Ebu'l-Kasım Hoyî

Büyük Ayetullah Seyyid Ebu'l-Kasım Hoyî el-Musevi ( , Arapça:أبو القاسم الموسوي الخوئي, Farsça:ابوالقاسم موسوی خویی) 19 Kasım 1899 - 8 Ağustos 1992) İranlı-Iraklı Şii bir merciydi. Hoyî, en etkili Şii alimlerden biri olarak kabul edilir.

Muhsin el-Hakim'in ölümünden sonra, 1992'deki ölümüne kadar Şii dünyasının çoğunun ruhani lideri oldu. Daha sonra eski öğrencisi Ali Sistani, ilahiyat okulunun başına geçti ve takipçilerinin çoğu Sistani'nin takipçisi oldu.

Ebul Kasım başlangıç ilimlerini babasının yanında aldı. O dönemlerde İran'da meşrutiyet olayının başlaması, babasının ise meşrutiyete karşı olmasından dolayı 1910 yılında Irak'a göç etti.

"Ben kardeşim Abdullah Hoyî ile birlikte 1912 yılında Irak'a gittim.13 yaşında edebiyat, fıkıh, mantık ve usul derslerini okuduk. 21 yaşında dönemin meşhur üstatlarının yanında içtihat derslerine başladım".

"Öğrenciliğimin çoğunu Ayetullah El-uzma Muhammed Hüseyin İsfehani ve Ayetullah El-uzma Mirza Muhammed Hüseyin Naini'nin yanında geçirdim Merhum Ayetullah Nairi Hak'kın rahmetine kavuşuncaya kadar yanından ayrılmadım."

"Ayetullah Hoyî 15-16 yaşlarındayken Hazreti Ali'nin türbesinde cemaat namazı kıldıran ve dönemim meşhur fakihi olan Seyyid Muhammed Kazım Yezdi'ye bir soru sordu Seyyid cevap verdi fakat Ayetullah Hoi itiraz ederek şöyle dedi "Siz Urvetu'l Vuska kitabınızda bunun aksini buyurmuşsunuz ? Merhum eve dönüp kitabına baktığında Seyyid Hoi'nin itirazında haklı olduğunu görüp ve bir gün sonra kendi yakınlarından olan Seyyid Hoyî'nin babasını görünce ona şöyle dedi; 'Bu çocuğun kıymetini bil bunun geleceği çok parlaktır." "

"Daha önceleri bu meselenin cevabı verilmişti. Komünist partinin düşüncesi ve felsefesi İslam kanunlarına aykırıdır bu inanç küfür ve şirkle doludur Müslümanların böyle partilere katılması haramdır."

Ayetullah Hoyî İran devriminin başlangıcından itibaren gelişen tüm olayları takip etmiş ve İran'daki devrimin öncülüğünü yapan Ruhullah Humeyni, Ayetullah Gulpeygani ve Ayetullah Necefi Meraşi gibi fakihlerle irtibat halindeydi.

"Sizin ve Diğer saygıdeğer fakihlerin şah hükûmetine çektiğiniz üçüncü telgrafınızdan haberdar oldum bu bizi çok sevindirdi inşallah bu girişiminizle İmam-ı Zaman'dan inayetleri olur biz de şimdiye kadar vazifemizde kusur etmedik ve bu konuda siz ve diğer saygıdeğer alimlerin önerileri olursa uygulamaya hazırız ayrıca oradaki saygıdeğer alimleri adım adım destekleyerek onaylıyoruz."

"Saygıdeğer Ayetullah Humeyni, zalimlerin havzaya karşı işlediği cinayet bizi ve tüm Müslümanları derin bir hüzne boğmuştur o halde sakın Allah'ın peygamberlerine verdiği sözden cayacağını sanma, çünkü Allah mutlak üstündür kimsenin yaptığını yanına bırakmaz."

"Şah, Kum ve Tebriz'deki katliamlarıyla dünya Müslümanlarının kalbinde derin bir yara açarak kötü ve kara dosyasında yeni bir sayfa daha açtı Irak'ta matem meclisleri kuruldu Iraklı Müslümanlar bu olayı kınayarak katillerin cezalandırılmasını istediler, ben bu değersiz kanımı din ve Kur'anı korumak için feda etmekten onur duyarım zira zalimlerle yaşamak benim için ölümden başka bir şey değildir. İran halkının zafere ulaşmasının yolu alimlerin bayrağı altında toplanmasından geçer."

"Son zamanlarda vuku bulan üzücü olayların yeniden tekrarlanma endişesi vardı. Bundan daha acı olanı Ayetullah Humeyni, Ayetullah Kummi ve Ayetullah Mahallati'nin tutuklanmış olmalarıdır. Umarım Hatalarınızı Telafi edip İslama zıt konuları kaldırarak Ayetullah Humeyni'yi serbest bırakırsınız."

Ayetullah Hoyî, Ruhullah Humeyni Bursa'ya sürgün edildiğinde Birleşmiş Milletler ve etkili olabilecek Müslüman ülkelerine 70'ten fazla telgraf göndererek itirazını dile getirdi.

Ayetullah Hoyî hanımı aracılığı ile Şah'a birçok öğütte bulundu. Bu olay gazeteler ve basın yayın organlarında "Şah'ın hanımı Necef'e Ali'nin ziyaretine gitti ve orada Şii'nin Büyük Taklit Merci Ayetullah Hoyî ile görüştü." şeklinde yayınlandı.

"Bugünlerde ülkenin durumunu hiç de iç açıcı görmüyorum. Ülkenin ve müminlerin geleceği tehlikededir. Umumun maslahatı gereği toplumun ve gelişen olayların kontrol ve iradesi için bir heyete ihtiyaç vardır. Aşağıda isimleri zikredilen erdemli müminler bizin güvendiğimiz şahsiyetlerdir. Onların kararı bizim kararımızdır. Mümin evlatlarımız onlara itaat ederek yardımcı olsunlar. Yüce Allah'tan temennim umuma yaptığınız bu hizmetinizde sizlere başarı inayet etmesidir."

Fakat bu intifada Saddam rejimi tarafından bastırdı. 3 Ramazan 1991 sabah vakti Cumhuriyet Muhafızları üç koldan Necef'e girerek yüzlerce insanı öldürdü. Ayetullah Hoyî'nin evini muhasara ederek Ayetullah Hoyî'yi tutuklayıp helikopter ile Bağdat'a götürdüler. İşkencelerden sonra televizyon aracılığıyla mücahitlerin silah bırakmalarını söylemesini istediler. Saddam rejimi Ayetullah Hoyî istediği sözleri duyamayınca sözleri tahrif edip yayınlayarak hareketi bastırdı daha sonra onu Kufe'ye sürgün ederek orada hapse kapattı.

Ayetullah Hoyî 92 yıllık ömründen sonra 1 yıldır sürgündeyken 8 Ağustos 1992 yılında öldü. Gece yarısı defnedilen Ayetullah Hoyî'nin cenaze namazını Ayetullah Sistani kıldırdıktan sonra askerler eşliğinde Mescidi Hazra'ya götürülerek birkaç kişi tarafından oraya defnedildi.