Sankalp-Bahad/NER-Dataset huggingface dataset:
పట్టణ ప్రాంతాల్లో పెద్దసంఖ్యలో నివసిస్తున్న పేదప్రజలు, గ్రామీణ ప్రాంతాలలో ఎక్కువ సంఖ్యలో సంపన్నులు అవుతున్నవారు, ఇటువంటి స్థితిలో ఆరోగ్య పరిస్థితి చేయిదాటిపోయేలా ఉన్నది.
హానికరమైన ఆహారానికి అలవాటు పడడం వల్ల మనం ఆహార కొరత లేదా పౌష్టికాహారలోపం పరిస్థితుల నుండి అధిక పౌష్టికాహారం దిశగా వెళ్తున్నాం.
ఇటువంటి పరివర్తనను నివారించవలసిన అవసరము ఉన్నది.
దారుణమైన పరిస్థితి ఏమిటంటే, పేదవర్గాల ప్రజలు ఇప్పుడు ఖరీదైన వైద్యం అవసరమయ్యే క్యాన్సర్, డయాబిటిస్ వంటి వ్యాధుల బారిన పడుతున్నారు అని ఐసిఎంఆర్ అధ్యయనంలో పేర్కొంది.
యోజన.
చీఫ్ ఎడిటర్స్ డెస్క్.
సంపాదకీయం.
సర్వే భవంతు సుఖినః.
కరోనా మహమ్మారి చుట్టుముట్టిన ప్రస్తుత దురదృష్టకర పరిస్థితులలో ఎటుచూసినా మరణ వార్తలు, కష్టాలు, నష్టాలు, కన్నీళ్లు, దుఃఖం, బాధలు అలుముకొని ఉన్నాయి.
జడలు విప్పిన ఈ విషాదం వెనుక ఉన్న వాస్తవికత ఇంకా బహిరంగం కావలసి ఉంది.
మహమ్మారి రెండవ ఉధృతి ఆరోగ్యవ్యవస్థపై మోయలేని పెనుభారాన్ని మోపింది.
మహమ్మారి మూడవదశను త్రోసిపుచ్చలేం.
ఎంత తీవ్రతతో ఎప్పుడు పంజా విసురుతుందో తెలీదు.
ఊహకు అందని వైరస్ సృష్టించిన విధ్వంసం అసాధారణమైనది.
జీవితాలను స్తంభింపజేసింది.
తొలుత ఆరోగ్య సంక్షోభం రూపంలో మొదలైంది.
వైరస్ వ్యాప్తిని కట్టడి చేయడానికి వివిధ దశల్లో లాక్‌డౌన్ విధించడంతో వర్తక వాణిజ్యాలు తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయి, లక్షలాది ఉద్యోగాలు ఆవిరైపోయాయి.
కాలం గడిచేకొద్దీ ప్రాణాలనే సంరక్షించాలా, జీవనోపాధులనే కాపాడాలా అనే అగమ్య గోచరమైన స్థితి నెలకొన్నది.
మానవ నాగరికత చరిత్రలో మైలురాయిలా ఎప్పటికీ గుర్తుండిపోయే కరోనా మహమ్మారి వెంబడిస్తూనే ఉంటుంది.
మహాసంగ్రామాన్ని జయించడం కోసం మన ఆరోగ్య వ్యవస్థలను బలోపేతం చేసుకోవడం అందరూ టీకాలు వేసుకోవడం తప్ప వేరే మార్గం లేదు.
ఆరోగ్యరంగంలో ముందువరుసలో ఉండి సేవలు అందిస్తున్న కార్యకర్తలు, ఫ్రంట్ లైన్ సిబ్బంది, డాక్టర్లు, పరిశోధకులు కరోనా విసురుతున్న తీవ్రమైన సవాళ్ళను ఎదుర్కొంటున్నారు.
ఆసుపత్రులలో ప్రమాదకరమైన పరిస్థితులలో నిర్విరామంగా గంటల తరబడి సుదీర్ఘంగా సేవలు అందిస్తున్న వందలాది డాక్టర్లు, ఆరోగ్య కార్యకర్తలు, వైద్యసిబ్బంది మృత్యువాత పడుతున్నారు.
మహమ్మారి వల్ల వేలాదిమంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు.
మన చుట్టూ నెలకొన్న అనిశ్చిత పరిస్థితుల మధ్య సమాజంలోని ప్రజల మానసిక ఆరోగ్యం ప్రభావితమవుతోంది.
ఆసక్తికర విషయం ఏమిటి అంటే, మహమ్మారి వల్ల ప్రజలు విచిత్రమైన పరిస్థితుల్లో చిక్కుకున్నారు.
ఎక్కడ ఉన్నవారు అక్కడే బయటికి కదలలేని పరిస్థితులలో తమ ఇళ్లకే పరిమితమై పోయారు.
వ్యాక్సిన్లు, మందులు, వైద్యసామాగ్రి ఇచ్చి పుచ్చుకుంటూ ప్రపంచ దేశాలు పరస్పరం తోడ్పాటు అందిస్తున్నాయి.
కరోనా మహమ్మారి మొత్తం మానవ సమాజానికి ఉమ్మడి శత్రువు.
మనిషి ఊహలకు అందని రీతిలో వైరస్ పరివర్తన చెందుతూ సవాలు విసురుతోంది.
ఇటువంటి విపత్కర పరిస్థితుల నుండి బయటపడాలి అంటే, ప్రపంచ దేశాలు సమాన భాగస్వామ్యంతో, పట్టుదలతో ఉమ్మడిగా పోరాడవలసిన అవసరం ఉన్నది.
మన చుట్టూ అలుముకున్న అంధకారం సమసిపోయి తప్పకుండా వెలుతురు వికసిస్తుంది.
కష్టం అయినా, నష్టం అయినా, కలసికట్టుగా మహమ్మారిని జయించగలం.
ఇటువంటి వినాశకర పరిస్థితుల నుండి బయట పడిన తరువాత మన వ్యవహారశైలి ఎలా ఉండబోతుందో మనం ఎప్పుడైనా ఆలోచించామా?
ప్రజలు చైతన్యవంతులు అయ్యి, సంఘీభావంతో పర్యావరణంతో మమేకం కావడానికి ముందుకు వస్తారా?
అందరి సంక్షేమాన్ని కాంక్షిస్తూ న్యాయబద్ధమైన, సమభాగస్వామ్యంతో, సమసమాజాన్ని సృష్టించడానికి ఇది దోహదపడుతుందా?
సంవత్సరకాలంగా ఇళ్లలోనే మగ్గుతూ మహమ్మారి ఎప్పుడు వెళ్లిపోతుందా అని వెయ్యికళ్ళతో ఎదురుచూస్తున్న భావితరాల పౌరులకు మనం జవాబు చెప్పవలసి ఉన్నది.‍‍‍‍
వారికి మనం ఉత్తమ జీవన పరిస్థితులు, ఆరోగ్యం, సుస్థిర భవితవ్యాన్ని అందించగలమా?
తీవ్రమైన సవాళ్లు ఉన్నాయి.
పరిస్థితులు చక్కబడి మళ్ళీ మామూలు స్థా‍యికి వచ్చే సరికి మానవనరులు తగ్గిపోతాయి.
ఆరోగ్యంగా ఉండడం అంటే, జబ్బులు ఏవీ లేకపోవడం మాత్రమే కాదు.
సంపూర్ణమైన భౌతిక, మానసిక, సాంఘిక వికాసమే మహాభాగ్యం.
సమాజంలో అందరి పట్ల సానుభూతితో వ్యవహరించవలసిన ఆవశ్యకత ఉన్నది.
పర్యావరణంతో సంబంధాలను పటిష్ఠపరచుకొని ఉత్తమ ప్రపంచాన్ని పునర్నిర్మించవలసిన బాధ్యత మనపై ఉన్నది.
ఏదో ఒకనాడు కరోనా మహమ్మారి నుండి మనం విముక్తి పొందుతాం.
అయితే, సంపూర్ణ ఆరోగ్యంతో బాధ్యత కలిగిన పౌరులుగా మనం మసలుకోవలసిన అవసరం ఉన్నది.
కేంద్ర భూగర్భ జల మండలి అంచనాల ప్రకారం ఈ సమితులు మితిమీరిన భూగర్భజల వినియోగం లేదా సంక్లిష్ట లభ్యత స్థితిలో ఉన్నాయి.
ఇవే కాకుండా కేంద్ర గృహ నిర్మాణ - పట్టణ అభివృద్ధి శాఖ ఎంపిక చేసిన పట్టణ ప్రాంతాల్లోని 756 స్థానిక సంస్థలలో ' జేఎస్ఏ ' కింద కార్యకలాపాలు చేపట్టాలి అని నిర్ణయించింది.
కార్యక్రమం అమలు తీరు
కేంద్ర ప్రభుత్వ అదనపు / సంయుక్త కార్యదర్శుల నేతృత్వంలో అధికారులతో కూడిన పలు బృందాలు ఇందులో పాల్గొన్నాయి.
ఆయా ' జేఎస్ఏ ' జిల్లాలు / సమితులను ఈ బృందాలు గుర్తించాయి.
చర్యలు చేపట్టిన అంశాలు
జల సంరక్షణ - వాననీటి సేకరణ;
సంప్రదాయక, ఇతర జలవనరులు / చెరువులు పునరుద్ధరణ;
జల పునఃఉపయోగ - పునఃపూరక నిర్మాణాలు;
పరీవాహక ప్రాంతాల అభివృద్ధి;
ముమ్మర అటవీకరణ.
ఈ చర్యలతో పాటు జిల్లా - సమితి స్థాయి జల సంరక్షణ ప్రణాళికల రూపకల్పన, వ్యవసాయ విజ్ఞాన కేంద్ర సదస్సులు, పట్టణ వ్యర్థజల పునరఉపయోగం, త్రికోణ గ్రామీణ చిత్రపటాల తయారీ వంటి ప్రత్యేక చర్యలను కూడా నిర్దేశించారు.
చర్యలు చేపట్టిన ఈ అంశాలు అన్నీ జలశక్తి, గ్రామీణ అభివృద్ధి, వ్యవసాయం - సహకారం - రైతు సంక్షేమం, పర్యావరణం, అటవీ - వాతావరణ మార్పు, గృహనిర్మాణ - పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వశాఖతో పాటు భూవనరుల విభాగం తదితరాల విస్తృత పరిధిలోకి వస్తాయి.
మిషన్‌ కర్మయోగి.
సివిల్‌ సర్వీసులలో సంస్కరణలు.
సమీర సౌరభ్‌.
ప్రభుత్వం నడవడానికి సివిల్‌ సర్వీస్‌ అత్యవసరం.
వలస పాలన కాలం నుంచి భారత్‌లో పరిపాలనకి సంబంధించి సివిల్‌ సర్వీస్‌ని ' లోహ చట్రం ' గా పరిగణించడం జరుగుతోంది.
వేగంగా మారుతున్న ప్రపంచీకరణ శకంలో సివిల్‌ సర్వీస్‌ వారసత్వం కొనసాగుతూనే వుంది.
ఈ నేపథ్యంలో, సివిల్‌ సర్వీస్‌ సంస్కరణ సుపరిపాలనలో ప్రముఖమైన భాగం కాగలదు.
ప్రభావవంతమైన సేవల అందజేతకు సివిల్‌ సర్వీస్‌లో పునరాలోచన, పునర్దిశానిర్దేశం అవసరం.
గణతంత్ర భారత్‌ శాశ్వత కార్యనిర్వాహక శాఖలో కొనసాగే ప్రభుత్వోద్యోగులను ' సివిల్‌ సర్వీసెస్ ' అంటాం.
దేశ పరిపాలన యంత్రాంగానికి సివిల్‌ సర్వీసులు వెన్నెముక వంటివి.
భారత్‌ పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్యంలో పరిపాలన నిర్వహించే అంతిమ బాధ్యత - ప్రజల చేత ఎన్నిక అయిన ప్రజా ప్రతినిధులు అయిన కేబినేట్‌ మంత్రులు, పార్లమెంట్‌ సభ్యులదే.
మంత్రులు విధాన నిర్ణయాలు చేస్తారు, వాటిని భారత దేశాధ్యక్షుని సమ్మతితో సివిల్‌ సర్వెంట్స్‌ అమలు పరుస్తారు.
అవి: స్వామి (పాలకుడు), అమాత్యుడు (ప్రభుత్వోద్యోగి), జనపద (ప్రదేశం), దుర్గం (రాజధాని కోట), కోశం (ధనాగారం), దండ (సైన్యం), మిత్ర (మిత్ర రాజ్యం).
ప్రకారం ఉన్నత స్థాయి ప్రభుత్వోద్యోగులు అంటే మంత్రులు, అమాత్యులు.
మంత్రులు రాజుకు ఉన్నత స్థాయి సలహాదారులు కాగా, అమాత్యులు సివిల్‌ సర్వెంట్స్‌గా వ్యవహరిస్తారు.
మన్సబ్దారి వ్యవస్థ ప్రధానంగా సివిల్‌ సర్వెంట్ల బృందం - సివిల్‌ లేదా మిలిటరీ అవసరాల కోసం వీరు అందుబాటులో వుండేవారు.
బ్రిటిష్‌ ఇండియా: మెకాలే రిపోర్ట్‌ - 1835 అమలుతో బ్రిటిష్‌ ఇండియాలోని సివిల్‌ సర్వీసెస్‍లో పెను మార్పులు చోటు చేసుకున్నాయి.
ఇండియన్‌ సివిల్‌ సర్వీస్‌లో మెరికలు లాంటి వారు, అత్యంత ప్రతిభావంతులు ఉన్నప్పుడే బ్రిటిష్‌ సామ్రాజ్యవాద ప్రయోజనాలు నేరవేరగలవు అని మెకాలే రిపోర్ట్‌ సిఫార్సు చేసింది.
స్వాతంత్ర అనంతర కాలం: దేశానికి స్వాతంత్ర్యం సిద్ధించాక ఇండియన్‌ సివిల్‌ సర్వీసెస్‌ వ్యవస్థ బ్రిటిష్‌ పాలన నాటి నిర్మాణంలోని లక్షణాల్ని అట్లాగే ఉంచింది; అకాడెమిక్‌ ప్రతిభ ఆధారంగా సార్వత్రిక ప్రవేశ విధానం, పదవి శాశ్వతత్వం వంటి ఏకీకృత పాలనా వ్యవస్థ కొనసాగింది.
" ఈ పాలనా వ్యవస్థకి ప్రత్యామ్నాయం లేదు.
యూనియన్‌ కూలిపోతుంది, పటిష్టమైన ఆల్‌ - ఇండియా సర్వీస్‌, తన మనసులోని మాట నేరుగా చెప్పగల స్వేచ్ఛ వున్న సర్వీస్, నువ్వు అనుకున్నది చేయగలవు అన్న భద్రతా భావన వున్న సర్వీస్‌ లేనట్లయితే సమైక్య భారత్‌ని సాధించలేవు నువ్వు ఈ మార్గం అనుసరించకపోతే ప్రస్తుత రాజ్యాంగాన్ని పక్కన పెట్టు వేరే ప్రత్యామ్నాయం చూడు.
సహకార సమాఖ్యవాదానికి నమ్మకం తోపాటు పరస్పర సహకారం అవసరం.
ఈ విషయంలో, అత్యంత ప్రత్యేకమైన ఢిల్లీ ప్రభుత్వానికి ఎవరు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నారో స్పష్టంగా నిర్వచించడం చాలా ముఖ్యం.
బిల్లులో " ప్రభుత్వం " అనే పదాన్ని " గవర్నమెంట్ ఆఫ్ నేషనల్ కాపిటల్ టెర్రిటరీ ఆఫ్ ఢిల్లీ " గా నిర్వచించింది.
ఈ బిల్లుని తిప్పి పంపడం జరిగింది అని జనవరి 2017లో లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ ఢిల్లీ శాసనసభ లేఖ రాశారు.
అప్పుడు ఢిల్లీ ప్రభుత్వం ఆ నిర్వచనాన్ని సంస్కరిస్తూ " ప్రభుత్వం " అనే పదాన్ని " నియమించిన NCT ఢిల్లీ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ " మార్పుచేసి శాసనసభలో బిల్లును ఆమోదించింది.
ఢిల్లీ ప్రభుత్వం చేత ఆమోదించబడి సరిదిద్దుకున్న తప్పిదాన్ని మునుముందు జరగకుండా ఉండాలి అని పార్లమెంటులో ఈ సవరణని ప్రవేశపెట్టి ఆమోదించింది.
అలాగే ఈ చట్టం లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ (LG) ను మరింత జవాబుదారీగా ఉండేలా చేస్తుంది.
శాసన హక్కు 1991లో ఆమోదించిన రాజ్యాంగ సవరణ, రాజ్యాంగ నిబంధనలకు అనుబంధంగా చట్టాలను రూపొందించడానికి పార్లమెంటుకు అధికారం ఇస్తుంది.
అదేవిధంగా, ఎన్‍సిటి ఢిల్లీ ప్రభుత్వానికి కూడా రాష్ట్ర జాబితా మరియు ఉమ్మడి జాబితా క్రింద పేర్కొన్న విషయాలకు సంబంధించి చట్టాలు చేసే అధికారం ఉంది, ఇదే విధానం కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలకు కూడా వర్తిస్తాయి.
ఎన్‍సిటి ఢిల్లీ ప్రభుత్వం విషయంలో, రాష్ట్ర జాబితాలో ఉన్న పోలీసు, శాంతి భద్రతలు, భూములకు సంబంధించిన విషయాలలో దీనికి శాసన అధికారం లేదు.
ఇది కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు వర్తించదు.
అధికారం లేని విషయాలపై ఎన్‍సిటి ఢిల్లీ శాసనసభ పరిశీలనలో ఉండటం చాలా ప్రమాదకరం.
అందువల్ల, ప్రభుత్వ రాజ్యాంగ బాధ్యతలను, అప్రజాస్వామిక చర్యగా ప్రతిపక్షం చిత్రీకరించడాన్ని అవగాహనా రాహిత్యంగా భావించాలి.
పనిచేసే ప్రభుత్వానికి ఢిల్లీ ప్రజల మద్దతు
మన జాతీయ రాజధాని ఢిల్లీ మన శాసన వ్యవస్థకు, కేంద్ర ప్రభుత్వ వ్యవస్థకు, న్యాయ వ్యవస్థకు, దౌత్య కార్యకలాపాలు మరియు జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన ఇతర సంస్థలకు నిలయం.
దేశ రాజధానిలో వివిధ వ్యవస్థలు, భాగస్వాముల మధ్య సున్నితమైన పని తీరు అవసరం.
అదేవిధంగా అస్పష్టతకు చోటు లేదు.
ప్రతిపక్షంలో కొందరు దేశ సమాఖ్య నిర్మాణాన్ని ప్రభుత్వం బలహీనపరుస్తోంది అని ఆరోపించగా, మరికొందరు ప్రజాస్వామ్యం మరణించింది అని వితండవాదాన్ని అడ్డంగా వాదిస్తున్నారు.
ఎటువంటి సవరణ, సంస్కరణ సత్యానికి దూరంగా ఉండదు.
16వ అధికరణం ప్రకారం జాతి, మతం, కులం, స్త్రీ, పురుష, జన్మస్థానం మొదలగు వాటిపై వివక్ష చూపకూడదు.
కొన్ని వర్గాల ప్రజలకు ఉద్యోగాల్లో తగిన ప్రాతినిధ్యం లేదు అని భావించి ప్రభుత్వం ఆయా వర్గాల కోసం ప్రత్యేకమైన చట్టాల ద్వారా సదుపాయాలను కల్పించడం, ప్రత్యేక రాయితీలు కల్పించి వారి అభివృద్ధికి కృషి చేస్తోంది.
17వ అధికరణ ప్రకారం అస్పృశ్యతను పాటించడం నేరం, ఈ హక్కు ప్రకారం అకారణంగా షెడ్యూల్డ్‌ కూలాలను, షెడ్యూల్డ్‌ తెగల వారినీ కులం, మతం పేరుతో దూషించడం, అవమానించడం గానీ, వివక్షత చూపడం గాని చేస్తే నేరంగా పరిగణించబడుతుంది.
1989లో ఎస్సీ, ఎస్టీ అత్యాచారాల నిరోధక చట్టాన్ని ఆమోదించారు.
19వ అధికరణ ప్రకారం ప్రాథమిక హక్కులకు అత్యంత ముఖ్యమైనదిగా స్వేచ్ఛ స్వాతంత్రపు హక్కుగా పరిగణించడం జరుగుతుంది.
వాక్‌ స్వాతంత్ర్యం, భావప్రకటన స్వాతంత్ర్యం, సభలు, సమావేశాలు నిర్వహించుకునే హక్కు, సంస్థలు ఏర్పాటు చేసుకునే హక్కు, తమకు నచ్చిన ప్రదేశాలలో భారతదేశం అంతా స్వేచ్ఛగా సంచరించడం, తమకు నచ్చిన ప్రదేశాలలో నివాసం ఏర్పాటు చేసుకోవడం, తనకు నచ్చిన వృత్తిని వ్యాపారాన్ని చేసుకొనే హక్కులను కల్పించడం జరిగింది.
స్వేచ్ఛ అనేది వ్యక్తి యొక్క జన్మహక్కు.
అన్ని హక్కులకన్నా ప్రధానమైనది, అన్ని హక్కులకు తల్లి లాంటిది.
దేశప్రజలలో బలమైన సమైక్య భారతదేశ భావనలను పెంపొందించాలి అనే లక్ష్యంతో జాతీయ సమైక్యత, సమగ్రత కొరకు విశేషంగా కృషి చేస్తున్న ప్రముఖుల సేవలను గుర్తించి, వారిని ప్రోత్సహించడానికి ఈ అవార్డును ప్రదానం చేస్తారు.
పురస్కారం కింద మెడల్, ప్రశంసా పత్రంతో సత్కరిస్తారు.
ఈ అవార్డు కింద ఆర్ధిక గ్రాంటు లేదా నగదు బహుమతులు ఏమీ ఉండవు.
మరణించిన వ్యక్తులకు ఈ అవార్డును ప్రకటించారు.
అర్హత.
భారతదేశ పౌరులు ఎవరైనా మతం, జాతి, కులం, లింగం, జన్మస్థలం, వయస్సు, వృత్తులకు అతీతంగా ఈ అవార్డు పొందడానికి అర్హులు.
సంస్థలు, సంఘాలు కూడా దీనికి అర్హమైనవే.
అవార్డు కొరకు వ్యక్తులు / సంస్థలు / సంఘాలు మాత్రమే దరఖాస్తు చేసుకోవాలి.
ఎవరు అర్హులు.
అవార్డును పొందాలి అనుకునే వ్యక్తి జాతీయ సమైక్యత, సమగ్రతలను ప్రోత్సహించడంలో ఇతరులకు స్ఫూర్తి కలిగించే విధంగా ప్రజలలో బలమైన సమైక్య భారతదేశ భావనలను పెంపొందించే దిశగా విశేష కృషి చేసి ఉండాలి.
ఎలా దరఖాస్తు చేసుకోవాలి.
కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ వెబ్‌సైట్‌ ద్వారా ఆన్‌లైన్‌లో దరఖాస్తు చేసుకోవాలి.
భారత్‌లో నివసిస్తున్న పౌరుడు లేదా సంస్థ లేదా సంఘం ఏ వ్యక్తి అయినా ఈ అవార్డు కొరకు నామినేట్‌ చేయవచ్చు.
వ్యక్తులు కూడా దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు.
రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు / కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు, కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖలు, విభాగాలు తమ సిఫార్సులను ఆన్‌లైన్‌లో పంపించాలి.
మరిన్ని వివరాలు www.nationalunityawards.mha.gov.inలో పొందవచ్చు.
మా పుస్తకాలు.
భారత ఉపఖండంలో 1947లో చరిత్రలో అతిపెద్ద వలస జరిగింది.
దీనివల్ల లక్షలాది మంది నిరాశ్రయులు అయ్యారు.
కాందీశీకులుగా మారారు.
కొత్తగా ఏర్పడిన సరిహద్దులను దాటి ప్రజలు తమకు ఇష్టం ఉన్నా, లేకపోయినా బలవంతంగా అయినా తరలించబడ్డారు.
కాందీశీకులకు జాతీయస్థాయిలో విద్య, ఉపాధి అవకాశాలు వ్యాపార నిర్వహణ కోసం సులువుగా రుణాలు అందజేయడం చేపట్టారు.
ఈ పుస్తకంలో అప్పటి పరిస్థితుల గురించి వివరణాత్మకంగా ఉన్నది.
హృదయాలను కలచివేసే దేశ విభజన సంఘటనల గురించి ఈ పుస్తకంలో అద్దం పట్టారు.
వారసత్వ విలువలతో కూడిన ఈ పుస్తకం గ్రంథాలయాలు, పాఠకులు సేకరించ తగినది.
మా పుస్తకాల గురించి మా వెబ్‌సైట్‌ www.publicationsdivision.nic.inని సందర్శించండి.
ప్రత్యేక వ్యాసం.
నైతికత.
పాలనలో నిజాయితీ.
" అవినీతి లాంటి అవలక్షణాలు ఎక్కడినుంచి పుట్టుకొస్తాయి?
అడ్డూ అదుపూ లేని దురాశనుంచే పుడతాయి.
వ్యక్తుల ప్రవర్తనను, వాళ్ళ ఇష్టాయిష్టాలను, చర్యలను మార్గదర్శనం చేసే ప్రమాణాల సమూహమే నైతిక నియమాలు.
దీన్ని పర్యవేక్షించేది హక్కులు, బాధ్యతలు, నిజాయితీ, సచ్ఛీలతతో కూడిన సమాజపు విలువల వ్యవస్థ గనుక ఇది బహుముఖీనం.
ప్రజాపాలన వ్యవస్థకు నైతిక సూత్రాలు, నిజాయితీ అనేవి మూలస్తంభాలు.
నేటి ప్రపంచంలో ప్రభుత్వాలు దేశ సామాజిక ఆర్థిక అభివృద్ధిలో కీలకపాత్ర పోషిస్తున్న అప్పుడు ప్రభుత్వ ప్రతినిధుల పాత్ర మరింత ఎక్కువ అవుతుంది.
నియమనిబంధనల రూపకర్తలూ, వాటిని అమలు చేసేదీ వాళ్ళే కావటం అందుకు కారణం.
తనకు ఇబ్బందికరమే అయినప్పటికీ సార్వత్రిక ప్రయోజనం చేకూర్చే విషయంలో ఆదర్శవంతంగా ఉండటం, సాటి వారి పట్ల సహానుభూతితో వ్యవహరించటం స్వల్ప కాలంలో సాధించగలిగే అంశాలు కావు.
స్వభావపరమైన ఇలాంటి మార్పులకు జీవితకాలం పట్టవచ్చు.
బాధ్యత, జవాబుదారీతనం అనేవి నైతికతలో అంతర్భాగాలు.
జవాబుదారీతనాన్ని అమలుచేయటానికి వాడుకునే చట్టాలు, నిబంధనల స్వభావం సమాజపు నైతిక ఆలోచనల మీద ఆధారపడి ఉంటుంది.
అనేక దేశాలలో వాటి మంత్రులు, చట్ట సభల సభ్యులు, సివిల్‌ సర్వెంట్ల కోసం ప్రవర్తనా నియమావళి నిర్దేశించబడే ఉంటుంది.
యుకెలో మంత్రిత్వ నియమావళి, యుఎస్‌ సెనేట్‌లో ప్రవర్తనా నియమావళి, కెనడాలో ' మంత్రుల మార్గదర్శి ' ఉండగా స్పెయిన్‌లో మంత్రులు, సీనియర్‌ అధికారుల సుపరిపాలన నియమావళి ఉంది.
ఈ అధ్యయన పత్రం ప్రధానంగా ప్రభుత్వ నిర్వహణలో నైతిక విలువల భావనను పరిశీలిస్తుంది.
మరీ ముఖ్యంగా భారతదేశాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని సంస్థాగతంగా నైతికతను నిలబెట్టుకునేందుకు ఎలాంటి వ్యవస్థ ఉన్నదో చెబుతుంది.
ఈ పత్రంలోని సెక్షన్‌ I నైతిక సూత్రాల భావనను, వివిధ చట్టాలు, నియమనిబంధనలలో వాటిని ఎలా పొందుపరచారు అనే అంశాల మీద దృష్టిసారిస్తుంది.
ఆ విధంగా ప్రజాపాలనలో నైతికతను నిర్వచిస్తుంది.
సెక్షన్‌ II అంతర్జాతీయ అనుభవాన్ని వర్ణిస్తుంది.
సెక్షన్‌ III సంస్థాగత, చట్టపరమైన చట్రం ద్వారా దేశంలో పరిపాలనలో నిజాయితీని ఎలా బలోపేతం చేయవచ్చునో చర్చిస్తుంది.
ఆలోచన.
ఎథిక్స్‌ (నైతికవిలువలు) అనే పదం ఎథికోస్‌ అనే గ్రీకు పదం నుంచి పుట్టింది.
అలవాటు నుంచి వచ్చింది అనేది దీని అర్థం.
సంస్కృతి, విలువలు, శీలం, తప్పొప్పుల విచక్షణ అనేవి నిస్సందేహంగా నైతికవిలువలను లెక్కగట్టే సాధనాలే.
అదే సమయంలో నైతికతతో కూడిన పాలన సాకారమయ్యేలా సంస్థలూ, సంస్థాగత చట్రాలు నిర్వహించే పాత్రను తక్కువగా చూడలేం.
ప్రజలలో నైతిక విలువలను కేవలం అత్యున్నత నైతిక విలువలను వల్లెవేయటానికే పరిమితం కాదు.
ప్రభుత్వ ప్రతినిధులను వారి తప్పొప్పులకు చట్టపరంగా బాధ్యులను చేయటానికి కూడా వర్తిస్తుంది.
ప్రజారోగ్య ఇంజినీరింగ్ శాఖ, గ్రామ పంచాయతీలు దాని ఉపకమిటీలు ప్రభుత్వ సేవల పాత్ర పోషిస్తాయి.
నీటి నాణ్యత లేని ప్రదేశాలు, ఎడారి, దుర్భిక్ష పీడిత ప్రాంతాల్లోని గ్రామాలు, ఎస్‌సి / ఎస్‌టి మెజారిటీ గ్రామాలు, సంసద్ ఆదర్శ్ గ్రామ యోజన గ్రామాలను ప్రాధాన్యతా ప్రాంతాలుగా జల్ జీవన్ కార్యక్రమం కింద గుర్తించారు.
కలుషిత నీటిని వినియోగించడం వల్ల నీటి సంబంధిత వ్యాధులు ప్రబలే ప్రమాదం ఉంటుంది.
దేశంలో మంచినీటికి భూగర్భ జలాలే ప్రధాన వనరుగా ఉన్నాయి.
కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఆర్సెనిక్, ఫ్లోరైడ్, ఐరన్, క్షారత, నైట్రేట్, ఖనిజ కాలుష్యం అధికంగా ఉంది.
జెజెఎం కింద నీటి నాణ్యత తక్కువగా ఉన్న గ్రామాలను రక్షిత మంచినీరు అందించేందుకు ప్రాధాన్యతాక్రమంలో ముందు వరుసలో ఉంచారు.
దేశంలోని వివిధ రాష్ట్రాలు / కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో ప్రజల కోసం మంచినీటి పరీక్షా కేంద్రాలు ప్రారంభించారు.
ప్రజలు ఈ కేంద్రాల్లో తక్కువ ధరకే నీటి నమూనాలు పరీక్ష చేయించుకుని తాము తాగే మంచినీటి నాణ్యతను తెలుసుకోవచ్చు.
దీని వల్ల ప్రజారోగ్యం మెరుగుపడుతుంది.
నీటి ద్వారా సంక్రమించే వ్యాధులు తగ్గి ఆ వ్యాధుల ప్రభావానికి గురయ్యే ప్రమాదం అధికంగా గల గర్భిణీలు, పిల్లలు సహా మొత్తం గ్రామీణ జనాభా లబ్ధి పొందుతారు.
పిల్లలపై ప్రత్యేక దృష్టి
పిల్లలు నీటి నుంచి సంక్రమించే వ్యాధులకు అధికంగా గురయ్యే ప్రమాదం ఉంది.
వారు ఎక్కువ సమయం పాఠశాలలు, అంగన్వాడీ కేంద్రాలు, ఆశ్రమ పాఠశాలల్లో (గిరిజన రెసిడెన్షియల్ విద్యాలయాలు) గడుపుతారు.
అందుకే ఇలాంటి సంస్థలకు ఉద్యమ స్ఫూర్తితో పైప్‌ల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా ఏర్పాట్లు చేపట్టారు.
ఇప్పటివరకు ఆంధ్రప్రదేశ్, గోవా, హర్యానా, హిమాచల్‍ప్రదేశ్, తమిళనాడు, తెలంగాణ రాష్ట్రాలు తమ పాఠశాలలు, అంగన్వాడీ కేంద్రాలకు ట్యాప్‌ల ద్వారా నూరు శాతం నీరు సరఫరా చేస్తున్నాయి.
మానవ విముక్తి సాహిత్యం
దళిత సాహిత్యం సాంఘిక జీవన స్థితిగతుల ప్రతిబింబం
జాతీయ ఉద్యమ కాలంలో హరిజన అభ్యుదయ కవిత్వంగా వెలువడిన దశ తొలిదశ కాగా వామపక్ష భావజాలంతో పీడిత వర్గ కవిత్వంగా వికసించడం రెండవ దశ.
స్వాతంత్ర అనంతరం కవిత్వంలో దళితుల మూలాలు, అస్తిత్వాన్ని వెదుక్కొనే కవిత్వం వెలువడింది.
ఈ కవిత్వం సామాజిక జీవితంలోని ఘోరమైన అమానవీయతను అక్షరబద్ధం చేసింది.
దళిత సాహిత్యం అంటే మానవ విముక్తి సాహిత్యం.
ఈ సాహిత్యం అకస్మాత్‌గా ఊడిపడింది కాదు, అవసరం నుంచి వచ్చింది.
ఈ కాలంలో దళిత సాహిత్యం ఉధృతంగా రావడమే కాకుండా అనేక మంది కొత్తగా తమ కలాలకు పదును పెట్టారు.
భాష, వస్తువు విషయంలో మార్పు ప్రస్ఫుటంగా తీసుకువచ్చింది.
సాంఘిక అసమానతలకు గురై, అంటరాని వారిగా గుర్తింపబడి, శారీరక శ్రమపై ఆధారపడి జీవితాలను వెళ్లదీస్తూ సమాజ సంపదను పెంచుతున్న వారిని దళితులుగా పరిగణిస్తారు.
అటువంటి వారి వేదనలను, రోధనలను, కష్టాలను, కన్నీళ్ళను, యధార్ధ జీవిత దృశ్యాలను ప్రతిబింబించేదే దళిత సాహిత్యం.
ఆదిమ సమాజ దశ నుండి ఆధునిక సమాజం వరకూ ఎన్నో అంతరాలు ఉన్నాయి.
మత, వర్గ, వర్ణ, భాష, ప్రాంతీయ, లింగ భేదాల వల్ల మానవుల మధ్య సంఘర్షణ అనివార్యం అవుతుంది.
సవ్యదిశలో జరిగే సంఘర్షణల వల్ల సమాజంలో కొత్త పరిణామాలు సంభవిస్తున్నాయి.
సాహిత్యంలోనూ ఇటువంటి పరిణామాలు వర్ణితం అవుతున్నాయి.
సంప్రదాయ, అభ్యుదయ, దిగంబర, విప్లవ, స్త్రీ వాద సాహిత్య ధోరణులకు ఆ సమాజ పరిణామాలే ప్రధాన కారణాలు అయ్యాయి.
అలాంటి నేపథ్యం నుండే దళిత సాహిత్యం కూడా ఆవిర్భవించింది.
దళిత సాహిత్య ఆవిర్భావంతో సాహిత్య విస్తృతి పెరిగింది.
భారతీయ సమాజంలో ప్రత్యేకంగా కనిపించే వర్ణ వ్యవస్థ, కుల వ్యవస్థగా రూపాంతరం చెందటం, ఆ కులాన్ని ఆశ్రయించుకొని వృత్తులు, ఆ వృత్తులు వంశ పారంపర్యం కావటం, దాని వల్ల కొన్ని వృత్తుల వారికే సామాజిక గౌరవం ఆపాదింపబడటం వల్ల దళితులు ఆత్మన్యూనతకు గురికావలసిన పరిస్థితులు ఏర్పడ్డాయి.
వివిధ సామాజిక ఉద్యమాల వల్ల వచ్చిన మార్పుల ఫలితంగా, ప్రభుత్వం చేపట్టిన ప్రత్యేక చర్యల వల్ల దళితులు కూడా విద్య అవకాశాలను పొందగలుగుతున్నారు.
ఉద్యోగ రంగాల్లో ప్రవేశించగలుగుతున్నారు.
వృత్తులు మారడంతో ఆర్థిక స్థితిగతుల్లోనూ మార్పులు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి.
ఫలితంగా సంస్కృతిలోనూ అనూహ్యమైన మార్పులు సంభవిస్తున్నాయి ఆత్మన్యూనత నుండి ఆత్మగౌరవం ప్రకటించే స్థాయికి దళితులు ఎదుగుతున్నారు.
ఇవి అన్నీ దళితులు, దళితేతరులు రాస్తున్న వివిధ సాహిత్య ప్రక్రియల వల్ల స్పష్టం అవుతున్నాయి.
" మెండైన బ్రాహ్మణుడు మెట్టు భూమి యొకటే చండాలుడు ఉండేటి సరి భూమి యొకటే " అని ఎప్పుడో వంద ఏళ్ల క్రితం ' బ్రహ్మమొక్కటే ' అని గళమెత్తాడు అన్నమయ్య.
చాపకూడుతో సమానత్వాన్ని సాధించ ప్రయత్నించాడు బ్రహ్మనాయుడు.
మతం పేరుతో సాగుతున్న అమానవీయ వ్యవస్థని ఎండగట్టాడు వేమన.
భారతీయ సంస్కృతి పై మాయని మచ్చలా నిలిచిన ఈ ఆచారాలు ప్రజల నరనరాల్లో జీర్ణించుకుపోయాయి.
తారతమ్యాలు తెలియని లేతమనసుల ఆటపాటల్లో కూడా ఈ అసమానతని ఉగ్గుపాలతో పట్టించిందీ సమాజం.
మధ్యయుగంలో వీరశైవ, వీరవైష్ణవాలు, ఇస్లాం కొంత వరకూ నిమ్నజాతుల్లో చలనశీలతకి అవకాశం ఇచ్చినా, ఆధునిక యుగ ఆరంభానికి కులవ్యవస్థ పాతుకుపోయింది.
స్థానిక యాజమాన్య వ్యవస్థ ప్రాముఖ్యత పోయి వ్యవసాయంలో వ్యాపారకోణం అంకురించింది
భూత, వర్తమానాలను అనుసంధానం చేస్తూ అజయన్ నవల ఒచంతురుతు, పులచోన్మార్ గ్రామాలు కథా స్థలంగా చరిత్రను తాజా పరిమళంతో వివరిస్తుంది.
ముకుందన్ నవల " కేశవంటే విలాపంగల్ " ' (ది లామెంట్స్ ఆఫ్ కేశవ) ' కేరళ చరిత్రతో పెనవేసుకున్న రాజకీయ ఇతివృత్తంతో సాగుతుంది.
నేటి రాజకీయ నాయకుల్లో నైతిక విలువలు లేకపోవడాన్ని, వారి రాజీ ధోరణిని విమర్శించే ఈ నవల - సొంత జీవితంలో సైతం విలువలకు కట్టుబడి ఉన్న అప్పుడే విప్లవ కార్యకలాపాలలో పాల్గొనాలి అన్న ఆదర్శాన్ని నొక్కి చెపుతుంది.
విశాలమైన కాన్వాస్ పై చరిత్రను, రాజకీయాలను, స్వాతంత్ర్య సమరంలో వెలుగులోకి రాని ఘట్టాలను దృశ్యమానం చేసిన ఈ నవలను ఐంద్రజాలిక ఇతిహాసంగా అభివర్ణించారు.
ఇందులోని కథన పద్ధతి, పాఠకుడిని వాస్తవ ప్రపంచం నుంచి అవాస్తవ ప్రపంచంలోకి తీసుకుపోతుంది.
" మ్యాన్ హంట్ " పేరున ఇది అనువాదితము అయినది.
చరిత్రతో కలనేసిన ఇలాంటి నవలలతో పాటు కేరళ సామాజిక - సాంస్కృతిక చరిత్రను ఆధారం చేసుకున్న వ్యంగ్య రచనలు కూడా చాలా వున్నాయి.
లోతుగా చూస్తే ఈ రచనలో సమకాలీన భారతీయ రాజకీయాల నిశిత విశ్లేషణ ఉన్నట్టు అర్థము అవుతుంది.
ప్రతి ఏటా లభ్యం అవుతున్న భూజల వనరుల సామర్ధ్యానికి మించి నీటిని తోడెయ్యడం వల్ల దీన్ని నియంత్రించవలసిన ఆవశ్యకత ఏర్పడింది.
ఈ లక్ష్య సాధన కోసమే ప్రభుత్వం అటల్ భూజల్ యోజనను చేపట్టింది.
ఈ లక్ష్య సాధన దిశగా, కేంద్రం దూర దృష్టితో '' ప్రధాన మంత్రి కృషి సించయి యోజన " (ప్రధాన మంత్రి సాగు నీటి పథకం) ను చేపట్టింది.
కేంద్ర ప్రభుత్వ సౌజన్యంతో అమలు చేస్తున్న ఈ సూక్ష్మ సాగునీటి పథకం ద్వారా వ్యవసాయ రంగంలో రైతులు డ్రిప్, స్ర్పింక్లర్ల వంటి పరికరాల వినియోగించేలా, ప్రోత్సహించి ఆధునిక సాంకేతికతను వారికి అందుబాటులోకి తీసుకువచ్చి సమర్ధవంతమైన నీటి వినియోగం జరిగేలా చేయాలి అని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
దేశవ్యాప్తంగా నీటి వనరుల పునరాభివృద్ధితో పాటు కోట్లాది మంది ప్రజలకు రక్షిత తాగునీరు అందించడానికి కేంద్ర జలశక్తి మంత్రిత్వశాఖ నూతన ప్రణాళికలను రూపొందించింది.
దేశ సంపద గణనీయమైన వృద్ధిని సాధించే ఉల్లాసభరితమైన పరిస్థితులలో ఉన్నాం మనం.
ఇజ్రాయిల్ దేశం నీటి ఎద్దడి ఎదుర్కొనే స్థాయి నుండి నీటి భద్రత కలిగిన దేశంగా అభివృద్ధి చెందింది.
ప్రధాన మంత్రి కూడా దేశ ప్రజల నుండి ఇదే విధమైన ఆకాంక్షలు ఉన్నాయి.
ఆయన నీటిని పరమేశ్వరునితో పోల్చారు.
ప్రతి కుటుంబానికీ ప్రతి వ్యక్తికీ నీరు అందించి ఆశీస్సులు పొందాలి అని ప్రోత్సహించారు.
ఈ దిశగా కేంద్ర జల శక్తి మంత్రిత్వ శాఖ దైవకార్యాన్ని నిర్వహిస్తోంది.
ఉత్పత్తి విధానాలు, దానికి అనంతంగా వనరుల వినియోగం దృష్ట్యా ఎకాలజిని దృష్టిలో ఉంచకున్న ఎకానమి అవసరము అని చెబుతూ హింసాత్మకమైన విధానాలు తగవన్నారు.
ఈయన బుద్ధుడు, స్పినోజా, మహాత్మాగాంధీ ప్రభావాలకు లోనయిన వ్యక్తి.
ప్రకృతి సంరక్షణ అనే దానిలో అహింస కీలకం అయ్యింది అని ఆయన అంటారు.
మనిషి - పర్యావరణ సంబంధం గురించి వివరించడంలో వీరు గాంధీజీ ఆలోచనలను స్వీకరించారు.
చిప్కో ఉద్యమంతో పర్యావరణ పోరాటాలు భారతదేశంలో మొదలు అయ్యాయి అని కూడా గుహ అంటారు.
దీని తీరు మీద గాంధీజీ ప్రభావం వుంది.
అలాగే కేరళలో జరిగిన సైలెంట్ వ్యాలీ ప్రాజెక్టు, మధ్యప్రదేశ్‍లో జరిగిన నర్మదా బచావ్ ఆందోళన ఉద్యమాలలో కూడా గాంధీ ప్రభావం ఉంది.
వీటి వెనుక ఉన్న వ్యక్తుల రాజకీయ సిద్ధాంతాలు వేర్వేరు కావచ్చు.
అయితే వీరు అంతా గాంధీ అహింసనూ, సత్యాగ్రహ భావనను ఉద్యమం నడిపిన తీరులో పాటించారు.
భారతదేశంలో పర్యావరణ ఉద్యమాలలో పేదలు కీలకపాత్ర వహించగా ఇతర దేశాలలో నగర మధ్య తరగతి వ్యక్తులు ప్రధానంగా పోరాడుతున్నారు.
చిప్కో ఉద్యమంలో స్థానికులు ప్రధాన భూమిక పోషించగా; నర్మద బచావ్ ఆందోళనలో ప్రధాన గిరిజనులు పాల్గొన్నారు.
వీటి అన్నిటిలో గాంధీ ముద్ర ఎంతో కొంత కనబడుతుంది.
ఇలా ఎంతో మంది!
గాంధీజీ ఆలోచనాధార అజరామరమైన అమృతభాండం!
దాన్ని ప్రపంచానికి గ్రోలే శక్తి ఉంటే మరింత అహింసాత్మకంగా, మానవీయంగా పరిణామం చెందుతుంది.
గాంధీజీ పర్యావరణ ఆలోచనలకు సైద్ధాంతిక పునాది స్పష్టంగా ఉంది.
కానీ దాన్ని అందుకునే ఎరుకే ఈ ప్రపంచానికి అవసరం!
పరివర్తన
నీటి లభ్యత వల్ల విద్యా సౌలభ్యం, అందరికీ అవకాశం
జల జీవన్ మిషన్ ద్వారా వేగంగా, విస్తృత స్థాయిలో పనులు చేపడుతున్న తీరు లక్ష్యాలను సకాలంలో సాధించాలి అన్న ప్రభుత్వం చిత్తశుద్ధికి ఈ పథకాలే నిదర్శనం.
గత కొన్ని నెలలుగా కోవిడ్ - 19 కారణంగా మూతబడిన పాఠశాలలు తిరిగి తెరచుకునే సానుకూల పరిస్థితులు రావడంతో విద్యార్థుల ఆరోగ్యాన్ని ఇతర అవసరాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని పాఠశాలలను తిరిగి ప్రారంభించే అంశంపై దేశవ్యాప్తంగా ప్రభుత్వ అధికారులు, టీచర్లు, తల్లిదండ్రులు మల్లగుల్లాలు పడుతున్నారు.
ఈ కొత్త పరిస్థితులకు విద్యార్థులు అలవాటుపడాలి.
గతంలో ఎన్నడూ లేని విధంగా రక్షణ మాస్కులు ధరించి తరగతి గదుల్లో కూర్చోవాలి.
అదే విధంగా వారు తమ చేతులను నీరు లేదా సబ్బుతో ఎప్పటికిఅప్పుడు కడుక్కోవడాన్ని అలవాటుగా చేసుకోవాలి.
ఎందుకంటే తరిమివేయడానికి చేతులను క్రమం తప్పకుండా కడుక్కోవడం అన్నది అత్యంత కీలకంగా మారింది.
ముఖ్యంగా పాఠశాలల్లో టాయిలెట్ల విషయంలో అత్యంత జాగ్రత్త తీసుకోవాలి.
నిరంతరం నీరు లభించేలా చర్యలు చేపట్టాలి.
పిల్లల ఆరోగ్యకర వాతావరణానికి, శుభ్రతకు వీలు కలుగుతుంది.
దీనివల్ల ముఖ్యంగా కౌమార దశలో ఉన్న ఆడపిల్లలు, ఉపాధ్యాయినులు తమ ప్రత్యేక పరిస్థితుల్లో సైతం పాఠశాలలకు హాజరయ్యేలా చేయవచ్చు.
పిల్లల జీవితాల్లో పాఠశాలలు, అంగన్వాడీ కేంద్రాలు ఎంతో కీలక భూమికను పోషిస్తాయి.
సానుకూల ఆరోగ్యకర ప్రవర్తన రీతులను పిల్లలు తెలుసుకోవడానికి ఈ కేంద్రాలు ఎంతో ముఖ్యమైనవి.
అలాగే తల్లులకు పిల్లల పెంపకం విషయంలోనూ సంరక్షణా నైపుణ్యాన్ని పెంపొందించుకునే విషయంలోనూ ఈ కేంద్రాలు అండగా నిలుస్తాయి.
పారిశుద్ధ్యం, శుభ్రతను అలవాటుగా చేసుకోవాలి అంటే ఇలాంటి సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉన్న ప్రదేశాలు ఉంటేనే సాధ్యం.
అలాగే ఎప్పటికిఅప్పుడు అంటువ్యాధులు వ్యాపించకుండా పరిసరాలను పరిశుభ్రం చేయడానికి అలాగే తగిన నియంత్రణ చర్యలను చేపట్టే విషయంలోనూ పారిశుద్ధ్య సిబ్బంది కీలక భూమిక పోషించాలి.
గత ఏడాది భారత్ తాకిడికి గురి కావడానికి ముందునుంచే పాఠశాలలు, దేశవ్యాప్తంగా అంగన్వాడీ కేంద్రాలు (ముఖ్యంగా తేలికగా అంటువ్యాధులకు లోనయ్యే సామాజిక వర్గాలు, ప్రాంతాలు) నిరంతర మంచినీటి సరఫరా లేక ఇబ్బందులు పడుతూనే ఉన్నాయి.
జల పాలనకు
బహుముఖ ప్రణాళిక
జల పాలన, నీటి నిర్వహణలో గల అనేక సమస్యల పరిష్కారానికి, వివిధ కోణాలలో చర్యలు అవసరం అవుతాయి.
సమస్యల సంక్లిష్టత దృష్ట్యా, సమస్యల సమర్ధ పరిష్కారానికి బహుముఖ వ్యూహం అవసరం అవుతుంది.
ఆ అన్నింటినీ మించి, అమూల్య వనరు సుస్థిర వినియోగ ప్రణాళికలకు మూలాధారం అయిన సమాజ భాగస్వామ్యం, మరింత కీలకం.
జలం జీవాధారం.
ప్రాణికోటి మనుగడకు నీరే మూలాధారం.
పరిమితంగా మాత్రమే లభించే సహజ వనరు, నీరు.
మారుతూ ఉంటాయి.
అందులో భౌగోళిక పరిస్థితులు ఇతర కారణాల వలన మనం ఆ మొత్తం నీటిని కూడా పూర్తిగా వినియోగించుకోలేము.
ఇవి తమ ఉప నదులతో పాటు తూర్పు దిశగా ప్రవహించి, బంగాళాఖాతంలో కలిసే మార్గంలో తూర్పు - మధ్య మహారాష్ట్ర ప్రాంతాల్లో అధిక శాతానికి సాగునీరు అందించి అక్కడి భూములను సస్యశ్యామలం చేస్తుంటాయి.
వీటితోపాటు పశ్చిమ కనుమల్లో పుట్టే అనేక చిన్న నదులు పశ్చిమంగా ప్రవహించి అరేబియా సముద్రంలో కలుస్తాయి.
అత్యంత విచ్ఛిన్నమైన, అతుకులతో నిండిన కొంకణ్ ప్రాంతం ఇరుకైన లోయలు - స్వల్ప స్థాయి ఎర్ర రాతి శిలలతో కూడిన పీఠభూమి తరహాలో కనిపిస్తూ ఉంటుంది.