Sankalp-Bahad/NER-Dataset huggingface dataset:
క్రీ.శ. 1213లో కాకతీయుల వంశానికి చెందిన గణపతిదేవుని సైన్యాధ్యక్షుడు రేచర్ల రుద్రుడు ఇసుక పునాదులపై నిర్మించిన రామప్ప దేవాలయాన్ని యునెస్కో చారిత్రక సంపదగా గుర్తించింది.
భారతదేశ 73వ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం సందర్భంగా ఆగస్టు 15న ప్రభుత్వం జల్ జీవన్ మిషన్ను ప్రకటించింది.
19వ శతాబ్దం చివర్లో గ్రామీణ ఆర్దిక వ్యవస్థలో వ్యవస్థీకృతమైన మార్పులు వచ్చాయి.
ఇందులో ' 60ల నుంచి నేటి వరకు భారత ప్రజాస్వామ్య చరిత్రను మన కళ్ళ ఎదుట ఉంచుతాడు రచయిత.
2021 - 22 కేంద్ర బడ్జెట్‌లో సార్వత్రిక త్రాగునీటి సరఫరాకు, స్వచ్ఛ భారత్ మిషన్‌కు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం కల్పించారు.
నవ శకం 20వ శతాబ్దిలో ప్రవేశించిన అప్పుడు ఉర్దూ కవిత్వం స్వరం, పదాలు మారిపోయాయి.
((బ్రిజ్ నారాయణ్ చక్ బస్త్ (1882 - 1926), ఇక్బాల్ (1876 - 1938), ఫనీ బదాయనీ (1879 - 1961), జిగర్ మెురాదాబాదీ (1890 - 1960), జోష్ మలిహాబాదీ (1898 - 1982), రఘుపతి సహాయ్, ఫిరాక్ గోరఖ్ పురి (1896 - 1982), ఆనంద్ నారాయణ్ ముల్లా (1901 - 1997) వంటి కవుల కవితల్లో సమకాలీన సునిశితత్వం కనిపిస్తుంది.
మజాజ్ (1911 - 1955), మజ్రూహ్ సుల్తాన్ పురి (1919 - 2000), మక్దూం మొహియుద్దీన్ (1908 - 1969), సహిర్ లుధియాన్వి (1921 1980), అలీ సర్దార్ జాఫ్రీ (1913 - 2000) వంటి కవులు కవిత్వంలో కార్మికుల పోరాటాలు, సమాజంలో అణచివేతకు గురైన కార్మికుల దుస్థితని వర్ణించారు.
కున్వర్ మొహీందర్సింగ్ బేడీ (1909 - 1998), ఖుమార్ బారాబంక్వి (1919 - 1999), షమీమ్ జైపురి (మ్రణం 2003), బషీర్ బదర్ (జననం 1935) ప్రముఖ కవులుగా పేరు గడించారు.
దేశంలో నీటి అవసరాలు, నీటి లభ్యత అంశాల పై ప్రత్యేక దృష్టిని కేంద్రీకరించడంతో పాటుగా నీటి యాజమాన్యానికి సమగ్ర స్వరూపం ఇచ్చేందుకు, కేంద్ర ప్రభుత్వం 2019 మే నెలలో అత్యున్నత స్థాయిలో కీలక విధాన నిర్ణయం తీసుకుంది.
బ్రిటిష్ అధికారులకు, వంటి స్థానిక భాషలు నేర్పేందుకు బ్రిటిష్ ఇండియా గవర్నర్ జనరల్ లార్డ్ వెలెస్లీ సంవత్సరంలో ఫోర్ట్ విలియం కాలేజి కోల్‍కత్తాలో ఏర్పాటు చేశారు.
లోక్​సభకు, శాసనసభలకు ఐదు ఏళ్లకు ఒకసారి పెద్ద ఎత్తున సాధారణ ఎన్నికలు నిర్వహించినప్పుడు, ఓటర్లు కూడా ఎక్కువ ఆసక్తి కనబరుస్తూ అధిక సంఖ్యలో పాల్గొనే అవకాశం ఉంటుంది.
వారిలో మీర్ అమ్మాన్ (1748 - 1823), సయ్యద్ హైదరీ (1768 - 1806), బేణీ నారాయణ్, లాలూ లాల్ (1763 - 1835) వంటి వారు ఉన్నారు.
20వ శతాబ్ధి ప్రారంభంలో భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం ఉదృతం కావడంతో పలువురు కవులు, రచయితలు దేశభక్తిని ప్రేరేపించే రచనలు చేస్తూ సంపూర్ణ హృదయంతో స్వాతంత్ర్య పోరాటంలోకి దూకారు.
నజీర్ అహ్మద్ (1836 - 1912) వంటి నవలాకారులు రోజువారీ జీవితానికి సంబంధించిన కథలను నవలలుగా రచించారు.
రతన్ నాథ్ ధార్ సర్ సహర్ (1846 - 1903), షరార్ (1860 - 1926), ఎంతో ప్రాచుర్యం పొందిన " ఉమ్రావ్ జాన్ అదా " నవలను రచించిన మీర్జా హదీ రుస్వా (1857 - 1931) ప్రముఖ నవలాకారుడు.
పర్యవసానంగా ప్రభుత్వం ఆగస్టు 2019లో ముడి అగరొత్తుల దిగుమతిని నియంత్రించింది.
తొలి కవితా సంకలనం వెలువరించిన ఘనత, వలీ దఖానీ (1667 - 1707) కి దక్కుతుంది.
వెదురు రంగాన్ని క్లస్టర్ ఆధారిత పరిశ్రమగా అభివృద్ది చేయాలి అనే లక్ష్యంతో జాతీయ వెదురు మిషన్ (ఎన్‍బిఎం) ను 2018 - 19 లో పునర్వ్యవస్థీకరించారు.
18వ శతాబ్దిలో మీర్ తకీ మీర్ (1723 - 1810) సాహితీ రంగంలో ప్రవేశించడం కవిత్వం కొత్త శిఖరాలకు చేరింది.
జర్మన్ గ్రీన్ పార్టీ వ్యవస్థాపకులు పెట్రకెల్లీ (Petra Kelly - 92) గాంధీజీ స్ఫూర్తిని గురించి స్పష్టంగా పేర్కొన్నారు.
' డీప్ ఎకాలజి ' భావనను ప్రతిపాదించిన ఎర్న్ నెస్ (Arne Naess 1912 - 2009) గ్రీన్ మూమెంట్స్‌లో ‍ మార్గదర్శి కూడా.
అంటే - నాగాలాండ్, పుదుచ్చేరిల్లో తప్ప దాదాపు మిగిలిన అన్ని శాసనసభలకు, లోక్‍సభకు సాధారణ ఎన్నికలు ఒకేసారి అదీ చివరిసారిగా జరిగింది - 1967 లోనే.
ఈ సంవత్సరంలో ఏర్పాటు అయిన లోక్‍సభ - దాని కాలపరిమితి ముగియకుండానే 1971లో ముందుగానే రద్దయింది.
18వ శతాబ్దికి చెందిన ప్రముఖ కవుల్లో సౌదా (1713 - 1781), మీర్ దర్ద్ (1720 - 1785) కైం చాంద్ పురి (1722 - 1793), ఇన్షా (1752 - 1817), ఖలందర్ బక్ష్ జురత్ (1748 - 1809), మషాఫి ఘలామ్ హందాని (1751 - 1824) ఉన్నారు.
సాహితీ చరిత్రలో అత్యంత ప్రత్యేకత సంతరించుకున్న కవి నజీర్ అక్బరాబాది (1740 - 1830).
ఇందులో భాగంగా కేంద్ర ప్రభుత్వ స్థాయి నుంచి స్థానిక ప్రభుత్వాల స్థాయి వరకూ వివిధ పాలక విభాగాల ఈ - గవర్నెన్స్‌ కార్యక్రమాల ప్రభావాన్ని అంచనా వేయడం లక్ష్యంగా 2019 ఆగస్టులో ' నేషనల్‌ ఈ - గవర్నెన్స్‌ సర్వీసెస్‌ డెలివరీ అసెస్‌మెంట్ ' (ఎన్‌ఇఎస్‌డిఎ) చట్రాన్ని కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టింది.
ఆ తరువాత 1975లో దేశంలో ఆత్యయిక పరిస్థితి (ఎమర్జెన్సీ) విధించిన సందర్భంలో లోక్‍సభ వ్యవధిని పొడిగించడం, 1977 నాటి లోక్‍సభ ఎన్నికల తరువాత కొన్ని రాష్ట్రాల్లో శాసన సభలను రద్దు చేయడంతో ఉమ్మడి ఎన్నికల పద్ధతి చిందరవందర అయింది.
19వ శతాబ్ది కవితకు స్వర్ణయుగంగా పరిగణిస్తారు.
జాక్ (1790 - 1854), బహదూర్ షా జఫర్ (1775 - 1862), మోమిన్ (1800 - 1851), గాలిబ్ (1797 - 1869) వంటి ప్రముఖ కవులు ఆవిర్భవించిన సమయం అది.
ఎన్నికలను ప్రకటించిన తేదీనుండి ఓటింగ్ జరగడానికి ముందు కనీసం 25 రోజుల వ్యవధి ఉండడం చట్టరీత్యా తప్పనిసరి.
అందువల్ల సభల కాలపరిమితి మూడు నాలుగు నెలలకు అటూఇటూగా ముగిసే పరిస్థితులు ఉన్నప్పుడు, ఒకేసారి ఎన్నికలను నిర్వహించడం చట్టరీత్యా సాధ్యం.
6 నెలలలోపు మాత్రమే, అంతకంటే ముందు మాత్రం కుదరదు.
‍ఐదు ఏళ్ళ కాలపరిమితి ముగిసిన తరువాత సభ రద్దు అవుతుంది ".
2004లో నోబెల్ శాంతి బహుమతి పొందిన కెన్యా దేశపు పర్యావరణ యోధ వంగరి మథాయ్ (1940 - 2011) గాంధీజీ సిద్ధాంతాలతో స్ఫూర్తి పొందిన వ్యక్తి.
15 ఏండ్ల సుధీర్ఘ ఉద్యమ అనంతరం 2014లో తెలంగాణ రాష్ట్రం దేశంలో 29వ రాష్ట్రంగా ఉనికిలోకి వచ్చింది.
గత సంవత్సరం డిసెంబర్లో రంజిత్ సింగ్ దిసాలేకు ప్రతిష్ఠాత్మకమైన గ్లోబల్ టీచర్ అవార్డు లభించింది.
2019 అక్టోబర్ 2 మహాత్మాగాంధీ 150వ జయంతిని పురస్కరించుకుని ఆయనకు నివాళిగా దేశాన్ని బహిరంగ మలమూత్ర విసర్జనరహిత దేశంగా ప్రకటించారు.
స్వాతంత్య్రం వచ్చిన తరువాత మన దేశంలో లోక్‍సభకు, శాసనసభలకు ఉమ్మడి ఎన్నికల నిర్వహణ అనేది మొదటి రెండు దశాబ్దాల్లోనే చూసాం.
లోక్‍సభకు, శాసనసభకు మొదటి సాధారణ ఎన్నికలు అక్టోబరు, 1951లో ఒకేసారి మొదలయి ఆరు నెలల పాటు జరిగాయి.
దేశంలోని గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ప్రతి ఇంటికీ 2024 నాటికల్లా కుళాయి ద్వారా నీటిని అందించాలి అనే లక్ష్యంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం " జల్ జీవన్ మిషన్ " ప్రధాన కార్యక్రమాన్ని చేపట్టింది.
20వ శతాబ్దపు చివరి దశాబ్దంలో వచ్చిన నవలల్లో ప్రశంసలు అందుకున్న పెరుంబదవం శ్రీధరన్ ' ఒరు సంకీర్తనం పోలె (లైక్ ఏ సాంగ్) ' ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించదగ్గది.
ఆరోగ్య భారత్ కు ఊతం ఇచ్చేలా 2021 - 22 బడ్జెట్ కేటాయింపులు.
20వ శతాబ్దపు చివరి దశాబ్దాల్లో ప్రచురితమైన రచనలు తమ కథన శైలిలో ఐతిహ్యం, వాస్తవికత, మాజికల్ రియలిజంలను సమ్మేళనం చేశాయి, నవలా ప్రక్రియలో అలాంటి ప్రయోగాలు ప్రస్తుత శతాబ్దంలో ఇంకా పెరిగాయి.
సెప్టెంబరు, 2020లో ఈ గ్రామంలోని ప్రతి ఇంటికీ నల్లా కనెక్షన్ ద్వారా నీరు సరఫరా చేసే కార్యక్రమం ప్రారంభమైంది.
2030 నాటికల్లా దేశపు నీటి అవసరాలు అందుబాటులో ఉండే నీటికి రెట్టింపు అవుతాయి అని కూడా ఆ నివేదిక లెక్కగట్టింది.
20వ శతాబ్దం చివరి దశాబ్దాలలో రాయడం ఆరంభించిన నవలా రచయితలు వస్తుపరంగా, శైలిపరంగా కొత్త పుంతలు తొక్కుతున్నారు, అందుకు కారణం పోస్ట్ - మోడరన్ సాహితీరీతులు వారిని అమితంగా ప్రభావితం చేయడమే.
నరేంద్ర మోదీ నాయకత్వంలో ప్రభుత్వం 2014 నుంచి నీటి యాజమాన్యం విషయంలో క్రియాశీలంగా వ్యవహరిస్తోంది.
అటుపైన భారత సాహితీ పరిణామంలో కొత్త దశ మొదలు అవగా తదుపరి మూడు దశాబ్దాలూ సమాజం ఎదుర్కొంటున్న కొత్త సమస్యలను కథలు, నవలలు ప్రముఖంగా ప్రస్తావించాయి.
తద్వారా రాబోయే 30 సంవత్సరాల పాటు అవి పని చేసేలా తీర్చిదిద్ది ప్రతీ ఇంటికీ ట్యాప్ వాటర్ కనెక్షన్ ఇస్తారు.
ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 2005వ సంవత్సరంలో పోలవరం ప్రాజెక్టుకు సంబంధించి సవివరమైన ప్రాజెక్టు నివేదిక (డిపిఆర్) ను కేంద్ర జల సంఘానికి పరిశీలన నిమిత్తం సమర్పించింది.
- పరిశుభ్రత ద్వారా ఆరోగ్యాన్ని సాధించడమే లక్ష్యంగా 2014 అక్టోబర్ 2న మహాత్ముని స్ఫూర్తితో స్వచ్ఛ భారత్ పథకాన్ని ప్రారంభించారు.
కాబట్టే రాబోయే దశాబ్దాల్లో మాత్రమే గాక పాటు ఉజ్వల రీతిలో ప్రకాశించగలదు అనడంలో నాకు ఎలాంటి సందేహమూ లేదు.
2019 ఆగష్టు 29న ప్రారంభమైన ఈ కార్యక్రమం... జీవనశైలి ఆధారంగా ఎదురయ్యే మధుమేహం, రక్తపోటు వంటివి దేశంలో పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో రోజుకు అరగంట వ్యాయామం చేయాలి అనే స్ఫూర్తిని పెంచింది.
భారతీయ సాహిత్యం పాశ్చాత్య మార్గం పడుతుంది అన్న రెండు దశాబ్దాల ముందటి భావనకు విరుద్ధంగా అనేక భాషల్లో పురాణేతిహాస ప్రధాన మార్గం పట్టింది.
అంతే గాక, 21వ శతాబ్దపు సున్నిత అంశాలకు అనుగుణంగా దాన్ని ప్రదర్శిస్తుండటం ఇందుకు నిదర్శనం.
- కనీస అవసరమైన తాగు‍నీరును ఇంటి ఇంటికీ పైపుల ద్వారా అందిచాలనే లక్ష్యంతో 2019 ఆగష్టు 15న జల్ జీవన్ మిషన్‍ను ప్రకటించారు.
గత 5 - 6 సంవత్సరాలలో టెన్నిస్‌ క్రీడలో వచ్చిన మార్పులను అడిగి తెలుసుకున్నారు.
గంగా నది ప్రవాహంపై 2018 అక్టోబరు నెలలో విడుదల చేసిన చారిత్రాత్మక అధికార ప్రకటన అవిరళ గంగ దిశలో మహత్తర చర్య.
అదే విధంగా స్మార్ట్‌ సిటీల నిర్వాహకులకు పరిస్థితిపై అవగాహన కల్పించడంతో పాటు వారు అత్యవసర స్పందన సేవలు అందించగలిగేలా స్మార్ట్‌ సిటీల కార్యక్రమం కింద సమీకృత కమాండ్‌ అండ్‌ కంట్రోల్‌ సెంటర్లు (ఐసీసీసీ) పనిచేస్తున్న అన్ని నగరాల్లో వాటిని 24 గంటలూ పని చేసే సంధాన కేంద్రాలుగా మార్చేశారు.
నిజానికి దశకం మధ్య ప్రాంతం వరకు పురోగమన ప్రక్రియను వేగవంతం చేయడమే ప్రపంచ వ్యాప్తంగా అభివృద్ధి విధానాలలో ముఖ్య భాగంగా ఉండేది.
అంతకన్నా ఎంతో ముందుగా - కనీసం వెయ్యి ఏళ్లకు పూర్వమే భారతదేశం అనువాద ప్రక్రియను స్వేచ్ఛగా అనుసరిస్తోంది.
అయితే, ఇది అంతా గడచిన 300 ఏళ్ల వ్యవధికి మాత్రమే పరిమితం.
1990 దశకం నాటికి ఈ సిద్ధాంత భావన మారి, ప్రజల అందరి జీవితానికి సంబంధించిన అన్ని అంశాలూ, సక్రమంగా ఉండడమే అనే దిశలో మానవ అభివృద్ధి అన్న భావన రూపొందింది.
కేంద్రం గత ఆరు సంవత్సరాలుగా అనేక సాహసోపేతమైన సంస్కరణలను చేపట్టింది.
ఆధునిక యుగం విషయానికి వస్తే - 19వ శతాబ్దం చివర, 20వ శతాబ్దం తొలినాళ్లలో ప్రత్యేకించి నవలలు, కథలకు సంబంధించి వివిధ భాషలలో అనేక మంది రచయితలు తమ పాశ్చాత్య సమకాలీనులను అనుకరించే ప్రయత్నం చేశారు.
కానీ, ఇదే కాలంలో 1947 దాకా అత్యంత విశిష్టమైన - ' స్వాతంత్ర్య సాహిత్యం ' ఆవిర్భవించింది.
భారత స్వాతంత్ర్యం తర్వాత తొలి రెండు దశాబ్దాల్లో ఆధునికత, ప్రగతి వైపు పయనించడం పై దేశం నిమగ్నం అయిన అపుడు పలు భాషలలో వెలువడిన అనేక పద్యాలు, కథలు, నవలలు, నాటకాలు గ్రామీణ నేపథ్యం పై దృష్టి సారించి, ముఖ్యంగా వ్యవసాయ సమాజం కష్టాలను వెలుగులోకి తెచ్చాయి.
ఈ కనీస, గరిష్ట సూచికల విలువలు ఈ విధంగా ఉన్నాయి: ఆయుఃప్రమాణం - కనీసంగా 20 సంవత్సరాలు, గరిష్టంగా 85 సంవత్సరాలు.
జర్మనీలో జన్మించిన వీరు 22 సంవత్సరాల వయసులో కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయంలో ఆర్థిక శాస్త్రం బోధించిన ప్రతిభాశాలి.
గత కొన్ని నెలలుగా రాష్ట్రంలోని మయూర్భంజ్, కియోంఝర్, రాయగడ, సుందర్గఢ్, కోరాపుట్ పట్టణాలలోని కేంద్రాలలో శిక్షణ, ప్రాసెసింగ్, బ్రాండింగ్, ప్యాకేజింగ్‍కు అవసరమైన యంత్రాలను సేకరిస్తున్నారు.
ఈ మధ్యనే 14 ఏళ్ళ లోపు పిల్లల్ని ఇళ్లలో పనికి పెట్టుకోకపోవటం (బాలకార్మిక నిరోధక చట్టానికి చేసిన సవరణ రీత్యా) కూడా చేర్చారు.
ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ అభివృద్ధి సంస్థ నివేదిక 1990 నుంచి 2019 నాటి వరకు మానవ అభివృద్ధిలో భారతదేశ పురోగమనపు గణంకాలను వెల్లడించింది.
ఐక్యరాజ్య సమితి 2012 డిసెంబరు తీర్మానంలో మొత్తం మానవ అభివృద్ధిని, 2015 తరువాత అభివృద్ధి ఎజెండాలో చేర్పించాల్సిన అవసరాన్ని మరింత నొక్కి చెప్పింది.
అదే సమయంలో ఆయుఃప్రమాణం 12 సంవత్సరాలు పెరిగింది.
అంచనా వేసిన విద్యా సంవత్సరాల ప్రమాణపు గడువు కూడా 4.5 ఏళ్ళు పెరిగాయి.
విద్యా సంవత్సరాలు 3.5 ఏళ్ళు పెరిగాయి.
దేశవ్యాప్తంగా వివిధ రాష్ట్రప్రభుత్వ నోడల్ సంస్థల సహకారంతో వన్‌ధన్ వికాస్ యోజన 18 నెలలుగా త్వరితగతిన అమలు అవుతున్నది.
గంగానది మరియు దాని ఉపనదుల కాయకల్పం కోసం నమామి గంగే కార్యక్రమాన్ని 2014 - 15 సంవత్సరంలో ప్రారంభించడం జరిగింది.
ఆ మేరకు 19వ శతాబ్దం ఆరంభం నుంచీ బాల్య వివాహాలు, సతీసహగమనం వంటి దురాచారాలను వ్యతిరేకిస్తూ ప్రచార ఉద్యమాలు నిర్వహించిన ఆలోచనాపరులు, సంస్కర్తలను కన్న భూమి ఈ రాష్ట్రం అదే సమయంలో మహిళా విద్య, వితంతు పునర్వివాహాలను సమర్థించింది.
ఇక మహిళలు పాఠశాలలు / కళాశాలలకు సైకిళ్లపై వెళ్లడం, బజారుకు వెళ్లి సరకులు తేవడం వంటి కార్యకలాపాలను పూణే (ప్రముఖ విద్యాకూడలి, తూర్పు ఆక్స్​ఫర్డ్​గా ప్రసిద్ధం) తదితర నగరాలు 1930 దశకం ప్రారంభంలోనే చూశాయి.
అంటే కల్లా దేశంలోని ప్రతి గ్రామంలోని ప్రతి ఇంటికీ మంచి నీటి కనెక్షన్ ఇవ్వాలి అనేది దీని లక్ష్యం.
ఆ మేరకు ' జల్ జీవన్ మిషన్ ' కింద 2024 నాటికి గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని ప్రతి ఇంటికీ సురక్షిత, సమృద్ధ నీటి సరఫరాను లక్ష్యంగా నిర్దేశించుకుంది.
అంటే - ఐరాస నిర్దేశిత సుస్థిర లక్ష్యాల సాధన గడువుకు ఆరు ఏళ్లు ముందుగానే ఈ మైలురాయిని చేరబోవడం ఎంతో ప్రశంసనీయం.
దేశవ్యాప్తంగా 2019 ఆగస్టు 15న జల్ జీవన్ మిషన్ ప్రారంభమైంది.
దీనికి ముందు, అంటే క్రీస్తుపూర్వం ఆరో శతాబ్దానికి ముందు ఏ పరాయి పదమూ చొరబడలేదు.
ఫలితంగా 1977 నాటి భారతదేశం మశూచి నుంచి విముక్తి పొందింది.
విస్తృతమైన ప్రచారం ద్వారా 1995 నాటికి దేశ వ్యాప్తంగా అమలు చేయగలిగింది.
కేంద్ర ప్రభుత్వంలో కార్యదర్శి హోదాను పొందాలి అంటే 32 సంవత్సరాల పాటు పని చేయాలి.
అజంతా గుహలు క్రీస్తు పూర్వం 2 - 1 శతాబ్దాల మధ్యకాలానికి చెందినవి కాగా, ఆ తర్వాత 600 ఏళ్లకు ఎల్లోరా గుహలు తవ్వకాల్లో బయటపడ్డాయి.
((రమేశ్‌ చంద్ర దత్‌ 1899లో జాతీయ కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు అయ్యి సుప్రసిద్ధమైన " భారత ఆర్థిక చరిత్ర " పుస్తకం రాశారు.
భారతదేశం స్వాతంత్య్రం పొందడానికి ఏడాది ముందు అంటే 1946 జూలై 1వ తేదీన ఆయన రాజ్యాంగ సలహాదారుగా నియమితుడు అయ్యారు.
ఏటా జూన్ - జూలై మాసాల్లో విఠోబా (విష్ణుమూర్తి అవతారం) ను విశ్వసించే అనేక మంది రైతులు, విశ్వాసులతో వర్కారీ ఉత్సవం నిర్వహించబడుతుంది.
పీపుల్స్‌ ఐఏఎస్‌ ఆఫీసర్‌గా గుర్తింపు పొందిన బ్యాచ్‌ అధికారి ఎస్‌. ఆర్‌. శంకరన్‌ ప్రదర్శించిన నాయకత్వ ప్రతిభ, ఆర్జించిన జనాదరణ ఇందుకు చక్కని ఉదాహరణ.
నయా ఉదారవాదాన్ని అడ్డుకునే దేశీయ గిరిజనులను ముందుంచి సార్వత్రిక పర్యావరణ వాదపు ఆలోచనను సమస్యాత్మకం చేయటంలో అమితవ్ ఘోష్, అరుంధతీ రాయ్, మహాశ్వేతా దేవి రచనలు విజయం సాధించాయి.
విజయ్‍దాన్ దేతా, హీస్నమ్ కన్హయ్యలాల్ లాంటి రచయితలు ఆధునిక సాహిత్యానికి జానపద భావుకత అద్దారు.
ప్రజల హృదయాల్లో ప్రత్యేక స్థానం సంపాదించుకుని నీరాజనాలు అందుకున్న మరో ప్రముఖుడు మైక్రోసాఫ్ట్‌ సత్య నాదెళ్ల తండ్రి బి. ఎన్‌. యుగంధర్‌.
చేతన్ భగత్, అరవింద్ అడిగ లాంటివాళ్లు వెనక్కి రావటమే అందుకు ఉదాహరణ.
ఇటీవలే అంటే ఏళ్ళ క్రితమే అలాంటి హీరో గుర్తింపు పొందిన, మనం కోల్పోయిన మరో ఆణిముత్యం మధుకర్‌ షెట్టి.
మరో ఐఏఎస్‌ అధికారి హర్షగుప్తాతో కలిసి పేదల భూములు దురాక్రమణ చేసిన వారిపై అవిశ్రాంత పోరాటం జరిపి ఆ భూములను చిక్కమగళూర్‌ గ్రామస్థులకు తిరిగి అప్పగించారు.
వారి పట్ల గౌరవపూర్వకంగా ఆ గ్రామవాసులు తమ గ్రామానికి గుప్తా - షెట్టి హల్లీగా నామకరణం చేసుకున్నారు.
ఇప్పుడు అనుజా చౌహాన్, చేతన్ భగత్, అమ్రిష్ త్రిపాఠీ లాంటి మాట్లాడే రచయితలు భారత్ వెలుపల ప్రచురించుకోవటాన్ని పట్టించుకోవటం లేదు.
' ప్రియమైన రచయితలు ' వాట్సాప్ సమూహ అడ్మిన్లలో ఒకరైన రామ శర్మ (బెంగుళూరు) తనదైన పద్దతిలో త్రిపదలను రాస్తూ ప్రచారంలోనికి తీసుకువస్తున్నారు.
' ఇందులేఖ ' తర్వాత, సి. వి. రామన్ పిళ్ళై ' మార్తాండ వర్మ ' (1891), ' ధర్మరాజా ' (1913), " రామరాజ బహదూర్ " (1919) తదితర చారిత్రిక నవలలు వచ్చాయి.
కే. నారాయణ కురుక్కల్ విరచిత " పరప్పురం " (1908) ని మొదటి రాజకీయ నవలగా, అప్పన్ తంపురాన్ ' భాస్కర మీనన్ " (1904) ని మొదటి డిటెక్టివ్ నవలగా కొందరు విమర్శకులు గుర్తించారు.
కే. ఎం. ఫనిక్కర్ " కేరళ సింహం " (1941) ఐతిహాసిక లక్షణాలతో చదువరులను, విమర్శకులను ఆకట్టుకుంటుంది.
సాంఘికంగా వెనుకబడ్డ వర్గాల జీవితాలను ఇతివృత్తంగా స్వీకరించిన మొదటి నవల సరస్వతీ విజయం (1892) - దీని రచయిత పోతేరి కుంజంబు.
సర్దార్‌ పటేల్‌ జాతీయ సమైక్యత అవార్డు.
ఆ మేరకు రాష్ట్రంలో అశోక చక్రవర్తి పాలన కాలం నాటి శాసనాల అవశేషాలు కనుగొనబడ్డాయి.
కె. సరస్వతి అమ్మ తన కథల ద్వారా, " ప్రేమ భజనం " అనే నవల ద్వారా స్త్రీత్వపు ఆత్మనిర్భర శక్తిని ఆకట్టుకునేలా చిత్రించి అనంతర కాలపు మహిళా విముక్తి ఉద్యమాలను ఎంతగానో ప్రభావితం చేసింది.
రిటైర్డ్‌ సీనియర్‌ బ్యూరోక్రాట్‌ ఎన్‌. విఠల్‌ సుప్రసిద్ధ గ్రంధం " కరప్షన్‌ ఇన్‌ ఇండియా " లో ఏ అవినీతి అయినా
2. అవినీతిపరుడైన బ్యూరోక్రాట్‌ (బాబు);.
లలిత నిబంధనల ప్రముఖ రచయితలలో విద్యానివాస్ మిశ్రా ఒకరు.
ధరంవీర్ భారతి, దుశ్యంత్ కుమార్, నరేప్ మెహతా వంటి వారు అలాంటి కావ్య నాటకాలు రాశారు.
ఈ సమావేశంలో సర్ అక్బర్ హైదరీ, ఆర్. సి. ట్రెంచ్, ఎం. ఎస్. హైదరీ, కె. పి. మున్షీ పాల్గొన్నారు.
నిరాలా, జైశంకర్ ప్రసాద్ వంటి వారిని ఉదహరిస్తూ ముక్తిబోధ్ రాసిన గ్రంధం దీర్ఘకవిత శైలిపై చర్చను పునరుజ్జీవింపచేసింది.
కొత్తగా అవతరించిన వార్తా నివేదిక (రిపోర్టేజ్) శైలిని ధరంవీర్ భారతి, ఫణీశ్వర్ నాథ్ రేణు వంటి ప్రముఖ రచయితలు కూడా అనుసరించారు.
అవినీతి రహిత నైతిక సమాజం ఇలాంటి దురాశకు వ్యతిరేకంగా పోరాడి సమాజానికి స్ఫూర్తిగా నిలబడాలి. " - ఎపిజె అబ్దుల్ కలామ్
కున్వర్ నారాయణ్, ధరంవీర్ భారతి కథలు, ఇతిహాసాల ఆధారంగా కవిత్వం రాశారు.
అలోక్ ధన్వా, ((కుమార్ వికల్, ((పంకజ్ సింగ్, ((విష్ణుచంద్ర శర్మ, విజేంద్ర, వేణుగోపాల్, కుమారేంద్ర పరస్నాధ్ సింగ్, ((మంగ్లిష్ దబ్రాల్, జ్ఞానేంద్రపతి, అరుణ్ కమల్, రాజేష్ జోషి, చంద్రకాంత్ దేవ్ తలే, వంటి అనేక మంది రచయితలుగా కవితా రంగంపైకి వచ్చారు.
మరోవైపు జ్ఞానరంజన్, కాశీనాథ్ సింగ్, రమేశ్ ఉపాధ్యాయ, స్వయం ప్రకాశ్, జగదీష్ చంద్ర, జగదంబా ప్రసాద్ దీక్షిత్, శ్రీ లాల్ శుక్లా, తదితర యువరచయితలు తమ వర్ధమాన సృజనాత్మకతతో కథలు, నవలల విభాగాలను పరిపుష్టం చేస్తారు.
నాగార్జున్, కేదారనాథ్ అగర్వాల్, షంషేర్, త్రిలోచన్, కేదార్ నాథ్ సింగ్, సర్వేశ్వర్ దయాళ్ సక్సేనా, రఘువీర్ సహాయ్, అమృత్ లాల్ నాగర్, భీష్మ సహానీ, రాహీ మాసూమ్ రజా, శివ ప్రసాద్ సింగ్, మార్కండేయ వంటి పూర్వపు కవులు, రచయితలూ కూడా భారత ప్రజల సుఖదుఃఖాలు, ఆశలు - నిరాశలు, జీవనపోరాటాలు, ప్రజాచైతన్యం వంటి అనేక అంశాలను సాహిత్యాన్ని పరిపుష్టం చేసేందుకు వినియోగించుకున్నారు.
అధికారం (న్యాయబద్ధమైన పాలన) మొదటిది సంప్రదాయబద్ధమైన అధికారం (వారసత్వం, ఆచార సంబంధం, విశేషమైన కోర్కెలు, మొదలైనవి) రెండవది సమ్మోహన అధికారం (వరపుత్రులు ఉదాహరణకు స్వామి, రాముడు మొదలైన వారు) మూడవది హేతుబద్ధంగా చట్టరీత్యా దఖలుపడే అధికారం అంటే ఉద్యోగి స్వామ్యం (బ్యూరోక్రసీ).
ధరంవీర్ భారతి, కున్వర్ నారాయణ్ శ్రీకాంత్ వర్మ, భవానీప్రసాద్ మిశ్రా, నరేశ్ మెహతా వంటి ప్రసిద్ధకవులు తమ కవితా ధారలను కొనసాగించగా కమలేశ్వర్, రాజేంద్రయాదవ్, మోహన్ రాకేశ్, నిర్మల్ వర్మ వంటి ప్రముఖ కథ, నవలా రచయితలు కూడా తమ రచనలు కొనసాగించారు.
ఆయన ప్రసంగాలను అమలాపురానికి చెందిన నందనారు హరి తెలుగులోకి అనువదించేవారు.
ధూమ్, రాజ్ కమల్ చౌదరి, లీలాధర్ జగూడి వంటి సాహితీవేత్తలు ఇందులో ఉన్నారు.
అటల్ బిహారీ వాజ్‍పేయితో పాటు, ఎల్. కె. అడ్వాణీ మరియు మదన్‍లాల్ ఖురానా ముందు రోజు ప్రవేశపెట్టిన సవరణలను తిరస్కరించిన తరువాత కూడా ఈ బిల్లుకు మద్దతుగా ఓటు వేశారు.
ఈ తరుణంలోనే విష్ణుఖరే, వినోద్ కుమార్ శుక్లా, అశోక్ వాజ్ పేయీ వంటి రచయితలు తమ సాహితీ ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించారు.
ఈ పుస్తకంలో ప్రముఖ కవులు - నాగార్జున, దినకర్, హరివంశ్ రాయ్ బచ్చన్, సోహన్ లాల్ ద్వివేది, భవానీ ప్రసాద్ మిశ్రా, తదితరుల కవితలలో విభజన కారణంగా తీవ్ర ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు.
శానీ, అస్గర్ వజాహత్, అబ్దుల్ బిస్మిల్లాహ్, రాహీ మాసూమ్ రేజా వంటి కొందరు ముస్లిం రచయితలు కూడా ఇలా లౌకికవాద రచనలు కొనసాగించారు.
ఈ బిల్లు వల్ల ఢిల్లీకి శాసనసభ మరియు మంత్రుల మండలి ఏర్పడ్డాయి అలాగే మదన్‍లాల్ ఖురానా ఢిల్లీ మొదటి అయ్యారు.
ఉమ్మడి రాష్ట్రం అమలు చేసిన డా. బిఆర్ అంబేడ్కర్ ప్రాణహిత చేవెళ్ళ సుజల స్రవంతి, ఇందిరమ్మ వరద కాలువ, రాజీవ్ దుమ్ముగూడెం & ఇందిరా రుద్రంకోట ఎత్తిపోతల పథకాలు, దేవాదుల, కాంతనపల్లి ప్రాజెక్టులను, పాలమూరు - రంగారెడ్డి, డిండీ ఎత్తిపోతల పథకాలను సమీక్షించి తెలంగాణ అవసరాలకు అనుగుణంగా రీ ఇంజనీరింగ్ చేసుకోవడం జరిగింది.
ఒకవైపు యశపాల్, భీష్మ సహానీ, అమర్‍కాంత్, శేఖర్ జోషి, రాహీ మాసూమ్ రేజా, ఫణీశ్వర్ నాథ్ రేణు, నాగార్జున, ((కృష్ణ శొబ్తి, మన్నూ భండారి, కమలేశ్వర్, ఉపేంద్రనాథ్ అష్క్ వంటి వారు ఉండగా మరోవైపు ఆగ్యేయ, ఇలాచంద్ర జోషి, జైనేంద్ర, నిర్మల్‍వర్మ, మోహన్ రాకేశ్ తదితరులు ఉన్నారు.
ఇలాంటి సవాళ్ళను ఎన్నో ఎదుర్కొన్న డాక్టర్ అంబేద్కర్ ప్రజల్లో చైతన్యాన్ని పోది పుచ్చేందుకు ఎన్నుకున్న మార్గం వారిని ప్రత్యక్షంగా కలవడం, వారి భావ జాలాన్ని, వారి సంస్కృతిని, వారి బాధలను తెలుసుకోవడం, ఆ బాధలనుంచి విముక్తికి తాను అనుసరిస్తున్న మార్గాన్ని వారికి తెలియజేయడం.
సమసమాజ దార్శనికుడు, బహుజన బంధువు డాక్టర్ బి ఆర్ అంబేద్కర్‍కు తెలుగువారు అన్నా, తెలుగు నేల అన్నా ఎంతో ఇష్టం.
బి. సుబ్బోజిరావు అనే రైతు, ఇతర రైతులతో కలిసి వాటర్‌షెడ్‌ అధికారులతో సంప్రదించి తన వ్యవసాయ క్షేత్రంలో చెక్‌వాల్‌ నిర్మాణం చేపట్టాలి అని విజ్ఞప్తి చేశారు.
తనవారిని కలుసుకోవడం తనకు ఆనందాన్ని ఇచ్చే చర్యగా చెప్పుకొనే డాక్టర్ అంబేద్కర్ తెలుగువారిని తరచూ కలసుకుంటూ తన భావజాల వ్యాప్తికి కృషి చేసేవారు.
విశాల ప్రయోజనాలను దృష్టిలో ఉంచుకొని న్యాయపరమైన విధి విధానాలను కూడా జోడించి ప్రధానంగా వత్తిడికి లోనవుతున్న సహజ వనరు అయిన జలాల భద్రత, పరిరక్షణ, క్రమబద్ధీకరణ, యాజమాన్యం కోసం ఇందులో దృష్టి సారించాలి అని డాక్టర్ మిహిర్ షా అధ్యక్షతన ఏర్పాటు అయిన కమిటీ సిఫార్సు చేసింది.
మా ప్రతినిధులు: అహ్మదాబాద్: జాహ్నవి పటేల్; బెంగుళూరు: బి.కె. కిరణ్మయి; చెన్నై: సంజయ్ ఘోష్; గువహటి: హిరామణి దాస్; హైదరాబాద్: పి. కృష్ణ వందన; కొల్‍కత్త: శ్రీమతి రమా మండల్; ముంబై: ఉమేష్ సదాశివరావు ఉజ్గరె; తిరువనంతపురం: రాయ్ చాకో; జలంధర్: శ్రీమతి గగన్ దీప్ కౌర్ దేవగన్; భుబనేశ్వర్: గిరీష్ చంద్ర దాస్.
ఆయన స్పూర్తితో బి. ఎస్. వెంకటరావు, బి. శ్యాంసుందర్, కె. ఆర్. వీరాస్వామి, రాజమణీదేవి, ఈశ్వరీభాయి, జె. ఎచ్. సుబ్బయ్య, ఎం. ఆర్. కృష్ణయ్య వంటి వారు ఉద్యమాలు నిర్వహించారు.
ఎం. ముకుందన్ ' గాథాకల్ (ఢిల్లీ కథలు) ' ఢిల్లీ నగరం భారత్ ప్రజాస్వామ్యాన్ని ప్రతిబింబించే వర్ణ శోభిత చిత్తరువుగా, మ్యూజియంగా నిలిచిన తీరును వివరిస్తుంది.
టి. పి. రాజీవన్ నవల ' కే. టి. ఎన్. కొత్తూర్: " ఎజుతుం జీవితవం " (లైఫ్ అండ్ రైటింగ్స్ ఆఫ్ కే. టి. ఎన్. కొత్తూర్) లో కవి, రాజకీయ వేత్త, కార్యకర్త అయిన కొత్తూర్ ముఖ్యపాత్ర - ఇతని మార్మిక, చంచల స్వభావాన్ని చిత్రించింది ఇది.
తచ నక్కర, అయ్యట్టుంపిల్లి తరావాద్ (కమ్యూనిటీ సాంప్రదాయిక ఉమ్మడి కుటుంబం) కు చెందిన స్థానిక చరిత్ర నేపథ్యంగా సుభాష్ చంద్రన్ రాసిన " మనుష్యను ఒరు ఆముఖం " (ఏ ప్రిఫేస్ టు హ్యూమన్ కైండ్) అనే ఆణిముత్యం లాంటి నవల గత శతాబ్దపు కేరళ చరిత్రను మన కళ్ళ ఎదుట నిలుపుతుంది.
సారా జోసెఫ్ నవల ' బుధిని ' విస్థాపనకు గురైన ఆదివాసీల జీవితాన్ని చిత్రించింది.
కే. పి. రామనున్ని రాసిన " సూఫీ పరంజ కథ " " (వాట్ సూఫీ సెడ్) " ప్రాచీన కేరళ లౌకిక జీవితాన్ని గొప్పగా వర్ణించింది.
రాజీవ్ శివశంకర్ " కుంజలి తీర " ' (ది వేవ్స్ ఆఫ్ కుంజలి) ' నవలలో కుంజలి మరక్కర్ జీవితం చిత్రితమైంది.
సి. గణేష్ '' ఆచార్య (ప్రొఫెసర్) '', రాజీవ్ శివశంకర్ " మరపోరుల్ (ఎనిగ్మా) " ఆది శంకరాచార్య జీవితం, వేదాంతం ఆధారంగా రాయబడిన నవలలు.
రఫీక్ అహ్మద్ రాసిన " అజుక్కిల్లం " నిమ్న వర్గాలకు ప్రాతినిధ్యం ఇవ్వకుండా గతము అంతా గొప్పదే అన్న భావనను పరిహసించిన నవల.
వి. జె. జేమ్స్ ప్రసిద్ధ రచన " నిరీశ్వరన్ " ఆస్తిక, నాస్తికవాదాల నడుమ సరిహద్దును తర్కించె భావజాలాన్ని అద్భుతంగా చిత్రించి నాస్తికత్వం కూడా ముసుగు వేసుకున్న మతముగా పరిణమిస్తుంది అని విశదీకరిస్తుంది.
ఆ కళాశాలలో భారతీయ భాషల విభాగం అధిపతిగా డాక్టర్ జాన్ గిల్‍క్రిస్ట్ను నియమించారు.
ఇజ్రాయిలు దేశ తొలి ప్రధాన మంత్రి బెన్ గురియన్, బైబిల్ పాత నిబంధనలోని సూక్తులను ఆదర్శంగా తీసుకొని ఎడారిగా ఉన్న తమ దేశాన్ని సిరి సంపదలతో విలసిల్లే రాజ్యంగా తీర్చిదిద్దేలా తమ దేశ ప్రజలను పురికొల్పాడు.
ప్రొడక్షన్ ఆఫీసర్: కె. మా ప్రతినిధులు అహ్మదాబాద్: జాహ్నవి పటేల్; బెంగుళూరు: బి. కె. కిరణ్మయి; చెన్నై: సంజయ్ ఘోష్;, గువహటి: హీరామణి దాస్; హైదరాబాద్: పి. కృష్ణ వందన; కొల్కత్తా: శ్రీమతి రమా మండల్; ముంబై: ఉమేష్ సదాశివరావు ఉజ్గరె; తిరువనంతపురం: రాయ్ చాకో; జలంధర్: శ్రీమతి గగన్ దీప్ కౌర్ దేవగన్; భుబనేశ్వర్: గిరీష్ చంద్ర దాస్.
పాలనలో " నిజాయితీ ఉత్తమ విధానం అని మనం మన పిల్లలకు నిజాయితీగా చెప్పటానికి ముందు మనం ప్రపంచాన్ని నిజాయితీమయం చేయాలి " - జార్జ్ బెర్నార్డ్ షా
భారతదేశపు పర్యావరణ ఉద్యమాల తీరుతెన్నులు గురించి విశ్లేషిస్తూ చరిత్రకారులు రామచంద్ర గుహ ఇద్దరు గాంధీ అనుయాయులు - జె. సి. కుమారప్ప, మీరాబెన్‍లను తొలి పర్యావరణ వాదులు అంటారు.
కృష్ణ, మహదేవ్, నానక్, నర్సీ భగత్ల ప్రస్తావన ఆయన కవిత్వంలో వచ్చింది.
బాబా ఆమ్టే, మేథా పాట్కర్ వంటి నర్మదా బచావ్ ఆందోళన నాయకులు గాంధీజీ ప్రభావం గురించి ప్రకటించారు.
రంజిత్ సింగ్ దిసాలేతో ముఖాముఖి
రాబర్ట్ హార్త్ మహాశయుడు ' గాంధీ అండ్ ది గ్రీన్స్: రోడ్ టు సర్వైవల్ ' అనే వ్యాసంలో వర్తమాన ప్రపంచంలో పర్యావరణ వాదులు (గ్రీన్స్) మాత్రమే గాంధీజీ నిజమైన రాజకీయ వారసులు అని వ్యాఖ్యానించడం గమనార్హం.
యోజన, ఎడిటర్ సుచిత చతుర్వేది - శ్రీ దిశాలేతో ముచ్చటించి గ్రామీణ విద్యా క్షేత్రంలో ఆయన జరిపిన కృషిని గురించి అడిగి తెలుసుకున్నారు.
ఫణీశ్వర్ నాథ్ రేణు, నాగార్జున, శివప్రసాద్ సింగ్ తదితరులు ప్రాంతీయ, భాషా సాహిత్యాన్ని కూడా తమ కథలు, కవితల్లో ప్రతిబింబింపజేశారు.
రంజిత్: ఇండియాలో సూపర్ కంప్యూటర్‍గా పేరుపొందిన డాక్టర్ విజయ భాస్కర్‍ను కలిశాను.
షంషేర్, రఘువీర్ సహాయ్, సర్వేశ్వర్ దయాళ్ సక్సేనా, భవానీ ప్రసాద్ మిశ్రా, తదితర కవుల కవితలలో ఈ ధోరణిని గమనించవచ్చు.
ఐతిహ్యం, వాస్తవికతల నడుమ సంచరించే కథాకథనంతో, వచనంలో కవిత్వ శైలిని ప్రవేశపెట్టిన ఓ. విజయన్ నవల " ఖసక్కింటే ఇతిహాసం " (లిజెండ్ ఆఫ్ ది ఖసాక్) నవలా చరిత్రలో మరో మైలురాయి.
కక్కనాదన్, వాడక్కే కూట్టల నారాయణన్ కుట్టి నాయర్, ఎన్. పి. మొహమ్మద్, ఎం. పి. నారాయణ పిళ్ళై, మలయట్టూర్ రామకృష్ణన్, విలాసిని, రాజలక్ష్మి, ఎం. ముకుందన్, కోవిలన్, నందనార్, సేతు, కే. సురెంద్రన్, పునతిల్ కుంజబ్డుల్లా, ఆనంద్, జకారియా, పి. వల్సలా, టి. వి. కొచుబవ, గీతా హిరణ్యన్, రోజ్మేరీ, కే. ఎల్. మొహనవర్మ, అష్టమూర్తి, కే. పి. రుమనున్ని, సి. రాధాకృష్ణన్, సి. వి. బాలకృష్ణ తదితరులు ఈ కాలపు ప్రముఖ రచయితలు.
రాహుల్ సాంకృత్యాయన్, రంగేయ రాఘవ్ వంటి పండితులు తమ నవలల ద్వారా భారతీయ చరిత్రను పునర్నిర్వచించారు.
ఈ సమయంలోనే ప్రఖ్యాత పండిత - విమర్శకుడు హజారీ ప్రసాద్ ద్వివేది కూడా తన చారిత్రక - సాంస్కృతిక నవలలు రాశారు.
నందు దులారే బాజ్ పేయి, నాగేంద్ర, రామ్ విలాస్ శర్మ, శివదాన్ సింగ్ చౌహాన్, నామ్ వర్ సింగ్, ముక్తిబోధ్, విజయదేవ్ నారాయణ్ సాహి, దేవీశంకర్ అవస్థి మొదలైన సాహితీ విమర్శకులు ఈ తరానికి చెందినవారే.
పంకజ్ కుమార్
ఒకవైపు లక్ష్మీకాంత్ వర్మ, జగదీష్ గుప్త, గిరిజాకుమార్ మాథుర్, ధరంవీర్ భారతి, విజయదేవ్ నారాయణ్ సాహి, ముక్తిబోధ్ వంటి కవులు, మరోవైపు నిర్మల్ వర్మ, కమలేశ్వర్, రాజేంద్ర యాదవ్, మోహన్ రాకేశ్, మార్కండేయ వంటి కథా రచయితలు తమ రచనల ద్వారా ఇలాంటి రచనలకు ఊతము ఇచ్చారు.
మహాత్మా గాంధీ 150వ జయంతి కూడా జరుపుకుంటున్న ఏడాదే ప్రధానికి బిల్ అండ్ మెలిందా గేట్స్ ఫౌండేషన్ వారి గ్లోబల్ గోల్ కీపర్ పురస్కారం ఇవ్వటం గమనార్హం.
కేంద్ర యువజన వ్యవహారాలు & క్రీడలు మరియు సమాచార, ప్రసార శాఖా మంత్రి అనురాగ్‌ ఠాకూర్, కేంద్ర యువజన వ్యవహారాలు & క్రీడలు మరియు హోం శాఖ సహాయ మంత్రి నిసీత్‌ ప్రామాణిక్, కేంద్ర న్యాయ శాఖా మంత్రి కిరెన్‌ రిజిజు తదితరులు ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నారు.
నీరజ్‌ చోప్రా (జావెలిన్‌ ధ్రో) తో మాట్లాడుతూ భారత సైన్యంలో అతని అనుభవాలను అడిగి తెలుసుకున్నారు.
భారత తొలి జవహర్‌ లాల్‌ నెహ్రూ నుండి నరేంద్ర మోదీ వరకు సివిల్‌ సర్వీసుల పనితీరుపై అసంతృప్తి ఉంది.
ఇదే విధమైన పరిస్థితులను ఎదుర్కొన్న ప్రముఖ క్రికెట్‌ క్రీడాకారుడు సచిన్‌ టెండుల్కర్‌ తన తండ్రిని కోల్పోయిన అప్పటికీ మ్యాచ్‌లో విజయ కేతనం ఎగురవేసి తండ్రికి నివాళులు అర్పించాడు అని పొగిడారు.
షూటింగ్‌ క్రీడాకారులు ఎలవెనిల్‌ వలరివన్, సౌరభ్‌ చౌదరిలతో పాటు టేబుల్‌ టెన్నిస్‌ క్రీడాకారులు శరత్‌ కమల్, మాణికా బత్రాలతో సంభాషించారు.
హాకీ క్రీడాకారుడు మన్‌ ప్రీత్‌ సింగ్‌తో సంభాషిస్తూ మీతో మాట్లాడుతుంటే ధ్యాన్‌చంద్‌తో మాట్లాడుతున్నట్లు అనుభూతి కలుగుతోంది అని చెప్పారు.
పేదరికం, అసమానత, అన్యాయం లేని సమాజం కావాలి అని భావించిన గాంధీజీ సర్వోదయ భావనలో జాన్ రస్కిన్ వాదం పునాదిగా ఉంది.
- అటల్ బిహారీ వాజ్పేయ్
డాక్టర్ సుభాష్ శర్మ.
ఈ గ్రంథ రచయిత ఈ. ఎఫ్. ఘామేకర్.
ఈ సంస్కరణల దిశగా కృషి చేసిన ప్రముఖులలో దివంగత జస్టిస్ ఎం. జి. రనడే - రమాబాయి రనడే దంపతులు, సావిత్రీబాయి ఫూలే, పండిత రమాబాయి వంటి వారు ఉన్నారు.