Áður en skýrt verður út hvernig ónæmiskerfið vinnur er nauðsynlegt að skilgreina hugtakið ónæmi . Ónæmi er einnig kallað sérhæft viðnám gegn sjúkdómi og felst í að mynda sérhæfða gerð af frumu eða sameind , svokallað mótefni , gegn tilteknum vaka og engum öðrum . Vaki er hvert það efni — á yfirborði örvera , í / á mat , lyfjum , frjókornum eða vefjum — sem vekur ónæmissvar þegar ónæmskerfið hefur greint það sem framandi , það er að segja eitthvað sem ekki tilheyrir líkama okkar . Ónæmisfræði er fræðigrein sú sem fjallar um viðbrögð líkamans við vaka . Til þess að öðlast ónæmi gegn tilteknum vaka , til dæmis á sýkli ( sjúkdómsvaldandi örveru ) , þarf ónæmiskerfi líkamans að komast í snertingu við vakann og greina hann sem framandi . Síðan svarar það með því að mynda mótefni og / eða T-frumur gegn vakanum . Þetta tekur nokkra daga og á meðan erum við sjúk af völdum sýkilsins . Þegar ónæmissvarið er aftur á móti fullmyndað náum við okkur á ný og ekki nóg með það heldur verðum við ónæm fyrir þessum tiltekna vaka jafnvel fyrir lífstíð . Ástæða þess að við verðum ónæm er sú að hluti þeirra frumna sem brugðust við vakanum með viðeigandi mótefnum og T-frumum verður að minnisfrumum sem geta enst í áratugi . Minnisfrumurnar þekkja sýkilinn aftur reyni hann inngöngu í líkamann seinna á ævinni og ráða niðurlögum hans áður en hann nær að gera nokkurn óskunda . Við verðum því ekki veik af völdum sama sýkilsins aftur . Margir kunna að spyrja hvers vegna við fáum þá kvef oft á ævinni . Ástæðan er einföld . Það eru yfir 100 mismunandi sýklar sem valda sömu einkennum , það er kvefeinkennum . Í hvert skipti sem við fáum kvef erum við að kynnast nýjum sýkli . Það tekur ónæmiskerfi okkar svolítinn tíma ( nokkra daga ) að átta sig á nýjum vaka sýkilsins og mynda rétt mótefni og T-frumur gegn honum . Þegar við höfum komist í kynni við allar þær veirur sem valda þessum einkennum , það er fengið yfir 100 sinnum kvef , erum við líklega orðin ónæm fyrir kvefi . Við getum einnig orðið ónæm fyrir sjúkdómi án þess að sýkjast fyrst . Hér er átt við bólusetningu . Við höfum líklega öll verið bólusett gegn barnaveiki , kíghósta , mænusótt , mislingum og fleiri sjúkdómum á barnsaldri og þurfum því ekki að hafa áhyggjur af því að fá þessa sjúkdóma nokkru sinni á ævinni . Í bóluefninu er vaki sýkilsins , stundum dauður sýkill , sem ónæmiskerfið þekkir sem framandi . Í kjölfarið myndar ónæmiskerfið viðeigandi mótefni og T-frumur gegn sýklinum og einnig minnisfrumur . Komi sýkillinn sjálfur í líkamann seinna á ævinni þekkja minnisfrumurnar strax vaka hans og ráða niðurlögum hans með viðeigandi , sérhæfðum vörnum . Á hverju hausti er beðið eftir inflúensufaraldri og bóluefni gegn veikinni . Ástæðan er sú að veirurnar sem valda inflúensu tilheyra þremur mismunandi stofnum ( A , B , og C ) og tekur það vísindamenn dágóðan tíma að komast að því hvaða stofn er um að ræða hverju sinni . Ennfremur búa inflúensuveirurnar yfir þeim sérstaka eiginleika að geta breytt vaka sínum milli faraldra , þannig að þegar þær koma næst þekkist vaki þeirra ekki aftur sem sá sami og síðast . Ónæmiskerfið þarf því að byrja upp á nýtt að greina vakann og mynda rétt mótefni og T-frumur gegn honum . Þá þurfa vísindamenn einnig tíma til að þróa nýtt bóluefni sem dugar gegn nýja vakanum . Í einstaka tilfellum fá næmir einstaklingar mótefni og T-frumur frá ónæmum einstaklingi sem búinn er að bregðast við tilteknum vaka . Þannig öðlast fóstur ónæmi frá móður sinni og einnig fá börn á brjósti einhverja vörn með móðurmjólkinni . Sjaldgæft er að fullorðnir fái vörn af þessu tagi . Þó eru dæmi þess að fólki í sérstökum áhættuhópum sé gefin slík vörn í sprautuformi á meðan faraldur geisar . Einnig er gefið móteitur gegn sýklum sem mynda hættuleg eiturefni , til dæmis gegn stífkrampasýklinum eða slöngubiti . Gallinn við þessa aðferð er að sá sem þiggur slíka vörn myndar aldrei sjálfur ónæmi gegn vakanum , heldur er hann jafnnæmur og áður en hann öðlaðist vörn þegar efnin sem hann fékk eru horfin úr lí

Spurning: Hvaða líffæri er aldrei gefið ?