Dezső Bánffy

Baron Dezső Bánffy de Losonc (28 Ekim 1843, Kaloşvar - 24 Mayıs 1911, Budapeşte), Macar siyasetçi. Bánffy, Avrupa'da Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun bir parçası olan Macaristan Krallığı'nda 1895 ile 1899 yılları arasında başbakanlık makamında bulunmuştur.

Daniel Bánffy (1812–1886) ile Anna Gyárfás'ın (1821–1902) çocuğu olarak Kaloşvar'da dünyaya gelen Bánffy, Berlin ve Leipzig üniversitelerinde eğitim almıştır. 1875 yılından itibaren Erdel Komitatının içerisinde yer alan bölgelerde župan (Türkçe: ~belediye başkanı) olarak görev yapmıştır. Bulunduğu yerlerde azınlıkların Macarlaştırma faaliyetlerine ağırlık veren Bánffy, bu faaliyetleri nedeniyle bölgedeki Macarlar tarafından Dăbâca Paşa olarak anılmıştır. 1891 yılından itibaren Liberal Parti üyesi olarak mecliste yer alan Bánffy, ilk görev olarak Reichstag başkanlığını üstlenmiştir. 1894 yılında Macaristan'ın Avusturya'dan bağımsızlık mücadelesine önderlik eden ve halk kahramını olarak görülen Lajos Kossuth'un cenazesine katılmaması kamuoyunda şaşkınlık yaşanmasına neden olmuştur.

15 Ocak 1895 tarihinde kral Franz Joseph tarafından başbakan olarak atanan Bánffy, iktidarında katolik kilisesinin ve Katolik Halk Partisi</u>'nin tüm itirazlarına rağmen kilise hakları reformunu gerçekleştirmiştir. 1867 Avusturya-Macaristan Antlaşması doğrultusunda 1897 yılında yürütülen görüşmelerde başarı kaydetmiştir.

İktidarı döneminde milliyetçilik politikasını kurumsallaştırıp, bürokratikleştiren Bánffy, bu hareketi doğrultusunda krallık sınırları içerisinde yaşanan azınlık grupların misillemeleri ile karşılaşmıştır. Bánffy bu süreçte oluşturduğu Macaristan ulusal devlet fikri konusunu hükûmet programına dahil ederek konu üzerinde yasal bir zemin elde etme çabasında bulunmuştur. Bu program dahilinde ulusal devlet anlayışı yerleşim yeri isimlerinin, soy isimlerinin ve dil eğitiminin ön plana çıkarılması ile Macarlaştırma sürecinin başarıya ulaşabileceği vurgulanmıştır. Azınlıklarının dil konusunda gösterdiği hassasiyeti sadece ön planda olan bir durum olarak algılayan Bánffy, asıl niyetin Macaristan'da federal bir yapının oluşturulma çabası olduğunu belirtmiştir. Bánffy iktidarına yönelik yapılan araştırmalarda Bánffy'nin tutumları genel olarak hoşgörüsüz, şovenist ve baskıcı olarak tanımlanmıştır. Önceli Kálmán Tisza'nın kaldığı yerden Macarlaştırma politikalarına devam eden Bánffy, özellikel Slovak ve Alman azınlıkların asimilasyonu konusunda başarı göstermiş, Transleytanya bölgesinde Macar nüfusunun artmasını sağlamıştır. Bu süreçte uygulanan gerici seçme ve seçilme ile sadece belli bir zümreye bu haklar tanınmış, bunun sonucunda çok uluslu bir devlet yapısına sahip olan Macaristan'ın ulus yapısı sağlamlaştırılarak parçalanmasının önüne geçilmesi hedeflenmiştir. Macaristan'da uygulanan bu yöndeki seçme ve seçilme hakkı doğrultusunda 1913 yılında nüfusun sadece %7,7'si seçimlerde oy kullanabilmekteydi.

16 Mayıs 1895 tarihinde dönemin Dışişleri Bakanı Gustav Kálnoky'nin Rus İmparatorluğu'na karşı yürüttüğü Balkan siyasetini beğenmemesi nedeniyle istifasını isteyen Bánffy, sendikacı ve sosyal demokratlara yönelikte kısıtlayıcı ve tehditkar tutum sergilemiştir. Bánffy, 1898 yılında itibaren Dışişleri Bakanlığı görevini de üstlenmiştir.

1899 yılında mecliste muhalefet partileri ile yaşanan sorunlar çoğalmış, özellikle muhalif liderlerinden Nándor Horánszky'i ile yaşadığı ikili çekişmeler sonucunda 26 Şubat 1899 tarihinde görevinden ayrılmak durumunda kalmıştır.