Sevil Berberi (Paisiello)

Sevil Berberi Opus:R 1.64 (İtalyanca: İl barbiere dı Siviglia, övvero La precauzione inutile ), libretto'su İtalyanca olarak "Giuseppe Petrosellini" tarafından Fransız Pierre Augustin Caron de Beaumarchais'nin yazdığı "Le Barbier de Séville" adlı komedi tiyatro oyunundan uyarlanarak yazılmış; besteci Giovanni Paisiello tarafından hazırlanmış "dramma giocoso" janrında bir 2 perdelik opera buffadır. İlk temsili 26 Eylül (eski Rus takvimine göre 15 Eylül) 1782'de Sankt-Peterburg Rusya'da Ermitaj Sarayı'nda "Zimnevo Dvortsa" salonunda yapılmıştır.

Bu komik opera Paisiello'nun en çok bilinen ve en başarılı opera eseridir. Günümüzde bu güzel eser aynı isimle, aynı konuyu işleyen Gioacchino Rossini'nin eseri tarafından unutturulmuştur. Her iki eserde de konu akımı orijinal Beaumarchais tiyatro oyununun konu akımını genel olarak takip etmektedir. Hatta bazı şarkılar ve diyaloglar tiyatro eserinden kelime kelime çeviridir. Paisiello ile Rossini'nin eserlerinin konusu bazı ince değişiklikler yanında birbirlerine çok benzemektedirler. Genellikle Paisiello'nun libretto yazarı Petrosellini konunun aşk hikâyesine daha çok önem vermiştir; buna karşılık Rossini'nin eserinin libretto yazarı "Cesare Sterbini" komik nitelikleri ön plan çıkarmıştır.

Fransız tiyatro oyunu yazarı Pierre Beaumarchais 1773'te yayımladığı ve 1775 başından beri Paris'te başarı ile sahnelenen "Le Barbier de Séville" adlı komedi oyunu İtalyan libretto ve opera hazırlayıcılar tarafından müziksel opera eseri halinde uyarlanmaya başlamıştır. 1782'de Paisiello'nun gayet popüler olan "Il barbiere di Siviglia" opera eserinden önce seyirciler için aynı konulu aynı isimli birkaç opera eseri bestelenmiş ve yapımlanmıştı. Paisiello'nun eseri ilk defa "Sankt Petersburg'da yapımlanmasından hemen sonra İtalyanca ve Almanca olarak Avrupa opearaevlerinde gayet popüler olarak yapımlanıp temsil edilmeye başlandı. Bunlar arasında bu eserin 1783-1804 döneminde Viyana'da 5 değişik tiyatro salonunda hem İtalyanca hem de Almanca olarak yaklaşık 100 temsili verildi. Bunun yanında 1783'te Napoli'de; 1784'te Varşova, Prag, Versay'da; 1785'te Cassel, Bratislava, Mannheim'da; 1786'da Liege, Köln ve Madrid'de yapımlandı. 1787'de Napoli'de Teatro dei Fiorentini yapımlamaı için Paisiello eserine üç yeni müziksel parça ekledi. 1788'de opera Berlin ve Londra'da yapımlandı. Sonra sıra ile 1789'da Paris'te ; 1791'de Lizbon'da; 1793'te Brüksel'de; 1797#/de Stockholm'da ve 1801'de New Orleans, ABD'de yapımlandı.

1789'da Mozart Viyana'da şarkıcı olan görümcesi Josepha Hofer için bu eserde bulunan "Già riede primavera" adlı arya yerine "Schön lacht der holde Fruhling" (K. 580) adlı bir yeni arya bestelediği ama bunun temsil için kullanılmadığı Mozart'ın müsvedde defterlerinden tespit edilmiştir.

Paiseiello'nun "Sevil Berberi" eseri 1816'da Gioachino Rossini'nin Sevil Berberi eserinin prömiyer temsilından sonra da Rossini'nin eserine kıyasla daha fazla sevilip tutuldu. Fakat 19. yüzyıl ilerledikçe Rossini'nin eseri daha fazla sevilmeye başlandı ve seyirci gözünden düşen Paisiello'nun eseri gittikçe daha az defa tekrarlanmaya başlandı. 19. yüzyılın yarısında Paisiello'nun eseri operaevleri repretuvarından kayboldu. 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılda Paisiello'nun eseri tekrar temsil edilmeye başlandı. 1868'de Paris'te; 1875'te Torino'da, 1913'te Berlin'de, 1918'de Monte Carlo'da yapımlandı. İngilizce çevirisi 2005'te İngiltere'de Bempton Klasik Opera tarafından yeniden yapımlandı.

Kont berber Figaro'ya Rosina'ya aşık olduğunu söyler. Figaro Kont'a aşık olduğu kız ile buluşması için yardım edebileceğunı söyler. Berber olarak Bartolo'yu evinde tıraş etmek için her gün onun evine gitmektedir. Figaro Kont'u kıyafet değiştirerek şehirde özel evlerde zorla konutlandırılan bir yabancı subay olarak tanıtarak Bartolo'nun evine girmesini sağlayabileceğini söyler. Kont sokakta bir gitar eşliğinde Rosina'nın evinin önünde seranat söylemeye başlar. Bu seranadında ona kendini şehirde okumak için bulunan Lindoro adlı fakir bir öğrenci olarak tanıtır. (Kavatına: Şaper bramate). Figaro kontu kendi evine çağırır ve orada kıyafet değiştirebileceğini söyler. Ancak bunun için konttan altın dükalar halinde bahşiş istemektedir. (İkili: Non dubitar, o Figaro).

Don Basilio arkadaşı Bartalo'yu ziyarete gelmiştir. Şehirde Kont Almiviva'nın Bartaolo'nun velinimet olduğu Rosina'ya aşık olduğu dedikodularının yayıldığını ona duyurur. Bartolo velisi olduğu Rosina ile kendisi evlenip onun mirasının tamamını kendine almak istemektedir. Bunun için hemen harekete geçip ertesi gün Rosina ile evlenme işlemlerini tamamlamaya karar verir . Bu arada Basilio Bartolo'ya Kont Almiviva aleyhinde onu küçük düşürecek kötü dedikoduları yaymasının lazım geldiğini de bildirir. (Arya: La çalunnia, mio ​​signore). Figaro Basilio ve Bartolo arasındaki konuşmalara kulak misafiri olmuştur ve Bartalo'nun genç Rosina ile evlenmesini önlemek için her türlü çareye kullanmaya karar verir. Bartola işe Rosina'nın kendini sevmediğinden ona karşı bazı tedbirler alacağından korkmaktadır. Bu tedbirler alıp evinden kaçmak için Rosiana'nın sevgilisine bir not mesaj gönderdiğinden şüphe etmektedir. (Arya: Veramente ho torto, è vero).

Kont bir yabancı subay kıyafetine girmiştir ve sarhoş olma taklidi yaparak Bartola'nın evine gelerek kendisinin şehir otoriteleri tarafından Bartola 'nın evinden konutlandırlmasına karar verildiğini bildirir Eve alınıp kendine bir oda verilmesini talep eder. Fakat Bartola kendisinin böyle bir yükümlülüğe girmesinin gerekmediği hakkında şehir otoritelerinden bir belge almıştır ve sarhoş şeklide gelmiş olan sahte yabancı subayın talebini kabul etmediğini ona bildirir. Lindoro Rosina'ya bir not göndererek Bartola'nın evine gelip yerleşeceğini ona bildirmiştir. Rosina Lindoro'nun durumunu; niçin evine gelip konutlandırlma talebi yaptığını ve nasıl bu talebin kabul edilmeyeceğini iyi anlamamıştır. Lindoro'nun evinde kalamamasını kendinin kötü talihine bağlayıp kötü kaderinden şikayet edici bir şarkıya başlar. (Kavatina: Giusto ciel, che conoscete).

Rosina Basilio'dan almakta olduğu müzik derslerine devam etmek istemediğini bildirmiştir ve bu Bartolo'yu gayet tedirgin etmektedir. Çok geçmeden Bartolo'nun evine Rosina'ya müzik dersleri vermek için Don Alonzo adını taşıyan yeni bir müzik öğretmeni gelir. Bu Don Alonzo yeni bir kıyafete bürünmüş Kont Almaviva'dır. (İkili: Oh che umor!). Don Alonzo hasta olan Basilio'nun yerine Rosina'ya müzik hocalağı yapacağını açıklar. Don Alonzo ayrica Bartolo ile konusrak Bartola'ya Rosina ile evlenme entrikasına destek vereceğini bildirerek Bartolo'nun güvenini kazanır. Bu entrikayı Rodina Kont'a gönderdiği notta ona açıklamıştır.

Don Alonzo, Bartalo'nun da odada bulunduğu bir sırada Rosina'ya ilk müzik dersini vermeye başlar. Rosina için Don Alonso bu ilk ders için Già riede primavera adlı bir aryayı söylemesini ister. Bu müziksel parça Bartolo'nun gençliğinde öğrenip çok sevdiği bir şarkıdır. (İspanyol Seghidiglia: Vuoi tü, Rosina) Bartalo büyük bir hazla aryayı dinlemekteyken etrafında olanları unutur ve tam bu sırada Figaro sessizce içeri girerek Rosina'nın bu eveden kaçabilmesini sağlamak için evin balkonun kilitli pancurlarının anahtarını kurnazca asılı olduğu yerden alır.

Tam bu sırada evin kapısı çalınır. Güya hasta olan Basilio Rosina'ya verdiği derslere devam etmek amacı ile Bartalo'nun evine gelmiştir. Bu büyük bir karmaşıklık ortaya çıkartır. Fakat Figaro Basilio'ya görevine hasta olsa bile bırakmak istemeyen ve her ne olursa olsun görevine devam etmeye önem veren bir kişi olduğunu iddia edip ona büyük iltifatlar yaparak durumu kurtarır. (Beşli: Don Basilio! Giusto cielo!).

Dışarıda büyük bir fırtına kopmaktadır. (Temporal: Fırtına müziği'). Bartola ve Basilio konuşmakta ve Bartola'nın hiç beklemeden hemen o gün Rosina ile resmen evlenme formalitelerini tamamlamasını planlamaktadırlar. Rosina sahneye girince Bartolo ona Lindoro tarafından gönderilmiş olduğunu iddia ettiği bir mektubu gösterir. Bu mektup Kont Almaviva'nın temsilcisi olduğunu söyleyen Lindoro güya bir başka genç kıza aşkını ilan etmektedir. Rosina bu mektubun gerçek olduğuna inanır. Bunun Lindoro'nun kendi aşkına ihanet ettiğini açikca gösterdiğini kabul edip Lindoro'ya gayet sinirlenir. Bu ihanet dolayısıyla Rosina Bartola'ya onunla hemen evlilik yapma planını kabul ettiğini bildirir. Ayrıca Bartola'ya Figaro ve Kont Almaviva'nın anlaşarak Bartola'nun evinin balkon pencere anahtarını çalmış olduklarını ve hedeflerinin zorla Rosina'yı Bartolo'nun evinden kaçırmak olduğunu ifşa eder.

Bartola bir hakim ve bir noter bulmak için perdeden ayrılır. Hakimi Lindoro ve Figaro'yu tutuklatmak için getirmek istemektedir, Noteri ise evlilik antlaşmasını imzalayıp böylece İspanya kanun ve törelerine göre resmen nikâh yapılmış olmasını sağlamak için istemektedir.

Kont Almavia ve Figaro sahneye girerler. Rosina Lindoro'nun kendine ihanet ettiğinden kızgınlığını anlatır. (Eşli resitatif: İö t'aspettava). Fakat Lindoro'nun Kont Almavida ile aynı kişi olduğunu açıkça görür; çünkü Kont karşısındandır. Rosinq Lindoro'yu, böylece Kont'u, sevmekte olduğunu itiraf eder. Rosina kendisini aldatan mektubun Bartolo'nun bir aldatmacası olduğunu da anlar. Bartalo'nun arayıp evine gelmesini sağlamış olduğu noter de sahneye girmiştir. Böylece noter huzurunda Rosina ve Kont Almaviva birbirleriyle evlenme anlaşmalarını imzalarlar. Figaro ve hediye olarak kendine altın sikkeler verileceği vadedilen Basilio birlikte iki şahit olarak da bu evlenme anlaşmasını imzalarlar. Bartalo geri döndüğü zaman her şeyin kendi istemediği bir şekilde geliştiğini ve kendinin de yalnız başına kaldığını anlar. (Finale: Cara, tu sei il mio ben).