Sankalp-Bahad/NER-Dataset huggingface dataset:
కొంకణ్ ప్రాంత పార్లమెంట్ సభ్యునిగా పార్లమెంట్ సభ్యుని నిధులతో త్రాగునీరు, వంతెనలు, విద్యుత్ వంటి ముఖ్యమైన ప్రాజెక్టులలో అనేక పనులు చేపట్టాను.
నీటి సంరక్షణ, యాజమాన్యం కోసం పార్లమెంటరీ ఫోరంతో కలిసి పనిచేయటమే కాకుండా ప్రపంచ జలవేదికలోనూ ఆలోచనలు పంచుకున్నాను.
ప్రభుత్వం ఇప్పటికీ నీటి సంక్షోభ నివారణకు అనేక అంశాలపై కృషి చేస్తోంది.
అయితే, అనేక అంశాల కోసం సంబంధిత భాగస్వాములు అనేక మంది అభిప్రాయాలను కూడా లెక్కలోకి తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది.
అప్పుడే వివిధ కేంద్ర, రాష్ట ప్రభుత్వాల పథకాల అమలు సులభతరం అవుతుంది.
రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు తొలి ప్రాధాన్యత
ప్రధాన వ్యాసం
నీతి ఆయోగ్: సమాఖ్య వ్యవస్థకు పునర్నిర్వచనం
రాష్ట్రప్రభుత్వాల భాగస్వామ్యంతో అభివృద్ధి ప్రణాళికలను రూపొందించడం, వాటిని సమీక్షించడం ద్వారా సహార, పోటీతత్వం కలిగిన ఫెడరలిజాన్ని ప్రోత్సహించాలి అనే లక్ష్యంతో నీతి ఆయోగ్‍ను ఏర్పాటు చేశారు.
రాష్ట్రాల భాగస్వామ్యంతో ప్రభావశీలమైన, మదింపు చేయడానికి వీలుండే విధంగా సంస్కరణలను అమలు చేయడం, విధానపరమైన చర్యలను చేపట్టడంలో నీతి ఆయోగ్ కీలక పాత్రను పోషిస్తోంది.
ప్రతిభావంతమైన రాజకీయ నాయకత్వం, సుపరిపాలనా వ్యవస్థ, క్రమశిక్షణ కలిగిన ఉత్తమ పోలీసు వ్యవస్థ తదితర అంశాలు ఆయా రాష్ట్రాల వారసత్వాన్ని తెలియజేస్తాయి.
ముఖ్యంగా, రాష్ట్ర ప్రభుత్వ పరిధిలోని సంస్థలు, విభాగాల పనితీరును బట్టి ఆ రాష్ట్ర గొప్పతనం ఇమిడి ఉంటుంది.
రాష్ట్రంలోని సాంఘిక, ఆర్ధిక అభివృద్ధికి సంబంధించిన సవాళ్ళను అధిగమించడంలో రాష్ట్రం అనుసరించిన తీరును ఆ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ సంస్థలు ప్రతిబింబిస్తాయి.
2015లో ఈ బాధ్యతను నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog) కు అందజేశారు.
నీతి ఆయోగ్‍ను ఏర్పాటు చేసే సందర్భంలో కేంద్ర మంత్రిమండలి ఆమోదించిన తీర్మానంలో సంస్థ పని విధానంలో మార్పులను స్పష్టం చేశారు.
" నిరంతర అభివృద్ధి అన్నది మానవజీవన విధానం, పిడివాదాన్ని, మెట్ట సిధ్ధాంతాలను గుడ్డిగా అనుసరించే వ్యక్తి అపజయం పొందుతాడు అని " మహాత్మాగాంధీ పేర్కొన్న మాటలను కేంద్రం దృష్టిలో పెట్టుకుంది.
కాగా, నీతి ఆయోగ్ మేధోసంపత్తి ఆధారంగా, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, పౌర సామాజిక సంస్థలు, ప్రైవేటు రంగం, నూతన అన్వేషణాకారుల సమర్ధవంతమైన భాగస్వామ్యంతో శరవేగంగా దేశాభివృద్ధిని సాధించడానికి కృషి చేస్తోంది.
తమకు కేటాయించిన నిధులను సద్వినియోగం చేసుకునే సాధికారత ఇప్పుడు రాష్ట్రాలకు ఉన్నది.
నిధుల వినియోగం గురించి రాష్ట్రాలపై ఎటువంటి ఒత్తిడీ ఉండదు.
గతంలో కేంద్రం ఏకపక్షంగా రూపొందించిన అభివృద్ధి ప్రణాళికను దేశవ్యాప్తంగా అమలు చేసింది.
ప్రశ్న: ఇన్సాకాగ్ (INSACOG) అంటే ఏమిటి?
ప్రశ్న: ఇన్సాకాగ్‌ ధ్యేయం ఏమిటి?
ఇన్సాకాగ్‌ కింది నిర్దిష్ట లక్ష్యాలు:.
- దేశంలోని వైరస్‌లలో (పాజిటివ్) ఆసక్తికరమైన రూపాంతరాలు (వేరియంట్స్‌ ఆఫ్‌ ఇంట్రెస్ట్ - Vol) ఆందోళన కలిగించే రూపాంతరాల (వేరియంట్స్‌ ఆఫ్‌ కన్సర్న్ - VoC) స్థితిని నిర్ధారించడం;.
జన్యు వైవిధ్యాలను లేక రూపాంతరాలను వాటి అనుక్రమణ శ్రేణిని ముందుగా గుర్తించడం కోసం ఆకస్మిక, నిరంతర నిఘా విధాలను అమలు చేయడమే గాక సమర్థవంతమైన ప్రజారోగ్య వ్యవస్థ ప్రతిస్పందనను కూడా రూపొందించడంలో సహాయపడటం;.
వ్యాధి ఉధృతమైన వ్యాప్తి (సూపర్ - స్ప్రెడర్) సంఘటనల సమయంలో సేకరించిన నమూనాలలో కేసులు / మరణాల పెరుగుతున్న ధోరణిని నివేదించిన ప్రాంతాలలో జన్యు వైవిధ్యాల ఉనికిని నిర్ణయించడం.
తొలుత యూకే, బ్రెజిల్, లేదా దక్షిణాఫ్రికా నుండి భారతదేశానికి చేరుకున్న లేదా ఈ దేశాల గుండా వచ్చిన అంతర్జాతీయ ప్రయాణీకుల నమూనాలను ఎన్‌ఐవీ, ఐసీఎంఆర్‌ క్రమం తప్పకుండా నమోదు చేశాయి, ఎందుకంటే ఈ దేశాలలో కేసుల ఆకస్మిక పెరుగుదల నమోదు అయ్యింది.
కేసులలో ఆకస్మిక పెరుగుదలను నివేదించే రాష్ట్రాల నుండి ఆర్‍టిపీసీఆర్ సానుకూల నమూనాలను ప్రాధాన్యత ఆధారంగా అనుక్రమణను ప్రారంభించారు.
ప్రపంచంలో ఆందోళన కలిగించే వైవిధ్యాలు లేక రూపాంతరాలు మన దేశంలో వ్యాపించకుండా నియంత్రించడం లేదా పరిమితం చేయడం పైనే తొలుత భారతదేశం దృష్టి సారించింది.
ఇందులో ఆల్ఫా (బీ.1.1.7), బీటా (బీ.1.351), గామా (పీ.1), వంటివి అధిక ప్రసార సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉన్నాయి.
ఈ రూపాంతరాల ప్రవేశాన్ని ఇన్సాకాగ్‌ జాగ్రత్తగా పసిగట్టింది.
ఇన్సాకాగ్‌ ప్రయోగశాలలలో నిర్వహించిన హోల్‌ జీనోమ్‌ సీక్వెన్సింగ్‌ (పూర్తి జన్యురాశి అనుక్రమణ విశ్లేషణ) ఆధారంగా డెల్టా, డెల్టా ప్లస్‌ రకాలను కూడా గుర్తించారు.
ప్రశ్న: ఆందోళన కలిగించే రూపాంతరాల (వేరియంట్స్ ఆఫ్ కన్సర్న్ - వీఓసీ) ప్రస్తుత స్థితి ఏమిటి?
భారతదేశంలో కమ్యూనిటీ నమూనాలలో కనుగొన్న ఆల్ఫా, బీటా, గామా, డెల్టా వంటి ఆందోళన కలిగించే రూపాంతరాలకు ప్రజారోగ్య రీత్యా ఎంతో ప్రాముఖ్యత ఉంది.
మహారాష్ట్రలో మొట్టమొదట గుర్తించిన బీ.1.617 తరహాకు చెందిన రూపాంతరం ఆ రాష్ట్రంలోని అనేక జిల్లాల్లో అసాధారణమైన పెరుగుదలను చూపుతున్నది.
ఇది ఇప్పుడు భారతదేశంలోని అనేక రాష్ట్రాల్లో కనిపిస్తున్నది.
గ్రామీణ భారతం
నీటి యాజమన్యంలో మహిళలు కీలక పాత్రధారులు
గ్రామీణ తాగునీటి సరఫరా పథకాల ప్రణాళిక అన్ని దశల్లో, వాటి అమలు, యాజమాన్యం, నిర్వహణ సంబంధించిన నిర్ణయాలు తీసుకునే ప్రక్రియల్లో మహిళలను భాగస్వాములను చేయడం చాలా ముఖ్యం.
గ్రామాల్లో దీర్ఘకాలిక నీటి భద్రత కోసం గ్రామీణ తాగునీటి సరఫరా పథకాలలో దేశం లోని మహిళలను భాగస్వాములుగా చేయవలసిన అవసరం ఎంతైనా వుంది.
నీటి యాజమాన్యంలో మహిళలు ప్రముఖ పాత్ర పోషించారు, ఈ పాత్రని మరింత పెంచే విధంగా విధానాల రూపకల్పన జరగాలి.
సాంప్రదాయిక, ఆధునిక గ్రామీణ నీటి వ్యవస్థలపై పనిచేసిన ' ఆగాఖాన్ రూరల్ సపోర్ట్ ప్రోగ్రాం (ఇండియా) ', పలు ఇతర ఎన్జీవోల, ప్రభుత్వ శాఖల అనుభవాల సారాన్ని వివరించడం ఈ వ్యాసం ముఖ్య ఉద్దేశం.
అయితే మనము ఇప్పుడు ' జల్ జీవన్ మిషన్ ' ముఖ్య లక్ష్యం అయిన, ' ఇంటి ఇంటికీ రక్షిత తాగునీరు ' అందించే విషయంలో వారి పాత్రని చర్చిద్దాం.
లింగవివక్ష: యాజమాన్యం, నిర్వహణ
చాలా గ్రామీణ జన సముదాయాల్లో తాగునీరు సేకరించడం సాంప్రదాయికంగా మహిళల పని.
నీరు సేకరించేందుకు వారు వివిధ వనరుల (బావులు, కుంటలు, చెరువులు, కాలువలు, నదులు) వద్దకు వెళతారు, సాధారణంగా నీటిని కుండల్లో మోసుకొస్తారు.
నీరు మోసుకొచ్చే పని మూలంగా బాలికలు బడి మానతారు, నీరు మోసుకొచ్చే చాకిరి వాళ్లకు ఎన్నో ఆరోగ్య పరమైన సమస్యలు కలిగిస్తుంది అని మనకు తెలుసు.
ఇంటికే నేరుగా నీరు అందించే ఏర్పాటు మహిళలకు ఎంతో మేలు చేస్తుంది, సమయం ఆదా చేస్తుంది, చాకిరి తప్పుతుంది.
కేవలం ఈ కారణంగానే కుటుంబ వ్యవస్థలో మహిళలపై పెనుభారం పడి వారు చాలా కోల్పోతున్నారు అన్నది స్పష్టం.
మహిళలు, పురుషుల భూమికలలోని తేడా ' కుటుంబ ఆరోగ్యం పట్ల శ్రద్ధ వహించే బాధ్యత ' ని మహిళలపైనే మోపుతుంది.
ఇంటిలో చిన్న పిల్లలు, వయో వృద్ధులు జబ్బు పడితే వారి ఆరోగ్యం కోసం సపర్యలు చేసే భారం మహిళలదే.
ఇలా, జబ్బులకు మూల కారణమైన నాణ్యత లేని / కలుషిత నీటి వల్ల ఇబ్బందులు ఎదురయ్యేదీ మహిళలకే.
కొన్ని ప్రదేశాల్లో మంచి నీళ్ళు తెచ్చేందుకు వేకువ జామున / చీకటి పడ్డాక మాత్రమే నీటి తావుల (ఉదా. ఇసుక మేట వేసివున్న నది - ఇక్కడ నీటి ఊట అరకొరగా ఉంటుంది) వద్దకు వెళ్ళాల్సి వుంటుంది, అలాంటి సందర్భాల్లో మహిళలకు రక్షణ కరువవుతుంది.
చాలా జన సమూహాలలో మహిళలు నీళ్ళు తెచ్చే బాధ్యత మాత్రమే కాదు, ఇంటిలో తాగునీటిని వృథా పోనీయకుండా సవ్యంగా వాడే కర్తవ్యం కూడా వారిదే.
నీళ్ళు వచ్చే సమయాలు మారినా, నీటి సరఫరా ప్రెషర్ తగ్గినా ఇబ్బందుల పాలయ్యేది గృహిణులే.
జలశక్తి అభియాన్
జలశక్తి కోసం జనశక్తి
ప్రాణికోటికి అత్యంత ప్రధాన అవసరాల్లో నీరు ముఖ్యం అయినది.
మానవాళి ప్రగతికి తాగునీటి లభ్యత చాలా కీలకం.
ప్రపంచంలో జలవనరులు పరిమితం.
ఈ పరిమిత లభ్యతకు తోడు అవసరాల్లో పోటీ ఫలితంగా వినియోగదారులు, వినియోగించే విధానాల మధ్య పెరిగే వైరుధ్యంతో జల నిర్వహణ సంక్లిష్ట సమస్యగా మారుతుంది.
స్వాతంత్ర్యానికి ముందు భారతదేశంలో వివిధ వాతావరణ పరిస్థితుల నడుమ సంప్రదాయ విజ్ఞానం, వివేచనకు అనుగుణంగా సామాజికంగా నీటి అవసరాలను తీర్చడం కోసం స్థానిక సమాజాలు తమదైన వ్యవస్థలను రూపొందించాయి.
కానీ, జల నిర్వహణను వలస పాలకులు తమ అధీనంలోకి తీసుకోవడంతో సమాజ భాగస్వామ్యంలో క్షీణతకు దారితీసింది.
అంతేకాకుండా తాగునీరు, వ్యవసాయ అవసరాల కోసం ప్రభుత్వంపై ఆధారపడాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది.
ఏదేమైనా జల నిర్వహణ సమస్యకు పరిష్కార అన్వేషణలో ప్రజల భాగస్వామ్యానికి వీలు కల్పిస్తూ వారిని ప్రోత్సహించగల ప్రజా కేంద్రక వ్యూహంతో ప్రణాళిక రూపొందించాల్సి ఉంటుంది.
ఈ సందర్భంగా " జల సంరక్షణ కోసం మనం కూడా సామూహిక ఉద్యమం ప్రారంభిద్దాం.
ప్రతి నీటి చుక్కనూ ఒడిసి పట్టేందుకు మనము అంతా సమష్టిగా సంకల్పం పూనాలి.
జలం మనకు దైవం ప్రసాదించిన వరము అని నేను విశ్వసిస్తాను.
జలం అంటే పరుసవేది వంటిది! పరుసవేదిని తాకితే ఇనుము కూడా బంగారంగా మారిపోతుంది అని పూర్వీకులు చెప్పేవారు
నా అభిప్రాయం ప్రకారం నీరు కూడా పరుసవేది వంటిదే.
ప్రకృతి ప్రతేక్య వ్యాసం
నీటి భద్రత, పాలన
శతాబ్దాల పూర్వపు నాగరికత ఉన్న భారతదేశపు అవిర్భావం, వికాసం పవిత్ర సింధూ, సరస్వతి నదుల తీరాన జరిగింది.
జల సంరక్షణకు, యాజమాన్యానికి ఉన్న ప్రాధాన్యాన్ని మన పురాతన శాస్త్రగ్రంధాలు తరచు ప్రస్తావించాయి.
భారతదేశంలో పచ్చదనంతో కూడిన సహజ వనరులు కూడా విస్తృతంగా ఉన్నాయి.
కొన్ని ఏళ్ళుగా జనాభా పెరుగుదల, నీటికి డిమాండ్ పెరగటం కారణంగా ఈనాడు భారతదేశం నీటి రంగంలో అనేక సవాళ్ళు ఎదుర్కొంటోంది.
దీనికి తోడు కాలుష్యం స్థాయి పెరగటం, వాతావరణంలో మార్పు, నీటి చక్రం చెప్పుకోదగిన మార్పులకు గురయ్యే అవకాశం ప్రపంచవ్యాప్తంగా కనబడుతున్నాయి.
ఎడిటర్ (): సుచిత చతుర్వేది.
ఈ మాస పత్రిక,,,,,,,,,, మరియు భాషలలో ప్రచురించబడుతున్నది.
చీఫ్ ఎడిటర్ కార్యాలయం: రూం నెంబర్ - 660 సూచనాభవన్; సి.జి.ఓ కాంప్లెక్స్; లోధీ రోడ్; న్యూ ఢిల్లీ - 110003.
వ్యాసాలలో ఉపయోగించిన ఏ దేశానికి చెందినవి అయినా జెండాలు, మ్యాపులు కేవలం సూచనప్రాయమే గానీ, అధికార మ్యాపులను ప్రతిఫలించవు.
నూతన చందాలు, రెన్యూవల్, ఫిర్యాదులకు సంప్రదించండి: యోజన (), రూం. నం 205, సి.జి.ఓ.
దీని ద్వారా సురక్షిత తాగునీటిని అందించి, అనేక సంక్రమిత వ్యాధులకు చరమగీతం పాడడమే ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా ఎంచుకుంది.
- వలస కార్మికుల డేటాబేస్ తయారు చేసి, అందరికీ ఈ సౌకర్యాలు కల్పించి, వారి ఆరోగ్య రక్షణకు ప్రభుత్వం ప్రాధాన్యత ఇస్తోంది.
సంప్రదాయ వైద్య విధానాలకు పెద్దపీట.
తెలంగాణలో ఆయుష్మాన్ భారత్.
తెలంగాణలో ఆయుష్మాన్ భారత్ పథకం అమల్లోకి వచ్చింది.
ఈ మేరకు రాష్ట్రం, నేషనల్ హెల్త్ అథారిటీ మధ్య ఒప్పందం కుదిరింది.
రాష్ట్ర పథకం ఆరోగ్యశ్రీతో కలిపి దీన్ని అమలు చేస్తారు.
ఈ పథకాన్ని ' ఆయుష్మాన్ భారత్ - జేఏవై ఆరోగ్యశ్రీ ' గా పిలవనున్నారు.
ఫ్రీ నంబరుకు ఫోన్ చేయొచ్చు.
లక్ష్య సాధనలో సాంకేతికత తోడ్పాటు.
2020 స్వాతంత్ర్య దినోత్సవ వేడుకల సందర్భంగా నరేంద్ర మోదీ ఆరోగ్య కార్డు పథకాన్ని ప్రకటించారు.
ప్రతి పౌరుడి ఆరోగ్య రికార్డులను డిజిటల్ రూపంలో భద్రపరిచేందుకు ప్రభుత్వం సిద్ధం అవుతోంది.
ఆరోగ్య సేవల్లో డిజిటల్ సాంకేతికత వినియోగం ఈ రంగంలో మరో భారీ విప్లవం అనే చెప్పాలి.
ఆస్పత్రులు, క్లినిక్లు, వైద్యులను కేంద్ర సర్వర్తో అనుసంధానించి, కృత్రిమ మేధను ఉపయోగించి రోగుల సమాచారాన్ని మరింత లోతుగా అర్థం చేసుకుని మెరుగైన చికిత్స అందించడానికి వీలుంటుంది.
వీటితో పాటు మేరా హాస్పిటల్ పేరిట రోగుల ఫీడ్బ్యాక్ తెలుసుకునే బహుభాషా అనువర్తనం అందుబాటులో ఉంది.
ఇలా అనేక యాప్‍లను ప్రభుత్వం ప్రజలకు అందుబాటులోకి తెచ్చేందుకు కృషి చేస్తోంది.
సవాళ్ళు లేకపోలేదు.
దేశంలో పలు పట్టణాల్లో ప్రపంచ స్థాయి వైద్యం అందుతుంటే, గ్రామీణ భారతంలో మాత్రం ఆ వేగం పెరగడానికి ఇంకొంత సమయం పట్టేలా కనిపిస్తోంది.
ఫలితంగా ఆరోగ్య వ్యవస్థలో పట్టణ - గ్రామీణ అంతరాలు పెరుగుతున్నాయి.
అయితే ప్రస్తుతం దేశంలో ఆరోగ్య సంస్కరణలు శరవేగంగా ముందుకు సాగుతున్నాయి.
ఈ ప్రయాణం సవాళ్ళతో కూడుకు ఉన్నదే అయినప్పటికీ చేస్తున్న ప్రయత్నాలు, అందివస్తున్న ఫలితాలు ఆశాజనకంగా ఉన్నాయి.
నిర్దేశించుకున్న ఆరోగ్య సంరక్షణను సాధించుకుని స్వతంత్ర భారతం అత్యుత్తమ ఆరోగ్య సేవలను భారతీయులకే కాక, ప్రపంచానికి సైతం పరిపూర్ణంగా అందించే రోజు మరెంతో దూరం లేదు.
నిజాయితీ అనేది జవాబుదారీతనాన్ని, పారదర్శకతను, ప్రజాజీవితంలో సచ్ఛీలతను ప్రదర్శిస్తుంది.
భారతదేశంలో నిజాయితీకి నంబంధించిన అంశాల విషయంలో చట్టసంబంధమైన, సంస్థాగతమైన విసృత నియమావళి ఉంది.
ఆ వివరాలు ఈ క్రింది పట్టికలో చూడవచ్చు.
పైన పేర్కొన్న విధివిధానాలు చాలా సమగ్రమైనవి.
అయితే, ఇతర దేశాల్లో ఉన్నట్టు ప్రభుత్వాధికారులకు నైతిక నియమావళి గాని, విజిల్‌ బ్లోయర్స్‌ ప్రొటెక్షన్‌ యాక్ట్‌ లాగా చట్టాలు గాని మనకు లేవు.
ఇప్పుడు ఉన్న బలమైన వ్యవస్థలోనూ స్వప్రయోజనాల కోసం అధికార దుర్వినియోగానికి పాల్పడేవారు అక్కడక్కడా ఉన్నారు.
ఇప్పుడు ఉన్న నియమ నిబంధన వ్యవస్థ, జవాబుదారీతనానికి తోడుగా పారదర్శకతను ఇలా పెంపొందించవచ్చు.
వివిధ విధుల్లో సొంత నిర్ణయ స్వేచ్ఛను కనీస స్థాయికి తగ్గించటం.
పాలనలోని అన్ని రంగాల్లో ఇన్ఫర్మేషన్‌ టెక్నాలజీని విస్తృతంగా వాడటం.
కొన్ని ప్రాథమిక స్థాయి ఉద్యోగాలకు ఇంటర్వ్యూలు రద్దు చేయాలి అన్న ఇటీవలి ప్రభుత్వ నిర్ణయం వలన ఎంపిక ప్రక్రియలో గణనీయమైన పారదర్శకత ఏర్పడింది.
ప్రయాణీకుల రైలు టికెట్ల బుకింగ్‌లోను, మున్సిపల్‌ అధికారులు జనన మరణ ధ్రువీకరణ పత్రాల జారీలోను, ఆస్తిపన్ను చెల్లింపులోను ఇన్ఫర్మేషన్‌ టెక్నాలజీ వినియోగం ఇందుకు ఉదాహరణలు.
ప్రభుత్వ ప్రతినిధులు సమాజంలో భాగం.
ఆ మేరకు సమాజ ప్రభావం వారి మీద ఉంటుంది.
వారు పాలనా నిర్మాణంలో భాగం కూడా.
అందుకే వారు మరింత బాధ్యతగా, ఎప్పుడూ సమున్నతంగా ఉండాలి.
దాన్ని మరింత బలోపేతం చేసి ప్రజలు తమ దేశ చట్టాలను అనుసరించేలా ప్రోత్సహించాలి.
అదే సమయంలో వాటిని ఉల్లంఘించిన వారిని శిక్షించే విధానాన్ని కఠినతరం చేయాలి.
బాలల్లో విజ్ఞాన విస్తృతి
ప్రశ్న: మీ బాల్యం గురించి, విద్యాభ్యాసం సాగిన తీరు గురించి మాకు చెప్పండి.
మీ కుటుంబం నుంచి మీకు ఎలాంటి సహాయం లభించింది.
అప్పుడు మీకు కలిగిన అనుభవాల ద్వారా నాణ్యమైన విద్యను బోధించడంలో లోటుపాట్లను ఏ విధంగా అధిగమించారు?
అనేక రకాల పనులు చేస్తుండేవాడిని.
మా అన్నయ్య చాలా చురుకైనవాడు, సూక్ష్మబుద్ధి.
నేను అందుకు భిన్నం.
నిజానికి, చిన్నతనం నుంచి నాకు కంప్యూటర్లు అంటే చాలా ఇష్టం.
తరగతి గదిలో అల్లరి చేస్తాను అని టీచర్లు తరచుగా నా తల్లిదండ్రులకు ఫిర్యాదు చేస్తుండే వారు.
సరిగా చదవను అని అప్పుడప్పుడు క్లాసు నుంచి బయటికి పంపించేవారు.
ప్రశ్న: ఆ పరిస్థితి నుంచి మీరు మారడానికి దారితీసిన పెద్ద సంఘటన ఏది?
మా స్కూల్ వార్షికోత్సవానికి ఆయనను ముఖ్య అతిధిగా ఆహ్వానించారు.
అప్పుడు నేను అండాకారంలో ఉన్న కంప్యూటర్ స్క్రీన్ డిజైన్ చేశాను.
వార్షికోత్సవంలో నేను ఆ మోడల్ ప్రదర్శించాను.
దూరం నుంచి ఆ మోడల్ చూసిన ఆయన నా దగ్గరికి వచ్చారు.
మంచి భవిష్యత్తు కోసం ఇంకా బాగా డిజైన్ చేయాలి అని ప్రోత్సహించారు.
ఆయన ఇచ్చిన స్ఫూర్తి నా జీవిత గమనాన్ని మార్చింది.
దాని ప్రభావంతో కంప్యూటర్ సైన్సు రంగంలో, సమాజం కోసం పని చేయాలి అని నిర్ణయించుకున్నాను.
మా టీచర్లు నా గురించి ఫిర్యాదు చేస్తూ శిక్ష ఇస్తున్న అప్పటికీ వారు నా బాగోగుల గురించే ఎక్కువగా ఆలోచిస్తూ ఉండేవారు.
నేను ఐదవ తరగతిలో కంప్యూటర్ సైన్సు ఎంపిక చేసుకున్నాను.
అది ఐచ్ఛిక విషయం.
అందువల్ల దానికి అదనపు ఫీజు చెల్లించవలసి వచ్చేది.
కంప్యూటర్ ఫీజు కోసం నేను మా తల్లిదండ్రుల వెంటపడేవాడిని.
కంప్యూటర్ సైన్సు నేర్చుకోవాలి అన్నది నా కోరిక.
అప్పుడు అది కొత్త విషయం.
ప్రశ్న: సాధారణంగా ప్రభుత్వ ఉద్యోగం వచ్చిన తరువాత ఇక చాల్లే ఇక నేర్చుకోవలసింది ఏమీ లేదు అనే భావన కలుగుతుంది.
మంద స్థితి వచ్చేస్తుంది.
కానీ మీ విషయంలో ఉద్యోగం రావడంతోనే మీ జీవన ప్రయాణం మొదలైనట్లు కనిపిస్తోంది.
విద్యావ్యవస్థలో పరివర్షనకు దారితీసిన ఈ మార్గం వెంట మీ అడుగులు పడిన తీరు ఏమిటి?
రంజిత్: ఉద్యోగం వచ్చింది.
అందులోనూ అంతగా భద్రత లేని ఉద్యోగం వచ్చిన అప్పుడు మీరు జీతం గురించి గాని, ఇతర విషయాల గురించి గాని ఎక్కువగా ఆలోచించరు.
ప్రతిరోజూ మీరు మనుష్యులతో, భావి భారత పౌరులతో పని చేస్తుంటారు.
నిజానికి వారు అంతా ఎంతో వినూత్న భావనలు ఉన్న శక్తివంతమైన విద్యార్థులు.
పటేల్‌ కృషి ఫలితంగా బ్రిటిష్‌ పాలకులు ప్రవేశపెట్టిన " భారత సివిల్‌ సర్వీస్ " (Indian Civil Service) ను రద్దు చేసి, దాని స్థానంలో భారత పాలన సర్వీసును (Indian Administrative Service) ప్రవేశపెట్టారు.
ఆనాటి నుండి నేటి వరకు కేంద్ర ప్రభుత్వ పాలన వ్యవహారాలలోనూ, రాష్ట్ర ప్రభుత్వ పాలనా వ్యవహారాలను అధికారులు ప్రముఖ భూమికను పోషిస్తున్నారు.
సాంప్రదాయ ప్రభుత్వ పాలనలో భాగం అయిన రెవెన్యూ పాలన శాంతి - భద్రతలతో పాటు, స్వతంత్ర భారతావనిలో సంక్షేమ విధులను, అభివృద్ధి పనుల అమలు, సివిల్‌ సర్వీసు ఉద్యోగులకు అప్పగించడం జరిగింది.
కేంద్ర రాష్ట్ర ప్రభుత్వ పాలనలో అధికారుల ప్రాముఖ్యం పాత్ర పెరిగింది.
స్వాతంత్రం అనంతరం అనివార్యమైన పరిస్థితుల్లో ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల నిర్వహణను అధికారులకు అప్పగించారు.
వీరికి ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలను సమర్థవంతంగా నిర్వహించడానికి అవసరమైన పరిజ్ఞానం లేనందువలన ప్రభుత్వరంగ సంస్థలు సమర్థవంతంగా పని చేయలేకపోయాయి అన్న విమర్శ ఉంది.
సివిల్‌ సర్వీస్‌ ఉద్యోగులు ప్రముఖంగా అధికారుల పనితీరుపై సామాన్య ప్రజలలో అసంతృప్తి ఉంది.
మన దేశంలో సివిల్‌ సర్వీసు పాలనా విధానంలో ఎర్ర టైపు విధానం (Redtapism), లంచగొండితనం, బంధు పక్షపాతం వంటి అనేక అవాంఛనీయమైన లక్షణాలు మనకు కనిపిస్తాయి.
రాజకీయ తటస్థ విధానం (Political Neutrality): సివిల్‌ సర్వీసులకు చెందిన ఉద్యోగులు రాజకీయ తటస్థ విధానం ఆధారంగా తమ విధులను నిర్వహించాలి.
వీరు ఏ రాజకీయ పార్టీలో సభ్యులుగా ఉండరాదు.
అధికారంలో ఉన్న పార్టీ విధి విధానాలను సివిల్‌ ఉద్యోగులు అమలు చేయాలి.
సివిల్‌ ఉద్యోగుల రోజువారి చర్యలలో రాజకీయ కార్యనిర్వహణాధికారులు జోక్యం చేసుకోరాదు.
దురదృష్టవశాత్తు ఈ రకంగా జరగడం లేదు.
రాజకీయ కార్యనిర్వహణాధికారులు సివిల్‌ ఉద్యోగుల పోస్టింగ్‌ల విషయంలో పదోన్నతుల విషయంలో సామర్థ్యం కంటే వారికి విధేయులుగా పని చేసే వారికి ప్రాముఖ్యం ఇస్తున్నారు.
ఈ కారణంగా ప్రభుత్వ పాలనలో అసమర్ధత పెరుగుతుంది.
సివిల్‌ ఉద్యోగులకు సంబంధించిన పోస్టింగులు, బదిలీలు, భర్తరఫ్, పదోన్నతి సక్రమంగా జరగాలి అంటే పక్షపాతరహితమైన సివిల్‌ సర్వీసు బోర్డును ఏర్పాటు చేయాలి.
ఈ రకంగా చేయటం వలన ఉద్యోగుల సుస్థితి, సామర్థ్యం పెరుగుతుంది.
ప్రజలకు జవాబుదారీతనం వహించాలి: సివిల్‌ సర్వీసుల సంస్కరణల గురించి చర్చించిన అప్పుడు వారిని ఏ రకంగా ప్రజలకు జవాబుదారీ వహించేలా చేయాలి అనే అంశంపై దృష్టి సారించాలి.
భారత పార్లమెంటరీ విధానంలో సివిల్‌ ఉద్యోగులు ప్రత్యక్షంగా వారి విధి నిర్వహణకు సంబంధించి ప్రజలకు జవాబుదారీ వహించరు.
వీరు రాజకీయ కార్యనిర్వహణాధికారులకు జవాబుదారి వహిస్తారు.
ఈ పరిస్థితిలో మార్పు రావాలి అంటే పౌరహక్కుల చట్టాన్ని (citizen character) సామాజిక తనిఖీ / ఆడిట్‌ (social audit) వంటి విధానాలను మరింత బలోపేతం చేయాలి.
సమాచార హక్కు చట్టం అమలులోనికి వచ్చిన తర్వాత సివిల్‌ ఉద్యోగులు ప్రజలకు తమ విధి నిర్వహణకు సంబంధించి జవాబుదారీ వహిస్తున్నారు.
ఈ చట్టం వలన సివిల్‌ సర్వీసుల పనితీరులో కొన్ని సకారాత్మక మార్పులు వచ్చాయి.
ప్రభుత్వ పాలనలో రహస్యం స్థానంలో పౌర పారదర్శకత పెరిగింది.
లంచగొండితనం, పాలనలో అలసత్వం కొంత మేర తగ్గింది.
సమాచార హక్కు కారణంగా తప్పు చేస్తే ప్రజలు ప్రశ్నిస్తారు అన్న భావన సివిల్ ఉద్యోగులలో కలిగింది.
సివిల్‌ ఉద్యోగుల పనితీరు మదింపు ఎప్పుడూ సమస్యే.
వీరి పనితీరు మదింపుకు సంబంధించిన వార్షిక నివేదికలను పై స్థాయి అధికారులు తయారు చేస్తారు.
చాలా సందర్భాలలో వీరు ఈ నివేదికలను నిష్పక్షపాతంగా రూపొందిస్తారు అన్న నమ్మకం లేదు.
' ఎన్‌ఇఎస్‌డిఏ ' కింద అంచనా వేయడంలో - " లభ్యత, వినియోగ సౌలభ్యం, అట్టడుగుదాకా సేవల ప్రదానం, సమీకృత సేవాప్రదానం, సారాంశ లభ్యత, సమాచార భద్రత - గోప్యత, ప్రస్తుత స్థితి / అభ్యర్థన అనుసరణ " వగైరాలు పారామితులుగా ఉంటాయి.
ఈ - గవర్నెన్స్‌ కోవిడ్‌ - 19 మహమ్మారి
ప్రస్తుత మహమ్మారి వేళ విధాన రూపకర్తలు, పరిపాలన, సమాజం నడుమ సమాచార వినిమయం, నాయకత్వం, సమన్వయాల్లో ముఖ్యమైన పరికరంగా ఈ - గవర్నెన్స్‌ ముఖ్య పాత్ర పోషించింది.
ఈ - గవర్నెన్స్‌ కార్యక్రమాల ద్వారా ఏర్పడిన డిజిటల్‌ సాంకేతికతలు విజ్ఞాన భాగస్వామ్యంలోనే కాకుండా సంయుక్త పరిశోధనలను ప్రోత్సహించడం, పౌరులకు పారదర్శక మార్గదర్శనం చేయడంలో ఎంతగానో దోహదపడ్డాయి.
- 19 కేసులకు సంబంధించిన ఆన్‌లైన్‌ గణాంక నిధి, దిగ్బంధం మార్గదర్శకాలు, ప్రయాణ ఆంక్షలు, ఆస్పత్రులతో ఖాళీ పడకల / ఆక్సిజన్‌ సిలిండర్ల వివరాలు, ఆర్థిక తోడ్పాటు, సహాయం పంపిణీ వగైరాలు అన్నీ ఈ - గవర్నెన్స్‌ మౌలిక సదుపాయాల ద్వారానే సాగాయి.
అదే విధంగా మహమ్మారి పీడిత పేదలకు గరీబ్‌ కల్యాణ్‌ యోజన (పీఎంజీకేవై) కింద సహాయ సామగ్రి అందజేయడం సహా ప్రజా పంపిణీ వ్యవస్థ ద్వారా ఆహార ధాన్యాల సరఫరా, నగదు చెల్లింపులు వగైరాలు అన్నిటికీ ' జనధన్‌ ఆధార్ - మొబైల్‌ (జేఏఎం) ప్రదాన వ్యవస్థ ముఖ్యమైన వాహకంగా దోహదపడింది.
కోవిడ్‌ రోగులను కనుగొనడంతో పాటు టీకాలు వేయడంలో ప్రభుత్వానికి, పౌరులకు ' ఆరోగ్యసేతు, కో - విన్ ' అనువర్తనాలు ప్రధాన ఈ - గవర్నెన్స్‌ ఉపకరణాలు అయ్యాయి.
అలాగే ఆస్పత్రులలో రద్దీ తగ్గింపులో ప్రత్యామ్నాయంగా ' ఈ - డాక్టర్, టెలి - వీడియో సంప్రదింపుల ' సదుపాయాలు ప్రారంభించబడ్డాయి.
అనుక్షణ సత్వర ప్రతిస్పందన రాకపోకలు, సంక్షోభ అంచనాలు వగైరాల కోసం ' స్మార్ట్‌ సిటీ ' మౌలిక సదుపాయాలు వినియోగించబడ్డాయి.
ఉదాహరణకు? భారతదేశంలో ' స్మార్ట్‌ సిటీ కార్యక్రమం ' లో భాగంగా 2015లో ప్రారంభించిన ' పింప్రి - చించివాడ్ ' సిటీ తన సమీకృత సార్వత్రిక కంట్రోల్‌ రూమ్‌ను కోవిడ్ - 19 సమయంలో కంట్రోల్‌ సెంటర్‌గా మార్చేసింది.
తదనుగుణంగా సత్వర వివరాల లభ్యత, వీడియో ద్వారా పర్యవేక్షణ, కోవిడ్ - 19 కేసుల భౌగోళిక ప్రదేశాలపై గగనతల నిఘా కోసం డ్రోన్ల వినియోగం, తెరచి ఉన్న మందుల షాపుల గుర్తింపు, ఆస్పత్రుల సామర్థ్యంపై పర్యవేక్షణ తదితర కార్యకలాపాలను ఈ కంట్రోల్‌ సెంటర్‌ ద్వారా నిర్వహించారు.
సవాళ్లు అధిగమన మార్గాలు
అనేక కొత్త అంశాలు, వినూత్న ఈ - మౌలిక సదుపాయాలను జోడించడం ద్వారా కోవిడ్ - 19 సమయంలో ఈ - గవర్నెన్స్‌ ప్రాజెక్టుల పరిధి అనూహ్యంగా విస్తరించింది.
ఈ - గవర్నెన్స్‌తో అనుసంధానమైన భారతదేశ జనాభా నేడు ప్రపంచంలోనే అతి పెద్ద వ్యక్తిగత సమాచారం గల సమాచార భాండాగారాలలో ఒకటిగా పరిగణనలోకి రాగలదు.
కోవిడ్‌ అనంతర పరిణామాల్లో భాగంగా ఈ - గవర్నెన్స్‌ పరిధి ఆకస్మిక విస్తరణ నేపథ్యంలో ఇప్పుడు ముఖ్యమైన సవాలు మన ముందు ఉంది.
ఆ మేరకు భారత రాజ్యాంగం హామీ ఇచ్చిన ప్రాథమిక హక్కులు, విలువలతో సమన్వయం చేసుకోగల సురక్షిత, సమర్థ, విశ్వసనీయ, పారదర్శక వ్యవస్థకు భరోసా ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది.
కోవిడ్‌ అనంతర కాలంలో ప్రభుత్వం కింది చర్యల ద్వారా సమర్థ ఈ - గవర్నెన్స్‌ విధానాన్ని అభివృద్ధి చేయాల్సి ఉంది:
- ప్రభుత్వాల్లోని శాఖలు, సంస్థల మధ్య ఈ - గవర్నెన్స్‌ మౌలిక సదుపాయాల అంతర నిర్వహణ.
- ' ఏ ఒక్కరూ వెనుకబడరాదు ' అనే నినాదం వాస్తవం అయ్యేలా సార్వజనీన ఈ - గవర్నెన్స్‌ నిర్మాణాన్ని అభివృద్ధి చేయడం.
- సమర్థ డేటా రక్షణ చట్టం, పరిపాలనపరమైన నిబంధనలకు చట్ట రూపం ఇవ్వడం - డేటా లీకేజీ, దుర్వినియోగం వగైరాల నివారణ దిశగా భద్రత స్థాయిలను పెంచడం.
- సార్వజనీన డిజిటల్‌ పర్యావరణ వ్యవస్థ, అందుకోసం డిజిటల్‌ పరిజ్ఞానం పెంపు, వినియోగం పెంపు దిశగా లభ్యతను మెరుగుపరచడం - లక్ష్యాల సాధన సహస్రాబ్ది కోసం నిర్దిష్ట రంగాలవారీ తప్పనిసరి సేవలపై దృష్టి సారించడం.
- సేవా ప్రదానం మెరుగుదల కోసం ఆధునిక సాంకేతికతలను అందిపుచ్చుకోవడం, సమీకృత సేవాప్రదానంపై దృష్టి సారించడం.
ఇటువంటి పరిస్థితులలోనే వ్యాధుల నివారణకు విధానపరమైన చర్యలు అవసరం.
వైద్య పరిభాషలో అంటువ్యాధులు కాని జబ్బులు (నాన్ - కమ్యూనికబుల్ డిసీజెస్ - ఎన్‍సిడిలు జీవనశైలికి సంబంధించినవి.
మనం ఎలాంటి ఆహారాన్ని తింటున్నాం, ఎటువంటి గాలి పీలుస్తున్నాం, ఏవిధమైన పరిసరాలలో నివసిస్తున్నాం ఇవి అన్నీ మన శరీరంలో విషం పేరుకు పోవడానికి దోహద పడుతున్నాయి.
మనం అనుసరిస్తున్న అభివృద్ధి నమూనా ఏమిటంటే, మొదట కలుషితం చేసేస్తున్నాం, తర్వాత దాన్ని శుభ్రం చేయడం ఎలా అని ఆలోచిస్తున్నాం.
పారిశ్రామికీకరణ - రసాయానికీకరణ ద్వారా ఆహారాన్ని కలుషితం చేసుకునే అభివృద్ధి విధానాన్ని అనుసరిస్తున్నాం మనం.
ముందుగా అనారోగ్యానికి కారణమయ్యే జంక్ ఫుడ్ తినేయడం.
తరువాత జిమ్కు వెళ్లి వ్యాయామం చేద్దామా?
ఆర్గానిక్ ఫుడ్ తిందామా?
అని ఆలోచించడం ఎందుకు?
ఇటువంటి పరివర్తనను మనం మానుకోలేమా అనే ప్రశ్న ఉత్పన్నమవుతుంది.
పేదరికం, అనారోగ్యంతో బాధపడే స్థితి నుండి సంపన్నులుగా ఆరోగ్యవంతమైన స్థితికి మనం అభివృద్ధి చెందలేమా?
సులువుగా తప్పించుకోగలిగే జీవనశైలి సంబంధిత వ్యాధులను దరిచేరకుండా చేసుకోలేమా?
ఇటువంటి పరిస్థితులలోనే మార్పు అవసరం.
మన ఆరోగ్యం మనచుట్టూ ఉన్న పర్యావరణ పరిరక్షణ మధ్య సంబంధాన్ని కాపాడవలసిన అవసరము ఉన్నది.
ఇప్పుడు ఎక్కడ చూసినా కలుషితమైన నీళ్ళే ఉన్నాయి.
నదులు అంతరించిపోవడానికి కారణము అవుతున్నాయి.
మన దేశంలో పెద్దసంఖ్యలో శిశుమరణాలకు దారితీస్తున్న ప్రధాన కారణాలలో ఇది కూడా ఒకటి.
వంటకోసం పరిశుభ్రమైన ఇంధనం అందుబాటులో లేకపోవడంతో మహిళలు వంటచెరుకుపై ఆధారపడవలసి వస్తోంది.
దీనివల్ల మహిళలు ప్రాణాంతకమైన శ్వాసకోశ సంబంధిత అనారోగ్య సమస్యలతో సతమతమం అవుతున్నారు.
నగరాలలో గాలి విషపూరితం కావడానికి కూడా ఇదే కారణం.
అందువల్ల, పర్యావరణం బాగున్నదా లేదా అనే అంశాన్ని తెలుసుకోవడానికి ప్రజల ఆరోగ్యమే సూచికగా నిలుస్తుంది.
ఎస్‍డిజిలలో పేర్కొన్న ప్రతి లక్ష్యంతో బాలలకు సంబంధం ఉంది.
ప్రతి లక్ష్యం బాలల ఆరోగ్యంతో, భూగ్రహ పరిరక్షణతో ముడిపడి ఉంది.
మనం ప్రగతి సాధించామా లేదా అన్నది ఎస్‍డిజి లక్ష్యాల సాధనను బట్టి ఉంటుంది.
అయితే, మనం ఈ బంధాన్ని అర్ధం చేసుకోవడంలో విఫలమవుతున్నాం.
అమిత మద్యపానం, పొగతాగడం, ఆహారం తీసుకోవడంలో లోపం, శారీరక శ్రమ లేకపోవడం.
అందువల్ల, మనం తీసుకునే ఆహారంలో ఉప్పు, చక్కెర, కొవ్వు ఎక్కువ మోతాదులో లేకుండా చూసుకోవడంతో పాటు పౌష్టికాహార లోపం లేకుండా జాగ్రత్త పడవలసిన అవసరము ఉన్నది.
విష పదార్ధాల వినియోగం పునాదులపై ఆర్ధిక వ్యవస్థలు నిర్మితమవుతున్న సంగతి మన అందరికీ తెలిసినదే.
మనం ధనికులము అయ్యే కొద్దీ, ఆరోగ్య సంరక్షణ వ్యయం కూడా పెరిగిపోతుంది.
పేద వర్గాలకు సోకే వ్యాధులను నియంత్రించడం తేలికైన పని.
ఉదాహరణకు, తాగునీటిలో మైక్రోబ్స్ వల్ల కలరా వ్యాధి వ్యాపిస్తుంది.
విద్యా, వైజ్ఞానిక రంగాలతో పాటు ఆరోగ్య, వైద్య, ప్రజా సంక్షేమ రంగాలలో సైతం గణనీయమైన ప్రగతిని సాధించే దిశగా ప్రణాళికలు సిద్ధం చేసి, అమలులోకి తీసుకురావడం మొదలు పెట్టారు.
ఫలితంగా ఆరోగ్యరంగంలో భారతదేశంలో గణనీయమైన ప్రగతిని సాధించగలిగింది.
(భారతదేశ జనాభా పెరుగుదల చిత్రం - మిలియన్లలో జనాభా పెరుగుదల).
ఇంత పెద్ద జన భారతానికి వైద్యాన్ని అందించడం నిజంగా సవాళ్ళతో కూడుకున్న అంశం.
ప్రభుత్వ కృషి, ప్రణాళికా బద్ధమైన విధానాల ద్వారా ఆరోగ్య రంగంలో గణనీయమైన ప్రగతిని సాధించగలిగాం.
ప్రజల జీవన ప్రమాణ స్థాయి, ఆయుః ప్రమాణ స్థాయి మరింత పెరిగింది.
శిశు మరణాల రేటు తగ్గిచుకోగలిగాం, పోషకాహార లోపాన్ని అధిగమిస్తున్నాం, రోగనిరోధక టీకాలు వేయించడం, వైద్య కేంద్రాల్లో ప్రసవాలు పెంచగలిగాం.
అంటువ్యాధుల నిర్మూలనలో ప్రణాళికాబద్ధంగా ముందుకు సాగుతున్నాం.
అసంక్రమిత వ్యాధుల (నాన్ కమ్యూనికబుల్ డిసీజెస్) విషయంలో ప్రజల్లో క్రమంగా అవగాహన పెరుగుతోంది.
పలు పంచవర్ష ప్రణాళికలు, పథకాలు, అభివృద్ధి కార్యక్రమాలతో అనేక రంగాల్లో అభివృద్ధిని సాధిస్తున్నాం.
అందులో ప్రధానంగా చెప్పుకోదగినది వైద్య రంగమే.
- ప్రస్తుతం అంటే ఇటీవల గణాంకాల ప్రకారం, అందులో పెరుగుదల ఉండొచ్చు.
మహమ్మారులను సమర్థవంతంగా ఎదుర్కొన్న భారతదేశం.
భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం సిద్ధించిన సమయంలో మశూచి ఎక్కువ ఉండేది.
పాఠశాల స్థాయిలో బి.సి.జి. టీకా కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించిన భారతదేశం 1962లో జాతీయ మశూచి నిర్మూలనా కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది.
ఎలుకల ద్వారా వ్యాపించే ప్లేగు వ్యాధిని భారతదేశం అదిగమించగలిగింది.
అలాగే కలరాను సైతం సమర్థవంతంగా ఎదుర్కోగలిగింది.
పిల్లలను వైకల్యానికి గురి చేసే పోలియోకు 1970లో భారతదేశం నోటి వ్యాక్సిన్‍ను రూపొందించింది.
సుస్థిర జీవనం.
ప్రధాన వ్యాసం.
మనుగడ కోసం పర్యావరణంతో అనుబంధం.
ఆరోగ్యం పర్యావరణానికి సూచిక.
మన జీవనశైలిలో‍ పరివర్తనలను నివారించడానికి మన ఆరోగ్యం, పర్యావరణ పరిరక్షణల మధ్య అనుబంధాన్ని కొనసాగించడం ఎంతో కీలకం.
దీనివల్ల అభివృద్ధి చెందుతున్న దశలో ఉన్న మన దేశం పై పెనుభారం పడుతోంది.
భారతదేశ ప్రజలలో ఎపిడిమాలజీ పరివర్తన దశలో ఉన్నది అని అర్ధమవుతోంది.
బీహార్, ఝార్ఖండ్ రాష్ట్రాల కన్నా ఎక్కువ జిడిపి కలిగిన గుజరాత్, మహారాష్ట్ర, తమిళనాడు, చండీగఢ్‍లలో ఈ ఈవ్యాధి ఎక్కువగా ఉన్నది.
ఎక్కువ ఆదాయ వర్గాలు నివసిస్తున్న ఢిల్లీ, గోవా రాష్ట్రాలలో శాంపిళ్లను ఇంకా పరిశీలించవలసి ఉన్నది.
గ్రామీణ ప్రాంతాలతో పోల్చిచూసినప్పుడు పట్టణాలలోనే మధుమేహ బాధితులు అధికంగా ఉన్నారు.
ఆందోళన కలిగించే విషయం ఏమిటంటే, ధనిక పట్టణ రాష్ట్రాలలో నివసిస్తున్న సంపన్నుల కంటే, పేద కుటుంబాలలోనే మధుమేహం బారిన పడుతున్న వారి సంఖ్య చాలా ఎక్కువగా ఉన్నది అని అధ్యయనంలో తేలింది.
అంటే, సంపద కలిగిన రాష్ట్రాలలో జీవిస్తున్న ధనవంతులు ఆరోగ్యకరమైన ఆహారానికి అలవాటు పడుతున్నారు అని అర్ధమవుతోంది.
అయితే, ఇప్పుడు పేద ప్రజలు హానికరమైన ఆహారం మోజులో పడి మోసపోతున్నారు.
సామాజికంగా - ఆర్ధికంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న గ్రామీణ ప్రాంతాల ప్రజలు మధుమేహానికి గురి అవుతున్నారు అని అధ్యయనంలో వెల్లడించారు.
" మధుమేహం వ్యాధి ఎపిడమిక్ పరివర్తన దశలో ఉన్నది ".