Sankalp-Bahad/NER-Dataset huggingface dataset:
భారతదేశపు మానవ అభివృద్ధి సూచిక 0.429 నుంచి 0.645 వరకు పెరిగింది.
మరో వైపు భారత దేశపు స్థూల జాతీయోత్పత్తి తలసరి కూడా 2.74 శాతం పెరిగింది.
భారతదేశం 131 స్థానంలో ఉండగా, బంగ్లాదేశ్ 133 స్థానంలో, పాకిస్తాన్ 154 స్థానంలో ఉన్నాయి.
దక్షిణాసియా దేశాల సగటు మానవ అభివృద్ధి సూచిక విలువ 0.631 ఉండగా భారత విలువ 0.641 (0.645) గా ఉంది.
గంగానది పరివాహక ప్రాంతం దేశ జనాభాలో దాదాపు 45% మంది అవసరాలను తీరుస్తోంది.
ఒక దశాబ్దం పాటు జరిగిన సమావేశాలు, శిఖరాగ్ర సదస్సుల ఆధారంగా మరింత ముందుకు తీసుకుపోతూ 2000 సెప్టెంబరులో న్యూయార్కులోని ఐక్యరాజ్య సమితి ప్రధానకేంద్రంలో 149 (189) దేశాలకు చెందిన ప్రపంచ నేతలు ఐక్యరాజ్యసమితి మిలీనీయం ప్రకటనను ఆమోదించుకున్నారు.
ఎనిమిది అంశాలలో ఐక్యరాజ్యసమితి మిలీనీయం అభివృద్ధి లక్ష్యాలను 189 దేశాలు 2000 సెప్టెంబరులో ఆమోదించుకుని 2015 నాటికల్లా సాధించాలి అని నిర్ణయించుకున్నాయి.
వీటిల్లో 8 లక్ష్యాలు (గోల్స్), 18 ఉపలక్ష్యాలు (టార్గెట్లు), 48 సూచికలు (పెర్ఫార్మెన్స్ ఇండికేటర్స్) ఉన్నాయి.
లక్ష్యం 1 - అత్యంత పేదరికాన్ని, ఆకలిని నిర్మూలించడం
ఇందుకోసం రూ. 20,000 కోట్ల పెట్టుబడిని కేటాయించారు.
ఏడు ఐ.ఐ.టి.ల సహవ్యవస్థ పర్యవేక్షణలో అమలు చేస్తున్న గంగా నది తీర నిర్వహణ ప్రణాళికకు తోడుగా నాలుగు ప్రధాన కేటగిరీలలో బహిరంగ సంబంధ, బహుళ ఏజెన్సీలు, బహుళ స్థాయిలలో సమగ్ర ఆకృతిలో చేపట్టే వ్యవస్థ ఇది.
ఆ నాలుగు కేటగరీలు కాలుష్యం తగ్గింపు (నిర్మల గంగ), ప్రవాహాన్ని మరియు జీవావరుణాన్ని పెంచడం (అవిరళ గంగ), ప్రజలకు - నదికి మధ్య సంబంధాన్ని మరింత బలపరచడం (జన గంగ) మరియు పరిశోధన, విధానం మరియు జ్ఞాన నిర్వహణ (జ్ఞాన గంగ).
లక్ష్యం 2 - విశ్వజనీన ప్రాథమిక విద్య లక్ష్యాన్ని సాధించడం
లక్ష్యం 3 - మహిళల సాధికారత సాధించడం, లింగపరమైన సమానత్వాన్ని ప్రోత్సహించడం
నాటి నుంచీ నేటి దాకా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో గల మొత్తం ఇళ్లలో సుమారు 20 శాతం అంటే - 3.7 ఇళ్లకు సురక్షిత నీటి సరఫరా కోసం కొళాయి కనెక్షన్లు ఏర్పాటయ్యాయి.
దీంతోపాటు 5 లక్షల గ్రామీణ పాఠశాలలు, 4.5 లక్షల బాలల సంరక్షణ - అభివృద్ధి కేంద్రాలకు సురక్షిత నీటి సరఫరా కార్యక్రమాన్ని కూడా ప్రారంభించింది.
లక్ష్యం 4 - శిశు మరణాలను తగ్గించడం
లక్ష్యం 5 - తల్లుల ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపర్చడం
లక్ష్యం 6 - మలేరియా హెచ్.ఐ.వి / ఎయిడ్స్, ఇతర వ్యాధులతో పోరాడడం
- టార్గెట్ 8 - 2015 నాటికి నిర్మూలించి, మలేరియా, వ్యాధుల బారిన పడడాన్ని వెనక్కు మరల్చడం
సమీకృత రీతిలో ఇందుకు సంబంధించి నాలుగు ప్రధాన అంశాలు ఉంటాయి.
((భారతదేశం స్వరూప స్వభావాలు రెండింటిలోనూ శక్తివంతమైన ప్రజాస్వామ్యంగా నిలదొక్కుకోవడానికి కావలసిన అచంచలమైన సంస్థాగత విలువలు, విధానాలు, ప్రక్రియలు రూపొందించిన మరి కొందరు ప్రముఖ సివిల్‌ అధికారులు కూడా ఉన్నారు.
రాజ్యాంగం, సివిల్‌ సర్వీసులు: భారత రాజ్యాంగంలోని 310, 311, 312 అధికరణాలు కేంద్ర ప్రభుత్వం, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల ఆధ్వర్యంలోని సివిల్‌ సర్వీసులకి సంబంధించిన విధివిధానాలు వివరించేవిగా ఉన్నాయి.
ఇక సివిల్‌ సర్వీసుల్లో ఉన్న అధికారుల తొలగింపు, సర్వీస్‌ నుంచి బర్తరఫ్‌, ర్యాంక్‌ తగ్గింపు వ్యవహారాలకు సంబంధించిన విధివిధానాలు, షరతులు 311వ అధికరణంలో ఉన్నాయి.
అఖిల భారత సివిల్‌ సర్వీసులకు సంబంధించిన అంశాలు 312వ అధికరణంలో సవివరంగా ఉన్నాయి.
దీని ద్వారా నదులు, ఉపనదులు, మాగాణి నేలలు, వరద ప్రాంతాలు, నీటి ఊటలు మరియు చిన్న నదులు అన్నీ ఒక వ్యవస్థగా సమగ్ర ఆకృతిని దాల్చుతాయి.
జాతీయ స్థాయి నుంచి జిల్లా స్థాయి వరకు ఒక సమగ్ర పరిపాలనా వ్యవస్థ ఏర్పాటు వల్ల పరస్పర దార్శనికత, ఒకే వ్యవస్థ ద్వారా సమర్ధవంతంగా అమలు చేయడమే కాక ప్రజలను భాగస్వాములను చేయడానికి వీలు అవుతుంది.
నమామి గంగే కింద రూ. 29,578 కోట్ల పెట్టుబడి అవసరమయ్యే మొత్తం 335 ప్రాజెక్టులను మంజూరు చేశారు.
వాటిలో 142 ప్రాజెక్టులు పూర్తి అయ్యాయి.
ఈ ప్రాజెక్టుల కోసం 2014 నుంచి 2021 ఫిబ్రవరి మధ్య కాలంలో ఖర్చు బాగా పెరిగి రూ. 9,795.62 కోట్లకు చేరడం ద్వారా ఈ మధ్య కాలంలో పనులు అనేక రెట్లు వేగంగా అమలు జరగడం తెలుస్తోంది.
గంగా నది పరివాహక ప్రాంతంలో రోజుకు 4856 మిలియన్ లీటర్ల నీటిని (ఎం.ఎల్.డి) శుద్ధి చేయగల సామర్ధ్యం ఉన్న 156 మురుగునీటి శుద్ధి ప్రాజెక్టులను మంజూరు చేయడం జరిగింది.
2014 నాటికి రోజుకు 462.85 మిలియన్ లీటర్ల నీటిని శుద్ధి చేసే సామర్ధ్యం గల 28 ప్రాజెక్టులు మాత్రమే ఉండేవి.
ఈ ప్రాజెక్టులకు అయ్యే ఖర్చును రెండు రకాలుగా చెల్లిస్తారు.
ఈ పద్ధతిలో ప్రాజెక్టు నిర్మాణ వ్యయం (క్యాపెక్స్) లో 40% నిర్మాణ సమయంలో చెల్లిస్తారు.
ఇందుకు సంబంధించి ఒక మరిచిపోలేని ముచ్చట చెప్తుంటారు.
ఒక సీనియర్‌ అధికారి తన దగ్గర ఫైళ్ల కోసం రెండు ట్రేలు ఏర్పాటు చేసుకున్నాడట.
కాగా, 2021 - 22 వార్షిక బడ్జెట్ ' లో, నాబార్డ్ సహకారంతో రూ. 5,000 కోట్ల ప్రాథమిక కార్పస్ ఫండ్ ' తో ప్రారంభించిన సూక్ష్మ సాగునీటి నిధికి మరో రూ. 5,000 కోట్లు చేర్చి మొత్తం నిధిని రెట్టింపు చేయాలి అని ప్రభుత్వం ప్రతిపాదించింది.
అదే విధంగా, కేంద్ర బడ్జెట్ 2021లో ప్రభుత్వం దేశంలోని పైపుల ద్వారా నీటి సరఫరా సదుపాయం లేని 2.68 కోట్ల పట్టణ ప్రాంత కుటుంబాలకు పైపుల ద్వారా మంచి నీటిని అందించేందుకు రూ. 2.87 లక్షల కోట్లతో జల్ జీవన్ మిషన్ (అర్బన్) పథకాన్ని ప్రకటించింది.
- నాటిన మొక్కల పెరుగుదలను క్రమం తప్పకుండా పర్యవేక్షిస్తూ, ప్రతి ఒక్కటి వృక్షంగా ఎదిగేలా శ్రద్ధ వహించాలి.
" ప్రతి చుక్కకు మరింత పంట " విభాగానికి 2018 - 19లో నాబార్డ్ సహకారంతో రూ. 5,000 కోట్ల కార్పస్ ఫండ్‌తో సూక్ష్మ సాగునీటి నిధిని (మైక్రో ఇరిగేషన్ ఫండ్) ను ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసింది.
- అవగాహన పెంచడంతో పాటు వివిధ పనులను పూర్తి చేయడం కోసం స్వచ్ఛంద శ్రమదానాన్ని ఒక మార్గంగా రూపొందించాలి.
నీటి వినియోగాన్ని, నీటి వృధాను తగ్గించడం ద్వారా నీటి వినిమయ సామర్ధ్యాన్ని 20 శాతం వరకు తగ్గించే లక్ష్యంతో జాతీయ జల యోజన (నేషనల్ వాటర్ మిషన్) (ఎన్‌డబ్యుఎం) అనేక కార్యక్రమాలను అమలు చేస్తోంది.
దేశంలో ఉన్న 24.8 లక్షల చదరపు కిలోమీటర్లకు గానూ, 13 లక్షల చదరపు కిలోమీటర్ల ప్రాంతాన్ని మ్యాపింగ్ చేయడం పూర్తి అయింది.
నీటి వినియోగాన్ని, నీటి వృధాను తగ్గించడం ద్వారా నీటి వినిమయ సామర్ధ్యాన్ని 20 శాతం వరకు తగ్గించే లక్ష్యంతో ఏర్పాటు చేసిన నేషనల్ వాటర్ మిషన్ (ఎన్.డబ్యు.ఎం) దేశంలో, రాష్ర్టాలలో నీటి సమాన పంపిణీకి, మురికి నీరు పునఃవినియోగం కోసం రీసైక్లింగ్ వ్యవస్థ ఏర్పాటుపై ప్రత్యేక దృష్టిని కేంద్రీకరించింది.
ఈ కార్యక్రమం వల్ల సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యం - 6ను సాధించే దిశగా భారత్ ఆశాజనక స్థాయికి చేరుకోగలిగింది.
11,85,000 పడకలు ఉన్నాయి అని అంచనా.
భారత్‌లో 500 పైగా వైద్య కళాశాలలు ఉన్నాయి.
వీటి నుండి ప్రతి సంవత్సరం సుమారు 50,000 డాక్టర్లు డిగ్రీలు పొందుతున్నారు.
దేశంలో 50 కోట్ల మంది ప్రజలకు లబ్ధి కలిగే విధంగా విశ్వజనీన ఆరోగ్య సంరక్షణ (Universal Health Coverage - UHC) పధకాన్ని దార్శనికతతో రూపొందించారు.
ఒకపక్క రాజకీయ చిత్తశుద్ధితో పాటు నిధులకు కొరత లేకపోవడం, వివిధ వర్గాల భాగస్వామ్యం ముఖ్యంగా ప్రజల తోడ్పాటుతో విస్తృత స్థాయిలో మార్పులు తీసుకువచ్చే ఓ విజయవంతమైన ఫార్ములాను ప్రభుత్వం గుర్తించింది.
దాదాపు 20 లక్షల మంది అంగన్వాడీ కార్యకర్తలు అలాగే 52 లక్షల మంది టీచర్లు దేశ వ్యాప్తంగా చేతులు కలపడానికి సిద్ధమైతే పిల్లలు సాధించలేని లక్ష్యాలు ఏమి ఉంటాయి.
సులువుగా వ్యాపారం చేయడం పై ప్రపంచబ్యాంకు నివేదిక 2020 ప్రకారం 190 దేశాలలో భారత్‌ 63వ స్థానంలో ఉంది.
ఆసుపత్రుల నిర్మాణానికి 100% విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులను (ఎఫ్‌డిఐ) అనుమతిస్తున్నారు.
ఆయుష్‌ రంగంలో కూడా 100% ఎఫ్‌డిఐలను అనుమతిస్తున్నారు.
మన దేశ ఆరోగ్య రక్షణ రంగంలో పెట్టుబడులు 372 బిలియన్ల అమెరికా డాలర్లకు చేరుకుంటుంది అని నీతీఆయోగ్‌ ఇటీవలి నివేదికలో పేర్కొన్నది.
2015లో ఆరోగ్య రంగం 4.7 మిలియన్ల మందికి ప్రత్యక్ష ఉపాధి కల్పించడం ద్వారా దేశంలో 5వ అతిపెద్ద ఉపాధి కల్పనా వ్యవస్థగా అభివృద్ధి చెందింది.
ప్రతి సంవత్సరం 5 లక్షల కొత్త ఉద్యోగాలను కల్పించే సామర్థ్యం ఆరోగ్య రంగానికి ఉన్నది.
ఈ బిల్లు ద్వారా కేంద్ర కమీషన్‌ 10 వేర్వేరు మండళ్లను ఏర్పాటు చేసి వాటి ద్వారా ఆరోగ్య రంగంలో 56 అత్యధిక నైపుణ్యం కలిగిన వృత్తులను నియంత్రించడానికి అవకాశము ఉంటుంది.
మన దేశంలో సుమారు 12.5 లక్షల రిజిస్టర్డ్‌ అల్లోపతి వైద్యులు, 21.5 లక్షల నర్సులు, మిడ్‌వైన్స్ ఉన్నారు.
దేశవ్యాప్తంగా 61 లక్షల మంది వైద్యులు, నర్సులు, ఇన్‌టర్న్‌లు, శిక్షణ పొందిన ప్రాక్టీషనర్లు, ల్యాబ్‌టెక్నీషియన్లు, ఆయుష్‌ వైద్యులు, ఆశావర్కర్లు, వైద్య విద్యలో చివరి సంవత్సరం విద్యార్థులు ఉన్నారు.
ప్రతి సంవత్సరం 5 లక్షల మంది విదేశీ పేషేంట్లు మన దేశంలో చికిత్స పొందడం వల్ల 5 నుండి 6 బిలియన్‌ అమెరికా డాలర్లు ఖర్చు చేస్తున్నట్లు అంచనా.
సాహిత్యంలో దళిత సాహిత్యం ఒక సుస్థిరమైన స్థానాన్ని సంపాదించుకుంది.
యువతకు రోల్‌మోడల్‌గా సివిల్‌ అధికారులు: ఏ సమయంలో చూసినా లక్షలాది మంది విద్యార్థులు సివిల్‌ సర్వీస్‌ పరీక్షలకు హాజరు కావాలి అనే లక్ష్యం కలిగి ఉండడం పరిపాటి.
సేవానిరతికి పెట్టింది పేరుగా ఖ్యాతి ఆర్జించిన ఒక సివిల్‌ అధికారి అడుగుల జాడలను అనుసరించాలి అన్నదే వేలాది మంది విద్యార్థులు సివిల్‌ సర్వీసుల పట్ల ఆసక్తి ప్రదర్శించడానికి కారణం.
కిలో 2 రూపాయల బియ్యం పథకం అమలు, వాటర్‌ షెడ్‌ డెవలప్‌మెంట్‌ ప్రాజెక్టుల నిర్వహణ, లాల్‌ బహదూర్‌ శాస్త్రి నేషనల్‌ అకాడమీ ఆఫ్‌ అడ్మినిస్ట్రేషన్‌లో యువతకు గురువుగా అందుకున్న మన్ననలు ఆయన పేరు అధికార కారిడార్లలో నేటికీ చిరస్థాయిగా నిలిచిపోవడానికి కారణం.
ఒక కాలంలో ఒక పదానికి ఉన్న అర్థం కొంత కాలానికి మరొక అర్థం వస్తుంది.
ప్రతి ఒక్క ప్రభుత్వాధికారి రాజ్యాంగ స్ఫూర్తిని, నియమాలను తూచాతప్పకుండా పాటించాలి.
ఒక అధికారి ఎంత నైతికత కలిగి ఉన్నాడు అనేదే సత్పరిపాలనకు గీటురాయి.
వీరప్ప మొయిలీ నాయకత్వంలోని రెండో పరిపాలనా సంస్కరణల కమిషన్‌ సివిల్‌ సర్వీసుల వ్యవస్థలో లోటుపాట్లు అన్నింటినీ సమూలంగా చర్చించి నియామకాలు, పనితీరు, ఫలితాలు రాబట్టే వైఖరి అన్నీ మెరుగుపడాలి అని సిఫారసు చేసింది.
లక్ష్యం 7 - పర్యావరణ పరంగా సుస్థిరమైన మనుగడను సాధించడం
లక్ష్యం 8 - అభివృద్ధి కోసం ప్రపంచ దేశాలతో భాగస్వామ్యాన్ని పెంపొందించడం
- టార్గెట్ 18 - ప్రైవేటు రంగం భాగస్వామ్యంతో కొత్త సాంకేతికత వల్ల, ముఖ్యంగా సమచార, కమ్యూనికేషన్ రంగాల్లో కలిగే ప్రయోజనాలను అందుబాటులోకి తీసుకుని రావడం
47. అందరికీ టెలిఫోన్ లైను, సెల్యులర్ ఫోన్లు
48 A. అందరికీ ఇంటర్నెట్ అందుబాటులో ఉండడం
రాష్ట్రంలో మానవ ఆవాస రాతి యుగానికి (1.27 మిలియన్ సంవత్సరాల కిందటి) కాలానికి చెందినది.
48 B. అందరికీ వ్యక్తిగత కంప్యూటర్లు
తాగునీరు, పారిశుధ్యం, పరిశుభ్రత, ఇతర గృహ పరిస్థితుల మీద రెండు ఎన్.ఎస్.ఓ. (రౌండ్లు 69, 79) నుంచి స్వీకరించిన డేటా ఆధారంగా అఖిల భారత స్థాయిలో గ్రామీణ, పట్టణ ప్రాంతాలకు బి.ఎన్.ఐ. ని తయారు చేయడం జరిగింది.
ఈ సూచికలో ఐదు కోణాలలో 26 అంశాలను క్రోడికరించడం జరిగింది
విదర్భలో వారి రెండు శాఖలు పాలన సాగిస్తూ ఉండేవి.
ఈ పథకంలో పని చేసే వారు అందరి పని సులభం చేయడానికి ఒక " మొబైల్ యాప్ " ను కూడా రూపొందించారు.
సిద్ధము అయిన ప్రతీ ఒక్క నీటి సరఫరా వ్యవస్థను జియో ట్యాగ్ చేస్తున్నారు.
బోర్డ్‌ ఆఫ్‌ డైరక్టర్లు ఫోర్ట్‌ విలియమ్స్‌లో ఒక తీర్మానం చేశారు.
పాలనా యంత్రాంగం రహస్య, రాజకీయ కార్యకలాపాలు చేపట్టడానికి వీలుగా వారికి సహాయపడేందుకు, ఒత్తిడిని తగ్గించేందుకు ఒక విభాగాన్ని ఏర్పాటు చేయాలి అని నిర్ణయించారు.
జల్ జీవన్ మిషన్ ప్రకటించిన నాటి నుంచి ఇప్పటి వరకు 3.77 కోట్ల ఇళ్లకు కుళాయిలు ఏర్పాటు చేశారు.
తద్వారా దేశంలో పైప్‌ల ద్వారా నీటి సరఫరా సదుపాయం ఉన్న ఇళ్ల సంఖ్య 3.23 కోట్ల (17%) నుంచి 7 కోట్లకు (37%) పెరిగింది.
మొత్తం 52 జిల్లాల్లోని 82 వేల గ్రామాలకు పైప్‌ల ద్వారా నీటి సరఫరా అందుబాటులో ఉంది.
దీనితో పరిపాలనా సంస్కరణలను తీసుకువచ్చి నాలుగు విభాగాలు ఏర్పాటు చేశాడు.
హరిశంకర్ పార్సాయి వంటి వ్యంగ్య రచయితలు వ్యంగ్యాన్ని ఒక స్వతంత్ర శైలిగా మలిచారు.
కావ్య నాటక్ (కవితా రూపంలో నాటకం) ఒక ముఖ్యమైన వర్ధమాన శైలిగా నిలిచింది.
భారతదేశానికి 1947లో స్వాతంత్ర్యం లభించిన అప్పుడు సాహిత్యం ఒక మలుపు తిరగలేదు.
భ్రమలు తొలగిన తర్వాత రెండు పెద్ద సంఘటనలు చోటుచేసుకున్నాయి.
1967 నాటి సామాజిక - రాజకీయ దృశ్యం దేశవ్యాప్తంగా ఒక తరం రచయితలను పూర్తిగా ప్రభావితం చేసింది.
విభజన విషాదంపై ఆయన అక్టోబర్ 12 నుండి 1947 నవంబర్ 12 వరకు (ఒక నెలలోనే) మొత్తం 11 కవితలు రాశాడు.
స్వాతంత్రానికి ముందు, కవిత్వంలో రెండు ప్రముఖ పోకడలు ప్రబలంగా ఉన్నాయి.
ఇందులో ఒకటి తార సప్తక్ (1943), రెండవది దూస్రా సప్తక్ (1951) తో ప్రారంభం అయింది.
ఈ రెండూ ఒక్కొక్కటి ఏడుగురు కవుల కవితల సంకలనాలు.
స్వాతంత్ర్యానంతరం సాహిత్య రంగంలో గద్య ప్రక్రియలలో, కథలు, నవలల అభివృద్ధిలో ఈ రెండు పోకడలు కనిపిస్తాయి.
దేశంలో 29 రాష్ట్రాలు 7 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు; కేంద్రం విధించే పన్నులు 7, రాష్ట్రాల పన్నులు 8, వేర్వేరు వస్తువులపై వేర్వేరు పన్నులు మొత్తం పన్నుల సంఖ్య 500! అటువంటి పనులు అన్నిటిని కుదించి ఈ రోజు గంగానగర్ నుండి ఇటానగర్ వరకు, లేహ్ నుండి లక్షద్వీప్ వరకు ఒకే దేశం, ఒకే పన్ను అమలు చేస్తున్నాం.
లాక్‌డౌన్ అనంతర కాలంలో అంతకు ముందు సంవత్సరంతో పోల్చినప్పుడు విద్యుత్ వినియోగం 10 శాతం.
గ్యాస్ వినియోగం 25% పెరిగాయి.
ఇవే కాకుండా, ఇంతకు ముందు కనీవినీ ఎరుగని ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో పరిశ్రమల స్థాపనకు అండగా ఉండి అన్నీ సజావుగా సాగేలా చూడటానికి గుజరాత్ ప్రభుత్వం ఒక ప్రత్యేక కమిటీని, ఒక కంట్రోల్‌రూమ్‌ను ఏర్పాటు చేయటం గమనార్హం.
గుజరాత్‌కు ఎల్లవేళలా అండదండగా నిలిచే బలాల్లో మౌలిక సదుపాయాలు ఒకటి.
రాష్ట్రంలో అంతర్గతంగా వస్తువుల సరఫరా జరిగితే, దీనిపై జిఎస్‍టి రెండు విధాలుగా ఉంటుంది.
అందుబాటులో ఉన్న 33 వేల హెక్టార్ల భూమి వివరాలను రాష్ట్ర ప్రభుత్వం డిజిటైజ్ చేసింది.
మార్చి 2021 నాటికి మొత్తం జిఎస్‍టి ఆదాయం రికార్డు స్థాయిలో రూ. 1,23,902 కోట్లు వసూలయ్యాయి.
ఇందులో సిజిఎస్‍టి రూ. 22973 కోట్లు కాగా, ఎస్‍జిఎస్‍టి రూ. 29329 కోట్లు, ఐజిఎస్‍టి రూ. 62842 కోట్లు (వస్తువుల దిగుమతులపై విధించిన సుంకం ద్వారా వచ్చిన రూ. 31097 కోట్లు సహా) సెస్సు రూ. 8757 కోట్లు (వస్తువుల దిగుమతులపై వసూలు చేసిన రూ. 935 కోట్లు సహా) ప్రభుత్వం ఐజిఎస్‍టి రాబడి నుండి రూ. 21879 కోట్లను సిజిఎస్‍టి కింద, రూ. 17230 కోట్లు ఎస్‍జిఎస్‍టి కింద పంపిణీ చేసింది.
పరిశ్రమ విభాగాల విద్యుత్ వ్యయాన్ని దాదాపు 50% మేర తగ్గించటం దీని లక్ష్యం.
అంతేకాకుండా, ఐజి.ఎస్.టి అడ్-హాక్ - సెటిల్మెంట్ కింద రూ. 28000 కోట్లను కేంద్ర, రాష్ట్రాలు / యుటిల మధ్య 50: 50 నిష్పత్తిలో పంపిణీ జరిగింది.
మార్చి 2021 నాటికి కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు రెగ్యులర్, అడ్‍హక్ - సెటిల్మెంట్‍లతో సహా సిజిఎస్‍టి కింద రూ. 58852 కోట్లు, ఎస్‍జిఎస్‍టి కింద రూ. 60559 కోట్లను అందజేశారు.
గుజరాత్ ఇంటర్నేషనల్ ఫైనాన్స్ టెక్సిటీ (గిఫ్ట్) లో ' ఇంటర్నేషనల్ ఫైనాన్షియల్ సర్వీసెస్ సెంటర్ ' అనే ఒక ఫిన్‌టెక్ హబ్ ఏర్పాటు చేస్తున్నట్టు ఇటీవలి బడ్జెట్‌లో ప్రకటించటం కూడా అంతర్జాతీయ ఫిన్టెక్ కంపెనీలను, అంకుర సంస్ధలను రాష్ట్రం వైపు ఆకర్షించటానికే.
గడచిన ఆరు నెలలలో జిఎస్‍టి ఆదాయం రూ. 1 లక్ష కోట్లకు పైగా దాటింది.
గత అయిదు నెలల జిఎస్‍టి ఆదాయాన్ని గమనిస్తే, గత ఏడాది మార్చినెలలో వచ్చిన ఆదాయం కంటే మార్చి 2021 లో 27% అధికంగా జిఎస్‍టి రాబడి నమోదు అయ్యింది.
నకిలీ బిల్లులు, జిఎస్‍టి, ఆదాయపు పన్ను, కస్టమ్స్ సుంకం తదితర డేటాను నిశితంగా విశ్లేషించడం, కచ్చితంగా పర్యవేక్షించడం వల్ల గత ఆరు నెలలుగా ఆదాయం పెరుగుతోంది.
కేంద్రం మార్చి 2021 లో పరిహారం కింద రూ. 30000 జిఎస్‍టి అమలులోకి వచ్చిన అప్పటి నుండి చూస్తే, మార్చి 2021 లో గరిష్ఠ స్థాయిలో జిఎస్‍‍టి ఆదాయం వచ్చింది.
ప్రస్తుతం వేరుపడిన తెలుగు నేలలు రెండు కూడా అంబేద్కర్ అంటే ఇష్టపడినవే, ఆయనకు కూడా అవి అంటే ఇష్టమైనవే.
భారతదేశంలో అంబేద్కర్ ఇష్టపడిన అతికొద్ది నగరాల్లో హైదరాబాద్ ఒకటి.
విధానాల రూపకల్పన కావచ్చు, వాటిని సమర్థంగా అమలు చేయటానికి అనుసరించాల్సిన వ్యూహాలను ప్రభుత్వానికి సూచించటంలో కావచ్చు సివిల్‌ సర్వెంట్ల చురుకైన అంతిమంగా, ఒక ప్రజాస్వామ్యం విజయం సివిల్ సర్వెంట్ల మీద, వారు పోషించే పాత్ర మీద ఆధారపడి ఉంటుంది.
అదే విధంగా ఒక సంక్షేమ రాజ్యంలో సమర్థవంతమైన పాలన లేకపోతే ప్రభుత్వ పథకాల ప్రయోజనాలు అంతిమ లబ్ధిదారులకు చేరటం సాధ్యం కాదు.
భారతీయులు తమకు తాము రాజ్యాంగాన్ని రచించుకోలేరు అంటూ బ్రిటిషర్లు చేస్తున్న అపహాస్యానికి సమాధానంగా 1928లో మోతీలాల్‌ నెహ్రూ ఒక నివేదిక సమర్పించారు.
అందులో ఒకటి అప్పటి హైదరాబాద్ రాజ్యంలోని భాగమైన మరఠ్వాడా ప్రాంతంలో విద్యాభివృద్ధికి అంబేద్కర్ చేసిన కృషి గణనీయం అయినది.
ఆస్తుల కల్పన, విస్తృతమైన సమాచార వ్యాప్తితో జల సంరక్షణను ఒక ప్రజా ఉద్యమంగా తీర్చిదిద్దగలిగారు.
దేశవ్యాప్తంగా తీవ్రమైన నీటి ఎద్దడి ఎదుర్కొంటున్న 256 జిల్లాల్లోని 1592 సమితుల కోసం దృష్టి సారించారు.
ఇది అంతా ఒక ఎత్తు అయితే అంబేద్కర్‍ను 1932లోనే భారతదేశ దళిత సామాజిక వర్గం ప్రతినిధిగా గుర్తిస్తూ ఆయన చేస్తున్న ఉద్యమాలకు హైదరాబాద్ ప్రజలు మద్దతుగా నిలిచారు.
దీని ద్వారా సాధించదలచుకున్న ఐదు అంశాలు: జల సంరక్షణ - వర్షపు నీటి నిల్వ; సంప్రదాయ జలవనరులు అయిన చెరువులు, కుంటల పునరుద్ధరణ; నీటిని తిరిగి వాడటం, అంతరిస్తున్న, నీటి వనరులను పునరుత్తేజితం చేయటం; వాటర్ షెడ్ అభివృద్ధి; పెద్ద ఎత్తున అడవుల పెంపకం.
నాటికి గ్రామీణ ప్రాంతంలో ప్రతి గృహానికీ సగటున ఒక్కో మనిషికి రోజుకు 55 లీటర్ల చొప్పున కుళాయి ద్వారా నీరు అందించటం (హర్ ఘర్ నల్ సే జల్ - ఇంటి ఇంటికీ కుళాయి ద్వారా నీరు) దీని లక్ష్యం.
- 20లో ఆగస్టు నుంచి మార్చి వరకు 7 నెలల కాలంలో 84 లక్షలకు పైగా ఇళ్లకు కుళాయి కనెక్షన్ల ద్వారా నీరు అందించారు.
మొత్తం లక్ష్యం 19,19,10,552 ఇళ్ళు కాగా, 2021 ఫిబ్రవరి 27 నాటికి 7,00,03,921 (36.48%) గ్రామీణ గృహాలకు కుళాయిల ద్వారా నీరు అందించగలుగుతున్నారు.
దేశంలోని ఏడు రాష్ట్రాల్లో - గుజరాత్, హర్యానా, కర్నాటక, మధ్యప్రదేశ్, మహారాష్ట్ర, రాజస్థాన్‌లో - భూగర్భ జలాల నిర్వహణను మెరుగుపరచటం ఈ పథకం లక్ష్యం.
దీన్ని 2020 - 21 నుంచి 2024 - 25 వరకు ఐదు ఏళ్ల పాటు అమలు చేయటానికి రూ. 6,000 కోట్ల అంచనా వ్యయం నిర్దేశించుకున్నారు.
దీంతో ఈ 7 రాష్ట్రాలలోని 78 జిల్లాలకు చెందిన 8,350 గ్రామ పంచాయితీలు లబ్ధి పొందుతాయి.
ఇప్పుడు ఉన్న ధరల ప్రకారం చూస్తే, కంట్రోల్, బ్యాలటింగ్ (ఓటింగ్) యూనిట్ సెట్టు రు. 17 వేలు కాగా, ప్రింటింగ్ చేసే వివిపాట్ యంత్రం రు. 16 వేలు.
జల్ జీవన్ మిషన్ (పట్టణ ప్రాంతం) ప్రకటన కూడా 4,378 పట్టణప్రాంత స్థానిక ‌‌సంస్థలలోని 2.86 కోట్ల ఇళ్ళకు కుళాయిల ద్వారా త్రాగునీరు అందించటం లక్ష్యంగా చేసిందే.
మన దేశ జనాభా పెరుగతున్న కొద్దీ తలసరి నీటి లభ్యత క్రమంగా తరిగిపోతోంది 2001లో 1,816 క్యూబిక్ మీటర్లుగా ఉన్న తలసరి నీటి లభ్యత 2011 నాటికి 1,545 క్యూబిక్ మీటర్లకు పడిపోయింది.
అంటే పది లక్షల కేంద్రాల్లో ఇవన్నీ సమకూర్చుకోవాలి అంటే రు. 4 వేల కోట్లకు పైగా అదనంగా ఖర్చు అవుతుంది.
మరో వంక, తాజా అంచనాల ప్రకారం మన దేశంలో తలసరి నీటి లభ్యత నాటికి 1,816140 క్యూబిక్ మీటర్లకు, 2050 నాటికి 1,140 క్యూబిక్ మీటర్లకు తగ్గిపోతుంది.
ఒక చుక్క నీటిని అదా చేస్తున్నాం అంటే పర్యావరణ వ్యవస్థలో ఒక చుక్కను కలుపుతున్నాము అని అర్థం.
లోక్​సభ వరకే ఎన్నికలు జరిగితే ఈ నియమావళి కేంద్ర ప్రభుత్వంతోపాటూ రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు రెండింటికీ వర్తిస్తుంది.
భారత రాజ్యాంగంలోని 14వ విభాగం మొదటి అధ్యాయంలో 308, 314 అధికరణాలు సర్వీసుల గురించి చెబుతుండగా పబ్లిక్‌ సర్వీస్‌ కండిషన్స్‌ గురించి 315 నుంచి 323 వరకు అధికరణాలు చెబుతున్నాయి.
ఏమైనప్పటికీ, రాజ్యాంగంలో అంతర్లీనంగా ప్రస్తావించిన విషయం ఏమిటి అంటే, కేంద్ర, రాష్ట్ర స్థాయిలలో దేశవ్యాప్తంగా గ్రామీణ, పట్టణ ప్రాంతాలలో స్థానిక స్వయంపాలనలో పోషించే పాత్రకు తోడుగా ప్రభుత్వపు మూడు అంగాలైన కార్యనిర్వాహక వ్యవస్థ, చట్ట సభలు, న్యాయవ్యవస్థలో సివిల్‌ సర్వీసెస్‌ కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి అని.
మిగిలిన అంశాలతోబాటుగా ఒక ప్రజాస్వామ్యంలో సివిల్‌ సర్వెంట్ల పాత్ర ఈ క్రింది రంగాలలో చూడవచ్చు.
జూన్ 2020లో గుండ్రటి అగరొత్తులపై దిగుమతి సుంకాన్ని 25% పెంచడంతో స్థానిక యూనిట్లకు మేలు కలిగింది.
వెదురు సాగు చేసే రైతులకు ప్రత్యక్షంగా 50% రాయితీ చొప్పున హెక్టారుకు లక్ష రూపాయల వరకు అందజేస్తున్నారు.
ప్రభుత్వరంగ సంస్థలకు, వెదురు సంబంధిత పరిశ్రమలను నెలకొల్పి అభివృద్ధి చేసే పారిశ్రామిక వేత్తలకు 100% వరకు రాయితీ లభిస్తుంది.
ప్రస్తుతం ఈశాన్య ప్రాంతంలోని 9 రాష్ట్రాలతో సహా దేశంలోని 21 రాష్ట్రాలలో ఈ పథకాన్ని అమలు చేస్తున్నారు.
రాజ్యాంగంలోని ఏడవ షెడ్యూల్‌ కింద ఉన్న మూడు జాబితాలలోని అనేక అంశాల పరంగా పార్లమెంట్‌, రాష్ట్ర చట్ట సభల సామర్థ్యాన్ని విశ్లేషించినప్పుడు కేంద్ర, రాష్ట్రాల కార్యనిర్వాహక శక్తి సమానమే అని స్పష్టం అవుతుంది.
అదే విధంగా పంచాయితీలు, మున్సిపాలిటీల అధికారాలు, బాధ్యతలను ప్రస్తావించే మనం రాజ్యాంగంలోని 11, 12 షెడ్యూల్స్‌తో బాటు 243 - జి, 243 - డబ్ల్యు అధికరణలు చూస్తే ఆ నియమాలు స్వరాజ్యాన్ని సరైన స్ఫూర్తితో వాస్తవం చేయాలి అన్న సివిల్‌ సర్వెంట్ల పాత్రను ప్రతిబింబిస్తాయి.
ఎవరైనా ఒక సివిల్‌ సర్వెంట్‌ నిక్కచ్చిగా ఉండి కచ్చితంగా నిబంధనలకు అనుగుణంగా నడుచుకుంటే రాజకీయ నాయకుల కనుసన్నలలో తరచూ బదలీల వేటు, అర్థం లేని ప్రమోషన్లు, నియామకాలు తప్పవు.
ప్రభుత్వం భారతీయులు అందరికీ జారీచేసిన ఈ 12 అంకెల విశిష్ట గుర్తింపు సంఖ్యతో జన్‌ధన్‌ యోజన (పీఎంజేడీవై), మహాత్మాగాంధీ నేషనల్‌ రూరల్‌ ఎంప్లాయ్‌మెంట్‌ గ్యారంటీ చట్టం (ఎంజీఎన్‌ఆర్‌ఈజీఏ), ఆహార - ప్రజా పంపిణీ వ్యవస్థ, అనేక ఇతర పేదరిక నిర్మూలన, సంక్షేమ పథకాల్లో సార్వజనీనతకు మద్దతు లభించింది.
" గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని ప్రతీ ఒక్క ఇంటికీ నిర్దేశిత నాణ్యతా ప్రమాణాలతో తగినంత నీరు కుళాయిల ద్వారా క్రమం తప్పకుండా, దీర్ఘకాలిక ప్రాతిపదికపై అందించడం, గ్రామీణ ప్రజల జీవన ప్రమాణాలు మెరుగుపరచడం " అనేది జెజెఎం దార్శనికత.
నాటికి గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని ప్రతీ ఒక్క ఇంటికీ కుళాయి కనెక్షన్ (ఎఫ్‌హెచ్టిసి) ఏర్పాటు చేయడం దీని లక్ష్యం.
ఈ పథకం మొత్తం పెట్టుబడి రూ. 3.60 లక్షల కోట్లు కాగా అందులో రూ. 2.08 లక్షల కోట్లు కేంద్ర ప్రభుత్వం, రూ. 1.52 లక్షల కోట్లు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు తమ వాటాగా అందజేస్తాయి.
పథకం ప్రకటించే నాటికి గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని మొత్తం 18.93 కోట్ల కుటుంబాల్లో 3.23 కోట్ల కుటుంబాల (17%) ఇళ్లకు టాప్ కనెక్షన్లు ఉన్నాయి.
అంటే 15.70 కోట్ల కుటుంబాలు ఇంటికి వెలుపలి ప్రాంతాల నుంచి నీరు తెచ్చుకోవలసి వస్తోంది.
112.08 లక్షల హెక్టార్ల విస్తీర్ణం కలిగిన తెలంగాణ రాష్ట్రం దేశంలో అనేక రాష్ట్రాల కన్నా పెద్దది.
అందులో భాగంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో 11 కోట్ల మరుగుదొడ్లు నిర్మించారు.
ఆరు ఏండ్ల ఈ ప్రయాణంలో సాగునీటి కల్పనలో ప్రభుత్వం అద్భుత విజయాలను సాధించింది.
నాటికి గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ప్రతీ ఒక్క ఇంటికి నీటి సరఫరా జల్ జీవన్ పథకం లక్ష్యం.
సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలు - 6 సాధనకు నిర్దేశించిన గడువు కన్నా ఆరు సంవత్సరాల ముందే ఈ లక్ష్యం చేరగలుగుతాం.
ఇందులో 967.94 టిఎంసిలు గోదావరిలో, 299 టిఎంసిలు కృష్ణాలో ఉన్నాయి (కృష్ణా నదీ జలాల న్యాయమైన కేటాయింపుల పెంపు కోసం బ్రిజేష్ కుమార్ ట్రిబ్యూనల్ ముందు వాదనలు కొనసాగుతున్నాయి).
ఈ రెండు నదుల్లో సుమారు 1000 టిఎంసిల వరద జలాలు కూడా తెలంగాణ వినియోగించుకోవడానికి అవకాశం ఉన్నది.
గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ప్రతీ ఒక్క ఇంటికీ నీటి సరఫరా వల్ల మహిళలు చాకిరీ నుంచి విముక్తులు అవుతారు.
ఈ రెండు నదీ బేసిన్లలో తెలంగాణ రాష్ట్రానికి 1266.94 టిఎంసిల నికర జలాల కేటాయింపులు ఉన్నాయి.
దీని వల్ల ఎస్‌డిజి - 6 లక్ష్య సాధనలో ఇలాంటి కార్యక్రమాలు అమలుపరచడం అవసరం అనేందుకు భారతదేశం ఇతర దేశాలకు నమూనాగా నిలుస్తుంది.
రాష్ట్రం మొత్తంలో సుమారు 125 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీటి సౌకర్యం కల్పించాలి అని, గ్రామీణ అసెంబ్లీ నియోజక వర్గాల్లో అన్ని మార్గాల ద్వారా కనీసం ఒక లక్ష ఎకరాలకు‌ సాగునీటి సౌకర్యం కలిగించాలి అని సంకల్పించింది.
నవలల కన్నా కథలు ఎక్కువ రాసిన మాధవికుట్టి (కమలా దాస్, సురయ్యాగా ఈమె ప్రసిద్ధురాలు) నవలా సాహిత్యంలో తనకు అంటూ ఒక స్థానం సంపాదించుకుంది.
లాహుల్ స్పితి సమీపంలోని తషిగాంగ్ గ్రామం సముద్రమట్టానికి 15,256 అడుగుల ఎత్తులో ఉన్నది.
రష్యన్ రచయిత దోస్తోవస్కి జీవితం ఇతివృత్తంగా గల ఈ నవల 25 ఏళ్ల కాలంలో 100 ఎడిషన్‍లు మించిపోయింది.
ప్రకృతి రమణీయమైన ఈ గ్రామంలో శీతాకాల ఉష్ణోగ్రతలు ఒక్కోసారి మైనస్ 10 డిగ్రీలకు పడిపోవడంతో మంచు గడ్డకట్టుకుంటుంది, లోయలో వీచే మంచు తుపాను ఈదురు గాలులకు గ్రామం చిగురుటాకులా వణికిపోతుంటుంది.
తషిగాంగ్లోని పోలింగ్ కేంద్రం ద్వారా గ్రామ ప్రజలు తమకు నచ్చిన వ్యక్తిని ఎన్నుకోవడం ఒక ఎత్తు అయితే, కుళాయి ద్వారా ప్రతి ఇంటికి నీటి సరఫరా జరగడం వల్ల దార్శనికతతో సూచించిన " అందరితో పాటు, అందరి అభివృద్ధికి, అందరి విశ్వాసాన్ని చూరగొనడం " (సబ్ కా సాథ్, సబ్ కా వికాస్, సబ్ కా విశ్వాస్) నినాదానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.
దీని వలన కోట్లాది మంది నీటి ఎద్దడి బారిన పడతారు అని, అది స్థూల జాతీయోత్పత్తిలో 6% నష్టానికి దారితీస్తుంది అని హెచ్చరించింది.
ఈ శతాబ్దంలో నీరు కూడా భౌగోళిక - రాజకీయ ఘర్షణకు ఒక ప్రధాన కారణం అవుతుంది అని భావిస్తున్నారు.
మంచినీటి విభాగంలో ప్రాథమిక పాత్ర మహిళలదే కావడం వల్ల ప్రతీ ఒక్క దశలోనూ వారిని భాగస్వాములను చేయడంపై కూడా జల్ జీవన్ మిషన్ దృష్టి పెడుతోంది.
జనాభాలో దామాషా ప్రాతిపదికన 50 శాతం మహిళలు, 25 శాతం బలహీన వర్గాల ప్రతినిధులతో గ్రామ సభ విడబ్ల్యుఎస్‌సి / పానీ సమితులు ఏర్పాటు చేస్తుంది.
2014లో ప్రారంభం అయిన స్వచ్ఛ భారత్ మిషన్ ద్వారా ఐదు ఏళ్లలో 11 కోట్ల మరుగుదొడ్ల నిర్మాణం చేపట్టి బహిరంగ మలవిసర్జన రహిత దేశంగా మార్చింది.
ప్రతీ ఒక్క ఇంటికీ ట్యాప్‌ల ద్వారా నీరు అందేలా చూసేందుకు ఈ దిగువ వ్యూహం అనుసరిస్తున్నారు.
నమామి గంగే అనే ప్రధాన కార్యక్రమం రూ. 20,000 కోట్ల బడ్జెట్‌తో 2014 జూన్‌లో ప్రారంభమైంది.
అందులో భాగంగా i) నదీపరీవాహక ప్రాంత వైఖరి అవలంబించటం ద్వారా అంతర్ - రంగ సమన్వయం సాధించి సమగ్ర ప్రణాళికకు, నిర్వహణకు కృషి చేయటం ii) నీటి నాణ్యత సాధించటానికి అవసరమైన కనీస ప్రవాహం ఉండేట్టు చూడటం అవసరం అని భావిస్తోంది.
జలవనరుల మంత్రిత్వశాఖకు చెందిన టెక్నికల్ అడ్వయిజరీ కమిటీ, 2009 జనవరి 20 న జరిగిన 95వ సమావేశంలో 2005 - 06 ధరల ప్రకారం ఈ ప్రాజెక్టును రూ 10,151.04 కోట్ల రూపాయల అంచనా వ్యయంతో ఆమోదించింది.
ఈ చట్టంలోని సెక్షన్ 90 పోలవరం నీటిపారుదల ప్రాజెక్టు నియంత్రణ, అభివృద్ధిని నీటిపారుదల అవసరాల నిమిత్తం ప్రజా ప్రయోజనం దృష్ట్యా కేంద్ర ప్రభుత్వం తక్షణం తన కంట్రోల్‌లోకి తీసుకోవాలి అని సూచించింది.
భారత ప్రభుత్వ గిరిజన వ్యవహారాల మంత్రిత్వశాఖ కార్యదర్శి నేతృత్వంలో ఒక పర్యవేక్షక కమిటీని ఏర్పాటు చేయడం జరిగింది.
అందుచేత సాహిత్యంలోని ఒక ప్రక్రియను సంక్షిప్తంగా చర్చించే ప్రయత్నం చేస్తాను.
దేశవ్యాప్తంగా ఇప్పటివరకు 7100 అటల్ టింకరింగ్ ల్యాబ్‍లను మంజూరు చేశారు.
110 ఆశావహ జిల్లాలతో సహా దేశంలోని 90% జిల్లాలలో ఎటిఎల్‍ల ఏర్పాటు జరిగింది.
వీటిల్లో ఒక ప్రధానమైన అంశం కవిత గురించి వివరించే ప్రయత్నం చేస్తాను.
మన దేశంలోని యువత ఆశయాల సాధనకు వచ్చే మూడు దశాబ్దాలలో సుస్థిరమైన, అత్యధిక స్థూల జాతీయోత్పత్తి (జిడిపి) సాధించవలసిన ఆవశ్యకత ఉన్నది.
" దారి పక్క చెట్టుకింద / ఆరిన కుంపటి - విధాన / కూర్చున్నది / ముసలిది ఒకత్తే / మూలుగుతూ - ముసురుతున్న - ఈగలతో వేగలేక (ముగ్గు బుట్ట వంటి తల / ముడుతలు తేరిన దేహం కాంతి లేని గాజు కళ్ళు (తనకంటే శవం నయం " అంటూ, మహాప్రస్థానంలో ఆయన చెప్పిన ఇలాంటి కవిత్వం ఆయన్ను మహాకవి చేసింది.
భూగర్భజలం - ఒక అదృశ్య వనరు..
భూగర్భ జలాలను ఒక అదృశ్యవనరుగా అభివర్ణిస్తుంటారు.
రాష్ట్రంలో 660 వన్‌ధన్ వికాస్ కేంద్రాలను 22 వన్‌ధన్ వికాస్ కేంద్రాల క్లస్టర్లుగా ఏర్పాటు చేశారు.
వీటి ద్వారా 6,300 మందికి పైగా గిరిజనులకు లబ్ధి కలుగుతోంది.
ఈ అపరిమిత వనరు ప్రస్తుతం 60 శాతం పైగా సాగునీటి అవసరాలు, 85% గ్రామీణ త్రాగునీటి అవసరాలు, 50% పైగా పట్టణప్రాంత నీటి సరఫరా కల్పిస్తోంది.
కేంద్ర జల సంఘం 2019లో ప్రచురించిన ఒక నివేదిక ప్రకారం భారతదేశంలో అందుబాటులో ఉండే వాడకానికి అనువైన నీరు ఏడాదికి 1,122 శతకోటి ఘనపు మీటర్లు.
దేశం మొత్తానికి వివిధ అవసరాల కోసం ఉండే అత్యధిక డిమాండ్‌ను దృష్టిలో పెట్టుకుంటే 2025, 2050 సంవత్సరాలలో 843 శతకోటి ఘనపు మీటర్లు, 1180 శతకోటి ఘనపు మీటర్లు అవసరం అని అంచనా వేశారు.
" పవిత్ర జలాలు మాకు రక్షణని ఇచ్చేవిగా, మా దాహాన్ని తీర్చేవిగా, సుఖసంతోషాలను మాపై వర్షింపచేసేవిగా మమ్ములను అనుగ్రహించు గాక " - రుగ్వేదం - 10 - 9)
మానవాళి పురోగతి సాధించాలి అంటే త్రాగడానికి యోగ్యమైన నీటి లభ్యతపై ఒక భరోసా అవసరం.
ఈ నాలుగు రంగాలలో ప్రతికూలత ఎదొర్కొంటూ ప్రజలని ముందుకు నడిపినవాడే సాహసి.
విధిగా జలవనరులను సంరక్షించడం కూడా దీనిలో ఒక భాగం.
వ్యక్తి ఆధారంగా కాక, ప్రతి ఒక్కరూ దీని ప్రాధాన్యతకు బాధ్యత వహించే విధంగా ఉమ్మడిగా, ఒక ఉద్యమంగా చేపట్టే విధంగా జలజీవన్ మిషన్ (జెజెఎంను) ఉద్దేశించారు.
నీటికి సంబంధించి మౌలిక సదుపాయాల కల్పనలో ఇది ఒక ప్రాథమిక లోటుగా ఉండడాన్ని ఈ పథకం గుర్తించింది.
అంటే ఇది సుస్థిరాభివృద్ధి లక్ష్యం - 6 ఆశించిన దాని కంటే ముందే 2024 కల్లా దేశ్యవాప్తంగా అన్ని గ్రామీణ కుటుంబాలకు అందాలి అని జలజీవన మిషన్ నిర్గేశిస్తున్నది.
అది జరిగితే అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు మనం ఒక నమూనాగా నిలవగలుగుతాం.
ఒక్కో ప్రాంతానికి ఒక్కో సమస్య.