Kore sineması

Kore Sineması Kuzey Kore ve Güney Kore film endüstrisini kapsamaktadır. Geçtiğimiz yüzyıl boyunca Kore hayatının tüm yönlerinde olduğu gibi film endüstrisi de çoğunlukla politik olayların insafına bırakılmıştır. Günümüzde her iki ülkenin de güçlü film endüstrileri vardır ancak Güney Kore filmleri daha geniş bir uluslararası yayım imkânına kavuşmuştur.

Güney Kore filmleri altın çağını 1950 ve 1960'ların sonlarında yaşamıştır ancak 1970'lere kadar yapılan filmler genellikle düşük kalitede görülmektedirler. 2005'lere doğru film endüstrisinin yeniden atağa kalkmış ve halkın üçte biri ithal filmlerden ziyade yerli filmleri izlerken son yıllarda bu durum değişmeye başlamıştır. Güney Kore filmleri Hollywood filmlerinden yerel toplumsal sorunlarla ilgisi ve senaryonun tahmin edilmeyecek şekilde gelişmesiyle ayrılır.

2005 yılında Güney Kore, "Tiyatro başına yıllık gösterilebilecek yabancı film sayısına" sınır koyan yasalar nedeniyle, ithal filmlerden daha fazla yerli film izleyen bir ulus haline geldi. Sinemalarda Kore filmleri 2006'dan beri yılda 73 gün oynatılmak zorunda. Günümüzde Kore filmlerinin Kore gişelerinde çok az istisnalar dışında yabancı filmlerden daha iyi performans gösterdiği görülmektedir.

Kore'nin sinema ile tanışması hakkında farklı görüşler ileri sürülmüştür. Japon film tarihçisi Ichikawa'ya göre Kore'de ilk yabancı film 1897 sonbaharında gösterilmiş 1898 yılında ise İngiliz iş insanı Aster House, bir gümüş para veya on boş sigara kutusu karşılığında kısa Fransız filmleri göstermeye başlamıştır. Ancak Ichikawa'nın bu iddiası kesin değildir. Lee Young-il ise 23 Haziran 1903'te Dong-dae-moon Electronic Company'de her gün akşam 8'den 10'a kadar ve Pazar günleri batı filmlerinin gösterildiğini belirtmektedir. Doğrudan kayıtlar olmadığı için bu bilgilerin güvenilirliği konusunda şüphe olmakla birlikte diğer verilerle birlikte her halükarda Kore'de 1903'ten önce film gösterimi yapıldığını kabul edebiliriz.

İlk sesli çekilen Kore filmi Lee Myeong-woo'nun 1935 tarihli Chunhyang-Jeon (춘향전) adlı filmidir. Filmdeki ses tekniğinin gelişkin olmamakla birlikte seyircinin filme tepkisi iyi olmuştu.

Film sayısında önemli bir artışa karşılık sesli sinema dönemi sessiz dönemden çok daha fazla işgalci güçlerin sansürüne maruz kaldı. Sessiz sinema dönemdeki filmi izleyiciye anlatan byeonsa, öyküleyicilerin olmaması otorite karşıtı mesajların da artık sansürü sinsice aşamayacağı anlamına gelmekteydi.

Bu dönemde Amerikan ve Avrupa filmlerinin gösteriminde de düşüş oldu ve onların yerini Japon filmleri aldı. Kore yapımı filmler Japon işgal hükûmeti için bir propaganda malzemesi haline geldi. 1938'den başlayarak Kore'de tüm film yapımları Japonlar tarafından gerçekleştirildi ve 1942'ye kadar filmlerde Kore dilinin kullanımı yasaklandı.

Japonya'nın 1945'te teslim olmasından sonra Kore sinemasında özgürlük temasında anlaşılabilir bir patlama yaşandı. Dönemin en büyük filmi olan Choi In-gyu's Viva Freedom! (자유만세) Japon işgali sırasındaki Kore özgürlük-savaşçıları üzerine yapılmıştı.

1990'ların sonlarından günümüze kadar Güney Kore'de Hollywood filmleri yerli pazardaki hakimiyetini kaybetmiş bulunmaktadır. Şubat 2006'da Kore sinema çalışanları ABD ile yapılan anlaşma sonucu konulan kotaları protesto için kitlesel protesto gösterileri yaptılar. Kim Hyun "Güney Kore film endüstrisi tıpkı diğer pek çok ülke gibi tamamen Hollywood'un gölgesi altındadır. Ulusumuz geçen yıl ABD'ye film ihracatında 2 milyon dolar ABD'den yapılan ithalatta ise 35.9 milyon dolar harcamıştır." demektedir.

Kuzey Kore casusları hakkında yapılan 1999 yapımı Shiri Kore tarihinde yalnızca Seul'de 2 milyondan fazla bilet satışına ulaşmış ve gişe rakamlarında Titanik, Matrix ve Star Wars gibi yapımları geride bırakmış ve bu başarısıyla Kore'de daha büyük bütçeli yapımların gerçekleştirilmesi için teşvik edici olmuştur.

2000 yılında JSA (Joint Security Area) büyük bir başarı yakalamış hatta Shiri'yi bile geçme başarısı göstermişti. Bir yıl sonra "Friend" benzer bir başarıyı yakaladı. Romantik komedi My Sassy Girl kendisiyle aynı dönemde gösterime giren The Lord of the Rings ve Harry Potter'i gişede geride bıraktı. 2004'e gelince ise çok Kore yapımının Hollywood filmlerinden daha popüler olduğu görülmektedir.

Kore filmlerinin bu başarısı Hollywood'un da dikkatini çekmekte gecikmemiştir. 2001 yılında Miramax Kore yapımı aksiyon komedi "My Wife is a Gangster"in yeniden çekim haklarını satın almış ve son dönemde Il Mare (The Lake House adıyla Hollywood çevrimi yapılmıştır), Oldboy, My Sassy Girl ve JSA da aynı şekilde Hollywood film şirketleri tarafından yeniden çevrimi yapılan filmler sıralamasına katılmıştır.

2003 yapımı gerilim filmi Janghwa, Hongryeon'ın (A Tale of Two Sisters)büyük başarısı Dreamworks şirketinin filmin yeniden çekim haklarını alması için 2 milyon dolar ödemesini sağlamıştı. Dreamworks Japon filmi The Ring için de 1 milyon dolar ödemişti.

Çoğu Kore filmi Kore halkının birleşme özlemlerini ve ayrılıktan doğan acıyı yansıtmaktadır. Duygulara verilen hareket Kore filmlerini Fransız filmlerine benzer kılsa da Kore film sanayii tüm türlerde ürün vermeye devam etmektedir.

Uluslararası arenada başarı kazanan ilk Kore filmi Venice Film Festivali'nde ikincilik ödülü alan Oasis olmuştur. Film yalnızca geleneksel Kore kültürü hakkında seyirciye bir şeyler söylemekle kalmıyor aynı zamanda engelli Korelilerin durumlarına ve genel kitlenin onların durumlarına yönelik anlayışsızlıklarına ışık tutuyordu. Kore'nin en sembolik ve zengin içerikli filmlerinden olan Oasis Kore sineması için de bir dönüm noktası olmuştur.

Şubat 2004, tartışmalı yönetmen Kim Ki Duk 54.Berlin Film Festivali'nde çocuk fahişeliği hakkındaki filmi Samaria ile en iyi yönetmen ödülünü kazanmıştır.