે. ગરિયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

લુણાવાડા તાલુકો
લખીસરાય જિલ્લો ભારત દેશના  બિહાર રાજ્યના ૩૮ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. લખીસરાય જિલ્લાનું મુખ્યાલય લખીસરાય ખાતે આવેલું છે.  લખીસરાય જિલ્લો મુંગેર વિભાગ (પ્રમંડલ)ના પ્રશાસન હેઠળનો એક જિલ્લો છે. 

બિહાર
મહુડી (તા. મેઘરજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  મેઘરજ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. મહુડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ,  દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

મેઘરજ તાલુકો
વિરોલ (તા. ધાનેરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધાનેરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. વિરોલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

ધાનેરા તાલુકો
રાયણઘોડા (તા.નસવાડી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પૂર્વ  ભાગમાં આવેલા  નસવાડી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. રાયણઘોડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ,  તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.

નસવાડી તાલુકો
બિલપુડી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક અને  મહારાષ્ટ્ર રાજ્યને અડીને આવેલા એવા  ધરમપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બિલપુડી ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, દૂધની ડેરી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે.

આ ગામમાં ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન મુખ્ય વ્યવસાય છે. આ ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે. અહીંના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી અને પશુપાલન છે. પહેલાં અહીં નાગલી, ડાંગર, વરાઇ જેવાં ધાન્યો જ પકવવામાં આવતાં પરંતુ, હાલના સમયમાં શેરડી, ડાંગર, કેરી, ચીકુ અને શાકભાજી આ ગામનાં ખેત-ઉત્પાદનો છે. અહીંના લોકો કુકણા બોલી બોલે છે, જે ગુજરાતી ભાષાથી એકદમ અલગ હોય છે.

આ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.

વલસાડ જિલ્લો
ધરમપુર તાલુકો
દેવળા તાલુકો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના નાસિક જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૫ (પંદર) તાલુકાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો તાલુકો છે. દેવળા આ દેવળા તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.

મહારાષ્ટ્ર
સાધના સાપ્તાહીક સાધના પ્રકાશન અમદાવાદથી પ્રસિદ્ધ થતુ એક સાપ્તાહીક છે. સાધના છેલ્લા ૬૫ વર્ષથી ( ૧૯૫૮ની વિજયાદશમી) નિયમીત રીતે પ્રકાશીત થાય છે. સાધના પ્રકાશન રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ સાથે ધનીષ્ઠ રીતે જોડાયેલ છે. સાધના સામયિક  મુખ્યત્વે રાષ્ટ્રવાદ, ધર્મ,રાજ્કારણ,યુવાજગત, રમતગમત,વિષ્વપ્રવાહો, ટેકનોલોજી,ટુંકી વાર્તાઓ,પુસ્તક સમીક્ષાઓ અને હિંદુ સંસ્કૃતિને લગતા લેખોનું પ્રકાશન કરે છે. ૧૯૭૫મા દેશમા લાદેલ કટોકટીનો સાધનાએ નિડરતાપુર્વક સામનો કર્યો હતો.સાધનાના અત્યારના તંત્રી શ્રી મુકેશભાઈ શાહ છે.

બાહ્ય કડી 
સાધના સાપ્તાહીક

સંદર્ભ 
શ્રેણી : સામયિક
ગુજરાતી સામયિકો
એકતા કપૂર (જન્મ ૭ જૂન ૧૯૭૫) એક ભારતીય ફિલ્મ, ટીવી તથા ડિજીટલ વેબ સિરીઝની નિર્માતા છે.

કારકિર્દી 
એકતા કપૂરે તેની કારકર્દીની શરૂઆત માત્ર ૧૫ વર્ષની ઉંમરે એક એડ ફિલ્મ દ્વારા કરી હતી. પછી તેમના પિતા જીતેન્દ્ર કપૂર પાસેથી પૈસા મેળવીને તેણે નિર્માતા બનવાનું નક્કી કર્યું.

એકતા કપૂરે પ્રથમ ધારાવાહિક, નિર્માતા તરીકે પડોસન નામનના ધારાવાહિકનું નિર્માણ કર્યું જે દૂરદર્શન ચેનલ પર પ્રસારણ થયું. ત્યાર બાદ તેણે કેપ્ટન હાઉસ નામના બીજા ધારાવાહિકનું નિર્માણ કર્યું. ટીકાકારોએ તેમના ધારાવાહિક ના વખાણ કર્યા પરંતુ પ્રેક્ષકો દ્વારા તેમના ધારાવાહિકો ને પૂરતી સફળતા ન મળી.

નિર્માતા તરીકે પ્રથમ વખત એકતા કપૂરને સફળતા તેમના એક કોમેડી ધારાવાહિક હમ પાંચ દ્વારા મળી. જેનું પ્રસારણ ઝી ટીવી ચેનલ પર થયું. હમ પાંચ પછી એકતાએ લગભગ ૬ થી ૮ જેટલા ધારાવાહિકો નું નિર્માણ કર્યું પણ હમ પાંચ જેવી સફળતા ન મળી. 

વર્ષ ૨૦૦૦ માં એકતા કપૂરે ક્યોંકી સાસ ભી કભી બહુ થી નામ ના ધારાવાહિક નું પ્રસારણ સ્ટાર પ્લસ નામ ના ચેનલ પર કર્યું. ક્યોંકી સાસ ભી કભી બહુ થી ભારતીય ટીવી જગત નું સૌથી મોટું ધારાવાહિક તરીકે ઉભર્યું. એકતા કપૂરની આ સૌથી મોટી સફળતા બાદ તેમણે પાછળ ફરીને જોયું જ નહીં. અંગ્રેજી ના અક્ષર કે થી એક પછી એક સફળ ધારાવાહિકોનું અલગ-અલગ ચેનલ પર પ્રસારણ કર્યું.

સંદર્ભ

બાહ્ય કડીઓ 

 

૧૯૭૫માં જન્મ
વ્યક્તિત્વ
વડીયા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કોટડા-સાંગાણી તાલુકાનું એક  ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, અને પંચાયતઘર જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. 

ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન છે, ઘઉં, ડાંગર, બાજરો, કપાસ, જીરૂ, મગફળી અને શાકભાજી આ ગામનાં ખેત-ઉત્પાદનો છે.

કોટડા-સાંગાણી તાલુકો
નવાખોળા (તા. વિજયનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિજયનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નવાખોળા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ,  દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

વિજયનગર તાલુકો
સનાદરા (તા. ગળતેશ્વર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ગળતેશ્વર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સનાદરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ગળતેશ્વર તાલુકો
સુમિત્રાનંદન પંત હિન્દી સાહિત્યના કવિ હતા, કે જેઓ હિંદી સાહિત્યની છાયાવાદી વિચારધારના આધારસ્તંભ ગણાય છે. આધુનિક હિંદી સાહિત્યમાં સુમિત્રાનંદન પંતનો નવા યુગના પ્રવર્તકના રૂપમાં ઉદય થયો. તેમણે સુકુમાર ભાવનાઓના કવિ પણ કહેવામાં આવે છે. ગિરજે કા ઘંટા તેમની સર્વ પ્રથમ રચના હતી, જે ૧૯૧૬માં પ્રકાશિત થઈ. તેમની રચનાઓને અર્વાચીન ચેતનાનું પ્રતિક ગણવામાં આવે છે.

જન્મ 
સુમિત્રાનંદન પંતનો જન્મ ૨૦ મે ૧૯૦૦ ના રોજ અલમોડા, ઉત્તર પ્રદેશના કૌસાની ગામમાં થયો હતો. તેમનું મૂળ નામ ગુસઈદત્ત હતું. તેમને પોતાનું નામ પસંદ ન હતું એટલે તેમણે પોતાનું નામ સુમિત્રાનંદન પંત રાખ્યું હતું.

શિક્ષણ 
સુમિત્રાનંદન પંતે પ્રાથમિક શિક્ષણ અલ્મોડામાં લીધું હતું. ૧૯૧૮માં તેઓ તેમના ભાઈની સાથે કાશી આવ્યા, જ્યાં તેમણે ક્વિન કોલેજમાં અભ્યાસ ચાલુ કર્યો. તેઓ મેટ્રિકમાં ઉતીર્ણ થયા પછી અલ્હાબાદમાં જઈને વસ્યા. અહીં તેમણે ઇન્ટર સુધીનો અભ્યાસ કર્યો.

જીવન 
સુમિત્રાનંદન ૧૯૧૯માં મહાત્મા ગાંધીના સત્યાગ્રહ થી પ્રભાવિત થયા અને તેમનો અભ્યાસ અધૂરો છોડી અને સ્વાધીનતા આંદોલનમાં સક્રિય ભાગીદાર બન્યા. પરંતુ અભ્યાસમાં તેમનો રસ નિરંતર રહ્યો અને તેમણે સ્વઅધ્યયન દ્વારા જ સંસ્કૃત, બંગાળી, હિંદી અને અંગ્રેજી ભાષાનું સારું જ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું. તેમને પ્રકૃતિથી ખૂબ જ લગાવ હતો. તેમણે બાળપણથી જ સુંદર રચનાઓ લખવાનું શરૂ કર્યું હતું.

સાહિત્યિક જીવનની શરૂઆત 
સુમિત્રાનંદન પંતે ૭ વર્ષની વયે ધોરણ ૪માં લખવાનો પ્રારંભ કર્યો હતો. કવિ તરીકેની તેંમની સાહિત્યિક સફર ઇ.સ. ૧૯૧૮થી બનારસમાં ચાલુ થઈ. તેઓ તેમના મોટા ભાઈથી પ્રભાવિત થયા અને અલ્મોડા અખબાર , સરસ્વતી, વેંકટેશ્વર સમાચાર જેવા સમાચારપત્રોના વાંચનથી તેમનામાં કવિતા પ્રત્યે રૂચિ પ્રગટ થઈ. શૈક્ષણિક વર્ષો દરમિયાન તેઓ સરોજિની નાયડુ, રવિન્દ્રનાથ ટાગોર તેમજ અન્ય અંગ્રેજી ભાષાના રોમેન્ટિક કવિઓની રચનાઓથી પરિચિત થયા. અલ્હાબાદમાં તેમની કાવ્યચેતનાનો વિકાસ થયો. તેમની કવિતા ભૌતિક, નૈતિક અને સામાજિક પાસાંની સાથે અધ્યાત્મિક ચેતનાને પણ સહજ રીતે આવરી લે છે. તેમણે હમેશા વિશ્વકલ્યાણની વાતને સમર્થન આપ્યું હતું. કેટલાક વર્ષો પછી તેમને મોટા આર્થિક સંકટનો સામનો કરવો પડ્યો જેમાં દેવું ચુકવવા માટે તેમને જમીન અને ઘર પણ વહેચવું પડ્યું હતું.

મુખ્ય કૃતિઓ 
'વીણા', 'ઉચ્છવાસ', 'પલ્લવ' (૧૯૨૮), 'ગ્રંથી', 'ગુંજન', 'લોકાયતન પલ્લવી', 'માનસી', 'સત્યકામ', 'જ્યોત્સના(પ્રતિકાત્મક નાટક)', 'પાંચ કહાનિયા(વાર્તા સંગ્રહ)' વગેરે. તેમનું સંપૂર્ણ સાહિત્ય ‘સુમિત્રાનંદન પંત ગ્રંથાવલી’ રૂપે ઉપલબ્ધ છે.

પુરસ્કારો 
 જ્ઞાનપીઠ એવોર્ડ - ચિદમ્બરા માટે
 સોવિયત નહેરૂ શાંતિ પુરસ્કાર - લોકાયતન માટે
 પદ્મભૂષણ પુરસ્કાર

અવસાન 
સુમિત્રાનંદન પંતનું અવસાન ૨૮ ડિસેમ્બર ૧૯૭૭ના રોજ અલ્હાબાદ, ઉત્તર પ્રદેશ ખાતે થયું હતું.

સંદર્ભો

બાહ્ય કડીઓ 
 સુમિત્રાનંદન પંત - જીવન પરિચય (હિન્દીમાં)

જ્ઞાનપીઠ એવોર્ડ વિજેતા
૧૯૦૦માં જન્મ
ચારુચંદ્ર બોઝ અથવા ચારુચરણ બોઝ (૨૬ ફેબ્રુઆરી ૧૮૯૦–૧૯ માર્ચ ૧૯૦૯) એક ભારતીય ક્રાંતિકારી અને અનુશીલન સમિતિના સભ્ય હતા.

પ્રારંભિક જીવન 
ચારુચંદ્ર બોઝનો જન્મ ૨૬ ફેબ્રુઆરી ૧૮૯૦ ના રોજ બાંગ્લાદેશના ખુલના જિલ્લાના શોભના ગામમાં થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ કેશવચંદ્ર બોઝ હતું. તેમને જન્મથી જ જમણા હાથની હથેળી નહોતી.

ક્રાંતિકારી પ્રવૃત્તિઓ
ચારુચંદ્ર બોઝ ૧૨ વર્ષ સુધી તાલીગન્જમાં ૧૩૦, રૂસા રોડ પર રહ્યા હતા. તેમણે કોલકાતા અને હાવડામાં રહેવા માટે વિવિધ પ્રેસ અને અખબારોમાં કામ કર્યું હતું. તેઓ બ્રિટિશ ભારતની ક્રાંતિકારી સંસ્થા અનુશીલન સમિતિમાં જોડાયા હતા. તેઓ ક્રાંતિકારી સંગઠન યુગાંતર સાથે પણ જોડાયેલા હતા. મુરારીપુકુર બોમ્બ કેસમાં ઘણા ક્રાંતિકારીઓને દોષિત ઠેરવવા માટે કુખ્યાત સરકારી વકીલ આશુતોષ વિશ્વાસ જવાબદાર હતા. બંગાળમાં ભાગલા વિરોધી ચળવળ પછી તરત જ વિશ્વાસે અન્ય ઘણા ખોટા કેસો હાથ પર લીધા હતા. મુરારીપુર બોમ્બ કેસમાં ઘણા ક્રાંતિકારીઓને સજા થાય તે માટે તેમણે જુદી જુદી રીતે પુરાવા એકત્રિત કરવામાં અને કાગળો અને સાક્ષીઓની વ્યવસ્થા કરવામાં પણ સક્રિયપણે મદદ કરી હતી. એક ગુપ્ત યોજના મુજબ આશુતોષ વિશ્વાસની ૧૦ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૦૯ના રોજ ચારુચંદ્ર બોઝે ગોળી મારીને હત્યા કરી હતી. તેમણે રિવોલ્વર પોતાના અપંગ હાથ સાથે સજ્જડ રીતે બાંધી અને તેને શાલ ઓઢાડી દીધી હતી. બપોરના સમયે પોઇન્ટ-બ્લેન્ક રેન્જથી વિશ્વાસને ઠાર માર્યા હતા. હત્યાના સ્થળ પર એક કોન્સ્ટેબલે ચારુચંદ્ર બોઝની ધરપકડ કરી હતી.

અવસાન 
૧૯ માર્ચ ૧૯૦૯ના રોજ અલીપોર સેન્ટ્રલ જેલમાં તેમને ફાંસી આપવામાં આવી હતી.

સંદર્ભ

અનુશીલન સમિતિ
૧૯૦૯માં મૃત્યુ
ભારતીય ક્રાંતિકારી
સડોદર એ ગામ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા  જામજોધપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. સડોદર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ત થયેલી છે.

આ ગામ મહાન ક્રિકેટર મહારાજા જામ રણજિત સિંહનું જન્મસ્થળ છે.તથા  મહાન ક્રિકેટર દુલિપ સિંહ પણ સડોદરના સંતાન હતાં.

જામજોધપુર તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
તાડીયા (તા.હાલોલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હાલોલ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. તાડીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ,  તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

હાલોલ તાલુકો
સીબોર્ગીયમએ એક કૃત્રિમ રાસાયનિક તત્વ છે જેની સંજ્ઞા Sg અને અણુ ક્રમાંક ૧૦૬ છે. 

આનો સૌથી સ્થિર સમસ્થાનિક 271Sg છે જેનો અર્ધ આયુષ્ય કાલ ૧.૯ મિનિટ છે. આનો એક નવો સમસ્થાનિક  269Sg શોધાયો છે કે જે જરા વધુ ૨.૧ મિનિટનું અર્ધ આયુષ્ય ધરાવે છે. રાસાયણિક પ્રયોગો  બતાવે છે કે આ તત્વ જૂથ-૬ ના ટંગસ્ટનનો ભારી હોમોલોગ છે.

﻿

રાસાયણિક તત્વો
દુમાલી (તા. છોટાઉદેપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા  છોટાઉદેપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. દુમાલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ,  તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે. 

છોટાઉદેપુર તાલુકો
કાનસીયો (અંગ્રેજી:File Snake, Western Wart Snake, Little File Snake; દ્વિપદ-નામ: Acrochordus granulatus) એ ગુજરાતમાં દેખાતી સર્પોના કુલ બાર(૧૨)  કુટુંબોની ત્રેસઠ (૬૩) જાતિઓમાંની એક બિનઝેરી સર્પની જાતી છે.

ઓળખ
આ સર્પને શરીર પર કાનસ (કાનસ, આરી કે રતેડી તરીકે ઓળખાતું ઓઝારો ઘસવા માટેનું સાધન) ના જેવા ભીંગડા હોવાથી આવું નામકરણ થયું છે. આ જાતીના સર્પમાં માદા નર કરતા લગભગ બમણી લાંબી જોવા મળે છે. વસવાટ પાણીમાં કે પાણીકાંઠે કરે છે. સમગ્ર ગુજરાતના દરીયાકાઠાના વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે. સહેલાઈથી હાથમાં આવી જતો હોવાથી અને સ્વભાવે નરમ હોવાથી કેટલાક લોકો આ સાપનો ખાવામાં ઉપયોગ કરે છે.

આહાર
આ સર્પને ભોજન તરીકે માછલી, દેડકા અને અન્ય નાના જળચર ગમે છે.

પ્રજનન
એક પ્રજનન ગાળામાં ૬ થી ૧૦ બચ્ચાને જન્મ આપે છે.

સંદર્ભ

સર્પ
બિન ઝેરી સર્પ
બચ્ચાને જન્મ આપતા સર્પ
પાણીનાં સર્પ
છિન્દવાડા જિલ્લો ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૫૦ (પચાસ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. છિન્દવાડા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છિન્દવાડા શહેરમાં આવેલું છે. 

મધ્ય પ્રદેશ
મધ્ય પ્રદેશના જિલ્લાઓ
ગુજરાતમાં કુલ ૧૨ કુટુંબના  (૬૩) જાતિઓનાં સર્પ જોવા મળે છે. જેની યાદી નિચે પ્રમાણે છે.

કૂટુંબ:ટાઈફ્લોડેઈ
 ચંચુ બંબોઈ
 બંબોઈ
 પાતળો કૃમિ

કૂટુંબ:યુરોપેલટેડેઈ
ઢાલપૂચ્છ
બોમ્બે ઢાલપૂચ્છ

કૂટુંબ:પાયથોનાડેઈ
અજગર

કૂટુંબ:બોઈડેઈ
ભંફોડી
આંધળી ચાકળ

કૂટુંબ:એક્રોકોર્ડીડેઈ
કાનસીયો

કૂટુંબ:કોલુબ્રીડેઈ
લીલવણ
ઘઉંલો
બેડોમ બિલ્લી
ફોરેસ્ટેન બિલ્લી
બિલ્લી
સોનેરી ઉડકણો
રૂપસુંદરી (અલંકૃત)
રૂપસુંદરી (મોન્ટેન)
સૂંવાળો
વોલેસનો પટ્ટીત
લાલ ધામણ
ઈંડાખાંઉ
સામાન્ય વરૂદંતી
ટપકીલો વરૂદંતી
પટ્ટીત વરૂદંતી
ત્રાવણકોર વરૂદંતી
સામાન્ય કુકરી
પટ્ટીત કુકરી
પાતળી ધામણ
ચળકતા પેટવાળિ ધામણ
ધામણ
કેવડીયો

કૂટુંબ:સીબાઈનોફીડેઈ
શ્યામશીર

કૂટુંબ:લમપ્રોફીડેઈ
રેતીયો
પટ્ટીત રેતીયો
સામાન્ય રેતીયો
સચોકરી રેતીયો

કૂટુંબ:નેટ્રીસીડેઈ
પીત પટ્ટીત
લીલુ ડેંડુ
ડેંડુ અથવા મીઠા પાણીનો જળસાપ

કૂટુંબ:હોમલોપસીડેઈ
શ્વાનમુખી ડેંડુ
કીચડીયો

કૂટુંબ:ઇલાપીડેઈ
કાળોતરો
સિંધનો કાળોતરો
પાતળો પ્રવાળ
પટ્ટીત પ્રવાળ
દ્વિચશ્મી નાગ
મલાક્કા દરીયાઈ
કેન્ટરનો સાંકડા માથાવાળો દરીયાઈ
મલભાર દરીયાઈ
બંગડીયો દરીયાઈ
પટ્ટીત દરીયાઈ
નાના માથાનો દરીયાઈ
કાળામાથાનો દરીયાઈ
બોમ્બે અકાતનો દરીયાઈ
અલંકૃત દરીયાઈ
પીળા પેટવાળો દરીયાઈ
ચંચૂ દરયાઈ અથવા ચાંચિયો
પીળો દરીયાઈ

કૂટુંબ:વાઈપરીડેઈ
ખડચિતળો
લીલો ખડચિતળો
ફુરસા
સોચુરક ફુરસા

સંદર્ભ

સર્પ
સરીસૃપ
દુલાણા (તા. સતલાસણા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સતલાસણા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. દુલાણા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

સતલાસણા તાલુકો
ઇન્દુ એ ૧૩મી સદીમાં થઈ ગયેલ લેખક હતા. તેમણ અષ્ટાંગહૃદયની ટીકા અને અષ્ટાંગસંગ્રહની ટીકા શશિલેખા લખેલ હતી. તેમનો પ્રથમ નિર્દેશ હેમાદ્રિલિખિત અષ્ટાંગહૃદયની ટીકામાં મળે છે. કેરળના વૈદ્યોમાં પ્રચલિત દંતકથા મુજબ તંત્રયુક્તિવિચારના લેખક વૈદ્ય નીલમેઘે તેમને અષ્ટાંગહૃદયના લેખક વાગ્ભટ્ટના શિષ્ય કહ્યા છે. ૧૯૨૬માં વૈદ્ય ટી. રુદ્રપરાશવે શશિલેખા પ્રકાશિત કરી હતી.

તેમના લખાણ પરથી એટલું અનુમાન લગાવી શકાય છે કે તેઓ હિંદુ બ્રાહ્મણ પરિવારમાંથી આવતા હતા અને શિવભક્ત હતા. તેઓએ વનસ્પતિના ઉલ્લેખોમાં કાશ્મીરમાં વપરાતા નામનો ઉલ્લેખ કરેલ હોવાથી તેઓ કાશ્મીરના હોવાનું અનુમાન છે.

સંદર્ભ

બાહ્ય કડીઓ
 

લેખક
ગુલફામ અથવા જહાંગીર નશર્વનજી પટેલ ઉર્ફે પેસ્તોંજી (૧૪ જુલાઈ ૧૮૬૧ – ૨૪ ઓગસ્ટ ૧૯૩૬) ભારતના બોમ્બેના ગુજરાતી હાસ્યલેખક અને પત્રકાર હતા.

જીવન 
તેનો જન્મ ૧૪ જુલાઈ, ૧૮૬૧ના રોજ બોમ્બેના ફોર્ટ વિસ્તારમાં આવેલા વિશાળ અને પુરાણા મકાનમાં રહેતા પારસી પટેલ પરિવારમાં થયો હતો. અ મકાન શહેરમાં પોર્ટુગીઝ શાસન દરમિયાન કોર્ટ અને જેલ તરીકે ઉપયોગમાં લેવામાં આવ્યું હતું. તેમના પિતા અનુવાદક હતા. તેમણે નવ વર્ષની ઉંમરે લખવાનું શરૂ કર્યું અને ૧૩ વર્ષની વયે તેમનું પ્રથમ પુસ્તક સોનારના ગઢ પ્રકાશિત કર્યું. ત્યારબાદ તેણે સ્પ્રેડમાં લખવાનું શરૂ કર્યું. તેમને લાગ્યું કે તેમના યજમાનને તે ગમશે નહીં, તેથી તેમણે તેમની બહેનના નામથી લખવાનું શરૂ કર્યું. તેમનો પ્રથમ લેખન ગુલ-અફ્શાન સ્પ્રેડશીટમાં પ્રકાશિત થયો હતો. તેમને શાળામાં એક નાટકમાં ગુલફામની ભૂમિકા ભજવી હોવાથી તેમને ગુલફામ ઉપનામ મળ્યું હતું. શરૂઆતમાં તેમને તે ગમ્યું નહીં પરંતુ બાદમાં તેમણે ગર્વથી તે સ્વીકાર્યું. ૧૬ વર્ષની ઉંમરે, તેમની ગઝલ જ્ઞાનવર્ધક સામયિકમાં પ્રકાશિત થઈ. ૧૯૩૧માં, ૫૩ વર્ષની વયે, તેમણે તેમની આત્મકથા મારી પોતાની જિંદગીનો હેવાલ લખી હતી અને મરણોત્તર પ્રકાશિત કરવાની ઇચ્છા કરી હતી, જે બાદમાં જહાંગીર બી. કરણી એન્ડ સન્સ દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવી હતી. ૨૪ ઓગસ્ટ ૧૯૩૬ના રોજ તેમનું અવસાન થયું.

સર્જન 
તેમણે અનેક ઉપનામથી મોટી સંખ્યામાં કૃતિઓ લખી હતી. તેમની કેટલી કૃતિઓ જળવાઈ છે તે જાણી શકાયું નથી. તેમનું લેખન કૈસર-એ-હિંદ, ફુરસદ, જ્ઞાનવર્ધક, લક્ષ્મી, અખબાર-એ-સોડાગર, ગપશપ, જામ-એ-જમશેદ અને બોમ્બે સમાચાર જેવા અનેક સામયિકો અને અખબારોમાં પ્રકાશિત થતું હતું. તેમનું પહેલું પુસ્તક સોનારના ગઢ હતું. તેમણે મોટી સંખ્યામાં રમૂજી રેખાચિત્રો લખ્યા હતા જે એટલા લોકપ્રિય હતા કે ઘણીવાર અન્ય પ્રકાશકો દ્વારા તેની ઉઠાંતરી કરવામાં આવતી હતી.

૧૯૦૯માં જામ-એ-જમશેદના સ્થાપક ફિરોઝશાહ જહાંગીર મર્ઝબાને પોતાના પુસ્તક ખેન કોટકના પરિચયમાં લખ્યું હતું, "લગભગ ૫૦ વાર્તાઓના લેખક, અનેક મૂળ પ્રસંગો અને મૂળ નાટકો, અડધો ડઝન અખબારોમાં અને સામયિકોના સ્તંભ લેખક અને ટુચકાઓ તેમજ રેખાચિત્રોના નિષ્ણાત; જહાંગીર પટેલ".

ખેન કોટક તેના ૨૦૦થી વધુ પૃષ્ઠોમાં નક્કર સમજશક્તિથી ભરેલો છે. ગુલદસ્તા-એ-રમુજનાં ૩૨૫ પાનાં રમૂજથી ભરેલા છે. તેમણે સ્વપ્નના અર્થઘટન પર એક હજાર વર્ષ જૂની અરબી કૃતિનો સ્વપ્નની તાસીર તરીકે અનુવાદ કર્યો હતો. સુગંધમાં સડો અને મોટા ઘરના બાઈસાહેબ પારસી ગૃહસ્થી જીવન પર આધારિત રહસ્ય વાર્તાઓ છે. અંગ્રેજી લેખક એચ. રાઇડર હગાર્ડે બે લોકપ્રિય નવલકથાઓ લખી હતી; 'શી : અ સ્ટોરી ઑફ એડવેન્ચર' અને 'આયેશા' જેનો અનુવાદ તેમના દ્વારા માશુકનો ઇજારો તરીકે કરવામાં આવ્યો હતો. પ્રતાપી લક્ષ્મીપ્રસાદ ભારતમાં અંગ્રેજોના આગમન પહેલાંની એક ઐતિહાસિક વાર્તા હતી. નવલ નાણાવટી એ એક મૂંગા પારસી છોકરા, ગરીબ મહિલા, એક ભોળા ગામવાસી અને પ્રામાણિક જરથોસ્તી સ્ત્રીની રમૂજી વાર્તા હતી. આ કૃતિને તેઓ પોતાની સૌથી રમૂજી કૃતિ માને છે.

તેમણે ૫૨ (બાવન) વાર્તા-નાટકો પ્રકાશિત કર્યા છે. તેમણે ૬૦થી વધુ ટૂંકી વાર્તાઓ લખી હતી. તેમના રેખાચિત્રો અને ટુચકાઓની ગણતરી હજારોમાં થાય છે. તેમણે એકપાત્રિય અભિનય નાટકો પણ લખ્યા હતા. 

તેમણે યુરોપિયન શિષ્ટાચાર પર એક પુસ્તક લખ્યું હતું : ભુલશો ના - આ અદબ અદા (શિષ્ટાચાર) માટેની સૂચનાઓ જે મરણોત્તર ૧૯૩૭માં પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું હતું. તેમાં તેમની ટૂંકી આત્મકથા સામેલ છે.

સમીક્ષા 
મંચ અભિનેતા અમૃત કેશવ નાયકે કહ્યું હતું કે, "જહાંગીર પારસીઓમાં પ્રથમ જન્મેલો અભિનેતા અને બીજો જન્મેલો લેખક હોવાથી જહાંગીર જે કંઈ પણ લખે છે તે મને ગમે છે."

નોંધ

સંદર્ભ

બાહ્ય કડીઓ 
 જંગલમા મંગલ  (૧૯૩૩)
 મોટા ઘરના બાઇ સાહેબ  (૧૯૨૩)

ગુજરાતી સાહિત્યકાર
૧૯૩૬માં મૃત્યુ
ઉનાળો ભારતીય ઉપખંડની આબોહવા પ્રમાણે ભારતની કુલ ત્રણ મુખ્ય ઋતુઓની એક છે. ભારતમાં ઉનાળો ગરમીની ઋતુ ગણવામાં આવે છે. હિંદુ ધર્મના પંચાંગ વિક્રમ સંવત તેમ જ શક સંવત પ્રમાણે ફાગણ, ચૈત્ર, વૈશાખ અને જેઠ એમ વર્ષના ચાર મહિના ઉનાળાની ઋતુ હોય છે.

આ પણ જુઓ 
 શિયાળો
 ચોમાસું

ભારતની ઋતુઓ
સમય
ભારતીય પંચાંગ
આબોહવા
આકડો એક વનસ્પતિ છે જેને મદાર પણ કહેવાય છે. આંકડાનો ક્ષુપ છત્તાદાર હોય છે અને એનાં પર્ણો વડનાં પાંદડાં સમાન જાડાં હોય છે. લીલાં સફેદ રુવાંટીવાળાં પાંદડાં પાકી જાય ત્યારે પીળા રંગનાં થઇ જાય છે. એનાં ફૂલ સફેદ નાનાં છત્તાદાર હોય છે. ફૂલ પર રંગીન પાંખડીઓ હોય છે, જેનો આકાર આંબાનાં પર્ણ જેવો હોય છે. ફળમાં નરમ, સુંવાળું, પોસું, રેશમી રૂ હોય છે. આંકડાની શાખાઓમાંથી દૂધ નિકળે છે. આ દૂધ વિષ તરીકે કાર્ય કરે છે. આકડો ઉનાળાના દિવસો દરમિયાન રેતાળ ભૂમિ પર થાય છે. ચોમાસાનાં દિવસો દરમિયાન વરસાદ વરસે ત્યારે તે સૂકાઇ જતો હોય છે.

આંકડો એ શ્રવણ નક્ષત્રના સમયનું આરાધ્ય વૃક્ષ ગણાય છે.

વ્યુત્પત્તિ
આકડો શબ્દ સંસ્કૃતના "અર્ક" શબ્દ પરથી પ્રાકૃત "અક્ક" અને તેને છેડે લઘુતાદર્શક પ્રત્યય "ડો" લાગવાથી બનેલ છે.

પ્રકાર 
આંકડો સામાન્ય રીતે બે પ્રકારનો હોય છે. એક સફેદ ફૂલ વાળો અને બીજો આછા જાંબુડી રંગનાં ફૂલ વાળો.

મૂળનો ઉપયોગ 

આંકડાના મૂળને પાણીમાં ઘસીને લગાવવાથી નખનો રોગ મટી જાય છે. આંકડાના મૂળને છાંયડામાં સુકવીને પીસી લેવો અને એમાં ગોળ મેળવીને ખાવાથી શીત જ્વર શાંત થઇ જાય છે. આંકડાના મૂળ ૨ શેર વજન જેટલા લઇ એને ચાર શેર પાણીમાં ઉકાળો. જ્યારે અડધું પાણી રહી જાય ત્યારે આ મૂળ કાઢી લેવાં અને પાણીમાં ૨ શેર ઘઉં નાખી દેવા. જ્યારે ઘઉં બધું પાણી શોષી લે ત્યારે આ ઘઉં કાઢી લઇ સુકવી લેવા. આ ઘઉંનો લોટ દળીને આ લોટની બાટી અથવા રોટલી બનાવી એમાં ગોળ તથા ઘી મેળવી દરરોજ ખાવાથી ગઠિયા બાદ દૂર થાય છે. ઘણા દિવસોથી હેરાન કરતો ગઠિયાનો રોગ ૨૧ દિવસમાં મટી જાય છે. આંકડાના મૂળના ચૂર્ણમાં મરી પીસીને મેળવી અને ૨-૨ રતી વજનની ગોળીઓ બનાવવી. આ ગોળીઓ ખાવાથી ખાંસી દૂર થાય છે. આંકડાના મૂળની છાલના ચૂર્ણમાં આદુનો અર્ક તથા મરી પીસીને મેળવી અને ૨-૨ રતીની ગોળીઓ બનાવી આ ગોળીઓ લેવાથી હૈજાનો રોગ દૂર થાય છે. આંકડાની રાખમાં કડુઆનું તેલ મેળવીને લગાવવાથી ખંજવાળ મટી જાય છે.

ધાર્મિક ઉપયોગો
ભારત દેશના વિવિધ ભાગોમાં આંકડાના ફૂલની માળા હનુમાનજી અને શનિદેવને ચઢાવવામાં આવે છે.

સાહિત્યમાં
 કહેવતો 

૧. ઊંટ મેલે આકડો અને બકરી મેલે કાંકરો

 રૂઢિપ્રયોગો

૧. આકડા વાવવા = ઠેકઠેકાણ વેર કરવું; લડાઇનું મૂળ રોપવું.
૨. આકડાના તૂરની માફક ઊડી જવું = (૧) કશા લેખામાં નહિ ગણાતાં નાશ પામવું. (૨) પાયમાલ થઇ જવું.
૩. આકડાનો માંડવો = જલદી તૂટી જાય તેવી બનાવટ; તકલાદી વસ્તુ.
૪. આકડે મધ = સહેલાઇથી મળતી કીમતી વસ્તુ. મધ હમેશાં ઝાડની ઊંચી ડાળે મુશ્કેલીથી મેળવી શકાય. પણ આકડાની ડાળે મધ હોય તો તે સહેલાઇથી મળી શકે. માટે સહેલાઈથી મળતી વસ્તુ માટે આમ બોલાય છે.
૫. આકડે મધ ને માખીઓ વિનાનું = ઘણી સુંદર બાબત જે સહેલાઇથી મળી શકે. આકડાના છોડ ઉપર મધનું પોડું હોય અને માખીઓ વગરનું હોય તો લેવાનું ઘણું સહેલું થઇ પડે.
૬. આકડો ખાવો = છકી જવું; ઉપાડો લેવો.

સંદર્ભો

આ પણ જુઓ 
 અળવી
 અશ્વગંધા
 અરડૂસી
 કરિયાતું
 ફુદીનો

બાહ્ય કડીઓ 
 
વૃક્ષ
વનસ્પતિ
વનસ્પતિશાસ્ત્ર‎
આયુર્વેદિક ઓસડિયાં
ઔષધીય વનસ્પતિ
વીઝેડ ૫૮ ચેકોસ્લાવેકિયન બનાવટની, ૭.૬૨ મિ.મિ.ની આક્રમણ રાઇફલ છે.

બાહ્ય કડીઓ 

 Česká Zbrojovka—અધિકૃત વેબસાઇટ 
 CZ Hermex - Maker of the CZH-2003 Sport
 Instruction manual 
 ઇતિહાસ : વીઝેડ ૫૮ 
 આધુનિક શસ્ત્રો (ફાયરઆર્મ) 
 Illustrated comparison with the AK 
 American Rifleman review of the vz. 58 
 5.56x45mm NATO Variant
 7.62x51mm NATO Variant

શસ્ત્રો
બંદુકો
સાબરમતી કેન્દ્રીય કારાગૃહ (અમદાવાદ કેન્દ્રીય કારાગૃહ, સુભાષ બ્રીજ સર્કલ નજીક , અમદાવાદ)એ ગુજરાત રાજ્યના અમદાવાદ શહેરનું મુખ્ય કારાગૃહ છે. તેની સ્થાપના ૧૮૯૫માં થઈ હતી. ઈ.સ ૧૯૨૨માં મહાત્મા ગાંધીને આ કારાગૃહમાં અમુક દિવસો માટે રાખવામાં આવ્યા હતા. આ કારાગૃહ કેદીઓની સુધારણા, પુનર્વસન અને  પુનર્ગઠન જેવી ક્રિયાઓનું કેન્દ્ર રહી છે. ઈગ્નુ (IGNOU - ઈંદિરાગાંધી નેશનલ ઑપન યુનિવર્સિટી) અને બાબાસાહેબ આંબેડકર ઓપન યુનિવર્સિટી અહીં કેદીઓને ઘેરબેઠા અભ્યાસક્રમો પુરા પાડે છે. પતંજલી યોગપીઠ, આર્ટ ઑફ લીવિંગ, રામકૃષ્ણ મિશન, ઈસ્કોન, ચિન્મય મિશન, ઑલ વર્લ્ડ ગાયત્રી પરિવાર, આર્ય સમાજ, સ્વાધ્યાય પરિવાર, ઈશા યોગ ફાઉન્ડેશન, બ્રહ્મા કુમારી, ભારત સેવાશ્રમ સંઘ, શ્રીમદ રાજચંદ્ર મિશન વગેરે જેવા આધ્યાત્મિક મંડળો અહીં વ્યાખ્યાન, શિક્ષણ કાર્યક્રમ, કાર્યશાળા  આદિ યોજે છે.

સંદર્ભ 

અમદાવાદ
સરસીંદા (ચોરાંગલા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા બોડેલી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સરસીંદા (ચોરાંગલા) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.

બોડેલી તાલુકો
જાડેજા એ ભારતની ના  ચંદ્રવંશી રાજપૂત જ્ઞાતિ છે. જેઓ રાજપૂત  યદુકુળના છે.સિંધ ઉપર રાજ્ય ભોગવતાં સમ્મા રાજપૂતો જામ શ્રી જાડાજી ના ઉપર થી એક અલગ શાખા જાડેજા ઉભરી આવી અને. લાખાજી જાડેજા સિંધ માંથી પશ્ચિમી કચ્છના વિસ્તાર માં આવ્યા અને પોતાના ભાઈ લખિયારજી ઉપર થી લખિયારવીરો નામની રાજધાની સ્થાપી.તેઓ શ્રી કૃષ્ણના ના વંશજ છે અને ચંદ્રવંશી ક્ષત્રિય મુળ નામની રાજપૂત જાતિમાંથી આવ્યા છે . આજે હાલાર અને કચ્છ માં તેમની વસતી છે . કચ્છ અને જામનગર તેમનાં બે મોટાં રાજ્ય હતાં. .કચ્છ રજવાડામાં જાડેજા વંશે ૧૫૪૦ થી ૧૯૪૮ સુધી ભારત પ્રજાસત્તાક બન્યું ત્યાં સુધી શાસન કર્યું હતું. આ રજવાડાની સ્થાપના બાર જાડેજા કુટુંબના વડાઓને અને બે વાઘેલા રાજપૂત વડાઓને ભેગા કરીને રાજા ખેંગારજી પ્રથમે કરી હતી કરી હતી. ખેંગારજી અને તેમના વંશજોએ આ સંગઠન ભાયાત ૧૮મી સદીના મધ્ય ભાગ સુધી જાળવી રાખ્યું હતું.જાડેજા વંશ ગુજરાતના કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્રના વિસ્તારોમાં ઝુઝારુ રાજવંશ શાસન કરે છે જાડેજા વંશનો મૂળ ક્ષત્રિય વંશ છે. જાડેજા વંશ ગુજરાતનો સૌથી મોટો રાજપૂત રાજવંશ માનવામાં આવે છે. જાડેજા રાજપૂતોના સૌરાષ્ટ્રમાં આશરે 700 જેટલા ગામડાઓ વસેલા છે અને આઝાદી સમયે આશરે 2300 ગામો તેમના દ્વારા શાસન કરતા હતા.

ભારતની સ્વતંત્રતા પહેલાંના જાડેજા રાજપૂતોના અન્ય રજવાડાઓમાં ધ્રોલ, ગોંડલ, મોરબી, નવાનગર, રાજકોટ, અને વીરપુરનો સમાવેશ થતો હતો.

જાણીતાં વ્યક્તિઓ 

 જામ રણજી, ક્રિકેટ ખેલાડી, ૧૯૦૭ થી ૧૯૩૩ વચ્ચેના નવાનગરના નિયુક્ત રાજા જેમના નામ પરથી રણજી ટ્રોફીનું નામ પડ્યું છે.
 કુમાર શ્રી દુલિપસિંહજી, જામ રણજીના ભાણેજ, જાણીતાં ક્રિકેટ ખેલાડી, અનેક દેશોમાં ભારતનાં હાઇ કમિશ્્નર રહ્યા હતા. તેમના નામ પરથી દુલિપ ટ્રોફીની શરૂઆત થઇ.
 એમ. કે. હિંમતસિંહજી, જાણીતાં પક્ષીવિદ્, કચ્છના રાજવી કુટુંબના જાણીતાં રાજકારણી.
 જનરલ મહારાજ શ્રી રાજેન્દ્રસિંહજી - ભારતીય સૈન્યના પ્રથમ ચીફ ઓફ આર્મી સ્ટાફ અને પછી કમાન્ડર-ઇન-ચીફ. ભારતીય સૈન્યના વડા. નવાનગરના રાજવી કુટુંબના સભ્ય.
 અજય જાડેજા, ક્રિકેટ ખેલાડી અને અભિનેતા.
 રવિન્દ્ર જાડેજા, ક્રિકેટ ખેલાડી.

સંદર્ભ

વધુ વાચન

બાહ્ય કડીઓ 

ગુજરાતનો ઇતિહાસ
જ્ઞાતિ
કેલોન્ગ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા  હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના લાહૌલ અને સ્પીતી જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. કેલોન્ગમાં લાહૌલ અને સ્પીતી જિલ્લાનું મુખ્યાલય  છે. 

હિમાચલ પ્રદેશ
કંડલા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના વિસ્તારની રીતે સૌથી મોટા એવા કચ્છ જિલ્લામાં ગાંધીધામ શહેર નજીક આવેલું મહત્વનું અને દેશના પશ્ચિમી દરિયાકિનારા પરનું એક મોટું બંદર છે, જે અરબ સાગરના તટ પર કચ્છના અખાતમાં આવેલું છે. દેશનાં ભાગલા બાદ કરાચી બંદર પાકિસ્તાનને સોંપાયું અને પશ્ચિમ ભારતનાં મહત્વનાં બંદર તરીકે ઇ. સ. ૧૯૫૦માં કંડલાની સ્થાપના થઇ હતી. કંડલા બંદરીય વિસ્તાર છે, ત્યાંની તમામ જમીનનો વહીવટ કંડલા પૉર્ટ ટ્રસ્ટ મારફતે કેન્દ્ર સરકાર હસ્તક હોવાથી ગુજરાત સરકાર હસ્તક જમીન ન હોવાથી ગામતળ નીમ કરાયું નથી. પંચાયત કે પાલિકા નથી. વિકાસ, પ્રાથમિક સુવિધા આપવાની ફરજ કંડલા પૉર્ટ ટ્રસ્ટ અદા કરે છે.

૨૦૧૫-૧૬ના વર્ષમાં બંદર વડે ૧૦૬૦ લાખ ટન માલ-સામાનની હેરફેર કરાઇ હતી.

૧૯૦૮ના ઇન્ડિયા પોર્ટ એક્ટ હેઠળ કંડલા બંદરનું નામ દિનદયાળ પોર્ટ કરાયું છે.

૧૯૯૮નું વાવાઝોડું 
૯ જૂન ૧૯૯૮ના રોજ અહીં ભયંકર વાવાઝોડું આવ્યું હતું. અધિકૃત સરકારી માહિતી મુજબ, તેમાં અંદાજે ૧૪૮૫ લોકો મૃત્યુ થયા હતા અને ૧૨૨૬ લોકો લાપત્તા થયા હતા તેમજ ૧૫૦૦ કરોડ રૂપિયાનું નુકશાન થયું હતું.

સંદર્ભ 

ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
કચ્છ જિલ્લો
ગુજરાતનાં બંદરો
નાની ખાવડી (તા. જામનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  જામનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  જામનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નાની ખાવડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

જામનગર તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
બારોઈ (તા. મુન્દ્રા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના વાયવ્ય ભાગમાં આવેલા  કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મુન્દ્રા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બારોઈ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી, સ્વરોજગાર તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે   બાજરી, મગ, જુવાર  અને શાકભાજીની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં  પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, બેંક તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

આ ગામ મુન્દ્રા શહેરની ભાગોળે આવેલું છે.

સંદર્ભ

મુન્દ્રા તાલુકો
બ્રહ્માંડનો જન્મ એક મહાન વિસ્ફોટના પરિણામે થયો હતો. જેને મહાવિસ્ફોટ સિદ્ધાંત અથવા બિગ બેંગ થિયરી કહેવામાં આવે છે. જે મુજબ લગભગ બાર થી ચૌદ અબજ વર્ષ પહેલાં આખું બ્રહ્માંડ અણુ એકમના રૂપમાં હતું. માનવ સમય અને અવકાશ જેવા કોઈ ખ્યાલ તે સમયે અસ્તિત્વમાં નહોતા. આ થિયરી મુજબ, આશરે ૧.૪ અબજ વર્ષો પહેલા આ વિસ્ફોટથી અપાર ઉર્જા ઉત્સર્જિત થાય છે. આ ઉર્જા એટલી વધારે હતી કે આ અસરને કારણે આજ સુધી બ્રહ્માંડનો ફેલાવો ચાલુ જ છે. બધી માન્યતાઓ એક જ ઘટના દ્વારા વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જેને મહાવિસ્ફોટ થિયરી કહેવામાં આવે છે. મહાવિસ્ફોટ નામના આ મહાન વિસ્ફોટના માત્ર ૧.૮૩ સેકન્ડ અંતરાલ પછી સમય, અવકાશની વર્તમાન માન્યતાઓ અસ્તિત્વમાં આવી હતી. ભૌતિકશાસ્ત્રના નિયમો લાગુ થવા લાગ્યા. ૧.૩૪ મી સેકન્ડમાં, બ્રહ્માંડ ૧૦૩૦ વખત ફેલાયું હતું અને ક્વોક્સ, લેપટોન અને ફોટોનનો ગરમ પદાર્થ બની ગયો હતો. ૧.૪ સેકન્ડમાં, ક્વાર્ક્સ મળીને પ્રોટોન અને ન્યુટ્રોન બનાવવાનું શરૂ કર્યું અને બ્રહ્માંડ થોડુંક ઠંડુ થઈ ગયું. હાઈડ્રોજન, હિલીયમ વગેરેનું અસ્તિત્વ બનવા માંડ્યું અને અન્ય તત્વો બનવા માંડ્યા.

બિગ બેંગ થિયરીની શરૂઆતનો ઇતિહાસ જ્યોર્જ લેમેટ્રે દ્વારા આધુનિક ભૌતિકશાસ્ત્રમાં લખવામાં આવ્યો છે. લેમેટ્રે રોમન કેથોલિક પાદરી તેમજ વૈજ્ઞાનિક હતા. તેમનો સિદ્ધાંત આલ્બર્ટ આઈન્સ્ટાઇનના સાપેક્ષવાદના પ્રખ્યાત સામાન્ય સિદ્ધાંત પર આધારિત હતો. તે એડવિન હબલ હતા, જેમણે વર્ષ 1929 માં જણાવ્યું હતું કે બધી તારાવિશ્વો એકબીજાથી સંકોચાઈ રહી છે. આ બે મુખ્ય ધારણાઓ પર આધારિત છે. પ્રથમ શારીરિક કાયદો અને બીજો કોસ્મિક સિદ્ધાંત. કોસ્મોલોજિકલ સિદ્ધાંત મુજબ, બ્રહ્માંડ એકરૂપ અને આઇસોટ્રોપિક છે. ૧૯૪૯માં, બ્રિટિશ વૈજ્ઞાનિક પીટર હિગ્સે મહાવિસ્ફોટ પછી અબજો સેકંડમાં બ્રહ્માંડના પ્રવાહીના વજનના સિદ્ધાંતની દરખાસ્ત કરી, જે ભારતીય વૈજ્ઞાનિક સત્યેન્દ્રનાથ બોઝના બોસોન સિદ્ધાંત પર આધારિત હતી. તે પછીથી 'હિગ્સ-બોસન' તરીકે જાણીતો થયો. જ્યારે આ સિદ્ધાંતે બ્રહ્માંડની ઉત્પત્તિના રહસ્યોને બહાર કાઢ્યા હતા, ત્યારે તેના પ્રકૃતિની વ્યાખ્યા કરવામાં પણ મદદ કરી હતી.

ભૌતિકવિજ્ઞાન
નાનો કરકરીયો કે કમોદનો ટીકટીકી (અંગ્રેજી: Paddyfield Warbler), (Acrocephalus agricola) એ સમશીતોષ્ણ મધ્ય એશિયામાં પ્રજોપ્તિ કરતું ઋતુપ્રવાસી પક્ષી છે જે શિયાળો ભારત અને પાકિસ્તાનમાં ગાળે છે. આ ચકલીની કદનું પક્ષી આછી વનસ્પતિ જેવી કે લાંબા ઘાસ, બરું કે ચોખાના ખેતરોમાં જોવા મળે છે. આ પક્ષી ઘાસમાં માળો બનાવી તેમાં ૪-૫ ઈંડા મુકે છે.

વર્ણન
આ પક્ષી  લંબાઈ અને  પાંખોનો વ્યાપ ધરાવે છે. પુખ્ત પક્ષીની પીઠ પીળાશ પડતી કથ્થાઈ અને પેટનો ભાગ ઝાંખા પીળા રંગનો હોય છે. તેની પૂંછડીના મૂળનો ભાગ (બેઠક) રતાશ પડતા કથ્થાઈ રંગનો હોય છે. તેની ચાંચ તિક્ષણ અને ટૂંકી હોય છે. આ પક્ષી જીવાતભક્ષી હોય છે.

સંદર્ભો

બાહ્ય કડીઓ

પક્ષી
ઉખલવાંટ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા છોટાઉદેપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઉખલવાંટ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.

છોટાઉદેપુર તાલુકો
પલાસર (તા. ચાણસ્મા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   પાટણ જિલ્લામાં આવેલા  ચાણસ્મા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પલાસર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ચાણસ્મા તાલુકો
શ્રાવસ્તી ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા  ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યના  શ્રાવસ્તી જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે. 

ઉત્તર પ્રદેશનાં શહેરો
દેવચરાડી (તા. ધ્રાંગધ્રા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધ્રાંગધ્રા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. દેવચરાડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

ધ્રાંગધ્રા તાલુકો
રમા મહેતા (૧૯૨૩-૧૯૭૮) એક ભારતીય સમાજશાસ્ત્રી અને લેખક હતા, જેમની નવલકથા ઇનસાઇડ ધ હવેલી (૧૯૭૭)ને ૧૯૭૯ના વર્ષમાં અંગ્રેજી ભાષા માટે મરણોત્તર સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.

આ નવલકથામાં મધ્યમ અને ઉચ્ચ વર્ગની મહિલાઓ દ્વારા સામનો કરવામાં આવતી પરંપરા અને આધુનિક જીવન વચ્ચેના સંઘર્ષનું નિરૂપણ કરવામાં આવ્યું છે, તેમાં કોઈ શંકા નથી કે લેખકના પોતાના અનુભવને પ્રતિબિંબિત કરે છે. તેમની અગાઉની કૃતિઓમાં રામુ, અ સ્ટોરી ઓફ ઇન્ડિયા (૧૯૬૬) અને ધ લાઇફ ઓફ કેશો (૧૯૬૯)નો સમાવેશ થાય છે. બંને નવલકથાઓ છોકરાઓના માટે શિક્ષણના મહત્વ પર ભાર મૂકે છે.

રમા મહેતાનો વિવેચનાત્મક નિબંધ ધ વેસ્ટર્ન એજ્યુકેટેડ હિન્દુ વુમન (૧૯૭૦) આઝાદીના સમયે તેમની વીસીની ઉંમરની સારી રીતે અંગ્રેજી બોલી શકતી શિક્ષિત મહિલાઓ અને અંગ્રેજી ન જાણતી તેમની માતાઓ કે જેઓ ધર્મનિષ્ઠ હિન્દુ પરંપરાઓ જાળવવા માટેનું વલણ ધરાવે છે વચ્ચેના તફાવતનું વર્ણન કરે છે.  તેમની ધ હિન્દુ ડિવોર્સ્ડ વુમન (૧૯૭૫) સ્ત્રીની છૂટાછેડાની સ્વીકૃતિના ગેરફાયદાઓ બહાર લાવે છે.

સંદર્ભો 

નારીવિશેષ
ઉત્તરાખંડ
૧૯૨૩માં જન્મ
૧૯૭૮માં મૃત્યુ
ઉજ્જૈન (ઉચ્ચાર: ) ભારતના મધ્ય પ્રદેશના ઉજ્જૈન જિલ્લાનું સૌથી મોટું શહેર છે. તે વસ્તીની દ્રષ્ટિએ મધ્ય પ્રદેશનું પાંચમું મોટું શહેર છે અને ઉજ્જૈન જિલ્લાનું વહીવટી મથક છે. ઉજ્જૈન મહત્વનું હિંદુ તીર્થધામ છે અને અહીં દર બાર વર્ષે કુંભ મેળો ભરાય છે.

પ્રાચીન શહેર ઉજ્જૈન ક્ષિપ્રા નદીના કાંઠે વસેલું છે. ઇતિહાસમાં ઉજ્જૈન માળવા ઉચ્ચપ્રદેશનું સૌથી મહત્વનું શહેર ગણાય છે. ઇ.સ. પૂર્વે ૬૦૦ની આસપાસ તે મધ્ય ભારતના રાજકીય કેન્દ્ર તરીકે ઉભરી આવ્યું હતું. તે પ્રાચીન અવંતી રાજ્યની રાજધાની હતું. ૧૯મી સદી સુધી તે રાજકીય, વ્યાપાર અને સાંસ્કૃતિક દ્રષ્ટિએ મહત્વનું શહેર રહ્યું હતું. ત્યાર પછી બ્રિટિશરો દ્વારા ઈંદોરનો વિકાસ કરાયો પરંતુ ઉજ્જૈને ધાર્મિક દ્રષ્ટિએ મહત્વ જાળવી રાખ્યું છે.

સંદર્ભ

બાહ્ય કડી 
 

મધ્ય પ્રદેશ
ગાંગડીયા (તા. શહેરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે આદિવાસીઓની વસ્તી ધરાવતા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા શહેરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગાંગડીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

શહેરા તાલુકો
વૈકલ્પિક શિક્ષણ બિન પરંપરાગત શિક્ષણની એક પદ્ધતિ છે, જે મુખ્ય શિક્ષણથી અલગ છે. તેમાં ઘર શિક્ષણ, સ્વતંત્ર શાળાઓ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. આ શિક્ષણમાં મુખ્યત્વે શિક્ષક-વિદ્યાર્થી વચ્ચેનું જોડાણ મહત્વનું ગણાય છે. તેમાં બાળક કઇ રીતે શીખે શકે છે તેના પર ભાર મૂકવામાં આવે છે.

વિવિધ દેશોમાં આ શિક્ષણ પ્રચલિત છે.

સંદર્ભ 

શિક્ષણ
ટેચાવા (તા. વિજાપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિજાપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ટેચાવા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

વિજાપુર તાલુકો
ખાનપુર (તા. વડનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વડનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ખાનપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

વડનગર તાલુકો
જેપુર (તા. વિજાપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિજાપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. જેપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, દૂધની ડેરી તથા ખેડૂત ધિરાણ મંડળી જેવી સવલતો પ્રાપ્ત થયેલી છે.

ગામમાં ઉમીયા માતાનુ મંદિર આવેલું છે. આ ગામમાં તમાકુનો અને બટાકાનો વેપાર ખૂબજ મોટા પમાણમાં થાય છે.

વિજાપુર તાલુકો
કારતક વદ ૨ ને ગુજરાતી માં કારતક વદ દ્વિતિયા કે કારતક વદ બીજ કહેવાય છે. આ દિવસ હિંદુ વૈદિક પંચાગના વિક્રમ સંવત મુજબ વર્ષના પહેલા મહિનાનો સતરમો દિવસ છે, જ્યારે શક સંવત મુજબ વર્ષના આઠમાં મહિનાનો સતરમો દિવસ છે.

તહેવારો અને ઉજવણીઓ
 દક્ષિણ ગુજરાતમાં ગણદેવી તાલુકાના અજરાઇ ગામ ખાતે કુળદેવી માતાના મંદિરે મેળો ભરાય છે.

મહત્વની ઘટનાઓ

જન્મ

અવસાન

સંદર્ભ

પંચાંગ
સમય
નલબારી જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર - પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  આસામ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૨૭ (સતાવીસ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. નલબારી જિલ્લાનું મુખ્ય મથક નલબારી શહેરમાં આવેલું છે. 

આસામના જિલ્લાઓ
યદુ ઋગ્વેદમાં વર્ણિત પાંચ ભારતીય આર્ય જાતિઓ (પંચજન, પંચક્ષત્રિય અથવા પંચમાનુષ) માં થી એક છે. કૃષ્ણ પણ વૈદિક યદુ જાતિના જ વંશજ છે.

હિન્દૂ મહાકાવ્ય મહાભારત, હરિવંશ અને પુરાણ માં યદુને રાજા યયાતિ અને રાની દેવયનીના પુત્ર બતાવ્યા છે. રાજકુમાર યદુ એક સ્વાભિમાની અને 
સુસંસ્થાપિત શાસક હતા. વિષ્ણુ પુરાણ, ભગવત પુરાણ અને ગરુડ પુરાણના અનુસાર યદુના ચાર પુત્ર હતા, જયારેકે બાકીનાં પુરાણોનાં અનુસાર તેમના પાંચ પુત્રો હતા. બુધ અને યયાતિનાં વચ્ચેનાં બધાજ રાજાઓને સોમવંશી અથવા ચંદ્રવંશી કહેવામાં આવ્યા છે. મહાભારત અને વિષ્ણુ પુરાણના અનુસાર યદુનાં પિતા યયાતિને પોતાની યુવાવસ્થા પ્રદાન કરવાનું સ્વીકાર્યું નહીં જે કારણે યયાતિએ યદુનાં કોઈ પણ વંશજને પોતાના વંશ અને સામ્રાજ્યમાં શામિલ ન થઈ શકવાનો શ્રાપ આપ્યો હતો. આ કારણે યદુનાં વંશજ સોમવંશ થી અલગ થઈ ગયા અને માત્ર રાજા પુરુનાં વંશજો સોમવંશી કહેવાયા. તે બાદ મહારાજ યદુએ એવી ઘોષણા કરી કે તેમના વંશજ ભવિષ્ય માં યાદવ અથવા યદુવંશી કહેવાશે. યદુનાં વંશજોએ અભૂતપૂર્વ ઉન્નતિ કરી પણ પછી તેઓ બે ભાગોમાં વિભાજિત થઈ ગયા.

ઉત્પત્તિ
યદુવંશી અહીર કૃષ્ણનાં પ્રાચીન યાદવ જાતિના વંશજો મનાય છે. યદુવંશીઓ ની ઉત્પત્તિ પૌરાણિક રાજા યદુ થી મનાય છે.

આહીરો ટોડ ની 36 રાજવંશોની સૂચિમાં પણ શામિલ છે.

વિભિન્ન હિંદુ ધર્મગ્રંથો અને જુના લેખો થી સંકેત મળે છે કે ભારત માં તેમની મોજુદગી 6000 ઈ.પૂ. થી પણ જૂની પ્રાચીન કાળથી છે.

વંશજ જાતિયો
રાજા સહસ્ત્રજીતના વંશને હૈહય વંશ કહેવામાં આવતું હતું અને તેમના પૌત્રનું નામ પણ હૈહય હતું. રાજા ક્રોષ્ટાના વંશજોને કોઈ વિશેષ નામ આપવામાં આવ્યું ન હતું, તેઓ સામાન્ય રીતે યાદવ કહેવાયા છે., પી॰ એલ॰ ભાર્ગવના અનુસાર જ્યારે રાજ્યનું વિભાજન થયું ત્યારે સિંધુ નદીના પશ્ચિમનું રાજ્ય સહસ્ત્રજીતને મળ્યું અને પૂર્વ નો ભાગ ક્રોષ્ટાને સોંપવામાં આવ્યું.

આધુનિક ભારતનાં યાદવ અથવા આહીર(આયર) યદુવંશજો મનાય છે.

પૌરાણિક દૃષ્ટિથી, આહીર અથવા આભીર યદુવંશી રાજા આહુકનાં વંશજ છે. શક્તિ સંગમ તંત્રમાં ઉલ્લેખ મળે છે કે રાજા યયાતિની બે પત્નીઓ હતી- દેવયાની અને શર્મિષ્ઠા. દેવયાનીથી યદુ અને તુર્વશૂ નામક પુત્રો થયા. યદુનાં વંશજ યાદવ કહેવાયા. યદુવંશીય ભીમ સાત્વતનાં વૃષ્ણિ આદિ ચાર પુત્રો થયા અને એમની જ ઘણી પેઢીઓ પછી રાજા આહુક થયા, જેમના વંશજ આભીર અથવા આહીર કહેવાયા.

આ પંક્તિથી સ્પષ્ટ થાય છે કે યાદવ અને આભીર મૂળભૂત રીતે એકજ વંશના ક્ષત્રિય છે તથા "હરિવંશ પુરાણ" માં પણ આ તથ્યની પુષ્ટિ થાય છે.
મેગાસ્થનીજનાં વૃતાંત અને મહાભારતનાં વિગતવાર અભ્યાસ કર્યા પછી રુબેન આ નિશ્ચય પર પહોંચ્યા કે " ભગવાન કૃષ્ણ એક ગોપાલક નાયક હતા તથા ગોપાલકોની જાતિ આહીર જ કૃષ્ણના અસલી વંશજ છે, ન કે કોઈ બીજું રાજવંશ."

અમુક વિદ્વાનો ચુડાસમા, જાડેજા તથા દેવગિરીના યાદવો ને પણ આભીર માને છે.

રાજપૂત, પાંચમી અને છઠ્ઠી સદીમાં પ્રથમ વખત ચિત્રમાં આવ્યા હતા. તેથી તે કોઈની કલ્પના અને સમજની બહાર છે કે કેવી રીતે કરૌલીના યાદવ (અલવર જીલ્લામાં), રતલામ (મધ્યપ્રદેશમાં) અને બિકાનેરના ભાટ્ટી (રાજસ્થાન) પોતાને રાજપૂત જાતિ સાથે કઈ રીતે જોડે છે. જોકે, એ પણ સંભવ છે કે વિદેશી અક્રમણકારીઓ દ્વારા આક્રમણોના સમયે અને એમના દ્વારા પ્રાપ્ત થતી લગાતાર જીત ના ચાલતા, નાના યાદવ રાજ્યોએ અન્ય રિયાસતો સાથે ગઠન કરતા સમય, પોતાની ઓળખ વિલય કરી દીધી હશે.

સંદર્ભ
શીહોરા (તા. કપડવંજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા તથા પહેલાંના સમયમાં વ્યાપારીક તેમજ લશ્કરી મહત્વ ધરાવતા એવા  કપડવંજ તાલુકાનું એક  ગામ છે. શીહોરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ,  દિવેલી, બટાટા, શક્કરીયાં, તમાકુ તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

કપડવંજ તાલુકો
ભોયણ (તા. ડીસા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ડીસા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભોયણ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ડીસા તાલુકો
ભાવપુર (તા. હિંમતનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા  સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હિંમતનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભાવપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ,  દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

હિંમતનગર તાલુકો
પાતળો કૃમિ કે પાતળો આંધળો સર્પ કે સ્ટોલીકઝાનો અંધ સર્પ કે સાપનો કણો ( અંગ્રેજી: Stoliczka’s Worm Snake; દ્વિપદ-નામ:Indotyphlops porrectus) એ ગુજરાતમાં દેખાતી સર્પોના કુલ બાર(૧૨)  કુટુંબોની ત્રેસઠ (૬૩) જાતિઓમાંની એક બિનઝેરી સર્પની જાતી છે.

ઓળખ
બંબોઈ કરતા લંબાઈ અને શરીર પરના ભીંગડાઓના ફરકને લીધે આ સર્પને અલગ કુટુંબમાં મુકવામાં આવ્યો છે.. આ સર્પ બંભોઈ કરતા લંભાઈમાં થોડો લાંબો હોય છે. આ સર્પ દુનિયામાં જ્યાં જ્યાં સર્પોનો વસવાટ છે ત્યાં બધે જ જોવા મળે છે. આ સર્પનું શરીર ઉપરના ભાગે કાળાશ પડતું કથ્થાઈ હોય છે અને નિચેના ભાગે આ જ રંગ સફેદ હોય છે. મોં અને પુછડી પાસે ધોળાશ પડતા રંગનો હોય છે. મોટાબાગે નિશાચર બિનચર્યા ધરાવે છે. આ સર્પની સરેરાશ લંબાઇ ૧૩ સેન્ટીમીટર જેટલી અને મહત્તમ લંબાઈ ૩૦ સેન્ટીમીટર જેટલી નોંધાઈ છે. ગુજરાતમાં બંબોઈ જેટલો સામાન્ય નથી. દુર્લભ ગણાય છે.

આહાર
ઢાંલીયા ન હોય એવા જીવડાં, અળસિયા, ઉધઈ, કીડી-મંકોડા અને એમના ઇંડા - આ બધુ આ સર્પનું મુખ્ય ભોજન છે.

પ્રજનન
પ્રજનન દરમ્યાન બાફેલા ચોખાના દાણાના કદનાં ૩ થી ૮ ઇંડા મુકે છે. ઈંડામાંથી બહાર નિકળવાના સમયે 3 સેન્ટીમીટર જેટલી હોય છે.

સંદર્ભ

સર્પ
બિન ઝેરી સર્પ
પીએસએલવી-સી૧ ભારતીય અંતરિક્ષ અનુસંધાન સંગઠન દ્વારા ચાલતા પીએસએલવી કાર્યક્રમનું ચોથું અભિયાન હતું. આ વાહને ઉપગ્રહ આઈઆરએસ-૧ડીનો વહનભાર લઈને સૂર્યાચલ કક્ષા પૃથ્વીની અધઃ કક્ષામાં તરતો મૂક્યો.

ભારતે રશિયાની મદદ વિના તૈયાર કરેલું આ સૌપ્રથમ પ્રક્ષેપણ વાહન છે. આ વાહને આઈઆરએસ-૧ડીને અંતરીક્ષમાં પૃથ્વીની સૂર્યાચલ ધ્રુવીય કક્ષામાં તરતો તો મૂક્યો, પરંતુ અભિયાનને વાહનના એક ઘટકમાંથી બળતણરૂપે ભરેલા હિલિયમનો રિસાવ થવાના કારણે, ધારેલી સફળતા ન મળી. આ અભિયાનનું લક્ષ આઈઆરએસ૧ડીને વર્તુળાકાર કક્ષામાં પ્રસ્થાપિત કરવાનું હતું. પરંતુ તેમાં સફળતા ન મળતાં તેને પરવલય કક્ષા (અંડાકાર કક્ષા)માં તરતું મૂકવામાં આવ્યો. આ અભિયાનને અંશતઃ સફળ ગણવામાં આવે છે, કારણકે તેમાં ઉપગ્રહનું સ્થાપન ધારેલી ઊંચાઈએ ન કરી શકાયું.

Mission parameters 

 દ્રવ્યમાન:
 ઉડ્ડયન વખતનું કુલ વજન: 
 વહનભાર વજન: 

 સમગ્રતયા ઊંચાઈ : 

 નોદક:
 તબક્કો ૧: ઘન-ઈંધણ રોકેટ (હાયડ્રોક્સિલ ટર્મિનેટેડ પોલિબ્યુટીન)
 તબક્કો ૨: પ્રવાહી ઈંધણ રોકેટ (યુએચ ૨૫ + N2O4)
 તબક્કો ૩: ઘન-ઈંધણ રોકેટ (હાયડ્રોક્સિલ ટર્મિનેટેડ પોલિબ્યુટીન)
 તબક્કો ૪: પ્રવાહી ઈંધણ રોકેટ (મોનોમિથાઇલહાયડ્રેઝાઇન + મિક્સ ઓક્સાઇડ ઓફ નાઇટ્રોનલ)

 ઊંચાઈ: 

 મહત્તમ વેગ :  (ચોથો તબક્કો પુરો થયો ત્યારનું અવલોકન)

 નત: ૯૮.૭°

 આવર્તનકાળ: ૧૦૯૦.૫૨ સેકંડ

પ્રક્ષેપણ 

પીએસએલવી-સી૧ને ભારતીય સમય મુજબ ૨૯ સપ્ટેમ્બર ૧૯૯૭ની વહેલી સવારે ૧૧:૧૭ (IST) વાગે શ્રીહરિકોટા પ્રક્ષેપણ વિસ્તાર (હાલનુ્ં સતીશ ધવન અંતરિક્ષ કેન્દ્ર) ખાતેથી રવાના કરવામાં આવ્યું. આ વાહને આઈઆરએસ-૧ડી ઉપગ્રહને સફળતાપૂર્વકી પૃથ્વીની નિર્ધારિત સૂર્ય-સમક્રમિક કક્ષાામ તરતો મૂકી દીધો.

વધુ વાંચન 

 ભારતીય અંતરિક્ષ અનુસંધાન સંગઠન
 ધ્રુવીય ઉપગ્રહ પ્રક્ષેપણ વાહન

સંદર્ભો
જૈન ધર્મ અને હિંદુ ધર્મ બે પ્રાચીન ભારતીય ધર્મો છે. બંને ધર્મો વચ્ચે કેટલીક સમાનતાઓ અને તફાવતો છે. મંદિરો, દેવતાઓ, ધાર્મિક વિધિઓ, ઉપવાસ અને જૈન ધર્મના અન્ય ધાર્મિક ઘટકો હિંદુ ધર્મ કરતા અલગ છે. 

"જૈન" શબ્દ જિન  પરથી ઉદ્ભવેલો છે, જિન તરીકે એવા મનુષ્યનો ઉલ્લેખ કર્યો છે જેણે તમામ આંતરિક જુસ્સા (ક્રોધ, આસક્તિ, લોભ અને ગૌરવ) પર વિજય મેળવ્યો છે અને કેવલ જ્ઞાન ધરાવે છે. જિને બતાવેલા માર્ગના અનુયાયીઓને જૈન કહેવામાં આવે છે.  હિંદુ ધર્મના અનુયાયીઓને હિંદુ કહેવામાં આવે છે.

દાર્શનિક સમાનતા અને તફાવતો 
જૈન ધર્મ અને હિંદુ ધર્મમાં સંસાર, કર્મ અને મોક્ષની વિભાવનાઓ સહિત ઘણી સમાન લાક્ષણિકતાઓ છે. જો કે તેઓની આ વિભાવનાઓ બદલાતી રહે છે. જૈન ધર્મના સિધ્ધાંતમાં ન્યાય-વૈશેષિક અને સાંખ્યવાદ સાથે નજીવી સમાનતા છે. જૈન સિધ્ધાંત એ પરમાણુતા શીખવે છે જે વૈશેષિક પદ્ધતિ, સાંખ્યવાદ અને નાસ્તિકવાદમાં પણ જોવા જોવા મળે છે. જૈન ધર્મના સિદ્ધાંતની અંદર કેટલાક ધર્મ અને અધર્મ તત્ત્વ છે (જેને જૈન આધ્યાત્મિક પદ્ધતિમાં પદાર્થો તરીકે જોવામાં આવે છે). ગુણસ્થાન અને લેશ્યા પણ આવેલા છે, એ એવી આધ્યાત્મિક વિભાવનાઓ છે કે જે હિંદુ ધર્મમાં જાણીતી નથી. અનેકાંતવાદ અને સ્યાદ્વાદની પદ્ધતિ હિંદુઓમાં નથી. ભૂતકાળમાં, હિંદુ દેવતાઓ અને જૈન ધર્મના તીર્થંકરની વિભાવનાઓને જોડવાના પ્રયત્નો કરવામાં આવ્યા હતા. હિંદુઓની બ્રહ્માંડવિદ્યા જૈનોની જેમ જ સમાન છે અને આ પ્રણાલીઓમાં સ્વર્ગીય દેવતાઓનાં સમાન નામ છે.

ઉપનિષદમાં પણ જૈન ધર્મના ઉપદેશોની જેમ નિવેદન થાય છે કે પુનર્જન્મ અનિચ્છનીય છે અને મોક્ષ એ અંતિમ ધ્યેય છે.

મોક્ષ
જૈન ધર્મમાં મુક્તિ (મોક્ષ) પ્રાપ્ત કરવાનો એક નિશ્ચિત માર્ગ સૂચવવામાં આવ્યો છે. સૂચવેલા ત્રિગુણક પથમાં જૈન ધર્મની રત્નત્રયીમાં (સમ્યક દર્શન, જ્ઞાન અને ચરિત્ર) નો સમાવેશ થાય છે. હિંદુ ધર્મમાં કોઈએ પણ મુક્તિનો કોઈ એક ચોક્કસ માર્ગ સૂચવ્યો નથી.

બ્રહ્માંડ 
જૈન બ્રહ્માંડવિદ્યા મુજબ બ્રહ્માંડ શાશ્વત છે; તે ન તો બનાવવામાં આવ્યું છે કે ન તો તેનો નાશ થઈ શકે છે. હિંદુ ધર્મમાં તે એક સર્જક દ્વારા બનાવેલું માનવામાં આવે છે અને ભગવાન દ્વારા નાશ પામે છે અને ફરીથી તેનું નિર્માણ થાય છે.

કર્મ 
કર્મ હિંદુ ધર્મમાં એક અદૃશ્ય શક્તિ છે, જ્યારે જૈન ધર્મમાં તે એક પ્રકારનું પદાર્થ છે જે આત્માને ચોંટેલું રહે છે.

આત્મ રક્ષા 
જૈનો હિંદુઓ સાથે સંમત થાય છે કે આત્મરક્ષણમાં હિંસાને ન્યાયી ઠેરવી શકાય છે, અને તેઓ સંમત થાય છે કે લડાઇમાં દુશ્મનોને મારનાર સૈનિક કાયદેસરની ફરજ બજાવી રહ્યો છે. જૈન સમુદાયોએ તેમના સંરક્ષણ માટે લશ્કરી શક્તિનો ઉપયોગ સ્વીકાર્યો હતો; ઘણાં રાજાઓ, લશ્કરી સેનાપતિ અને સૈનિકો જૈન હતા.

સંદર્ભ 

જૈન ધર્મ
હિંદુ ધર્મ
વારલી મહારાષ્ટ્ર ‍(મોટાભાગે પાલઘર, નાસિક, ધુલે જિલ્લાઓમાં), ગુજરાત (વલસાડ, ડાંગ, નવસારી અને સુરત જિલ્લાઓમાં) અને દાદરા અને નગર હવેલીના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં વસવાટ કરતી એક આદિવાસી જાતિ છે.

વારલી ચિત્રકળા એ વારલી આદિવાસીઓની વિશેષતા છે. આ લોકો પોતાની ખાસ માન્યતાઓ, સમજૂતી, જીવનપ્રથા અને પરંપરાઓ ધરાવે છે.

તેમની કુલ વસ્તી ૫,૬૭,૦૯૩ (૧૯૮૧) જેટલી હતી.

વ્યુત્પત્તિશાસ્ત્ર 
વારલી નામની વ્યુત્પત્તિ વિશે વિદ્વાનોમાં એકમત નથી અને તેના સંબધિત ઘણી કથાઓ, કિવદંતીઓ અને દંતકથાઓ પ્રસ્તુત થયેલ છે. પ્રાચીન સાહિત્યમાં આ લોકોનો અલગ અલગ નામ દ્વારા ઉલ્લેખ મળે છે. કાત્યાયને પોતાની વાતમાં નિષાદ, વ્યાસ અને વરુડ એમ ત્રણ અનાર્યોનો ઉલ્લેખ કર્યો છે, તે પૈકી વરુડ વારલી હતો, એમ વિ.કા. રાજવાડે દ્વારા કહેવામાં આવેલ છે. 'વરુડ' શબ્દ પરથી વરુડાઈ-વારુલી-વારલી એમ તેમણે વ્યુત્પત્તિ આપેલ છે. ડૉ. વિલ્સનના મત અનુસાર દક્ષિણની સાત કોંકણા પૈકી વરલા (મરાઠી ભાષામાં વરલા એટલે ઊંચાઈ પર રહેતા) કોંકણી એટલે વારલી એમ વ્યુત્પત્તિ આપેલ શબ્દ છે. આર.ઈ. એન્થોવેન અને લાથેમ દ્વારા આ વારલી લોકો ભીલ લોકોની એક પેટા જાતિ હોવાનો ઉલ્લેખ કરાયો છે.

સંગ્રહ 
 નવી દિલ્હી ખાતે આનંદગ્રામમાં વારલી સંસ્કૃતિનું સંગ્રહાલય છે. ત્યાં વારલી ચિત્રો જોવા મળે છે.
 યશોધરા દાલમિયા રચિત પુસ્તકમાં વારલી ભીંતચિત્રોની પ્રતિકૃતિ છે. આ પુસ્તકમાં મૂળ ચિત્રો ૨૫૦૦ થી ૩૦૦૦ વર્ષ પહેલાંના હોવાનું માનવામાં આવે છે. મધ્ય પ્રદેશમાં ભીમ બેટકાની ગુફાઓમાં ખડકો પરનાં ચિત્રો ૫૦૦ થી ૧૦૦૦૦ વર્ષ પૂર્વેના સમયગાળા દરમિયાનના હોવાનું મનાય છે.

સંદર્ભ 

આદિવાસી સંસ્કૃતિ
ભૂસ્તર શાસ્ત્રના નિષ્ણાતોને ભૂસ્તરશાસ્ત્રી કહેવામાં આવે છે. ભૂસ્તર શાસ્ત્ર એટલે ભૂ અને સ્તર, જેમાં ભૂ એટલે ભૂમિ અથવા જમીન અને સ્તર એટલે એનાં વિવિધ પડ. ભૂસ્તરશાસ્ત્ર પૃથ્વીના બંધારણ, રચના, લાક્ષણીકતાઓ, ઇતિહાસ તથા નૈસર્ગીક બળોની અસર સમજવાનું વિજ્ઞાન છે. મોટા ભાગે ખાણ ઉધોગ, પટ્રોલિયમ ઉધોગ, ઇજનેરિ તથા સરકારી કામોમાં ભૂસ્તર શાસ્ત્રની આવશ્યકતા રહે છે. 

વ્યવસાય
મહા સુદ ૬ ને ગુજરાતી માં મહા સુદ છઠ કહેવાય છે. આ દિવસ હિંદુ વૈદિક પંચાગના વિક્રમ સંવત મુજબ વર્ષના ચોથા મહિનાનો છઠ્ઠો દિવસ છે, જ્યારે શક સંવત મુજબ વર્ષના અગિયારમાં મહિનાનો છઠ્ઠો દિવસ છે.

તહેવારો અને ઉજવણીઓ

મહત્વની ઘટનાઓ

જન્મ

અવસાન

સંદર્ભ

પંચાંગ
સમય