Sliden/khm-asr-cultural-24k huggingface dataset:
ភូមិបណ្ដែតទឹកនៅកម្ពុជា គឺជាភូមិដែលសង់ផ្ទះនៅលើទឹក ដែលយើងអាចប្រទះឃើញជាច្រើនកន្លែង ជាពិសេសនៅតាមដងទន្លេមេគង្គ ទន្លេសាប និងបឹងទន្លេសាប។
ទោះបីជាការប្រើទូរស័ព្ទជាសិទ្ធិផ្ទាល់ខ្លួនក៏ដោយ ក៏សិទ្ធិនេះគួរត្រូវបានប្រើដោយចេះគ្រប់គ្រង និងមានសីលធម៌ក្នុងសង្គមផងដែរ។
ការយកស្លឹកត្នោតមកធ្វើបែបនេះគឺជួយអភិរក្សស្នាដៃរបស់ខ្មែរ និងជួយរក្សាទុកបរិស្ថានផងដែរ។
ជំនឿនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីការយល់ឃើញអំពីអត្ថិភាព ការវិលវល់ និងផលវិបាកនៃកម្មផល។
ការរៀបចំសំណែនសែននៅផ្ទះក៏ត្រូវធ្វើឡើងដោយចិត្តគោរពបូជា និងត្រឹមត្រូវតាមក្បួនខ្នាតទៅតាមអាចារ្យបានណែនាំផងដែរ។
ឥឡូវនេះ យើងបន្តទៅមើលពីរបៀបចម្អិនម្ហូបមួយមុខទៀត ដែលគេហៅថាសម្លទំពាំង ឬ ប្រហើរទំពាំង។
ខ្មោច ឬវិញ្ញាណអាក្រក់ច្រើនកើតចេញពីមនុស្សស្លាប់ដោយអគតិ ដូចជាការស្លាប់ដោយហិង្សា ឬមានការចងគំនុំមុនពេលស្លាប់។
ការប្រើដៃទាំងពីរ មិនត្រឹមតែអនុវត្តបានក្នុងករណីជាក់លាក់ខាងលើប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ជាកាយវិការដែលគួរត្រូវបានអនុវត្តជាទូទៅក្នុងបរិយាកាសសំខាន់ៗមួយចំនួនទៀតផង។
ជាដំបូងយើងត្រូវធ្វើការលាងសម្អាតសាច់និងបន្លែឲ្យបានស្អាតល្អ។
ពរសុខៈ គឺប្រទានពរឲ្យមានសេចក្ដីសុខកាយសប្បាយចិត្ត ក្សេមក្សាន្ត គ្មានទុក្ខកង្វល់។
វាមិនទាមទារនូវឧបករណ៍ច្រើន ឬទីកន្លែងលេងដែលស្មុគស្មាញនោះឡើយ គ្រាន់តែមានបាល់សីមួយគឺគ្រប់គ្រាន់ហើយ ដែលវាបង្ហាញពីភាពសាមញ្ញតែមានតម្លៃ។
នៅពេលដើរតាមព្រះមហាក្សត្រ យើងត្រូវដើរដោយការប្រយ័ត្នប្រយែង មិនត្រូវដើរជាន់ស្រមោលព្រះអង្គ ឬដើរប្រហែលព្រះអង្គឡើយ។
ក្នុងការចម្អិនយើងត្រូវដាក់ឆ្នាំងឲ្យក្តៅ ចាក់ខ្ទិះដូងដើមចូលកូរវាអោយឈ្ងុយហើយឡើងប្រេង ទើបដាក់កាពិចូល។
បន្ទាប់មកទៀតត្រូវស្លៀកពាក់សាកសពដោយប្រុងប្រយ័ត្ន និងលើករាងកាយបន្តិចម្ដងៗដើម្បីឱ្យងាយស្រួលក្នុងការស្លៀកពាក់។
បន្ទាប់ពីនំកូររបស់យើងឆ្អិនហើយ កិច្ចបន្ទាប់ យើងមកធ្វើទឹកខ្ទិះផ្អែមសម្រាប់ស្រូបពីលើនំនេះវិញ។
នៅខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៥៣ ព្រះបាទ នរោត្តមសីហនុ បានធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រទេសមួយចំនួនក្នុងតំបន់អុឺរ៉ុប កាណាដា និង សហរដ្ឋអាមេរិក ដើម្បីប្រកាសចេញនូវការទាមទារឯករាជ្យភាពរបស់កម្ពុជាពីប្រទេសបារាំង រហូតដល់ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៥៣ ទើបព្រះបាទនរោត្តមសីហនុ បានវិលត្រឡប់មកដល់កម្ពុជាវិញ ។
ទឹកស្អាតសម្រាប់ងូត និងប្រើប្រាស់ ត្រូវតែមានគ្រប់គ្រាន់ ហើយប្រព័ន្ធភ្លើងបំភ្លឺទាំងនៅក្នុងបន្ទប់គេង និងបន្ទប់ទឹក ត្រូវតែដំណើរការល្អ។
ថ្ងៃទី៣ ឬ ថ្ងៃចេញរោង មាន ពិធីចងដៃ ដែលញាតិមិត្តជិតឆ្ងាយអញ្ជើញមកជូនពរជ័យនិងចងដៃខ្សែពណ៌ក្រហមដល់គូស្វាមីភរិយាថ្មី និងពិធីបង្វិលពពិល។
អាចារ្យអុជធូប ទៀន បាយ សំណែន និយាយបួង សួងដល់ភូមិករព្រះធរណី មេមត់ម្ចាស់ស្រុក សុំផ្កាស្លាឬ ដូង យកទៅធ្វើជាមង្គលសិរីសួស្តីពិធីមង្គលការ  ។
ក្នុងរដូវភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង ប្រភពទឹកធម្មជាតិអាចមានការបំពុល ឬទឹកស្អាតអាចមានការខ្វះខាត ការប្រើប្រាស់ទឹកមិនស្អាតសម្រាប់ចម្អិនឬផឹក អាចបណ្តាលឱ្យកើត ជំងឺរាគរូស គ្រុនពោះវៀន ឬជំងឺឆ្លងផ្សេងៗទៀត។
ក្រៅពីពិធីធំៗ ក៏មានការប្រើប្រាស់គ្រឿងការពារផ្ទាល់ខ្លួន និងការអនុវត្តជាក់ស្តែងផងដែរ។
ដោយនៅពេលចូលគាល់ព្រះមហាក្សត្រ យើងត្រូវក្រាបបង្គំគាល់ ឬលុតជង្គង់ ដោយឱនក្បាលបន្តិច។
ការផ្លាស់ប្ដូរសម្លៀកបំពាក់ជាច្រើនឈុត គឺជាផ្នែកមួយនៃ ទំនៀមទម្លាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍ខ្មែរដ៏ចំណាស់ ដែលត្រូវបានថែរក្សា និងបន្តវេនពីដូនតាមក។
កុមារត្រូវបានបង្រៀនពី ទំនៀមទម្លាប់ស្វាគមន៍ តាំងពីក្មេង។
បើក្នុងបណ្តាពួកអ្នកលោតនោះ​ មាន​អ្នកណាម្នាក់លោតចេញដោយស្រួលបាន មិនប៉ះដៃអ្នកអង្គុយ គេនាំគ្នាចេញទាំងអស់វិញ ។
ម្យ៉ាងវិញទៀត ភ្ញៀវទាំងអស់ជាមនុស្សដែលមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធ អាចមានដូចជា មិត្តភក្តិចាស់ សាច់ញាតិឆ្ងាយ ឬបងប្អូនក្នុងគ្រួសារដែលរស់នៅស្រុកក្រៅ។
ជាពិសេសសក់ដែលលិចល្អសមនឹងមុខជាប្រភេទសក់ដែលមានសោភ័ណភាពខ្ពស់។
ដោយឡែនៅក្នុងពិធីសាសនាថាសប្រាក់ត្រូវបានប្រើសម្រាប់ដាក់អំណោយដល់ព្រះសង្ឃ ដូចជា ផ្កាជប់បួងសួង, ផ្លែឈើ, នំ, ទឹកផ្លែឈើ, សំភារៈប្រើប្រាស់ក្នុងវត្ត។
មួកនេះមិនត្រឹមតែប្រើសម្រាប់ការពារកំដៅថ្ងៃប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ជារបស់កែច្នៃពីធម្មជាតិដែលមានតម្លៃថោក និងមានរូបរាងស្អាតសមរម្យ ដែលបង្ហាញពី
អត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ខ្មែរ។
នៅក្នុងមាត្រា៤ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញនេះចែងថារដ្ឋកម្ពុជាអនុវត្ត  របបនយោបាយពហុបក្ស។
នៅពេលប្រើកម្មវិធីផ្សេងៗ ដូចជា មេសសេនជឺ (Messanger), ហ្សូម (Zoom) ឬ តេលេក្រាម (Telegram) ក្នុងទីសាធារណៈ សូមប្រើសំឡេងទាប និងព្យាយាមស្ដាប់ដោយកាសដើម្បីមិនរំខានអ្នកនៅជុំវិញ។
រីឯ ការប្រគេន គឺជាសកម្មភាពនៃការថ្វាយវត្ថុផ្សេងៗដល់ព្រះសង្ឃ ឬភិក្ខុសង្ឃ ដោយកាយវាចាចិត្តដោយសេចក្តីគោរព។
ការញញឹមដោយរាក់ទាក់ គឺជាកាយវិការដែលធ្វើឲ្យភ្ញៀវមានអារម្មណ៍ល្អ និងអារម្មណ៍ទទួលបានការស្វាគមន៍។
និងមិនត្រូវក្រោកឈរ ឬដើរទៅមក ដោយគ្មានព្រះរាជានុញ្ញាតទេ។
ពេលនេះ យើងអាចចាក់ស្នៀតពោត និង ផ្សិតចំបើងដែលយើងបានត្រៀមទុកចូលទៅក្នុងឆ្នាំងបាន រួចចាំដល់វាពុះ និងដួសពពុះចេញឱ្យអស់ ដើម្បីឱ្យទឹកសម្លឡើងថ្លា ហើយមិនមានក្លិនឆ្អាប។
ភូមិបណ្ដែតទឹកនេះមានសាលារៀន វត្តអារាម និងហាងលក់ទំនិញអណ្ដែតទឹកផងដែរ។
ក្បួននេះមានសារៈសំខាន់ក្នុងការធានាថាល្បែងចត្រង្គមានភាពស្មើរប្រកួតប្រជែង និងតុល្យភាព។
ក្បួនរាប់យកស្មើក៏ជាការបង្ហាញពីភាពស្មោះត្រង់ និងការគោរពច្បាប់ល្បែងរបស់អ្នកលេងទាំងពីរ។
ការធ្វើចង្អេរមួយ អាចចំណាយពេលច្រើនម៉ោង រហូតដល់មួយថ្ងៃ ឬច្រើនថ្ងៃ អាស្រ័យលើទំហំ និងភាពស្មុគស្មាញនៃការត្បាញ។
ជាចុងក្រោយការរៀបចំ តុកៅអី គឺជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់ សម្រាប់កិត្តិយសការទទួលស្វាគមន៍ភ្ញៀវ ក៏ដូចជាការបង្ហាញពីភាពប្រណិតក្នុងពិធី។
បន្ទាប់មក អ្នកលេងទាំងអស់គ្នាត្រូវនាំគ្នារើសកំណាត់ឈើផ្សេងៗដែលមាននៅក្នុងទឹកត្រង់កន្លែងលេងនោះចេញ ដើម្បីកុំឲ្យច្រឡំនឹង "កូនកាស" របស់ខ្លួន។
ការធ្វើបាបអាចបណ្តាលឲ្យជាប់ក្នុងវដ្តសង្សារ យូរជាងគេ។
អាល់កុល ឬជែលលាងដៃ សម្រាប់ សម្លាប់មេរោគ នៅលើដៃនៅពេលដែលមិនអាចលាងសម្អាតជាមួយសាប៊ូ និងទឹកបាន។
ក្រោយពីចាក់គ្រឿងផ្សំចូលអស់ហើយ យើងត្រូវច្របល់វាចូលគ្នារហូតមើលទៅសព្វល្អ។
ចំណែក​ពួកខាង​អ្នក​អង្គុយធ្វើអន្ទាក់ ក៏ប្រុងប្រយ័ត្នដែរ ដើម្បីកុំឲ្យពួកអ្នកលោត លោតផ្លោះចូលមកក្នុងរង្វង់បាន។​
ជាធម្មតាគេប្រើបាល់តូចៗដែលធ្វើពីដុំមូលឬវត្ថុផ្សេងៗដែលមានទំហំល្មមអាចចាប់បានដោយដៃម្ខាង។
នៅក្នុងបរិបទគ្រួសារខ្មែរ ការរស់នៅជុំគ្នាគឺជារឿងធម្មតា ការក្នុងនោះក៏មានបែងចែកព្រំដែននឹងដែនកំណត់រវាងអ្នកមានអាយុតិច និង អាយុច្រើនផងដែរ។
ប៉ុន្តែក៏ជាមធ្យោបាយដ៏ល្អក្នុងការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងសង្គម និងបណ្ដុះបណ្ដាលគុណតម្លៃល្អៗដល់ក្មេងៗជំនាន់ក្រោយផងដែរ។
យើងត្រូវមាន ចង្អើរសម្រាប់ដាក់ឆ្អើរត្រីនៅលើភ្លើង តែត្រូវដាក់អោយខ្ពស់ផុតពីភ្លើង ហើយត្រូវប្រើភ្លើងតិចៗ ពីព្រោះថាអ្វីដែលយើងចង់បាននៅ​គឺការឆ្អើរត្រីជាមួយ និងផ្សែង និងភ្លើងតិចៗ។
នៅថ្ងៃទី២៣ ដល់ថ្ងៃទី ២៨ ខែឧសភាឆ្នាំ១៩៩៣ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរនៅទូទាំងប្រទេស បាននាំគ្នាទៅបោះឆ្នោតទៅជ្រើសរើសសភាធម្មនុញ្ញចំនួន ១២០រូបតំណាងឱ្យទូទាំងប្រទេសដោយតាមប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតសមាមាត្រ ដែលនាពេលនោះមានគណបក្សចំនួន ២០ ចូលរួមក្នុងការដណ្តើមសន្លឹកឆ្នោត។
ជាពិសេស វាជាគ្រឿងមួយប្រភេទដែលមានប្រសិទ្ធិភាពបំផុតក្នុងកាត់ក្លិនឆ្អាបរបស់ត្រី។
ម៉្យាងទៀត ឧទ្យានជាតិនេះមានទាំងវិមានបូកគោ ដែលជាទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រសំខាន់មួយ និងជាកន្លែងទេសចរដែលមានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំង។
ប៉ុន្តែការរៀបចំសក់ត្រូវការការប្រុងប្រយ័ត្ននិងភាពច្នៃប្រឌិត។
ចំណែកឯម្ហូបអាហារវិញមាន នំអន្សមជ្រូក  នំអន្សមចេក នំគម នំបត់ នំទ្រាប និងនំខ្មែរផ្សេងៗទៀត ដែលនំទាំងនេះតំណាងឲ្យភាពបរិបូរណ៍នៃភោគផល និងសេចក្ដីសុខ។
ដោយសារប្រទេសកម្ពុជាមានលក្ខណៈជាសហគមន៍ ដូច្នេះ ភាពផ្ទាល់ខ្លួន និង ព្រំដែន មានភាពបត់បែនជាងបណ្តាប្រទេសផ្សេងៗនៅលោកខាងលិច។
ថែមទាំងមាន ឈុតបុរាណផ្សេងៗ ដែលមានលំនាំតាមរចនាបថពីសម័យនគរភ្នំ រហូតដល់សម័យអង្គរ ឬក្រោយអង្គរ បង្ហាញពីប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏យូរលង់នៃសម្លៀកបំពាក់ជាតិ។
ពិធីបាញ់កាំជ្រួច និងដុតគោមជ័យ នៅរាជធានីភ្នំពេញ ពិធីដ៏ធំត្រូវបានប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅវិមានឯករាជ្យ។
ទោះបីយើងជាម្ចាស់ផ្ទះមិនមានធនធានច្រើន ឬផ្ទះតូចក៏ដោយ ការទទួលស្វាគមន៍យ៉ាងកក់ក្ដៅ និងមិនចិត្តចង្អៀត គឺលើសពីធនធានមានទៅទៀត។
បន្ថែមពីនេះទៀតក៏មានសាច់សត្វដែរ​ ដូចជា មាន់ស្ងោរមួយគូ ក្បាលជ្រូក ទាដុត អាស្រ័យលើទំហំពិធី និងជំនឿ ហើយត្រូវមានរៀបចំឲ្យស្អាត ។
នៅក្នុងសង្គមយើង រហូតដល់បច្ចុប្បន្ន តែងតែមានការប្រារព្ធពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្យរៀងរាល់ឆ្នាំ។
ការរៃអង្គាសប្រាក់ដើម្បីជួសជុលវត្តអារាម គឺជាកិច្ចការដ៏សំខាន់មួយដែលទាមទារនូវកិច្ចសហការ និងការចូលរួមពីគ្រប់មជ្ឈដ្ឋាន ជាពិសេសពុទ្ធបរិស័ទ។
មិនត្រឹមតែឆ្ងាញ់ពិសាប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងមានលក្ខណៈពិសេស និងគួរឱ្យចងចាំទៀតផង។
ឡាបទាកាប៉ា គឺជាមុខម្ហូបមួយប្រភេទដែលខ្មែរបានកែច្នៃរសជាតិឱ្យស៊ីគ្នាជាមួយចំណូលចិត្តរបស់ខ្លួន ដោយឡាបមានដើមកំណើតពីប្រទេសឡាវ និងថៃភាគឦសាន។
ការប្រើប្រាស់ស្លឹកចេកមានលក្ខណៈទូលំទូលាយ ទាំងក្នុង ជីវភាពប្រចាំថ្ងៃដ៏សាមញ្ញ និងក្នុងពិធីសំខាន់ៗ របស់ខ្មែរ។
ជាធម្មតា ភាពស្ដើងក្រាស់នៃបន្ទះឫស្សី គឺអាស្រ័យលើប្រភេទកន្រ្តកដែលចង់ធ្វើ។
សម្រាប់ស្ត្រី មិនត្រូវប៉ះពាល់កាយព្រះសង្ឃឡើយ ព្រោះវាអាចធ្វើឲ្យខូចវិន័យក្នុងសាសនា។
ដូច្នេះ ការជូនក្រមាគឺប្រៀបដូចជាការចូលរួមនូវចំណែកមួយនៃប្រទេសកម្ពុជាទៅកាន់អ្នកទទួលទាំងអស់ដែលបានមកទស្សនាកម្ពុជា។
រីឯបបរសវិញ ជាអាហារដែលញុំាជាមួយត្រីងៀត ឬ ពងទាប្រៃ ហើយវាជាអាហារពេលព្រឹកដ៏សាមញ្ញ និងមានរសជាតិឆ្ងាញ់។
បន្ទាប់ពីហាលស្ងួត គេយកស្លឹកត្នោតទាំងនោះមក ចិតយកសរសៃកណ្តាល ឬគេហៅថា ឆ្អឹងស្លឹក ចេញ រួចកាត់ជាសរសៃស្ដើងៗតាមទំហំដែលចង់បាន។
ចំណែកឯចុងម្ខាងទៀតនៃខ្នោសវិញ ត្រូវបានរចនាឡើងសម្រាប់ភាពងាយស្រួលក្នុងការប្រើប្រាស់។
និមិត្តរូបនៃអត្តសញ្ញាណជាតិ និងវប្បធម៌ការជូនក្រមាជាកាដូ ជាពិសេសទៅកាន់ជនបរទេស ឬអ្នកដែលមិនសូវស្គាល់វប្បធម៌ខ្មែរ។
បន្ទាប់ពីការបែងចែកតួនាទីរួចរាល់ហើយ នោះល្បែង រាវបង្កង នឹងឈានចូលដល់ដំណាក់កាល ចាប់ផ្តើម និងការច្រៀង ដែលជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់ និងមានភាពទាក់ទាញបំផុតនៃល្បែងនេះ។
ទង់ជ័យ ឬបដា សម្រាប់ពិធីបុណ្យសាសនា ឬពិធីបុណ្យជាតិធំៗ ដែលតំណាងឲ្យភាពឱឡារិក។
ណាមួយវិញទៀត ក្រៅពី​ស្លឹក​ចេកណាំវ៉ា​ ​និង​ស្លឹក​ចេកទឹក​ ​គេ​ក៏​អាច​​​យក​ស្លឹក​ចេក​ព្រៃ​ ​និង​ស្លឹក​ចេកជ្វា​យកមក​វេច​ ឬខ្ចប់អាហារក៍បាន​ដែរ​។
ជួនកាលអារក្សក៏សំដៅលើវិញ្ញាណដែលត្រូវបានគេបូជាទុកជាម្ចាស់ទឹកដី ឬម្ចាស់ព្រៃដែរ។
ចំំណែកឯដំណាក់កាល និងគ្រឿងផ្សំសម្រាប់ធ្វើផ្អកសាច់ជ្រូកវិញ គឺមិនខុសគ្នាពីផ្អកឯទៀតៗនោះទេ។
ទាកាប៉ាឆាង៉ាំង៉ូវ គឺជាមុខម្ហូបដែលមានប្រភពដើមពីអាហារចិន ប៉ុន្តែត្រូវបានខ្មែរកែច្នៃរសជាតិឱ្យសមជាមួយគ្រឿងផ្សំ និងចំណូលចិត្តរបស់ខ្មែរ។
រសជាតិប្រៃល្មមរបស់ពងទាប្រៃ នឹងជួយបន្ថែមរសជាតិដល់បបរសដែលមានរសជាតិសាប។
បើទោះបីជាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ សសរទាំង ១០០ ដើមត្រូវបានជំនួសដោយសសរបេតុងមួយចំនួនក៏ដោយ ក៏សំណង់ដើមនៅ តែរក្សានូវភាពស្រស់ស្អាត និងលក្ខណៈបុរាណរបស់វាដដែល ។
ជាបន្ទាប់ ជាតិប្រៃ គឺជាអ្នកបង្កើនឱជារសដ៏សំខាន់បំផុត វាជួយឱ្យរសជាតិផ្សេងទៀតលេចធ្លោឡើង និងធ្វើឱ្យម្ហូបកាន់តែឆ្ញាញ់មួយកម្រិតទៀត។
ដំណើរការនេះជារឿយៗត្រូវបានគេពណ៌នាថាជាការចាកចេញដោយឈឺចាប់ និងមិនទាន់អស់អាល័យ ហើយវាអាស្រ័យលើកម្មផលរបស់បុគ្គលនោះ។
ផ្កាកុលាបពណ៌ស​ ជាពណ៌ដែលផ្តល់នូវអារម្មណ៍ស្ងប់ស្ងាត់ ថ្លៃថ្នូរ និងស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់លំអពិធីមង្គលការ។
យើងត្រូវរម្ងាស់មួយសន្ទុះ ដើម្បីឱ្យសាច់ចូលជាតិជាមួយគ្រឿងល្អ ហើយទឹកឆារាងខាប់បន្តិច។
ចបកាប់បានវិវត្តន៍ពីឧបករណ៍សាមញ្ញៗដែលធ្វើពីឈើ ឆ្អឹង ឬថ្ម ក្នុងសម័យបុរេប្រវត្តិ។
ស្មុកស្លឹកត្នោតនេះមានលក្ខណៈរឹងមាំ និងមានរូបរាងស្អាត ដែលបង្ហាញពីសិល្បៈដេរដៃបែបខ្មែរ និងការគាំទ្រផលិតផលក្នុងស្រុក។
ក្រៅពីការច្នៃក្រមាសូត្រជាសម្លៀកបំពាក់កុមារ ក៏អាចបំលែងវាជា អាវកាក់ ឬ អាវក្រោះហ្សេ សម្រាប់កម្មវិធីលម្អផ្សេងៗបានផងដែរ។
បង្អែម គឺជាអាហារសម្រន់ដែលភាគច្រើន សម្រាប់ពិសាបន្ទាប់បន្សំពីទទួលបាយ ដែលមានរសជាតិផ្អែមឈ្ងុយឆ្ងាញ់។
មិនតែប៉ុណ្ណោះគេអាចប្រើដីស មែកឈើ ឬម្រាមដៃគូសជារង្វង់ នៅតំបន់បង្កង​។
ចំណែកឯ ធម្មទេសនា គឺជាការសំដែងធម៌របស់ព្រះសង្ឃ ដែលមានខ្លឹមសារអប់រំទាក់ទងនឹងសេចក្តីស្លាប់ កម្មផល ការរស់នៅប្រកបដោយធម៌ និងផ្លូវទៅកាន់សេចក្តីសុខ។
បារាំងបានសំរេចយល់ព្រមចុះហត្ថលេខាបើកផ្លូវឱ្យកម្ពុជាមានកងទ័ពជាតិឡើងវិញ តាមការទាមទារ របស់ព្រះបាទ នរោត្តមសីហនុ ដែលធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី១៧ ខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៥៣។
ព្រះសង្ឃ លោកអាចារ្យ កូនចៅ ឬសមាជិកគ្រួសារជាអ្នកអុជភ្លើងដំបូងដើម្បីបូជាសព។
ខ្ទឹមស ៥ កំពឹស ដែលត្រូវចិញ្ច្រាំឱ្យម៉ដ្ឋ ម្ទេសស្រស់ ចិញ្ច្រាំឱ្យម៉ដ្ឋ ឬហាន់ជាកង់ៗ តាមចំណូលចិត្ត និង អំបិល ១ចិប ។
ផ្ទុយទៅវិញ ត្រូវទទួលយកដោយទឹកមុខរីករាយ និងថ្លែងអំណរគុណចំពោះម្ចាស់អំណោយ មិនថាទោះបីជាអំណោយនោះមានលក្ខណៈបែបណាក៏ដោយ ក៏វាជាគោលការណ៍គ្រឹះនៃសីលធម៌ និងការដឹងគុណនៅក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរ។
នៅដើមឆ្នាំ ១៩៥៣ ព្រះបាទនរោត្តសីហនុ បានទាមទារឱ្យបារាំងលុបចោលនូវសន្ធិសញ្ញាការពារប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការដោះដូរជាមួយនិងសេដ្ឋកិច្ចជាតិកម្ពុជា ហើយដែលមានន័យថាបារាំងត្រូវប្រគល់ការគ្រប់គ្រងសេដ្ឋកិច្ចជាតិកម្ពុជា មកឱ្យព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជាវិញ ។
អំណោយទាំងនេះអាចមានលក្ខណៈប្លែកៗគ្នា ដូចជា កូនកាបូប បន្ដោងសោរ កូនក្រម៉ា ឬកន្សែងជូតមុខជាដើម។
ក្នុងពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍ខ្មែរ ការតុបតែង និងការរៀបចំពិធីមានតួនាទីសំខាន់ណាស់ ដើម្បីបង្ហាញពីសេចក្តីគោរពចំពោះវប្បធម៌ និងវណ្ណៈគ្រួសាររបស់អ្នកប្រារព្ធពិធី។
បន្ទាប់មក​ អ្នកភ្លេងលេងបទសារិកាកែវ ឬបទណាមួយដែលលោកមេបាស្នើសុំ។
ហើយការប្រើប្រាស់ភាសា និងកាយវិការឲ្យបានត្រឹមត្រូវ គឺជាកាតព្វកិច្ចមួយដែលមិនអាចខ្វះបានសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូប។
ល្បែងគោះពព្លាក់ ឬទះពព្លាក់ គឺជាល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរមួយប្រភេទដែលល្បីល្បាញដោយសារភាពសាមញ្ញ និងមិនទាមទារសម្ភារៈស្មុគស្មាញនោះទេ។
ពាក្យ «សួស្តី» គឺជាពាក្យស្វាគមន៍សាមញ្ញ ដែលគេច្រើនប្រើសម្រាប់គោរព នៅពេលជួបគ្នា ឬមុនពេលចាប់ផ្តើមការសន្ទនា។
ក្អមខ្លះត្រូវបានរចនាឡើងយ៉ាងល្អវិចិត្រ ជាមួយនឹងក្បាច់រចនាខ្មែរដែលបង្ហាញពីភាពច្នៃប្រឌិតរបស់សិប្បករ។
ក្នុងពិធីបូជាធាតុ គ្រឿងបន្លុងត្រូវបានរែកយកមកពីផ្ទះរៀងៗខ្លួន ហើយដាក់ក្បែរក្តារមឈូសធាតុ ឬហែទៅតាមមេរុ ហើយនិមន្តព្រះសង្ឃធ្វើកិច្ចទស់យក។
ហើយទំនុកច្រៀងដែលគេនិយមច្រៀងជាងគេគឺ  រាវបង្កង រាវបង្កង កូនបង្កងនៅឯណា? ពាក្យនេះបង្ហាញពីការស្វែងរកបង្កង 
និង រាវបង្កង រាវបង្កង កូនបង្កងនៅទីនេះ! ពាក្យនេះបង្ហាញពីការរកឃើញបង្កង ឬការទៅដល់ទីតាំងបង្កង។
ក្រណាត់ទាំងនេះត្រូវគេប្រើដើម្បីលម្អក្បួនហែ និងកន្លែងប្រារព្ធពិធីឱ្យមានភាពឱឡារិក វាក៏ជាផ្នែកមួយនៃការផ្តល់ពរជ័យពីចាស់ទុំទៅកូនចៅ។
ប្រសិនបើអ្នកចង់បានទឹកប្រទាលដែលរលោងល្អ អាចប្រើក្រណាត់ស្តើង  ច្រោះយកកាកចេញ អ្នកខ្លះចូលចិត្តទុកកាកបន្តិចបន្តួចដើម្បីទទួលបានជាតិសរសៃ។
សរុបមក ការប្រើប្រាស់បង្គីមិនត្រឹមតែជំនួយដល់ការងារប្រចាំថ្ងៃប៉ុណ្ណោះទេ តែវាក៏បានបង្ហាញពីទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណីនៃការធ្វើកសិកម្មរបស់ប្រជាជនខ្មែរផងដែរ។
ពេលខ្លះយើងក៏អាចប្រើទាំងការសំពះ និងការចាប់ដៃ អាស្រ័យលើកាលៈទេសៈ និងភ្ញៀវផងដែរ។
មុខម្ហូបចុងក្រោយគេនោះ គឺចំហុយពងទាប្រៃជាមួយសាច់ជ្រូក ជាមុខម្ហូបដែរមានរសជាតិឆ្ងាញ់ខ្លាំង ដែលពេញនិយមសម្រាប់មនុស្សគ្រប់វ័យ។
ចំពោះគ្រឿងមានដូចជា សាច់ពពែ ទឹកឃ្មុំ ទឹកស៊ីអ៉ីវ ប្រេងខ្យង​ ខ្ទឹមស ខ្ញី ម្រេចខ្មៅ ប្រេងឆា និងអំបិល។
រួចដាក់គ្រឿងបុកដែលបានបុកលាយសាច់ត្រីនោះ ចូលឆាជាមួយហើយកូរវាឲ្យមានក្លិនឈ្ងុយ។
បន្ទាប់់​មកដាំទឹកឱ្យពុះ រួចបង់អំបិល ហើយកូររហូតរលាយអំបិល​​ ។
រដ្ឋធម្មនុញ្ញលើកទី៣ គឺជារដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យដែលមានតែ ២១មាត្រា ចែកចេញជា ១៦ជំពូក ហើយត្រូវបានអនុម័តនៅថ្ងៃទី៥ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៦។
ប្រាសាទ​ទាំងបី​ក្រុម​នេះ​ឆ្លុះបញ្ចាំង​ពី​ភាព​រុងរឿង​នៃ​រាជធានី​បុរាណ​ឥសានបុរៈ​របស់​អាណាចក្រ​ចេនឡា។
ជាក់ស្ដែង ឈុតសូត្រព្រហ្មចារីយ៍ ឬឈុតសាមញ្ញ សម្រាប់ពិធីកាត់សក់ សូត្រមន្ត ឬទទួលពរជ័យពីព្រះសង្ឃ។
សូត្រ និងហូលក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងពិធីបុណ្យប្រចាំឆ្នាំដូចជា បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ និង បុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ។
ការអង្គុយជិតគ្នា ជាពិសេសការអង្គុយជាវង់ ជួយបង្កើនភាពស្និទ្ធស្នាល រវាងអ្នកលេង។
សន្ទួចស្ទួចត្រី គឺជាឧបករណ៍នេសាទបុរាណមួយដែលប្រើសម្រាប់ចាប់ត្រី ដោយប្រើវិធីសាស្ត្រប្រពៃណីជនជាតិខ្មែរ។
វាមានរូបរាងសមរម្យ សមត្ថភាពរឹងមាំ និងអាចប្រើបានយូរ អាចប្រើសម្រាប់បុកនិងកិនគ្រឿងផ្សំក្នុងផ្ទះ ឬក្នុងពិធីផ្សេងៗ។
បន្ទាប់មកទៀត យើងក៏ត្រូវហាន់ស្លឹកខ្ទឹម និងចិញ្ច្រាំខ្ទឹមសទុកក្នុងចានមួយឡែកដែរ។
ចំពោះព្រះសង្ឃ នឹងធ្វើការសូត្រធម៌ដើម្បីជួយឲ្យវិញ្ញាណទៅរកទីស្ងប់សុខល្អ។
​ដូចដែលយើងបានឃើញ ការស្វាគមន៍ និងការសួរសុខទុក្ខ គឺជាវប្បធម៌ដ៏សំខាន់របស់ខ្មែរ ដែលមានក្នុងខ្លួនខ្មែរគ្រប់រូប។
ដូច្នេះហើយ ពិធីក្រុងពាលី ត្រូវបានរៀបចំឡើងដើម្បី សុំខមាទោស និងការអនុញ្ញាត បង្ហាញការគោរព និងសុំការអភ័យទោសចំពោះការរំខានដល់ម្ចាស់ទីកន្លែង។
រីឯរាននោះត្រូវបានលម្អដោយ ស្លឹកឈើ ផ្កា ធូប ទៀន និងមានក្រាលកម្រាលឲ្យបានស្អាតបាត។
លុះរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៤១ អំឡុងពេលផ្ទុះឡើងនៃ សង្គ្រាមលោកលើកទី២វត្តមាននៃកងទ័ព ជប៉ុន បានកំចាត់បារាំងចេញពីឧបទ្វីបឥណ្ឌូចិន ។
ពេលខ្លះគេបន្ថែមខ្ជាយទៅក្នុងមុខម្ហូបត្រី ឬអាហារសមុទ្រ ព្រោះវាជួយបំបាត់ក្លិនឆ្អាប។
របៀបនៃការលេងល្បែងលាក់កាសក្មេងៗបបួលគ្នាឲ្យបាន ៤-៥ ចាក់ឡើងទៅ គេ ចូលទៅក្នុងទឹកជម្រៅល្មមអាចលេងបាន។
វាជួយធ្វើឲ្យដីមានខ្យល់ចេញចូលបានល្អ ដែលសំខាន់សម្រាប់ការលូតលាស់របស់ឫសរុក្ខជាតិ។
បន្ទាប់ពីនេះ អាចសួរទៅកាន់ភ្ញៀវ ថាតើភ្ញៀវចង់ទទួលទានអ្វីផ្សេងទៀតដែរឬទេ បន្ថែមពីការរៀបចំទុក ។
ហើយបង្គីត្រូវបានផលិតឡើងដោយសម្ភារៈធម្មជាតិជាច្រើនប្រភេទ និងមានទម្រង់ខុសៗគ្នាទៅតាមការប្រើប្រាស់ជាក់ស្តែង។
តាមទីក្រុង និងទីប្រជុំជន ក្រុមគ្រួសារសពតែងតែរៀបចំគ្រឿងបន្លុងមួយកញ្ចប់ធំ។
ហើយត្រូវរង់ចាំព្រះអង្គមានព្រះរាជបន្ទូល ឬកាយវិការអនុញ្ញាត ទើបអាចយើងអាចចេញបាន។
ប៉ុន្តែ ក្រឡេកមកមើលសព្វថ្ងៃនេះវិញ ឥទ្ធិពលខាងក្រៅបានកំពុងជ្រៀតចូលក្នុងទម្លាប់ពីបុរាណនៃការដាក់ឈ្មោះ និងស្ទើរតែកាន់កាប់ទាំងស្រុង។
ពេលចូលដល់បរិវេណវត្ត យើងត្រូវរក្សាភាពស្ងប់ស្ងាត់ មិនត្រូវនិយាយឮខ្លាំងៗ ឬស្រែកហៅគ្នាឡើយ។
ដំណាក់កាលបន្ទាប់ពីការវិលវល់បណ្ដោះអាសន្ន គឺការកំណត់ជោគវាសនារបស់ព្រលឹងទៅតាមកម្មផលដែលខ្លួនបានសាង។
​បន្ទាប់ពីមានអ្នកចាញ់ ស្តេចអាចប្តូរវេនទៅឱ្យអ្នកផ្សេងធ្វើជាស្តេចវិញ ឬលេងបន្តទៀតរហូតដល់មានអ្នកចាញ់ម្ដងទៀត។
បន្ទាប់ពីដាក់សាច់មាន់ចូលខ្ទះ អ្នកត្រូវឆាវាមួយៗ ដោយបើកភ្លើងមធ្យម រហូតដល់សាច់មាន់ឆ្អិនប្រហែល ៧០% ហើយប្រែជាពណ៌លឿងព្រឿងៗ។
នៅទីនោះវាបានផ្តល់ឱកាសឲ្យអ្នកទស្សនា ជាពិសេសយុវជន និងភ្ញៀវទេសចរណ៍ បានឃើញ បានស្គាល់ ស្វែងយល់ និងសូម្បីតែចូលរួមផ្ទាល់ក្នុងសកម្មភាពវប្បធម៌ផ្សេងៗទៀតផង។
នៅក្នុងលោកយើងនេះកើតចាស់ឈឺស្លាប់ជារឿងធម្មជាតិមិនអាចកំណត់ខ្លួនឯងបាននោះទេ។
ស៊ុមផ្កាកន្លែងស្វាគមន៍ត្រូវដាក់នៅច្រកចូលផ្ទះ​ មានពណ៌ស្រស់ស្អាត ព្រំក្រណាត់ប្រើក្រណាត់ក្រហម ពណ៌ស ឬពណ៌ផ្កាឈូក ដើម្បីអញ្ជើញភ្ញៀវឲ្យដើរចូល។
យ៉ាងណាមិញ ការជ្រើសរើសក្រមាមួយដ៏ស្រស់ស្អាតសម្រាប់ជូន គឺបង្ហាញថាអ្នកបានគិតគូរ និងយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះអ្នកទទួល។
ជាលទ្ធផល គ្រាប់មីន និងគ្រាប់មិនទាន់ផ្ទុះ បានផ្តល់ផលប៉ះពាល់ទៅដល់ សង្គម និងប្រជាជនយ៉ាងខ្លាំង។
ក្រោយពីទឹកអំបិលពុះម្ដងទៀត យើងត្រូវពន្លត់ភ្លើង និង​ទុកទឹកអំបិលឱ្យត្រជាក់។
តាមធម្មតា មុននឹងយកអំពិលទុំទៅស្លគេត្រូវយកវាមកត្រាំទឹករួចច្របាច់យកជាតិនិងយកគ្រាប់ចេញ
រសជាតិផ្អែមល្មម ឈ្ងុយខ្ទិះដូង និងមានសណ្ដែកបាយទន់ៗ ធ្វើឲ្យនំនេះក្លាយជាបង្អែមដ៏ពេញនិយមមួយ។
ការផ្តល់ជម្រើស ធ្វើឲ្យអ្នកដទៃមានអារម្មណ៍ថាពួកគេមានសិទ្ធិសម្រេចចិត្ត និងមិនត្រូវបានគេបង្ខំ។
ដើម្បីជាការគោរពឯកជនភាព អ្នកត្រូវគិតដល់អ្នកជុំវិញខ្លួន និងនៅទីសាធារណៈ។
នៅពេលទឹកពុះហើយ យើងអាចលើកឆ្នាំងនំអាកោរទៅចំហុយបាន ហើយចំពោះភ្លើងវិញ យើងត្រូវបើកភ្លើងមធ្យម រួចចំហុយរយៈពេល ១០ ទៅ១៥នាទី។
សកម្មភាពទាំងនេះធ្វើឱ្យសិស្សចូលរួមក្នុងដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យ និងធ្វើឱ្យពួកគេពេញចិត្តចំពោះតួនាទីរបស់ពលរដ្ឋសកម្ម។
សម្លកកូរ និងស្ងោរជ្រក់ ក៏ជាជម្រើសល្អសម្រាប់រដូវនេះដែរ ព្រោះមានរសជាតិឈ្ងុយឆ្ងាញ់ និងជួយឱ្យកក់ក្ដៅ។
ជាពិសេសការចូលគាល់ព្រះមហាក្សត្រ គឺជាកិត្តិយសមួយដ៏ធំធេង និងជាបទពិសោធន៍ដ៏សំខាន់សម្រាប់បុគ្គលម្នាក់ៗដែលត្រូវយល់ដឹង។
យើងត្រូវនិយាយយ៉ាងគួរសម​ថា បងសូមរង់ចាំបន្តិច ខ្ញុំនឹងទៅយកទឹកមកឲ្យ ដែលវាបង្ហាញពីការយកចិត្តទុកដាក់ និងទទួលស្វាគមន៍។
ទីពីរ តំបន់ជួរភ្នំក្រវាញ លាតសន្ធឹងពីភាគខាងជើងនៃប្រទេសថៃ ឆ្លងកាត់ប្រទេសកម្ពុជា រួមមាន ខេត្តកោះកុង ខេត្តពោធិ៍សាត់ និងខេត្តកំពង់ស្ពឺ។
ភូមិវប្បធម៌ជាកន្លែងដែលរក្សាទុក និងជួសជុលផ្ទះបុរាណតាមរចនាបថផ្សេងៗគ្នា ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្ថាបត្យកម្មរបស់ខ្មែរ។
បើយើងងាកមកមើល បច្ចុប្បន្នវិញភាពនិយមប្រើប្រាស់ពាងទឹកនៅតាមលំនៅដ្ឋានរបស់ប្រជាជនខ្មែរ ហាក់មានការផ្លាស់ប្ដូរដោយសារមានឧបករណ៍ជំនួស។
ចំណែកកន្លែងបូជាសព អាចលិចទឹក ឬពិបាកទៅដល់ ហើយការស្វែងរក ឈើ ឥន្ធនៈក៏ជាបញ្ហាប្រឈមដ៏ធំផងដែរ។
ត្រីងៀត ក៏ជាអាហារងាយស្រួលរក្សាទុក និងអាចចម្អិនបានច្រើនទម្រង់ ដូចជា អាំង ចៀនជាដើម។
ចំណេកឯត្រីឆ្អើរវិញ វាជាប្រភេទអាហារការពារខូចរក្សាទុកបានយូរនិងអាចកែច្នៃជាម្ហូបបានច្រើនដូចគ្នា។
ហើយបើអ្នកភ្នាល់លើរូបខ្លាមួយហើយចេញខ្លាទាំងបី  នោះមេនឹងត្រូវសងអ្នកដែលចាក់សត្វខ្លានោះស្មើនឹង ៣ដង នៃចំនួនដែលចាក់។
ឈ្មោះទាំងនេះអាចនឹងប្រើជាឈ្មោះហៅក្រៅ ប៉ុន្តែជួនកាលក៏អាចជាឈ្មោះក្នុងបញ្ជីជាតិផងដែរ។
កាយវិការសំពះ​ គីជា​ប្រពៃណី ទំនៀមទម្លាប់ វប្បធម៌ និងអត្តសញ្ញាណរបស់ជាតិខ្មែរ ដែលមានតាំងពីយូរណាស់មកហើយ។
រីឯ ធូប វិញ មានក្លិនក្រអូបឈ្ងុយផ្សែងធូបត្រូវបានគេជឿថាជា ស្ពាន ដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់ភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងរវាងពិភពមនុស្ស និងពិភពវិញ្ញាណ។
ផ្ទះសម្បែង និងសម្ភារៈប្រើប្រាស់របស់ក្រុមគ្រួសារអ្នកស្លាប់អាចរងការខូចខាតដោយទឹកជំនន់ ធ្វើឲ្យការរៀបចំពិធីបុណ្យសពកាន់តែពិបាកថែមទៀត។
ការសួរសុខទុក្ខនៅទីក្រុង ជារឿយៗ រួមមានការសួរអំពីការងារ ឬការសិក្សា។
បន្ថែមស្ករស ១ភាគ២ ពែង និង ១ ស្លាបព្រាបាយ អំបិល ១ភាគ២ ស្លាបព្រាកាហ្វេ ចូលក្នុងឆ្នាំងខ្ទិះដូង ហើយកូររហូតដល់ស្កររលាយអស់។
ការចែករំលែកបទពិសោធន៍ថ្មីៗ ការធ្វើដំណើរ ការរៀនអ្វីថ្មីជាមួយគ្នា ឬការធ្វើសកម្មភាពកម្សាន្តផ្សេងៗ អាចបន្ថែមភាពស្និទ្ធស្នាលដល់ទំនាក់ទំនង និងបង្កើតអនុស្សាវរីយ៍ដែលមិនអាចបំភ្លេចបាន។
គន្លឹះក្នុងការរៀបចំ និងចម្អិនគឺ ដំបូងត្រូវរំលីងខ្ទឹមស ខ្ទឹមក្រហម ខ្ញី និងរុំដេង ឱ្យឈ្ងុយល្អមុននឹងដាក់សាច់ចូល។
ទ្យានជាតិធំជាងគេនៅកម្ពុជាដែលគ្របដណ្ដប់ដោយព្រៃទឹកភ្លៀងក្រាស់ និងព្រៃកោងកាង។
ចំណែកដៃដែលដាក់គ្រាប់ថ្មីនេះ គឺគេក្តាប់ឲ្យជិតពីមុខរៀងខ្លួន។
ការស្វាគមន៍ដែលសំខាន់មួយទៀត គឺការបង្ហាញអាកប្បកិរិយាដែលសមរម្យ ដោយឱនក្បាលដោយគោរព។
​ស្តេចចង់ អាចជា អ្វីក៏បាន ទៅតាម ការនឹកឃើញ ដែលធ្វើឲ្យ ល្បែងនេះមានភាពសម្បូរបែប ហើយវាពិតជា មរតកវប្បធម៌ដ៏មានតម្លៃមួយ សម្រាប់កូនខ្មែរគ្រប់រូប។
កូនក្រមុំនៅតាមស្រុកតែងតែតុបតែងខ្លួនអោយស្រស់ស្អាតបែបជនបទ។
ជាក់ស្ដែង សម្រាប់រដូវបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិខ្មែរ ពាងទឹកជាច្រើនត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងផុសផុល។
ភាពស្ដើងនៃបន្ទះឫស្សី គឺជារឿងសំខាន់បំផុតដើម្បីឱ្យចង្អេរមានលក្ខណៈល្អ។
ឬពេលជូនវត្ថុទៅព្រះអង្គ ក៏ត្រូវជូនដោយដៃទាំងពីរ ហើយឱនក្បាលបន្តិច។
​ហើយម្នាក់ត្រូវបានជ្រើសរើសឱ្យធ្វើជា "ស្តេច" ដោយចាប់ឆ្នោត ឬព្រមព្រៀងគ្នា រីឯអ្នកដែលនៅសល់ធ្វើជា "អ្នកលេង"។
សរុបមក ការទទួលភ្ញៀវស្នាក់នៅមួយយប់នៅប្រទេសកម្ពុជា គឺជាការបង្ហាញពីទឹកចិត្តសប្បុរសធម៌ ការគោរព និងការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់។
ម្យ៉ាងវិញទៀត ល្បែងមួយនេះក៏បង្កើតនូវបរិយាកាសរីករាយ និងសំណើចសើចក្អាកក្អាយផងដែរ។
យើងត្រូវប្រឡាក់សាច់ម្សៅជាមួយល្ង មុននឹងយកទៅបំពង ដើម្បីធ្វើឲ្យនំរបស់យើងមានរសជាតិកាន់តែឆ្ងាញ់។
ជាចុងក្រោយ ចម្លាក់ល្ខោនស្បែកបុរាណខ្មែរ ឈរជាចំណុចកំពូលនៃសិល្បៈខ្មែរ ដែលតភ្ជាប់អ្នកទទួលដោយផ្ទាល់ទៅនឹងសិល្បៈសំដែងបុរាណ។
ចំពោះអង្ករ មីកញ្ចប់ ទឹកសុទ្ធ ទាំងនេះគឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃជំនួយស្បៀង។
អត្ថបទឬពាក្យជូនពរ តែងមានភ្ជាប់ បណ្ណជូនពរ ឬសរសេរ សារខ្លីៗ ដែលបង្ហាញពីការដឹងគុណ ការគោរព ឬពាក្យជូនពរល្អៗដល់អ្នកទទួល។
អ្វីដែលសំខាន់ទៀតនោះគឺជាផ្នែកមួយនៃសម្ភារៈតាំងបង្ហាញក្នុងពិធីទំនៀមទម្លាប់ និងបណ្តាញសាសនា។
កូនក្រមុំតែងត្រូវស្លៀកពាក់សំពត់ខ្មែរដែលត្រូវនឹងពិធីការប្រពៃណី។
លើសពីនេះក្រៅពីពាក្យរាជសព្ទ ការនិយាយស្តីយើងត្រូវប្រើពាក្យសំដីដោយការបន្ទាបខ្លួន និងគោរពខ្ពស់។
មួយវិញទៀត ទោះបីជានៅប្រទេសកម្ពុជាមិនទាន់សូវមានច្រើន ប៉ុន្តែបុរសមួយចំនួ​នក៏ប្រើបាច់ផ្កា ដើម្បីសារភាពស្នេហ៍ ឬ សុំនារីណាម្នាក់រៀបការដែរ។
លើសពីនេះ វាជាប្រភពថាមពលដ៏សំខាន់សម្រាប់រាងកាយ។
នៅពេលអ្នកចង់និយាយារឿងសម្ងាត់តាមការហៅទូរស័ព្ទ សូមមើលនៅជុំវិញថាតើមានអ្នកនៅក្បែរអ្នកឬទេ។
ការអនុវត្តនូវកាយវិការ ឬសកម្មភាពណាមួយដែលបានគិតគូរទុកជាមុន គឺជាការបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់អំពី ភាពរាក់ទាក់ និងការរៀបចំទុកជាមុន។
ទំនៀមទម្លាប់ ការរៀបចំតុ​ នៅពេលទទួលទានអាហារមានគន្លឹះសំខាន់ៗក្នុងការរៀបចំតុដូចជា អនាម័យ ភាពស៊ីសង្វាក់គ្នា គម្លាតសមរម្យ ភាពងាយស្រួល ការតុបតែង។
កូនក្រមុំគួរតែមានសុភាពរាបសារ និងអារម្មណ៍អំណោយផលលើការតុបតែង។
ប៉ុន្តែវាជារបៀបដ៏ពេញនិយមក្នុងពិធីរៀបការរបស់ប្រជាជនខ្មែរផងដែរ។
ការបង្ហាញអំពីសីលធម៌ ប្រពៃណីខ្មែរ​ អំពីអត្តសញ្ញាណរបស់ជាតិ និង​ សេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់ជនជាតិខ្មែរ ។
អាចារ្យយោគីកាន់ចន្លុះបែរទៅខាងកើត រីឯអ្នកភ្លុកទាំងបួននៅតាមជើងសសរនីមួយៗ។
ធ្វើជាកម្រាលតុសម្រាប់តុបតែងតុអាហារ ឬតុទទួលភ្ញៀវឱ្យមានភាពស្រស់ស្អាត។
ក្រោយពីទឹកស្ករពុះ ចាក់ម្នាស់ រំដេង និង តាប៉ែចូល អាចប្រើតាប៉ែខ្មៅ ១ចានចង្កឹះ រួចទឹកឱ្យពុះម្ដងទៀត សឹមបិទភ្លើង និងទុកឱ្យត្រជាក់។
អាហារនៅពេលព្រឹកភាគច្រើន គឺមានលក្ខណៈ ស្រួលធ្វើ ហើយសាមញ្ញ ប៉ុន្តែមានរសជាតិឆ្ងាញ់។
នៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ជំនឿលើ ការចាប់បដិសន្ធិឡើងវិញ និងកម្មផល  គឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏សំខាន់ដែលពន្យល់ពីជីវិត ការស្លាប់ និងដំណើរវិវត្តន៍របស់សត្វលោក។
បន្ទាប់មកទៀត យើងត្រូវយកទឺកស្អាតដាក់ក្នុងឆ្នាំង ហើយដាំវាឱ្យពុះ។
ចំពោះការទៅដើរលេងនៅក្នុងតំបន់នេះអ្នកគួរតែត្រៀមនៅសម្ភារៈរួមមាន កាតាប ស្បែកជើង ស្រោមជើងកវែង ឈើច្រត់ ស្រោមដៃ មួក ពិល ខោអាវជើងវែងដៃវែង ស្រាលៗ ដែលឆាប់ស្ងួតញើស។
នៅពេលជ្រើសរើសក្រូចឆ្មាងុាំង៉ូវសម្រាប់ចម្អិន អ្នកអាចប្រើទាំង ងុាំង៉ូវរបស់ខ្មែរ និងវៀតណាម ដើម្បីឱ្យសម្លរបស់អ្នកមានក្លិនឈ្ងុយឆ្ងាញ់។
បន្តែមពីនេះទៀតកន្លែងនៅលើសក់អាចដាក់ផ្កាស្រស់ឬផ្កាសិប្បនិម្មិតបាន។
នៅក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរ ការបង្ហាញការគោរពចំពោះព្រះសង្ឃ និងរូបសំណាកសាសនា ដូចជាព្រះពុទ្ធអង្គ គឺជាទម្លាប់ដែលបានចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅ។
នេះរួមបញ្ចូលទាំងការកំណត់ ទិសដៅ សម្រាប់បែរមុខបន់ស្រន់ និងទិសដៅចាប់ផ្តើមជីកដីសាងសង់ដំបូង។
គ្រឿងទាំងនេះបង្ហាញពីការគោរព និងការបួងសួងទៅកាន់វិញ្ញាណ ការប្រុងប្រយ័ត្នក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ និងការមានសីលធម៌ល្អ ក៏ត្រូវបានគេជឿថាជាការការពារដ៏មានប្រសិទ្ធភាពផងដែរ។
ក្នុងរយៈពេល ១៥ថ្ងៃនេះ ពុទ្ធបរិស័ទខ្មែរត្រូវតែទៅវត្តយ៉ាងហោចណាស់ម្ដង មិនអាចខកខានឡើយ។
ពាក្យស្វាគមន៍បែបផ្លូវការនៅក្នុងពិធីផ្សេងៗ យើងអាចប្រើ «សូមអញ្ជើញស្វាគមន៍លោក លោកស្រីអ្នកនាងកញ្ញា មកកាន់កម្មវិធីនេះ ដោយក្តីរីករាយ និងគោរពយ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់។»
ចំណែកពាក្យ សួស្តីបង ឬសួស្តីប្អូន ប្រើសម្រាប់មនុស្សដែលមានវ័យដំណាលខ្លួន ឬប្អូន។
​ហើយនៅក្នុងប្រទេសយើងជាក់ស្ដែងនៅពេលធ្វើបុណ្យសពរួចគឺគេមានតែពីរជម្រើសប៉ុំណ្ណោះគឺ បូជា ដែលជាការយកសពទៅដុត​ នឹង បញ្ចុះ ដែលជាការយកសពទៅកប់ក្នុងដី។
ព្រះសង្ឃក៏មានតួនាទីសូត្រមន្តគាថាដើម្បីការពារ និងបណ្តេញឧបទ្រពចង្រៃផងដែរ។
សម្រាប់ផ្លែអំពិល គឺជាផ្លែឈើដែលមានរសជាតិជូរមានសំបកពណ៌ត្នោតស្រាល នៅពេលទុំ សាច់ខាងក្នុងមានពណ៌ត្នោតខ្មៅស្អិតៗ ដែលមានគ្រាប់ច្រើននៅខាងក្នុង។
ប្រអប់ដាក់គ្រឿងអលង្ការ តុបតែងដោយក្រណាត់សូត្រដ៏ស្រស់ស្អាត និងប្រណិត។
ផ្លូវពីអង្គរទៅភីម៉ៃ ដែលស្ថិតនៅប្រទេសថៃក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន ជាផ្លូវប្រវត្តិសាស្រ្តមួយដ៏ល្បីល្បាញ ដែលមានប្រវែងប្រហែល ២២៥ គីឡូម៉ែត្រ។
ជំនឿអំពីដំណើររបស់ព្រលឹងបន្ទាប់ពីការស្លាប់ គឺជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់ និងស៊ីជម្រៅនៃទស្សនៈពិភពលោករបស់ខ្មែរ ដែលត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងជិតស្និទ្ធទៅនឹងព្រះពុទ្ធសាសនា និងជំនឿបុរាណផ្សេងៗទៀត។
កាពិផាវ មានលក្ខណៈជាកាពិចិញ្ច្រាំដែលមានរសជាតិជូរ ហឹរ ប្រៃ និងផ្អែមលាយគ្នា។
សម្រាប់បង្អែមគឺមាន ផ្លែឈើ នំអន្សូម ចាហ៊ួយ នំចិនជាដើម។
ឯកោះរុង និងកោះរុងសន្លឹម ជាកោះដ៏ស្រស់ស្អាតដែលមានទឹកថ្លាឆ្វេង ខ្សាច់សស្អាត និងជាកន្លែងដ៏ល្អសម្រាប់មុជទឹក និងកម្សាន្ត។
ការបាត់បង់មនុស្សជាទីស្រឡាញ់ បង្កជាទុក្ខសោកផ្លូវចិត្តយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដែលធ្វើឲ្យការអនុវត្តពិធីកាន់តែឈឺចាប់ ជាពិសេសក្នុងពេលសង្គ្រាម។
សម្រាប់បង្អែម មានបបរពោត បង្អែមចាប់ឆាយ នំខ្មែរជាច្រើនមុខ ដូចជា នំគម នំបត់ នំអន្សមជ្រូក នំអន្សមចេក នំអន្សមខ្នុរ និងនំបត់ស្លឹកស្រស់ជាដើម។។
បើចំពោះ ឫស្សីវិញត្រូវយកមកបិត និងពុះជាកំណាត់ៗតាមទំហំដែលចង់បាន។
ក្រៅពីនេះ មានការទទួលជា ភេសជ្ជៈ មានដូចជា ទឹកផ្លែឈើ ទឹកក្រូច ទឹកតែ ឬទឹកសណ្ដែក ដែលបានធ្វើដោយខ្លូនឯងទៀតផង។
ដោយឡែកគ្រឿងផ្សំសម្រាប់ចាវផ្អកវិញ មានដូចជា រំដែង ២ខាំ បុក ឬកិនឱ្យម៉ដ្ឋ ម្នាស់ មួយចំហៀង កិន ឬ ចិញ្ច្រាំឱ្យម៉ដ្ឋដូចគ្នា ស្ករត្នោត មួយវែក យកទៅកម្លោចឱ្យឈ្ងុយ។
វាមានអត្ថប្រយោជន៍ជាច្រើន និងអាចប្រើប្រាស់បានយ៉ាងចម្រុះ ក្នុងការចម្អិនអាហារ ការវេចខ្ចប់អាហារ ការរៀបចំគ្រឿងបរិក្ខារ និងសិល្បៈបុរាណផ្សេងៗទៀត។
ពាក្យ "ខ្មោច" ជាទូទៅសំដៅលើវិញ្ញាណអ្នកដែលស្លាប់ទៅ តាមជំនឿវប្បធម៍។
បុគ្គលិកព្រលានយន្តហោះ ធ្វើការស្វាគមន៍ ដោយប្រើភាសាផ្សេងៗទៅកាន់ភ្ញៀវទេសចរណ៍ ដែលជាជនបរទេស។
យើងត្រូវដាក់បំពងនំប៉ោងម្ដងមួយៗក្នុងប្រេងក្តៅ ចន្លោះពី ១៦០ ទៅ ១៧០ អង្សា រហូតមានពណ៌លឿងទុំ និងឡើងប៉ោងខាងក្នុង។
ចង្ក្រាននេះមានលក្ខណៈពិសេសត្រង់ថា វារក្សាកម្ដៅបានយូរ និងចែកចាយកម្ដៅបានស្មើល្អ។
ក្រមាក៏អាចប្រើប្រាស់បានច្រើនយ៉ាងដូចជា ក្រមាបង់ក ក្រមារុំខ្លួន ក្រមានៅក្បាល ក្រមាជូតខ្លួន ក្រមាសម្រាប់អង្គុយ ឬក្រមានៅជង្គង់ជាដើម។
ធ្មេញទាំងនោះអាចធ្វើពីលោហធាតុ ដូចជាដែកថែប ឬវត្ថុធាតុផ្សេងទៀតដែលមានភាពរឹងមាំ។
ការជម្រាបសួរ ត្រូវសំពះមុននិយាយ ហើយត្រូវនិយាយស្រាលៗ និងសុភាព។
ដោយឡែកមួយវិញទៀត គេក៏ប្រើថវិកា ដើម្បីអំណោយជូនដល់គូស្វាមីភរិយាថ្មីផងដែរ។
នៅពេលដែលអ្នកនិយាយរឿងផ្ទាល់ខ្លួនតាមទូរស័ព្ទនៅកន្លែងសាធារណៈ អ្នកគួរតែដឹងថា អ្នកនៅជុំវិញអាចស្ដាប់បាននូវព័ត៌មានឯកជនរបស់អ្នកបានទេ។
ចំពោះផ្លូវថ្នល់ត្រូវលិចទឹក ដែលមិនអាចធ្វើដំណើរដោយរថយន្តបាន ហើយត្រូវប្រើទូក ឬមធ្យោបាយផ្សេងទៀត ដើម្បីដឹកសព។