Sovesh/autoresearch-gu huggingface dataset:
રમેશ તેંડુલકર , એક જાણીતા મરાઠી નવલકથાકાર છે. તેઓ પ્રખ્યાત ક્રિકેટર સચિન તેંડુલકરના પિતા હતા, જેઓ વર્ષ ૧૯૯૯માં મૃત્યુ પામ્યા હતા.

કારકિર્દી 
તેંડુલકર ૬૦ના દાયકામાં કિર્તી કોલેજ, પ્રભાદેવી ખાતે પ્રોફેસર હતા. તેમણે ઘણાં કવિતાનાં પુસ્તકો લખ્યાં હતાં.

મૃત્યુ 
રમેશ તેંડુલકરનું મૃત્યુ ૬૯ વર્ષની ઉંમરમાં ૧૯ મે ૧૯૯૯ના રોજ હૃદયરોગના હુમલાને કારણે થયું હતું.

સાહિત્યિક કારકિર્દી 
તેંડુલકરના ઘણા સંગ્રહો પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યા હતા, જેની અંશતઃ યાદી નીચે મુજબ છે :-
 બાલકવીંચી કવિતા : ત્રણ સંદર્ભ : Bālakavīncī Kavitā : Tīna Sandarbha
 માનસ - લહરી  : Mānas - Laharī
 પ્રાજક્ત : Prājakt
 મરાઠી રોમેન્ટિક કાવ્યપ્રતિભા : Marāṭhī Rōmaņţik Kāvyapratibhā

સંદર્ભો 

સાહિત્યકાર
સાણંદ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના અમદાવાદ જિલ્લાના સાણંદ તાલુકામાં આવેલું નગર અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. સાણંદ ગુજરાતમાં ઓટોમોબાઇલ ઉદ્યોગના વ્યવસાય માટે જાણીતું છે.

ઇતિહાસ 

સાણંદ પર વાઘેલા વંશના રાજપૂતોનું શાસન રહ્યું હતું. તેમના દ્વારા બંધાવાયેલ મહેલ હજી પણ અસ્તિત્વમાં છે.

ભૂગોળ 
સાણંદ  પર સ્થિત છે. તેની સરેરાશ ઉંચાઇ  છે.

વસતી 
૨૦૦૧ની વસતી ગણતરી પ્રમાણે, સાણંદની વસતી ૪૧,૫૩૦ વ્યક્તિઓની હતી. સરેરાશ સાક્ષરતા દર ૭૨% હતો.

સંદર્ભ 

ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
અમદાવાદ જિલ્લો
સીંગલખાંચ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સોનગઢ તાલુકાનું ગામ છે. સિંગલખાંચ ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે.  ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દુધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે.

સોનગઢ તાલુકો
મીનોતી દેસાઈ (અંગ્રેજી:Minoti Desai) (જન્મ ૧૫ માર્ચ ૧૯૬૮માં મુંબઇ, મહારાષ્ટ્ર ખાતે) એક ભૂતપૂર્વ મહિલા ટેસ્ટ ક્રિકેટર અને મહિલા વન ડે આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટર છે, જે ભારત તરફથી રમી હતી. તેણી ડાબેરી બેટ્સવુમન અને ડાબેરી સ્પીન બોલર તરીકે રમતી હતી. તેણીએ એક ટેસ્ટ અને એક એકદિવસીય મેચમાં ભારતીય મહિલા ટીમ વતી ભાગ લીધો હતો.

References 

ભારતીય મહિલા ક્રિકેટર
જીવિત લોકો
બાલાપર (તા. રાજુલા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા રાજુલા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. બાલાપર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

સંદર્ભ 

રાજુલા તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
નાગરવાડા (તા. સંખેડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સંખેડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નાગરવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.

સંખેડા તાલુકો
નવાબંદર એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ઉના તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરો, કપાસ, મગફળી, શેરડી, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

સંદર્ભ
મોરડ એક સંદિગ્ધ શબ્દ છે. તેના નીચે પ્રમાણેના અર્થ હોઇ શકે છે.

 મોરડ - પેટલાદ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ
 મોરડ - સંખેડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ
 મોરડ - એક વનસ્પતિ

સંદિગ્ધ શીર્ષક વાળાં પાનાં
ચીર બત્તી કે છીર બત્તી એ ગુજરાતના કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા બન્ની ઘાસના મેદાનો (મોસમી જળપ્લવીત મેદાનો) અને આસપાસના કચ્છના રણના ક્ષાર ક્ષેત્રમાં દેખાતો ગેબી પ્રકાશ છે. સ્થાનિક ગ્રામજનો તેને કચ્છી-સિંધી ભાષામાં ચીર બત્તી કહે છે, ચીરનો અર્થ ભૂત અને બત્તીનો અર્થ પ્રકાશ થાય છે.

આનું વર્ણન એક અવર્ણનીય પ્રકાશ તરીકે થાય છે. અંધારી રાતોએ મર્ક્યુરી દીવા જેવા પ્રકાશ ધરાવતા આગના ગોળા જેવો તે દેખાય છે. તે  ભૂરો, રાતો અને પીળો રંગ બદલે છે અને દોડતા દડા (પેરના આકાર) જેવો દેખાય છે. આ ગોળો તીર જેટલી ઝડપે ઉડે છે અથવા સ્થિર પણ હોય છે. સ્થાનીક દંત કથાઓ અનુસાર સદીઓથી આ પ્રકાશનું અસ્તિત્વ છે, પણ સ્થાનિક લોકોને બાદ કરતાં લોકો તે વિશે જાણતા નથી. લોકો તેને ગેબી પ્રકાશ કે ભૂતિયો પ્રકાશ કહે છે. અમુક સાક્ષીઓ અનુસાર તે પ્રકાશ તેમની સાથે સંતાકૂકડી રમતો અને અમુક લોકો અનુસાર તેમનો પીછો પણ કરતો. અમુક અહેવાલો અનુસાર આ પ્રકાશ રાત્રે ૮ વાગ્યા પછી જ દેખાય છે અને તે જમીનથી ૨ થી ૮ ફૂટ ઊંચાઈએ જોવા મળે છે. અને જો તેમનો પીછો કરો તો મુખ્ય રસ્તા પરથી છૂટા પાડી તે જંગલમાં કાંટાળા ઝાંખરા, રણ કે ક્ષાર ભૂમિ તરફ લઈ જાય છે. એક સ્થાનિક અને યુ.એસ.ના પક્ષીવિશારદોના એક જૂથ અને ભારત પાકિસ્તાન સરહદે ભારતીય સીમા સુરક્ષા દળના ચોકી કરતા સૈનિકોએ આ પ્રકાશ જોયો છે.    

આધુનિક વિજ્ઞાન પ્રમાણે આવા પ્રકાશનો ઉદ્ભવ ફોસ્ફાઈન (PH3), ડાયફોસ્ફેટ (P2H4) અને મિથેન (CH4) ના ઓક્સિડેશનને કારણે થાય છે. જેને કારણે ફોટોન ઉત્સર્જીત છે. આ સંયોજનો કાર્બનિક પદાર્થોના વિઘટનને કારણે ઉત્પન્ન થઈ શકે છે. ફોસ્ફાઈન (PH3), ડાયફોસ્ફેટનું મિશ્રણ હવામાંના ઑક્સિજન સાથે પ્રક્રિયા કરી સ્વયંભૂ સળગી ઊઠે છે. નાના પ્રમાણમાં સળગેલા ફોસ્ફાઈન (PH3), ડાયફોસ્ફેટ (P2H4) હવાના અન્ય મિથેનના મોટા જથ્થાને સળગાવે છે અને અલ્પકાલિન આગ નિર્માણ થાય છે. વળી, ફોસ્ફાઈન ઉપપેદાશ તરીકે ફોસ્ફરસ પેન્ટોક્સાઈડ બનાવે છે જે પાણીની વરાળના સંપર્કમાં આવતાં ફોસ્ફોરિક ઍસિડ બનાવે છે.

સંદર્ભ 

કચ્છ જિલ્લો
નાલુ (તા. ધાનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા  દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ધાનપુર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નાલુ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ડાંગર, મગ, અડદ, ચણા, કપાસ,  દિવેલી,  અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ધાનપુર તાલુકો
કુતિયાણા તાલુકો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના પોરબંદર જિલ્લાનો મહત્વનો તાલુકો છે. કુતિયાણા આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.

કુતિયાણા તાલુકામાં આવેલાં ગામો 
કુતિયાણા તાલુકામાં ૪૬ ગ્રામપંચાયતો સહીત કુલ ૪૭ ગામ અને એક નગર, કુતિયાણા આવેલ છે.

સંદર્ભ

બાહ્ય કડીઓ 
 કુતિયાણા તાલુકા પંચાયત વિશેની માહિતી 

પોરબંદર જિલ્લો
ગુજરાતનાં તાલુકાઓ
પન્ના ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના પન્ના જિલ્લામાં આવેલું શહેર છે. પન્નામાં પન્ના જિલ્લાનું મુખ્યાલય  છે. 

મધ્ય પ્રદેશ
ચંદ્રયાન-૧ ( ) ચંદ્રયાન-1 (અનુવાદ. મૂન-ક્રાફ્ટ, ઓડિયો સ્પીકર આઇકોનપ્રોનન્સિયેશન (સહાય·માહિતી))[6] ચંદ્રયાન પ્રોગ્રામ હેઠળનું પ્રથમ ભારતીય ચંદ્ર પરીક્ષણ હતું. તે ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંસ્થા દ્વારા ઑક્ટોબર 2008માં લૉન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું, અને ઑગસ્ટ 2009 સુધી કાર્યરત હતું. મિશનમાં ચંદ્ર ભ્રમણકક્ષા અને અસરકર્તાનો સમાવેશ થાય છે. ભારતે 22 ઓક્ટોબર 2008ના રોજ પીએસએલવી-એક્સએલ રોકેટનો ઉપયોગ કરીને 00:52 યુટીસી પર શ્રીહરિકોટા, આંધ્રપ્રદેશ ખાતેના સતીશ ધવન સ્પેસ સેન્ટરથી અવકાશયાન લોન્ચ કર્યું હતું.[7] આ મિશન ભારતના અવકાશ કાર્યક્રમને એક મોટું પ્રોત્સાહન હતું,[8] કારણ કે ભારતે ચંદ્રનું અન્વેષણ કરવા માટે તેની પોતાની ટેક્નોલોજીનું સંશોધન અને વિકાસ કર્યું હતું.[9] વાહનને 8 નવેમ્બર 2008ના રોજ ચંદ્રની ભ્રમણકક્ષામાં દાખલ કરવામાં આવ્યું હતું.[10]

14 નવેમ્બર 2008ના રોજ, ચંદ્રની અસર ચકાસણી 14:36 ​​UTC પર ચંદ્રયાન ભ્રમણકક્ષાથી અલગ થઈ અને દક્ષિણ ધ્રુવ પર નિયંત્રિત રીતે ત્રાટકી, જેનાથી ભારત ચંદ્ર પર તેના ધ્વજનું ચિહ્ન મૂકનાર ચોથો દેશ બન્યો.[11] તપાસ 15:01 UTC પર ક્રેટર શેકલટન નજીક અથડાઈ, ઉપ-સપાટીની માટીને બહાર કાઢે છે જેનું ચંદ્ર પાણીના બરફની હાજરી માટે વિશ્લેષણ કરી શકાય છે.[12] અસરના સ્થળને જવાહર પોઈન્ટ નામ આપવામાં આવ્યું હતું.[13]

પ્રોજેક્ટ માટે અંદાજિત ખર્ચ ₹386 કરોડ (US$51 મિલિયન) હતો.[14]

તેનો હેતુ બે વર્ષના સમયગાળામાં ચંદ્રની સપાટીનું સર્વેક્ષણ કરવાનો હતો, સપાટી પરની રાસાયણિક રચના અને ત્રિ-પરિમાણીય ટોપોગ્રાફીનો સંપૂર્ણ નકશો તૈયાર કરવાનો હતો. ધ્રુવીય પ્રદેશો ખાસ રસ ધરાવે છે કારણ કે તેમાં પાણીનો બરફ હોઈ શકે છે.[15] તેની ઘણી સિદ્ધિઓમાં ચંદ્રની જમીનમાં પાણીના અણુઓની વ્યાપક હાજરીની શોધ હતી.[16]

લગભગ એક વર્ષ પછી, ઓર્બિટર સ્ટાર ટ્રેકરની નિષ્ફળતા અને નબળી થર્મલ શિલ્ડિંગ સહિત અનેક તકનીકી સમસ્યાઓથી પીડાવાનું શરૂ કર્યું; ચંદ્રયાન-1 એ 28 ઓગસ્ટ 2009 ના રોજ લગભગ 20:00 UTC પર વાતચીત કરવાનું બંધ કરી દીધું, જેના થોડા સમય પછી ISRO એ સત્તાવાર રીતે જાહેર કર્યું કે મિશન સમાપ્ત થઈ ગયું છે. ચંદ્રયાન-1 એ બે વર્ષની સરખામણીમાં 312 દિવસ સુધી ઓપરેટ કર્યું હતું, પરંતુ મિશને તેના મોટાભાગના વૈજ્ઞાનિક ઉદ્દેશ્યો હાંસલ કર્યા હતા.[5][17][18][19]

2 જુલાઈ 2016 ના રોજ, નાસાએ ચંદ્રયાન-1ને તેની ચંદ્ર ભ્રમણકક્ષામાં સ્થાનાંતરિત કરવા માટે જમીન-આધારિત રડાર સિસ્ટમનો ઉપયોગ કર્યો, તે બંધ થયાના સાત વર્ષ કરતાં વધુ સમય પછી.[20][21] આગામી ત્રણ મહિનામાં પુનરાવર્તિત અવલોકનોએ તેની ભ્રમણકક્ષાના ચોક્કસ નિર્ધારણને મંજૂરી આપી જે દર બે વર્ષે ઊંચાઈમાં 150 અને 270 કિમી (93 અને 168 માઈલ) વચ્ચે બદલાય છે.[22]. જે ૨૨ ઓક્ટોબર ૨૦૦૮ના રોજ સતિશ ધવન સ્પેસ સેન્ટરથી છોડાયું હતું. વડા પ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયીએ આ યોજનાની જાહેરાત સ્વતંત્રતા દિવસના ભાષણ વખતે ૧૫ ઓગસ્ટ ૨૦૦૩ના રોજ કરી હતી. આ યાન વડે ભારતના અવકાશ સંશોધનને ઘણો લાભ મળ્યો હતો. ચંદ્રની ભ્રમણ કક્ષામાં યાનનું વાહન ૮ નવેમ્બર ૨૦૦૮ના રોજ મૂકાયું હતું.

૨૦૧૯નાં વર્ષમાં ચંદ્રયાન શ્રેણીનું ચંદ્રયાન-૨ અવકાશમાં મોકલવાનું આયોજન છે.

સંદર્ભ 

ભારતીય અવકાશ કાર્યક્રમ
અવકાશયાન
કાકડપાડા (તા.ઝઘડીયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ઝઘડીયા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કાકડપાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, ડાંગર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ઝઘડીયા તાલુકો
મારવાડી એ ભારતના રાજસ્થાન રાજ્યની રાજસ્થાની ભાષા છે. પડોશના રાજ્યો ગુજરાત અને હરિયાણા તેમજ પાકિસ્તાનના પૂર્વ ભાગ અને નેપાળમાં સ્થાયી થયેલા અમુક લોકો પણ મારવાડી ભાષા બોલે છે. ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે ૭૮ લાખ લોકો મારવાડી ભાષા બોલે છે. મોટાભાગના મારવાડી ભાષા બોલતા લોકો રાજસ્થાન અને સિંધ વિસ્તારમાં રહે છે. મારવાડીની આશરે ૧૨ જેટલી બોલીઓ છે.

મારવાડી મોટાભાગે દેવનાગરી લિપીમાં લખાય છે. પાકિસ્તાનના સિંધ પ્રદેશમાં તે ફારસી-અરેબિક લિપીમાં લખાતી જોવા મળે છે.

સંદર્ભ 

ભાષાઓ
જોરાવરસિંહ દાનુભાઈ જાદવ ગુજરાતના વાર્તાકાર, લોકસાહિત્યના સંશોધક, સંપાદક અને લોકકલાના પ્રચારક છે. તેમણે લોકસંસ્કૃતિ, લોકકલા અને લોકસાહિત્ય પર આધારિત ૯૦ જેટલી કૃતિઓનું સંપાદન અને રચના કરી છે.

જન્મ
જોરાવરસિંહ જાદવનો જન્મ ૧૦ જાન્યુઆરી ૧૯૪૦ના રોજ ધંધુકા તાલુકાના આકરુ ગામમાં થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ દાનુભાઈ હલુંભાઈ અને માતાનું નામ પામબા હતું. જેઓ વ્યવસાયે ખેડૂત હતા. જોરાવરસિંહ છ ભાઈ-બહેનોમાં બીજા ક્રમના બાળક હતા. તેમનું બાળપણ આકરું ગામમાં વીત્યું અને તેમનો ઉછેર તેમની સાવકી માતા ગંગાબાએ કર્યો. જોરાવરસિંહને બાળપણમાં લોકસાહિત્ય અને લોકકલાઓનો ઊંડો અનુભવ પ્રાપ્ત થયો હતો.

શિક્ષણ
જોરાવરસિંહે ૧ થી ૪ ધોરણનું પ્રાથમિક શિક્ષણ આકરુમાં લીધા બાદ ધોરણ ૫ થી ૯ સુધીનું શિક્ષણ ધોળકામાં શેઠ હસનઅલી હાઈસ્કૂલમાં પ્રાપ્ત કર્યું. ત્યારબાદ ઉચ્ચશિક્ષણ ગુજરાત વિદ્યાપીઠમાંથી મેળવ્યું હતું. તેઓ ઇ.સ .૧૯૬૧માં અમદાવાદની સેંટ ઝેવિયર્સ કોલેજમાં ગુજરાતી અને ઇતિહાસ વિષય સાથે સ્નાતક થયા. ત્યારબાદ ઇ.સ. ૧૯૬૩માં ભો.જે વિદ્યાભવનમાંથી પ્રાચીન ભારતીય સંસ્કૃતિ વિષય સાથે અનુસ્નાતક થયા. આ અભ્યાસના કારણે તેમની લોકસાહિત્ય અને લોકકલા પ્રત્યે વધારે રુચિ પ્રગટી. ઇ.સ ૧૯૬૪માં તેઓ ગુજરાત રાજ્ય સરકારી સંઘમાં પ્રકાશક તરીકે જોડાયા.

લગ્ન જીવન
જોરાવરસિંહના લગ્ન મે, ૧૯૬૩માં દાંતા તાલુકાના ભવાનગઢ ગામના વહનસિંહ ચાવડાની પુત્રી સજ્જનબા સાથે થયા હતા. તેમને બે સંતાન થયા હતા. પરંતુ અકસ્માતમાં સજ્જનબાનું અવસાન થતાં તેમણે ઇ.સ. ૧૯૬૯ના રોજ હેમકુંવરબા સાથે બીજા લગ્ન કર્યા. હેમકુંવરબા અને જોરાવરસિંહને ત્રણ બાળક થયા હતા. ઇ.સ. ૧૯૬૩માં અનુસ્નાતક થયા પછી તેઓ પંચશીલ હાઈસ્કૂલ, સરસપુરમાં ગુજરાતી વિષયના શિક્ષક તરીકે સેવા બજાવી હતી.

સાહિત્યિક કર્યો
જોરાવરસિંહે ગ્રામજીવનને અનુલક્ષીને વાર્તાઓ લખી. જેમાં તેમની ખ્યાતનામ વાર્તાઓમાં મરદ કસુંબલ રંગ ચડે, મરદાઈ માથા સાટે (૧૯૭૦), લોકસાહિત્યની ચતુરાઈ કથાઓ (૧૯૭૪) અને રાજપૂત કથાઓ (૧૯૭૯)નો સમાવેશ થાય છે. તેમણે ભાતીગળ લોકકથાઓ (૧૯૭૩) અને મનોરંજક કથામાળા (૧૯૭૭) નામના બાળવાર્તાઓના પુસ્તકો પણ લખ્યાં. આ ઉપરાંત તેમણે સંદર્ભસાહિત્યની પણ રચના કરી જેમાં આપણા કસબીઓ (૧૯૭૨), લોકજીવનના મોભ (૧૯૭૫), ગુજરાતની લોકસંસ્કૃતિ (૧૯૭૬) લોકસંસ્કૃતિમાં પશુઓ (૧૯૭૯) અને પ્રાચીન ભારતનાં શસ્ત્રાસ્ત્રો (૧૯૮૧) નો સમાવેશ થાય છે. ત્યારબાદ સજે ધરતી શણગાર (૧૯૭૨), લોકસાહિત્યની નાગકથાઓ (૧૯૮૪) જેવા લોકસાહિત્ય સંપાદનના ગ્રંથોની પણ રચના કરી.

ઇ.સ. ૧૯૫૮થઈ તેમણે લખેલા લોકસાહિત્ય અને સંસ્કૃતિ પરના સંશોધનાત્મક લેખો પણ છાપવા લાગ્યા. તેમના લેખો બુદ્ધિપ્રકાશ, નૂતન ગુજરાત, રંગતરંગ, અખંડ આનંદ અને ગુજરાત સમાચાર જેવા સમાચાર પત્રો અને સામયિકોમાં પ્રગટ થતા હતા. આથી તેમને લોકસાહિત્યના સંશોધક અને પ્રચારક તરીકેની નામના પ્રાપ્ત થઈ.

જાદવે ઇ.સ ૧૯૬૪થી સરકાર સાપ્તાહિક અને ગ્રામસ્વરાજ તથા જિનમંગલ માસિકના સંપાદનની જવાબદારી સંભાળી હતી. તેમણે કલાને લોકો સમક્ષ રજુ કરવા સામયિકોની સાથે રેડિયો અને ટેલિવિઝનમાં પણ વિવિધ કાર્યક્રમોનું આયોજન-સંચાલન કર્યું હતું. તેમણે ઇ.સ. ૧૯૭૮માં 'ગુજરાત લોકકલા ફાઉન્ડેશન' નામની સંસ્થાની સ્થાપના કરી જેના દ્વારા ગુજરાત અને રાજસ્થાનની અભણ, શોષિત અને વિચરતી જાતીના લોકકલાકારોને લોકો સમક્ષ આવવાની અને પોતાની અભિવ્યક્તિ કરવાની તક મળી હતી.

પુરસ્કાર અને સન્માન
 મેઘાણી સુવર્ણચંદ્રક(૧૯૭૫)
 ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી પારિતોષિક
 ગુજરાત સરકારનું પારિતોષિક
 એન.સી.ઈ. આર. ટી. નું પ્રથમ પારિતોષિક
 ઝવેરચંદ મેઘાણી પુરસ્કાર (૨૦૧૨)
 પદ્મશ્રી (૨૦૧૯)

ગુજરાતી સાહિત્યકાર
પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ
ઇયાસરા (તા. વિસનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિસનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઇયાસરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

વિસનગર તાલુકો
દોલતપુરા (તા. કડાણા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા  કડાણા તાલુકાનું આવેલું એક  ગામ છે. દોલતપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

કડાણા તાલુકો
ઇ. સ. ૧૯૪૭માં ભારતને આઝાદી મળ્યા બાદ, ભારત દેશ અનેક નાના રજવાડાઓમાં વહેંચાયેલો હતો. આ સમયે પશ્ચિમ ભારતમાં બૃહદ મુંબઇ રાજ્ય નામનું અલગ રાજ્ય અસ્તિત્વમાં હતું, જેની રાજધાની મુંબઈ હતી. આઝાદી પહેલા લગભગ ૧૭૫ વર્ષ સુધી ગાયકવાડનું શાસન હતું. ઓગણીસમી સદીના આરંભે ઈસ્ટ ઇન્ડીયા કંપનીએ મરાઠાઓને હરાવ્યા અને બ્રિટીશ હુકુમતે પોતાના સીધા અંકુશ હેઠળના પશ્ચિમ ભારતના પ્રદેશને વહીવટી અનુકુળતા માટે પાંચ પ્રદેશમાં (એજન્સી) વહેંચી દીધો હતો અને તેમનો વહીવટ મુંબઇના ગવર્નરને સોંપવામાં આવ્યો હતો. આ પાંચ એજન્સીઓ નીચે મુજબ હતી:

 રેવા કાંઠા એજન્સી
 મહી કાંઠા એજન્સી
 બનાસકાંઠા તથા પાલનપુર એજન્સી
 સાબરકાંઠા એજન્સી
 વેસ્ટર્ન ઇન્ડિયા સ્ટેટ એજન્સી

વિસ્તાર, ભાષા, ભૂગોળ અને સંસ્કૃતિની દ્રષ્ટિએ આ રાજ્ય ઘણુ અલગ હતું. જેનું ક્ષેત્રફળ ૨૬,૪૦૦ ચોરસ કિલોમીટર હતું. બૃહદ મુંબઇની શરૂઆત માઉન્ટ આબુ થી શરૂ કરીને દક્ષિણમા છેક મૈસૂરમાં તેનો અંત થતો હતો. દેખીતી રીતે તેનું આયોજન વ્યવસ્થિત રીતે ચાલતુ ન હતું. આઝાદી મળ્યા બાદ ઘણા વર્ષો પછી પણ આજ પરિસ્થિતિ રહી. અંતે સપ્ટેમ્બર ૩૦, ૧૯૫૫ના દિવસે સરકારે વિસ્તાર, ભાષા, ભૂગોળ અને સંસ્કૃતિના પાસાં તપાસીને ભાષાવાર રચી શકાતા દસેક રાજ્યો સુચવ્યા, પણ તેમાં ગુજરાત કે મહારાષ્ટ્ર જેવા કોઇ રાજ્યોનો ઉલ્લેખ ન હતો. જેના કારણે ગુજરાતી અને મરાઠી લોકોમાં અસંતોષ જાગ્યો અને અનેક આંદોલનો બાદ છેવટે ૧ મે,૧૯૬૦ના રોજ બૃહદ મુંબઇનું વિલીનીકરણ કરી મહારાષ્ટ્ર અને સૌરાષ્ટ્ર, કચ્છ તથા ગુજરાત રાજ્ય બન્યું.

ગુજરાતી ભાષી રાજ્યની માંગ સાથે મહાગુજરાત આંદોલન અને મરાઠી ભાષી રાજ્યની માંગ સાથે સંયુક્ત મહારાષ્ટ્ર આંદોલન ચલાવાયા.

મુખ્યમંત્રી 
બૃહદ મુંબઈ રાજ્યને ત્રણ મુખ્યમંત્રીઓ રહી ચુક્યા હતા.

 બાલાસાહેબ ગંગાધર ખેર (૧૯૪૭-૧૯૫૨)
 મોરારજી દેસાઈ (૧૯૫૨-૧૯૫૭)
 યશવંતરાવ ચવાણ (૧૯૫૭-૧૯૬૦)

રાજ્યપાલ

આ પણ જુઓ 
 મહાગુજરાત આંદોલન

ઇતિહાસ
પુંદરાસણ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ગાંધીનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ગાંધીનગર તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પુંદરાસણ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, રાઇ, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ગાંધીનગર તાલુકો
ડુંગરા (તા. લીમખેડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા આદિવાસીઓની બહુમતી ધરાવતા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા લીમખેડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ડુંગરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ,  અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

લીમખેડા તાલુકો
પનેરો (કડો) (તા. ખંભાળિયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા  ખંભાળિયા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. પનેરો (કડો) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

ખંભાળિયા તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
કેસરપુરા નામથી ગુજરાત રાજ્યમાં નીચેના ગામ આવેલા છે:

 કેસરપુરા (તા. દાંતા)
 કેસરપુરા (તા. સતલાસણા)
 કેસરપુરા (તા.તિલકવાડા)
 કેસરપુરા (તા.નસવાડી)
યુરેનિયમ એ એક ચળકતી-સફેદ રાસાયણિક તત્વ છે તેનો અણુ ક્રમાંક ૯૨ છે અને તે એક્ટિનાઈડ શ્રેણીનો તત્વ છે. આની સંજ્ઞા  U છે.  આ તત્વ ૯૨ પ્રોટાેન અને ૯૨ ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે જેમાં ૬ બંધનાંક ઇલેક્ટ્રોન છે.  યુરેનોયમ અણુની નાભિ કે કેંદ્રમાં ૧૪૧ થી લઈને ૧૪૬ ન્યૂટ્રોન હોય છે. આને કારણે આના છ સમસ્થાનિકો હોય છે (U-233 થી લઈને U-238),  તેમા યુરેનિયમ - ૨૩૮ સૌથી સામાન્ય છે. આના દરેક સમસ્થાનિકો અસ્થિર હોય છે અને યુરેનિયમ એક નબળું કિરણોત્સારી તત્વ છે. પ્રકૃતિક રીતે મળી આવતાં તત્વોમામ યુરેનિયમ બીજું સૌથી વધુ અણુભાર ધરાવતું તત્વ છે. (પ્લુટોનિયમ સૌથી વધુ ભારે છે). આની ઘનતા સીસા કરતાં ૭૦% વધારે હોય છે. પણ આ ધાતુ ટંગસ્ટન કે સોના જેટલી ઘનત્વ ધરાવતી નથી.  આ ધાતુ યુરેનાઈટ નામની ધાતુમાં મળી આવે છે. આ ધાતુ ઘણાં ઓછા પ્રમાણમાં મળી આવે છે. 

પ્રકૃતિમાં જે યુરેનિયમ મળી આવે છે તેમાં  યુરેનિયમ-૨૩૮ (૯૯.૨૭૪૨%),  યુરેનિયમ-૨૩૫ (૦.૭૨૦૪%) અને અતિ અલ્પ પ્રમાણમાં યુરેનિયમ-૨૩૪(૦.૦૦૫૪%) હોય છે. આલ્ફા કણોનું ઉત્સર્જન કરીને યુરેનિયમ ખંડિત થાય છે. યુરેનિયમ-૨૩૮નો અર્ધ આયુષ્ય કાળ  ૪૪૭ કરોડ વર્ષ અને યુરેનિયમ-૨૩૮નો અર્ધ આયુષ્યકાળ ૭૦.૪૦ કરોડ વર્ષ છે, આને કારણે તેનો ઉપયોગ પૃથ્વીની ઉંમર સાથેની સરખામણી થાય છે. 

હાલના કાળમાં  યુરેનિયમના ઉપયોગો તેની કિરણોત્સારે ગુણધર્મને જ આધારિત હોય છે. યુરેનિયમ-૨૩૫ એ એક માત્ર પ્રાકૃતિક રીત મળી આવતું કિરણોત્સારી સમસ્થાનિક છે. યુરેનિયમ ૨૩૮ નું વિભાજન કે ખંડન થાય છે અને તે ફળદ્રુપ હોય છે. અર્થાત્ કે આના ખંડન પછી પ્લુટોનિયમ-૨૩૯ મળે છે કે પણ કિરણોત્સારી હોય છે. યુરેનિયમ-૨૩૩ નું નિર્માણ પ્રાકૃતિક થોરીયમમાંથી થઈ શકે છે અને નાભિકીય તંત્રજ્ઞાનમાં તેનું પણ ઘણું મહત્ત્વ છે. 

યુરેનિયમ કાંચમાં રંગ દ્રવ્ય તરીકે  યુરેનિયમનો ઉપયોગ થાય છે. જેમાં  આ તત્વ કેસરી-લાલ થી પીળા રંગનો પ્રકાશ ઉત્પન્ન કરે છે. પ્રાચીન ફોટોગ્રાફીમાં છાયા ભેદ લાવવા આનો ઉપયોગ થતો હતો. આની શોધ ૧૭૮૯માં થઈ હતી. માર્ટિન હીનરીચ ક્લેપ્રોથ એ આની પીચબ્લેંડ નામની ખનિજમાંથી શોધી હતી. ૧૭૮૯માં પીચબ્લેંડનામની ખનિજમાંથી માર્ટિન હીનરીચ ક્લેપ્રોથ એ આ ધાતુની શોધ કરી હતી. અને આ ધાતુનું નામ યુરેનસ નામના ગ્રહ પરથી પાડ્યું હતું. યુજીન-મેલચીયોર પીલીગોટ એ આ ધાતુને છૂટી પાડી હતી અને આના કિરણોત્સારી ગુણધર્મોની શોધ એન્ટની બેક્વેરલે કરી હતી. એનરીકો ફર્મીએ ૧૯૩૪માં આ ધાતુ પર સંશોધન કર્યું અને આનો ઉપયોગ અણુ ઊર્જા ક્ષેત્રે અણુભઠ્ઠીઓમાં ઈંધણ તરીકે અને અણુબોમ્બ બનાવવા માટે થવા લાગ્યો. યુદ્ધમાં વપરાયેલ પ્રથમ આણ્વીક શસ્ત્ર અણુબોમ્બ "લીટલ બોય"માં પણ આનો ઉપયોગ થયો હતો. અમેરિકા અને  સોવિયેત રશિયા વચ્ચે ચાલી રહેલા  શીત યુદ્ધમાં ઘણાં આણ્વીક હથિયારો નું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું જેમાં યુરેનિયમ અને પ્લુટોનિયમનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. રશિયાના વિભાજન પછી આ શસ્ત્રોને કારણે લોકોના સ્વાસ્થય અને આ શસ્ત્રોની સુરક્ષા ભયમાં મુકાઈ છે.

સંદર્ભો

﻿

રાસાયણિક તત્વો
શિવ નિવાસ પેલેસ લેક પિચોલા નદીના કિનારા પર સ્થિત ઉદયપુર, રાજસ્થાનના ભૂતપૂર્વ મહારાણાનુ  નિવાસસ્થાન છે.

અતિથી ગૃહ 

આ પેલેસ સીટી પેલેસ કોમ્પ્લેસના  ભાગમા અને એની દક્ષિણ બાજુએ સ્થિત છે, આ બિલ્ડિંગ પર કામ મહારાણા સજ્જન શંભુ સિંહ દ્વારા શરૂ થયુ હતું  (1874 થી 1884) અને રોયલ ગેસ્ટહાઉસ તરીકે 20 મી સદીના શરૂઆતમાં તેમના અનુગામી મહારાણા ફતેહ સિંહ દ્વારા પૂર્ણ થયું હતુ.

તેના સમય દરમિયાન એક ગેસ્ટહાઉસ તરીકે તેમા તમામ વિશ્વભરમાં માંથી રોયલ મેળાવડા અને વીઆઇપી મુલાકાતનુ  આયોજન કર્યું હતું. તેમા 1905 માં જ્યોર્જ  યુનાઇટેડ કિંગડમ ઓફ વી, અને વેલ્સના રાજકુમાર એડવર્ડ  પણ હતા. 

1955 માં ભાગવત સિંહ મેવાડ ના સિંહાસન માટે સફળ થયાં , તે શાહી પરિવારના ખાસ સિટી પેલેસ માં ધરાવે છે, શાહી નિવાસસ્થાનોને મોટી સંખ્યામાં જાળવણી નો ખર્ચ પરવાડવા માટે મુશ્કેલી વધતી જતી હતી. લેક પેલેસને આવક પેદા હોટેલમા રૂપાંતર કરી સફળતા મળતા તેમણે શિવ નિવાસ અને નાના ફતેહ પ્રકાશ પેલેસને પણ વૈભવી વારસો હોટેલ્સમાં રૂપાંતર કરવા માટે નિર્ણય કર્યો. રૂપાંતર પછી 4 વર્ષના લાંબા સમયગાળા બાદ શિવ નિવાસ 1982 માં હોટેલ તરીકે ખોલવામાં આવી.

હોટેલ

આ  મહેલના  3  સ્તરો એક આંતરિક કોર્ટયાર્ડની આસપાસ અર્ધવર્તુળાકાર આર્કમાં ગોઠવાયેલા છે, જેની મધ્યમાં માર્બલનો પુલ છે.  અલગ અલગ રૂમો જેમાં બંધ - ખોલવા વાળી ગેલેરીઓ અને છતવાળી ટેરેસ  લેક પિચોલાના ડેમની દીવાલ નીચે આવેલા દક્ષિણી  બગીચા જોઈ આનંદ લો ; જ્યારે પશ્ચિમમાં, જગ મંદિરનો આઈસલેન્ડ રિસોર્ટ અને લેક પેલેસ છે. આ ઇમારત પ્રાચીન રાજપૂત સ્થાપત્ય શૈલીના છે. આંતરિક લક્ષણોમા હાથીદાંત અને મધર ઓફ પર્લથી જડેલુ કામ, કાચ મોઝેઇક અને ભીંતચિત્રો લક્ષણો, તેમાથી ઘણા ખાજા ઉસ્તાદ અને કુંદન લાલ દ્વારા ઉત્પાદિત છે, જેમને મહારાણાએ કાચ મોઝેક ડીઝાઇનની કલા શીખવા માટે અને ભીંતચિત્ર પેઇન્ટિંગ અભ્યાસ કરવા માટે ઇંગ્લેન્ડ મોકલ્યા હતા.
જયારે સૌ પ્રથમ પેલેસમા નવ સુટ્સ બાંધવામાં આવ્યા હતા , ત્યારે તમામ ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર પર હતા. એક  હોટેલ માં તેના રૂપાંતર વખતે તેમાં એક નવો બીજો માળાને  ઉમેરવામાં આવ્યા હતા જેથી આઠ એપાર્ટમેન્ટ્સનો   હોટેલમાં  હવે સમાવેશ 36 મહેમાન રૂમ ધરાવે છે :
19 ડીલક્સ રૂમ 
8 ટેરેસ સ્યુટ
6 રોયલ સ્યુટ
3 શાહી સ્યુટ

એક હોટેલમાં તેનુ રૂપાંતર થયુ છે ત્યારથી, રાણી એલિઝાબેથ II, નેપાળના રાજા, ઈરાનના શાહ, અને જેકલીન કેનેડી તે બીજાઓ વચ્ચે યજમાન બની છે, 

આ હોટેલ  એચઆરએચ ગ્રુપ હોટેલ્સ  દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે,  તેમ જ આ હોટેલના વર્તમાન માલિકી ત્યાના મહારાણા ધરાવે છે. 

ર્જેમ્સ બોન્ડની  ફિલ્મ ઓક્ટોપસીમાં આ પેલેસ દર્શાવવામાં આવ્યો છે.

 બધવાર , ઇન્દરજિત; લિઓંગ , સુસાન (2006). ભારત ચિક. સિંગાપુર:બોલ્ડીંગ બુક્સ.
 ક્રીટ્સ , મિચેલ શેલ્બી; નાનજી, અમિતા (2007). ભારત સબલાઈમ - રાજસ્થાનની રજવાડી પેલેસ હોટલ. ન્યૂ યોર્ક:રિઝોલી.
 ક્ર્મ્પ, વિવિયન; તો, ઇરેન (1 99 6). રાજસ્થાન. લન્ડન: બધા માટે માર્ગદર્શક છે.
 મિશેલે, જ્યોર્જ; માર્ટીનલી, એન્ટોનિયો (2005). રાજસ્થાનના મહેલો. લન્ડન: ફ્રાન્સિસ લિંકન. 
 વોરન, વિલિયમ;ગોચર, જીલ (2007). એશિયાની પ્રસિદ્ધ હોટલો: રોમાંચક યાત્રા. સિંગાપુર: પેરીપ્લસ એડિશન.

સંદર્ભો

બાહ્ય લિંક્સ

 
Official Website of Shiv Niwas Palace udaipur
સાહેબજીના મુવાડા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ગાંધીનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  દહેગામ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. સાહેબજીના મુવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

દહેગામ તાલુકો
ગંગાનગર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા રાજસ્થાન રાજ્યનું એક નગર છે. ગંગાનગરમાં ગંગાનગર જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.

રાજસ્થાન
શુકલતીર્થ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભરૂચ તાલુકામાં આવેલું એક ધાર્મિક મહત્વ ધરાવતું ગામ છે. શુકલતીર્થ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો નાના પાયે વેપાર પણ કરે છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, શેરડી, કેળાં,  તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, માધ્યમિક શાળા, પોલીસ ચોકી, જિલ્લા પંચાયત વિરામ ગૃહ, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

મહત્વ 
અહીં શુકલેશ્વર મહાદેવનું મંદિર આવેલું છે. અહીં દેવ દિવાળી એટલે કે કાર્તિકી પૂર્ણિમાના દિવસે ભવ્ય મેળો ભરાય છે, જેમાં દૂર દૂરથી લોકો મેળાની મઝા માણવા ઉમટી પડે છે. આ દિવસે ગામની દક્ષિણ દિશાને અડીને અર્ધચંદ્રાકારે વહેતી નર્મદા મૈયામાં સ્નાન કરવાનો મોટો મહિમા છે. આ શાહી સ્નાન માટે ભારતભરમાં આવેલા હિંદુ ધર્મના અખાડાઓમાંથી સાધુ - બાવાઓ પણ મોટી સંખ્યામાં પધરામણી કરે છે. આ ઉપરાંત ગામમાં ઓમકારેશ્વર, અંબામાતા, દત્તાત્રેય ભગવાન, ગોપેશ્વર, મહાભાગલેશ્વર, રણછોડરાયજી વગેરે મંદિરો આવેલાં છે. આ સમગ્ર તીર્થો થકી શુકલતીર્થ તીર્થક્ષેત્ર કહેવાય છે. અહીંથી થોડા જ અંતરે નર્મદા નદીમાંના રળિયામણા બેટ ખાતે કબીર મઢી અને કબીરવડ આવેલાં છે, જે સ્થળ પણ ગુજરાતભરમાં પ્રખ્યાત છે.

આ ગામ અગ્નિહોત્રી તેમ જ સામવેદી બ્રાહ્મણોની કર્મભૂમિ તરીકે પણ ખ્યાતિ ધરાવે છે.

એક લોકવાયકા પ્રમાણે, પ્રખ્યાત સત્યનારાયણ દેવની કથાના એક અધ્યાયમાં સાધુ વાણીયાનો ઉલ્લેખ થયેલ છે. જેમાં વેપારી સાધુ વણીયાનું વિદેશથી આગમન સમયે માલ સામાનથી ભરેલું જહાજ થોડા સમય માટે લુપ્ત થયું હતું. જે આ ગામના નદી કિનારે બનેલી ઘટના છે.

શુકલતીર્થ પહોંચવા માટે 
શુકલતીર્થ ગામ ભરૂચ શહેરની પૂર્વ દિશામાં આશરે ૧૫ કિલોમીટરના અંતરે તેમ જ રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૮ પર આવેલ ઝાડેશ્વર ચોકડીથી ઝનોર જતા રાજ્ય ધોરી માર્ગ પર આવેલું છે. આ ગામની સૌથી નજીકનું રેલ્વે મથક ભરૂચ છે અને સૌથી નજીકનું વિમાન મથક ઉત્તર દિશામાં વડોદરા તેમ જ દક્ષિણ દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.

સંદર્ભ 

ભરૂચ તાલુકો
પાટણવાવ (તા. ધોરાજી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધોરાજી તાલુકામાં આવેલું એક વિકસીત ગામ છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી, પોલીસ સ્ટેશન, જળ વિતરણ વ્યવસ્થા, પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર, ટેલીફોન એક્સચેંજ, પોષ્ટ ઓફીસ, બેંક, દૂધની ડેરી, જૈન દહેરાસર સાથે ધર્મશાળા જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ઇતિહાસ 
બ્રિટિશ શાસન સમયે પાટણવાવ ગોંડલ રજવાડા હેઠળ આવતું હતું અને કિલ્લેબંધ શહેર હતું.

ભૂગોળ 
આ ગામમાં ઓસમ નામનો એક પર્વત આવેલો છે, જે ભારતમાં પરલાઈટ (Perlite) ખનીજનું એક માત્ર કેન્દ્ર છે. ત્યાં પાંડવો તેમના વનવાસ દરમિયાન રહ્યા હોવાનું મનાય છે. પાટણવાવ ધોરાજી શહેરથી ૨૩ કીલોમીટર, ઉપલેટાથી ૧૩ કીલોમીટર, માણાવદરથી ૨૧ કીલોમીટર તો રાજકોટ શહેરથી ૧૧૫ કીલોમીટરના અંતરે સારા પાકા રસ્તાથી જોડાયેલ છે. એ સરાસરી સમુદ્રની સપાટીથી ૬૮ મીટરની ઊંચાઈએ વસેલું ગામ છે.

ધાર્મિક સ્થળો 
ઓસમ પર્વત પર ચાર મુખ્ય મંદિરો આવેલ છે. બે ભગવાન શ્રી શંકરને સમર્પિત છે, એક શ્રી ટપકેશ્વર મહાદેવ અને બીજુ શ્રી ભીમનાથ મહાદેવ જે ભીમકુંડ સમીપે આવ્યું છે. જૈન ધર્મના સોળમા તીર્થંકર શ્રી શાંતિનાથ ભગવાનનું દેરાસર ભીમનાથ મંદિર નજીક નૈસર્ગિક જગ્યાએ ઉભારવામાં આવેલ છે. સૌથી અગત્યનું ચોથુ મંદિર એટલે શ્રી માત્રીમાતાજીનું (શ્રી અંબાદેવી) મંદિર. કોઠારી કુટુંબના કુળદેવ શ્રી દેવશીબાપાનું સ્થાનક ભીમનાથ મહાદેવ જતા સૌંદર્યસભર પંચકોળીયા તળાવને કાંઠે આવેલ છે. ઓસમની તળેટીમાં પ્રથમ તીર્થંકર શ્રી રૂષભદેવનું દેરાસર આવેલ છે. આ દેરાસર શ્રી સિધ્ધચક્રના ગોળાકાર આકારમાં બનાવેલ હોવાથી અનોખું છે. ગામતળમાં શ્રી સીમંધરસ્વામી જૈન દેરાસર  આવેલ છે.

હિન્દુ પંચાંગ મુજબ દર વર્ષે શ્રાવણ વદી અમાસના રોજથી  ત્રણ દિવસ માટે લોકમેળો ઓસમની તળેટીમાં ભરાય છે.આ મેળા દરમ્યાન દૂર-સુદૂરથી લોકો પવિત્ર શ્રી માત્રીમાતાજીના દર્શન કરવા પહાડ પર જાય છે. આ ગામ જૈન અને હિન્દુ  પરીવારો માટે પવિત્ર યાત્રાધામ  છે.

સંદર્ભ 

ધોરાજી તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
હરીયાળા (તા. ખેડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા  ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક તથા વાત્રક તેમજ સાબરમતી નદીની વચ્ચે આવેલા એવા  ખેડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. હરીયાળા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ,  દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ખેડા તાલુકો
માસાબાર (તા. જાંબુઘોડા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  જાંબુઘોડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. માસાબાર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ,  તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે. 

જાંબુઘોડા તાલુકો
પાલગામ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા  ઉમરગામ તાલુકામાં આવેલું  ગામ છે. પાલગામ ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, દૂધની ડેરી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે.

આ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.

વલસાડ જિલ્લો
ઉમરગામ તાલુકો
રુમટેક બૌદ્ધ મઠ અથવા રુમ્ટેક મોનેસ્ટ્રી (તિબેટીયન: རུམ་ཐེག་དགོན་པ / રુમ'થેગ 'દગોન'પ) ભારત દેશના ઉત્તર-પૂર્વ ભાગમાં આવેલ સિક્કિમ રાજ્યની રાજધાની ગંગટોક નજીક સ્થિત એક બૌદ્ધ વિહાર (ગોમ્પા) છે. તે 'ધર્મ ચક્ર કેન્દ્ર' પણ કહેવાય છે.

ચિત્ર દર્શન 

જોવાલાયક સ્થળો
સિક્કિમ
બૌદ્ધ ધર્મ
ચાંગા (તા. વડગામ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વડગામ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ચાંગા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

વડગામ તાલુકો
બહેડો {વૈજ્ઞાનિક નામ:ટર્મિનેલિયા બેલ્લીરિકા (Terminalia bellirica) ; અંગ્રેજી:bedda nuts ; સંસ્કૃત:विभीदक ; મલયાલમ:താന്നി) એ ભારતીય ઉપખંડમાંનું એક જાણીતું અને ભારતીય પરંપરાગત વૈદક શાસ્ત્ર આયુર્વેદમાં ખુબ જ મહત્વ ધરાવતું એક વૃક્ષ છે. આ વૃક્ષ કદમાં ઉંચું અને મોટું હોય છે અને તે સામન્ય રીતે ઉંચાઇ ધરાવતી ભૂમિ પર થાય છે. તેનાં પર્ણો  મહુડાનાં પર્ણો જેવાં હોય છે. બહેડાંનાં ફૂલ નાનાં તેમજ ફળ જાયફળ કરતાં સહેજ મોટાં હોય છે, જેનું વજન એક તોલા સુધીનું હોય છે.

આ પણ જુઓ 
  આમળાં 
  હરડે 
  ત્રિફળા

ચિત્રદર્શન

બાહ્ય કડીઓ

વનસ્પતિ
આયુર્વેદિક ઓસડિયાં
ઔષધીય વનસ્પતિ
ગણેશપુરા (તા. કડી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કડી તાલુકાનું આવેલું એક ગામ છે. ગણેશપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

કડી તાલુકો
બેડચીત ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ડોલવણ તાલુકાનું ગામ છે. બેડચીત ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે.  ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન અને નોકરી જેવાં કાર્યો કરે છે. ડાંગર, જુવાર, કેરી અને શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.

ડોલવણ તાલુકો
નળોદર (તા. વાવ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાવ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નળોદર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 

વાવ તાલુકો
શિયાપુરા (તા. કડી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કડી તાલુકાનું આવેલું એક  ગામ છે. શિયાપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

કડી તાલુકો
ટિંબા (તા. સતલાસણા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા   મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સતલાસણા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ટિંબા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

સતલાસણા તાલુકો
સરવરતંતી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા અને  મહારાષ્ટ્ર રાજ્યને અડીને આવેલા એવા કપરાડા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા તેમ જ આંગણવાડીની સગવડ પ્રાપ્ય છે.  સરવરતંતી ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે. અહીંના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી અને પશુપાલન છે. અંહી નાગલી, ડાંગર, વરાઇ જેવાં ધાન્યો પાકે છે. અહીંના લોકો કુકણા બોલી બોલે છે, જે ગુજરાતી ભાષાથી એકદમ અલગ હોય છે. 

આ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.

કપરાડા તાલુકો
વલસાડ જિલ્લો
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના અંજાર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ , તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, માધ્યમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

સંદર્ભ 

અંજાર તાલુકો
સંજીવ શર્મા (અંગ્રેજી ભાષા:Sanjeev Kumar Sharma) ભારત દેશના આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ રમતા ખેલાડી છે, કે જે હાલ રમતમાંથી નિવૃત્ત થઇ ચુક્યા છે. આ ખેલાડી એકદિવસીય ક્રિકેટ સ્પર્ધા તેમ જ પાંચ દિવસની ટેસ્ટ ક્રિકેટ સ્પર્ધામાં બોલીંગમાં  ઘણીવાર પોતાની કાબેલિયત પુરવાર કરી ચુક્યા છે.

આ પણ જુઓ

ક્રિકેટ

 ખેલાડી
ક્રિકેટર
રમત
ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી
વિલે પાર્લે  મુંબઈ મહાનગરનું એક પરું (ઉપનગર) છે અને લોકલ ટ્રેનની વેસ્ટર્ન તથા હાર્બર લાઇન પર આવતું સ્ટેશન છે.

જુલાઇ ૨૦૧૩માં વિલે પાર્લે સ્ટેશન વેસ્ટર્ન લાઇનનું પ્રથમ અને સમગ્ર મુંબઈ લોકલ ટ્રેન માળખાનું બીજું એવું સ્ટેશન બન્યું જેમાં સ્વચાલિત સીડી (એસ્કેલેટર) હોય. તેનો ખર્ચ ૫૦ લાખ થયો હતો.

વિલે પાર્લે સ્ટેશન પર ૨ હાર્બર લાઇનના, ૨ મેઇન લાઇનના અને ૨ ફાસ્ટ ટ્રેનના એમ કુલ મળીને ૬ પ્લેટફોર્મ છે. આ ઉપરાંત બાંદ્રા ટર્મિનસ તરફ જતી-આવતી ટ્રેન માટે એક અલાયદો ટ્રેક પણ છે.

ચિત્ર ઝાંખી

સંદર્ભ 

મુંબઈ
મુંબઈનાં પરાં
અમરેલી શહેર તથા નગરપાલિકા, ગુજરાત રાજ્યનાં સૌરાષ્ટ્ર ભાગમાં આવેલા અમરેલી જિલ્લામાં સ્થિત છે. આ શહેર ખાતે અમરેલી જિલ્લાનું મુખ્ય મથક તેમ જ અમરેલી તાલુકાનું મથક છે.

ઇતિહાસ 
એમ માનવામાં આવે છે કે સન ૫૩૪માં અનુમાનજીના નામે આ જગ્યા ઓળખાતી હતી. ત્યાર બાદ અમલીક અને પછી અમરાવતીનાં નામો પણ આ જગ્યા માટે વપરાતાં હતાં. અમરેલીનું પૌરાણીક સંસ્કૃત નામ અમરાવલી હતું. પછીથી ગાયકવાડી શાસન સમયમાં ગાયકવાડી સુબા વિઠ્ઠલરાવે આ ગામની આબાદી રામજી વિરડિયાને સોંપતા તેમણે આ ગામનું તોરણ બાંધી ગામ વસાવ્યું હોવાની નોંધ મળે છે. વડોદરાના ગાયકવાડની રીયાસતનાં ભાગ રુપે અમરેલીમાં સન ૧૮૮૬માં ફરજીયાત છતાં મફત ભણતરની નીતિનું અમલીકરણ કરવામાં આવેલું.

અમરેલી શહેરના ઇતિહાસના કેટલાક અવશેષો ગિરધરભાઈ સંગ્રહાલયમાં સચવાયેલા છે.

જાણીતાં વ્યક્તિઓ 

 ડો. જીવરાજ નારાયણ મહેતા - ગુજરાતનાં પ્રથમ મુખ્યમંત્રી.
 રમેશ પારેખ - કવિ.
 મૂળદાસ - જાણીતા સંત કવિ.
 દીના પાઠક - અભિનેત્રી.

સંદર્ભો

બાહ્ય કડીઓ 
 અમરેલી તાલુકા વિશે માહિતી
 અમરેલી જિલ્લાધિકારીની અધિકૃત વેબસાઈટ
 અમરેલી વિષે ગુજરાત સરકારનાં પોર્ટલ પર 
 અમરેલી પોલીસનું મુખપૃષ્ઠ 

ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
અમરેલી તાલુકો
ઘંટોડી (તા. દાંતા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા દાંતા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઘંટોડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

દાંતા તાલુકો
ગોતાપુર (તા. બાયડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા બાયડ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગોતાપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

બાયડ તાલુકો
ભેરવી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા   ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તથા  વલસાડ જિલ્લાનું વિભાજન કરી નવા બનાવવામાં આવેલા નવસારી જિલ્લામાં આવેલ ખેરગામ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. ભેરવી ગામમાં આંગણવાડી, પ્રાથમિક શાળા, દૂધની ડેરી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર,  શેરડી, કેરી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે.

ગુજરાતનાં ગામો
ખેરગામ તાલુકો
માસર (તા.પાદરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા પાદરા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. માસર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ,  તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

પાદરા તાલુકો
ઓરવાડ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા પારડી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ઓરવાડ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, દૂધની ડેરી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામમાં ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન મુખ્ય વ્યવસાય છે. શેરડી, ડાંગર, કેરી, ચીકુ અને શાકભાજી આ ગામનાં ખેત-ઉત્પાદનો છે.

આ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.

વલસાડ જિલ્લો
પારડી તાલુકો
નવી જીથરડી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા વડોદરા જિલ્લામાં આવેલા કરજણ તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. નવી જીથરડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ,  તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત કેટલાક લોકો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

કરજણ તાલુકો
સાયલન્ટ વેલી રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન અથવા સાયલન્ટ વેલી નેશનલ પાર્ક (મલયાલમ: സൈലന്റ് വാലീ നാഷണല് പാര്ക്ക്) એ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન છે, જે  (કેરળનું બીજું સૌથી મોટું રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન). તે નીલગિરિ પર્વતોમાં, પલક્કડ જિલ્લો, કેરળ, દક્ષિણ ભારતમાં સ્થિત થયેલ છે. આ પ્રદેશ ૧૮૪૭ના વર્ષમાં રોબર્ટ વિગ્ટ નામના વનસ્પતિશાસ્ત્રી દ્વારા શોધવામાં આવ્યો હતો.

આ ઉદ્યાન અણખુંદેલ દક્ષિણ પશ્ચિમી ઘાટના પર્વતીય વરસાદી જંગલો અને ભારતનાં ભેજવાળાં ઉષ્ણકટિબંધીય સદાબહાર જંગલ પૈકીનો એક છે. સંલગ્ન સૂચિત કરીમપુઝા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન (૨૨૫ કિ. મી.૨) ઉત્તર દિશામાં અને મુકુર્થી રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન (૭૮.૪૬ કિ. મી.૨) ઉત્તર-પૂર્વમાં આવેલ છે, તે નીલગિરિ આંતરરાષ્ટ્રીય જૈવક્ષેત્ર (૧૪૫૫.૪ કી. મી.૨) અને નીલગિરિ ઉપ-ક્ષેત્ર (૬૦૦૦+ કિ. મી.૨), પશ્ચિમી ઘાટ વિશ્વ ધરોહર સ્થળ (જેને વર્ષ ૨૦૦૭માં યૂનેસ્કો દ્વારા માન્યતા આપવામાં આવેલ છે)નો એક ભાગ છે.

એક જળવિદ્યુત યોજનાને કારણે આ ઉદ્યાનની વિશાળ વન્યજીવન જોખમાતાં એક પર્યાવરણવાદી સામાજિક ચળવળ ૧૯૭૦ના વર્ષમાં શરૂ થઈ હતી, જે સેવ સાયલન્ટ વેલી ચળવળ તરીકે ઓળખાય છે, જેના પરિણામે યોજના રદ કરવામાં આવી હતી અને ૧૯૮૦ના વર્ષમાં ઉદ્યાન બનાવવામાં આવ્યો હતો. મુલાકાતીઓ માટે આ ઉદ્યાન ખાતે સૈરંધ્રી (Sairandhri) કેન્દ્ર છે.

ભૂગોળ 

આ સાયલન્ટ વેલી ઉદ્યાન લંબચોરસ છે, જે બાર કિલોમીટર ઉત્તર-દક્ષિણ અને સાત કિલોમીટર પૂર્વ-પશ્ચિમની લંબાઈ ધરાવે છે. તે 11°03' થી 11°13' N (અક્ષાંસ) અને 76°21' થી 76°35' ઇ (રેખાંશ) વચ્ચે સ્થિત થયેલ છે. તે પૂર્વ અને ઉત્તરના ઉચ્ચ પ્રદેશ (નીલગિરિ પર્વતો)ના ઉચ્ચ શિખરો (સિસપારા શિખર - ૨૨૦૬ મીટર સહિત, જે ઉદ્યાનની ઉત્તર દિશા તરફ અંતે આવે છે) ને જુદા પાડે છે. આ ઉદ્યાન ધીમે ધીમે દક્ષિણમાં નીચે પલક્કડ મેદાનો તરફ ઢળે છે અને પશ્ચિમ દિશામાં તે અનિયમિત ટેકરીઓ વડે સીમા બનાવે છે. આ ઉદ્યાનની ઉંચાઈ અલગ અલગ છે. ૬૫૮ મીટરથી ૨૩૨૮ મીટર (આંગીન્ડા શિખર) સુધીની ઊંચાઈ ધરાવે છે, પરંતુ મોટા ભાગના પાર્ક ૮૮૦ મીટર થી ૧૨૦૦ મીટરની ઊંચાઈવાળા વિસ્તારમાં આવેલો છે. અહીંની માટી કાળી છે અને સહેજ એસિડિક છે. સદાબહાર જંગલો છે કે જ્યાં કાર્બનિક પદાર્થોનો સારો સંચય થાય છે. આ ઉદ્યાનના તળ વિસ્તારમાં આરસપહાણ સાથે અન્ય ખડકો છે, જે ઢોળાવની ગોરાડુ જમીનની લાલાશને વધારે છે.

વનસ્પતિ અને પ્રાણીસૃષ્ટિ 

આ ઉદ્યાનના ખીણ વિસ્તારો ઉષ્ણકટિબંધીય અને અર્ધઉષ્ણકટિબંધીય ભેજવાળાં મોટાપાન જંગલોનો પર્યાવરણીય પ્રદેશ છે. અહીંના પર્વતીય વિસ્તારો ૧,૦૦૦ મીટર થી વધુ ઊંચાઈ ધરાવતો દક્ષિણ પશ્ચિમી ઘાટના ડુંગરાળ વરસાદી જંગલોનો પ્રદેશ છે. ઉપર ૧૫૦૦ મીટરથી વધુ ઊંચાઈ પર સદાબહાર જંગલો શરૂ થાય છે અને પછી ઉષ્ણકટિબંધીય ડુંગરાળ જંગલો શરૂ થાય છે, જેને કહેવાય sholas કહેવાય છે. તેની સાથે ઘાસના મેદાનો આવે છે, જે પર્યાવરણ-વિજ્ઞાનીઓ તથા જૈવવિવિધતાના વિજ્ઞાનીઓ એમ બંને માટે રસપ્રદ છે, જેને અહીં માનવ વસાહતો દ્વારા ક્યારેય નષ્ટ કરવામાં આવી નથી. નવી વનસ્પતિઓ અને પ્રાણી પ્રજાતિઓ ઘણી વખત અહીં શોધાયેલ છે.

વનસ્પતિ 

આ ખીણપ્રદેશની વનસ્પતિઓમાં ૧૦૦૦ પ્રજાતિઓ ફૂલોના છોડ, ૧૦૮ પ્રજાતિઓના ગુલાબ, ૧૦૦ બીજવિહીન અને ફૂલવિહીન પ્રજાતિઓ, ૨૦૦ નસવિહોણી પ્રજાતિઓ, ૭૫ ફુગજન્ય પ્રજાતિઓ અને લગભગ ૨૦૦ શેવાળ પ્રજાતિઓનો સમાવેશ થાય છે. મોટા ભાગના આ છોડ સ્થાનિક પશ્ચિમી ઘાટની વનસ્પતિઓ છે.

નોંધો 

આઈ.યુ.સી.એન. શ્રેણી ૨
કેરળ
રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનો
ભારતના વિશ્વધરોહર સ્થળો
પશ્ચિમ ઘાટ
વન્ય
'શિક્ષણનું સમાજશાસ્ત્ર'  એ શિક્ષણ અને સમાજ વચ્ચેના સંબંધોનો વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ કરતી સમાજશાસ્ત્રની એક શાખા છે.|૧૯૮૭ જ્યોર્જ પેઈનને શિક્ષણના સમાજશાસ્ત્રના જનક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.|૧૯૮૭

વ્યાખ્યાઓ
શિક્ષણના સમાજશાસ્ત્રની અલગ અલગ વિદ્વાનો દ્વારા અલગ અલગ વ્યાખ્યાઓ આપવામાં આવી છે.

ઈ.સ. ૧૯૨૮માં જ્યોર્જ પેઈને શિક્ષણના સમાજશાસ્ત્રની વ્યાખ્યા આપતા જણાવ્યું કે "શિક્ષણનું સ્માજશાસ્ત્ર એ વ્યક્તિ જે સામાજિક પ્રથાઓ, સામાજિક સમૂહો અને સામાજિક પ્રક્રિયાઓ તેમજ સામાજિક સંબંધો મારફતે અનુભવો મેળવે છે અને અનુભવોને સંગઠિત કરે છે તેમને વર્ણવતું અને તેમનું અર્થઘટન કરતું શાસ્ત્ર છે." આ વ્યાખ્યામાં પેઈન વ્યક્તિ અને તેની આસપાસના સમગ્ર શૈક્ષણિક વાતાવરણ વચ્ચેની આંતરક્રિયા પર ભાર મૂકે છે. એ જ વર્ષમાં એન્જલે તેના 'વિજ્ઞાન, સમાજશાસ્ત્ર અને શિક્ષણ' નામના લેખમાં લખ્યું કે "શિક્ષણનું સમાજશાસ્ત્ર એ શાળામાં થતી તેમજ શાળા અને સમુદાય વચ્ચે થતી સામાજિક આંતરક્રિયાઓ અને સામાજિક સંબંધોની ઢબો (patterns)નો અભ્યાસ છે." અહિં એન્જલ 'શાળા'ને કેન્દ્રમાં રાખી શિક્ષણના સમાજશાસ્ત્રના અભ્યાસક્ષેત્રને મર્યાદિત બનાવે છે.

ઈતિહાસ
૧૯મી સદીના અંતભાગમાં અને ૨૦મી સદીના શરૂઆતના સમયમાં શિક્ષણના સમાજશાસ્ત્રનાં મૂળ નંખાયાં હતા.

ઈ.સ. ૧૮૬૧માં સમાજશાસ્ત્રી હરબર્ટ સ્પેન્સરે 'કયું જ્ઞાન સૌથી વધુ મૂલ્યવાળું છે?' એ નામના તેમના નિબંધમાં શિક્ષણનાં સામાજિક કાર્યો વિશે અગત્યનો પ્રશ્ન ઊભો કર્યો. આ નિબંધ પર ખૂબ વ્યાપક ચર્ચાઓ થઈ હતી અને તેની અસર નીચે ત્યાર પછીના સમાજશાસ્ત્રીઓ તેમજ શિક્ષણવિદો શિક્ષણનાં સામાજિક કાર્યોને સ્વિકારવા લાગ્યા. ઈ.સ. ૧૮૮૭માં વોર્ડે તેના 'ગતિશીલ સમાજશાત્ર' ( Dynamic Sociology) નામના પુસ્તકમાં સમાજની "પ્રગતિ માટે શિક્ષણને એક હાથવગા સાધન" તરીકે ગણાવી તેના સામાજિક કાર્ય પર ભાર મૂક્યો. સ્મોલે ઈ.સ. ૧૮૯૬માં લખ્યું કે જે શિક્ષકો તેમનું સામાજિક કાર્ય સમજે છે તેઓ બાળકોને ફક્ત ઉપલા ધોરણમાં મોકલીને કદી સંતોષ પામશે નહિ કારણ કે "સમાજશાસ્ત્ર શિક્ષણકારો પાસે માંગે છે કે તેઓ પોતાને બાળકોના દોરનારાઓ તરીકે નહિ, પરંતુ સમાજના ઘડાવૈયાઓ તરીકે ગણે".

શિક્ષણના અભ્યાસ માટે સમાજશાસ્ત્રીય અભિગમની જરૂરિયાત પર સ્પષ્ટપણે ભાર મૂકનાર પ્રથમ સમાજશાત્રી એમિલ દુર્ખેઇમ હતા. પોતાના 'શિક્ષણ અને સમાજશાસ્ત્ર' (૧૮૮૭–૧૯૦૨) નામના પુસ્તકમાં તેમણે જણાવ્યું છે કે "શિક્ષણ તેના ઉગમ, કાર્યો અને સ્વરૂપમાં સ્પષ્ટ રીતે સામાજિક છે; બધા સમૂહો માટે કોઈ એક પ્રકારનું કે આદર્શ પ્રકારનું શિક્ષણ શક્ય નથી". દુર્ખેઇમ શિક્ષણને એક સ્થગિત સામાજિક ઘટના તરીકે નહિ, પરંતુ એક ગતિશીલ અને સદા પરિવર્તન પામતી સામાજિક ઘટના તરીકે ગણાવે છે.

૧૯૨૦થી ૧૯૩૦ના સમયગાળામાં શિક્ષણના સમાજશાસ્ત્રના વિકાસ માટે મહત્ત્વની બે ઘટનાઓ બની; જ્યોર્જ પેઈન, જેઓ શિક્ષણના સમાજશાસ્ત્રના જનક ગણાય છે તેમના પ્રમુખપદે ન્યૂયોર્ક યુનિવર્સિટીની 'સ્કૂલ ઑફ એજ્યુકેશન'માં શૈક્ષણિક સમાજશાસ્ત્રનો વિભાગ ખોલવામાં આવ્યો, અને ઈ.સ. ૧૯૨૮માં 'જર્નલ ઑફ એજ્યુકેશનલ સોશિયોલોજી' નામનું માસિક સામયિકની શરૂઆત કરવામાં આવી.

શિક્ષણના કાર્યો
શિક્ષણ સમાજના સાંસ્કૃતિક વારસાનું નવી પેઢીમાં સંક્રમણ કરી સામાજિકીકરણનું કાર્ય બજાવે છે. સમાજમાં ભિન્નભિન્ન સામાજિક પરિસ્થિતિઓમાં સમાજ નવી પેઢી પાસે જે પ્રકારના મૂલ્યો, ધોરણો, માન્યતાઓ, વલણો, વર્તનો, જ્ઞાન, કૌશલ્યો, યંત્રવિજ્ઞાનના ઉપયોગની આવડતો વગેરેની અપેક્ષા રાખે છે; તે પ્રમાણેનો સાંસ્કૃતિક વારસો શિક્ષણ દ્વારા નવી પેઢીમાં સંક્રાંત થાય છે. શાળાની શૈક્ષણિક અને સહશૈક્ષણિક પ્રવૃત્તિઓમાંથી વિદ્યાર્થી જે કંઈ શીખે છે તે સમાજના સાંસ્કૃતિક વારસાનો એક ભાગ હોય છે.

સંદર્ભો

સંદર્ભ સૂચિ
 
 

સમાજશાસ્ત્રની પેટાશાખાઓ
શિક્ષણ
આશા ભોંસલે () (જન્મ : સપ્ટેમ્બર ૮, ૧૯૩૩, સાંગલી, મહારાષ્ટ્ર, ભારત.) હિન્દી ફિલ્મ સંગીતની ખ્યાતનામ પાર્શ્વ ગાયિકા છે. ભારતમાં સૌથી વધુ મીઠો, મધુર, કોકીલ કંઠ ધરાવતાં પાર્શ્વગાયિકા લતા મંગેશકરની નાની બહેન અને દીનાનાથ મંગેશકરની પુત્રી આશાએ ફિલ્મોમાં અને ફિલ્મોની બહાર કુલ મળીને ૧૪ હજારથી પણ વધુ ગાયનો ગાયાં છે. તેમના કંઠના ચાહકો પુરી દુનિયામાં ફેલાયેલા છે.

સને ૧૯૪૩નાં વર્ષ દરમિયાન ગાયિકા તરીકેની કારકિર્દીની શરુઆત કરનાર આશાજીની વિશેષતા એ છે કે તેમણે શાસ્ત્રીય સંગીત, ગઝલ અને પૉપ સંગીત એ તમામ ક્ષેત્રોમાં પોતાની સિદ્ધી પુરવાર કરી છે. આ ઉપરાંત તેમણે ગુજરાતી સહિત ભારતીય ઉપખંડની ઘણી ભાષાઓમાં તેમ જ અંગ્રેજી, રશિયન અને ચેકોસ્લોવિયન ભાષામાં પણ પોતાના અનેરા કંઠ વડે ગીતો ગાયેલાં છે.

જાણીતા ગુજરાતી ગીતો 
 છેલાજી રે, મારે હાટું પાટણથી પટોળાં મોઘા લાવજો.
 મહેંદી તે વાવી માળવે ને એનો રંગ ગયો ગુજરાત.
 તારી વાંકી રે પાઘલડીનું ફુમતું રે, મને ગમતું રે.
 માડી તારું કંકુ ખર્યું ને સૂરજ ઊગ્યો.
 દૂધે તે ભરી તલાવડી ને મોતીડે બાંધી પાળ રે.
 ઘોર અંધારી રાતલડીમાં નીકળ્યા ચાર અસવાર.
 ઉંચી તલાવડીની કોર, પાણી ભરતાં.
 સોના વાટકડી રે કેસર ઘોળ્યા વાલમીયા.
 દાદા હો દીકરી.
 છાનું રે છપનું કંઇ થાય નહિં.
 ખમ્મા મારા નંદજીના લાલ.
 પિયરને પિપળેથી આવ્યું પારેવડું.
 મારા રામ તમે સિતાજીની તોલે ન આવો.

સંદર્ભ

બાહ્ય કડી 
 

કલા
વ્યક્તિત્વ
બોલીવુડ
ભારતીય મહિલા ગાયકો
૧૯૩૩માં જન્મ
પદ્મવિભૂષણ પુરસ્કાર વિજેતાઓ
દાદાસાહેબ ફાળકે પુરસ્કાર વિજેતા
ફિલ્મફેર પુરસ્કારોના વિજેતાઓ
જીવિત લોકો
મરાઠી લોકો
સુખી બંધ એ એક પાળવાળો બંધ છે જે માટીયાર અને ચણતર પ્રકારનો છે. આ બંધ ગુજરાત રાજ્યના વડોદરા જિલ્લાના ડુંગરવાંટ ગામની નજીક સુખી નદી, જે નર્મદા નદીની ઉપનદી એવી ઓરસંગ નદીની ઉપનદી છે, તેના પર આવેલો છે. આ બંધનો પ્રાથમિક હેતુ ૩૧,૫૩૨ હેક્ટર (૭૭,૯૨૦ એકર) જમીનમાં ૩૫૦ કિ.મી. લાંબી નહેરો વડે સિંચાઇ કરવાનો છે. આ બંધનું બાંધકામ ૧૯૭૮ થી ૧૯૮૭ વચ્ચે કરવામાં આવ્યું હતું.

સંદર્ભ 

ગુજરાતના ડેમ
સન્ધિ (અથવા સંધિ) એટલે બે શબ્દોનું જોડાણ. બે શબ્દો જોડાય ત્યારે એમના સ્વરવ્યંજનમાં જે પરિવર્તન આવે તેને સંસ્કૃત ભાષામાં 'સન્ધિ' કહે છે. સંસ્કૃત ભાષામાં સન્ધિના ચોક્કસ નિયમો છે. ગુજરાતી ભાષા સંસ્કૃતમાંથી ઊતરી આવેલી છે તેથી એમાં ઘણા શબ્દો સંસ્કૃતમાંથી મૂળરૂપે અથવા તો થોડું પરિવર્તન પામીને પ્રયોજાય છે. એ રીતે ગુજરાતીમાં સન્ધિની વ્યવસ્થા થોડી જુદી પડે છે.

ગુજરાતી ભાષા
વ્યાકરણ
જે વ્યક્તિમાં વાચન, લેખન, ગણન - આ ત્રણ કૌશલ્યોનો વિકાસ થયો ન હોય તે વ્યક્તિ નિરક્ષર ગણાય છે અને આવા વ્યક્તિઓના સમૂહને નિરક્ષરતા કહેવાય છે.

૨૦૧૧માં ભારતમાં વ્યસ્ક સાક્ષરતા દર ૭૪.૦૪% અને ૨૦૧૫માં યુવા (૧૫-૨૪ વર્ષ) સાક્ષરતા દર ૮૯.૬% હતો.

સંદર્ભ 

આંતરીક સમસ્યા
રેવદ્રા (તા. કુતિયાણા) એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા  પોરબંદર જિલ્લામાં આવેલા  કુતિયાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. રેવદ્રા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ત થયેલી છે.

કુતિયાણા તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર
કાંચલી (ઉચ્છલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના ઉચ્છલ  તાલુકાનું ગામ છે. કાંચલી ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસીઓ વસે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દુધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે.

ઉચ્છલ તાલુકો
ખડકલા (તા. બોડેલી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા બોડેલી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ખડકલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

આ ગામમાં મુખ્ય વસ્તી આદિવાસીઓની છે.

બોડેલી તાલુકો
કલ્પ સૂત્ર () એ એક જૈન ગ્રંથ છે જે જૈન તીર્થંકરોની, ખાસ કરીને પાર્શ્વનાથ અને મહાવીર જીવનચરિત્ર ધરાવે છે.  પરંપરાગત માન્યતા અનુસાર તેની રચના ભદ્રબાહુએ કરી હોવાનું માનવામાં આવે છે, તે પરથી તેની રચના ઈ.સ. પૂર્વે ચોથી સદીમાં થઈ હોવાનો અંદાજ છે.  મહાવીરના નિર્વાણ કે મોક્ષ ગમન પછી  પછી લગભગ ૯૮૦ અથવા ૯૯૩ વર્ષ પછી  લખવામાં આવી હતી.

ઇતિહાસ 
જૈન ધર્મના શ્વેતાંબર ફિરકા પાસે ઉપલબ્ધ છ સાહિત્ય ભંડોળના છેદ સૂત્રો પૈકીનું આ એક સૂત્ર છે. આ સૂત્રમાં વિગતવાર જીવન ચરિત્રો આપેલા છે અને ૧૫ સદીની મધ્યથી તેમાં લઘુ ચિત્રો પણ મુકવામાં આવ્યા છે. તેની ઉપલબ્ધ સૌથી જુની પ્રત ૧૪મી સદીમાં પશ્ચિમી ભારતમાં  કાગળ પર લખાયલી પ્રત છે. 

કલ્પસૂત્ર ભદ્રબાહુ દ્વારા લખાયલી માનવામાં આવે છે, પરંપરાગત રીતે તે મહાવીરના નિર્વાણ (મૃત્યુ) પછીના ૧૫૦ વર્ષ બાદ રચાયેલી હોવાનું કહેવાય છે.  તે મોટે ભાગે મહાવીરના મિર્વાણ પછી ૯૮૦ કે ૯૯૩ વર્ષો બાદ  ધ્રુવસેનાના શાસન દરમિયાન લખાયેલી હોવાની સંભાવના છે.

મહત્વ 
જૈનોના આઠ દિવસીય પર્યુષણ પર્વ  દરમ્યાન મહોત્સવમાં જૈન સાધુઓ લોકો સમક્ષ આ પુસ્તકનું વાંચન અને વર્ણન  કરે છે. આ ધર્મગ્રંથો ફક્ત સાધુઓ જ વાંચી શકે છે, આ પુસ્તક ખૂબ ઊંચા આધ્યાત્મિક મૂલ્યો ધરાવે છે.

આ પણ જુઓ 

 પાર્શ્વનાથ 
 નેમિનાથ

સંદર્ભ

ટાંકણ

સ્ત્રોતો 

 Dundas, Paul (2002) [1992], જૈન (બીજું સંપાદન), રાઉટલેજ, આઈએસબીએન    Dundas, Paul 
 Jain, Kailash Chand (1991), લોર્ડ મહાવરા અને હિઝ ટાઇમ્સ, મોતીલાલ બનારસિદાસ, આઈએસબીએન    Jain, Kailash Chand 
 હર્મન જેકોબી દ્વારા અંગ્રેજીમાં અનુવાદિત "ધ કલ્પ સત્ર" દિલ્હીમાં મોતીલાલ બનારસિદાસ પબ્લિશર્સ દ્વારા "ધ સેક્રેડ બુક્સ theફ ઇસ્ટ " (ભાગ 22) (1989) માં પ્રકાશિત કરાઈ 

જૈન ધર્મ
ધાર્મિક સાહિત્ય
કવેલ્દે ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા નિઝર તાલુકાનું ગામ છે. કવેલ્દે ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસીઓ વસે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, ઉત્તર બુનિયાદી વિદ્યાલય, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દુધની ડેરી, પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. ગામના લોકો ખાસ કરીને હળદર, કપાસ, મરચું, પપૈયું, જુવાર, તુવર, મગફળી તેમ જ અન્ય શાકભાજીની ખેતી કરે છે.

નિઝર તાલુકો
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના જૂનાગઢ જિલ્લામાં આવેલા વંથલી તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, કપાસ, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

નામ વ્યુત્પત્તિ
લોકવાયકા પ્રમાણે રવની નામ રવૈશ્રી માતાજી જે સરસ્વતી માતાજીનું બીજું નામ છે તેના પરથી આવેલુ છે.

સંદર્ભો