درواقع دو سؤال به یکدیگر مرتبط هستند : یکی این‌که آیا در ورائ گفتمانها و جهتها ، درعمل شاهد همسوئی‌هایی نیستیم ؟ دیگر این‌که آیا تفاوتهای معنائی نمی‌توانند به تولید یک الگوی اسلامی تجدد بینجامند که بتواند جای تجدد جوامع صنعتی غرب را بگیرد ؟ در این‌که بعضی از اعمال معاصر جنبه جهان‌شمولی به خود گرفته‌اند ، شکی نیست و از همین رو بسیاری از چالشها در همه جا از یک نوع بوده و تعجبی ندارد که ابعاد فرهنگی آن‌ها نادیده گرفته شود .