Aleksey Nikolayeviç Tolstoy

Aleksey Nikolayeviç Tolstoy (Rusça: Але́ксей Никола́евич Толсто́й) (10 Ocak 1883, Sosnovka Köyü, - 23 Şubat 1945, Moskova), Rus şair, roman ve oyun yazarı ve Sovyetler Birliği Bilimler Akademisi üyesi.

İlk öğrenimini evde özel öğretmen rehberliğinde tamamlamıştır. 1897 yılında Tolstoy’un ailesi geleceğin yazarının gerçek bir lise eğitimi alacağı Samara’ya taşınır. 1901 yılında liseden mezun olduktan sonra, öğrenimine devam etmek için Petersburg’a gider. Teknoloji Enstitüsü'nün Makine Mühendisliği bölümüne girer. Bu yıllarda Nekrasov ve Nadson’dan öykünerek ilk şiirlerini yazar.

Tolstoy’un sanatının ilk yıllarında, bu yıllarda arkadaşı olan Voloşin’in etkisi görülür. 1909 yılında ilk öyküsü olan sonraki yıllarda “Volga boyunda” adlı derlemesine giren “Turenev’de Bir Hafta” eserini yazar. Daha sonra iki romanı “Tuhaf Adamlar” ve “Topal Ağa” eserlerini yazar. Tolstoy’un eserleri, kuşkusuz büyük ve güçlü bir yazar olarak gördüğü Maksim Gorki’nin dikkatini çeker.

Birinci Dünya Savaşı Tolstoy’un planlarını değiştirdi. Savaş muhabiri olarak cephede bulunur, daha sonra İngiltere ve Fransa’ya gider. Savaş hakkında bir dizi deneme ve makale yazar (Hikayeleri: “Dağda”.1915; “Su Altında”; “Hoş Hanım”,1916). Savaş yıllarında dramaturjiye ve komediye “Şeytan” ve “Şekerim” eserleriyle yönelir. Şubat Devrimi olayları onun ilgisini tarihle ve Petro dönemiyle ilgilenmesine teşvik eden Rus devletinin problemlerine çeker. Uzun süre zamanını dönemin asıl olayı olan I. Petro ve kuşatmalarına ışık tutmak için çabalayarak arşivler üzerinde çalışmakla geçirir.

1921 yılında Berlin’e göç eder ve Arefe grubuna (Sovyet hükûmetiyle yapılan savaştan sonra ortaya çıkan, Rus göçmenlerinin, entelektüellerinin toplumsal politik hareketi) girer. Bunun sonucunda eski arkadaşları Tolstoy’a yüz çevirirler. 1922’de Berlin’e gelen Gorki Tolstoy ile dostça ilişkiler kurar. Berlin döneminde “Aelita” romanını, “Kara Cuma” ve “Yatak Altında Bulunan El yazması” hikâyelerini yazar. 1923 yılında Tolstoy, Sovyet Rusyası'na geri döner. Dönüşünden sonra yazdığı eserlerin başında, üçlemesi “Azap Yolu” (“Kız Kardeşler”, “Yıl 1918”, 1927-28; “Kederli Sabah”. 1940-41) eserini yazar. Trilojisi yani bu üçlemesi temel olarak “Ekmek” (1937) öyküsünü andırmaktadır. 1925 -1927 yıllarında bilimkurgu romanı “Mühendis Garin’in Hiperboloidi"ni yazar.

Tolstoy’un öyküsü “Aelita” (1922-1923) ve romanı “Mühendis Garin’in Hiperboloid’i (1925-1927) Sovyet bilimkurgu klasiklerindendir. Diğer eserleri arasında “Rus Karakteri” (1944), drama eseri- çar rejimi hakkında fikir ayrımını anlatan “İmparatoriçe’nin Büyüsü” (1925) eserleri bulunmaktadır.

İç savaş sırasında sık sık denemeler, makaleler, kahramanları savaşın zor tecrübelerini yaşamış sıradan insanlardan oluşan hikâyeler yazıyordu. Savaş yıllarında drama eseri “Korkunç İvan”ı yazar (1941-1943).

Yazarın Türkçedeki en önemli yapıtı bir nehir roman olan Azap Yolları üçlemesidir. I. Dünya Savaşı, Büyük Sovyet Devrimi, uzun ve zorlu iç savaş yıllarının zengin bir panoramasını sunan eser, tüm derinliği ve karmaşıklığı ile insan doğasını, olaylar içindeki insanların ıstırap ve sevinçlerini işler. Serinin ilk kitabı İki Kız Kardeş (Rusça: Сёстры) Ali Rıza Yalt'ın Türkçesiyle ilk kez 1969 yılında yayınlanmıştır. İkinci kitap Yıl 1918, üçüncü kitap Kederli Sabah adını taşır.