گفتگوی تمدنها ، به دو صورت ، امکان تحقق دارد : الف : تأثیر و تأثر مصادیق فرهنگها و تمدنهای مختلف نسبت به یکدیگر بر اثر عوامل گوناگون در طول زمان را از جهتی می‌توان به گفتگوی تمدنها و فرهنگها تعبیر کرد .