Donbass Kurtarıcılarına

Donbass Kurtarıcılarına () Donetsk, Lenin Komsomol parkı'nda bulunan, Büyük Vatanseverlik Savaşı (II. Dünya Savaşı) sırasında Donbas'ı kurtaran tüm askeri birliklerin anısına adanmış abide. Güneydoğu Ukrayna'nın en büyük abidesi olup, şehir ve çevresine adanmış ana askeri tarih anıtıdır.

Zafer Günü'ne adanmış anma toplantıları geleneksel olarak bu abidenin çevresinde yapılır. Gaziler abideden aşağıya doğru anıtın etrafındaki ağaçlı yollara kadar yürürler ve orada kutlama yapılıp, yemek yenir.

Anıta ek olarak, askeri ekipmanları içeren bir platform, Gazi miniparkı, direnişe katılan partizanlara adanmış bir rulo ile hatıra çanının olduğu hatıra komplekside mevcuttur.

Abide, keskin kenarları ile Donetsk terrikonlarının (terrikon: suni, koni biçimli tepe) silutlerini temsil eden yere eğik gelen üç duvar kümesinden oluşan üçgen formundadır. Abidenin ayağında "sönmeyen ateş" vardır. Bir duvarında "1943, Kurtarıcılara, Donbass" yazmaktadır. Diğer duvarda Donetsk Oblastı'nın yerleşimlerinin kurtuluş tarihlerinin içeren plaka bulunur.

Platformda, sağ ellerinde aşağı bakan kılıç tutan bir madenci ve asker heykellerinden bir kompozisyon bulunur. Askerin sol eli havaya kalkmış, madencinin ise yanındadır. Arkalarında ise dalgalanan beş uçlu yıldız formunda bir figür bulunur. Asker keskin yüzlü genç bir erkek, madenci ise olgun bir erkektir. Portreler model olmadan ama kolektif imajlardan yontulmuştur.

Heykeller bakırdan yapılmış ve 18 metre yüksekliğindedir, abidenin kaideden tepeye yüksekliği 30 metreden fazladır. Kaide, kömür katmanlarının temsil eden siyah granitten yapılmıştır. Kaidenin içi oyuktur.

Abide, Donetsk'in Kievskiy bölgesinde yer alan Lenin Komsomol parkı içindedir. Coğrafi koordinatları: 48 ° 01'16 .97 "N 37 ° 48'56 .42". Kalmius Nehri üstünde bir tepede olması nedeniyle, abide uzaklardanda da görülebilir. Abide parkı ikiye bölen geniş bir bulvarın sonunda yer almaktadır. Bulvarın ortası çiçek tarhları ile düzenlemiştir, etrafı akasya, ıhlamur, ceviz, alaçam ve Donetsk bölgesine ait diğer bitki formları ile çok güzel çevrelenmiştir. Abidenin yanındaki alanlarda, "Gaziler Bahçesi" (2010 yılında kuruldu), "Askerlerin dul eşlerine adanmış ağaçlı yol" (Huş ağaçları 2010 yılında ekilmiştir) ve "Hatıra ağaçlı yol" (Büyük Vatanseverlik Savaşı'nda ölen ya da kaybolan Donetsk halkına adanmak üzere 6 Eylül 1992 tarihinde kurulmuştur) yer alır.

SSCB Komünist Partisi Merkez Komitesi ve SSCB Bakanlar Kurulu 1967 yılında abidenin yapılması ile ilgili bir emir yayınladı. Heykeltıraşların Kiev ekibi abide üzerinde çalışmaya başladılar fakat fikir geliştirmenin ötesine geçmedi. 1976 yılında, heykeltıraşlar Yuri Baldin ve Alexander Porozhnyuk ile mimarlar Vladimir Kishkan ile Mikhail Ksenevich, tasarım mühendisi Yefim Raygorodetsky arasında Donetsk yazarlarından bir grup abide üzerinde çalışmaya başladılar. Vladimir Kishkan gruba liderlik ediyor ve abide tasarımı üzerinde birçok fikri vardı. Eylül 1983 tarihi yani Donets Havzası'nın kurtuluşunun 40. yıldönümünde açılması planlanıyordu fakat zaman yetersizliği yüzünden ertelendi ve abide 8 Mayıs 1984 yani Zafer Gününün 39. yıldönümünde açıldı.

2010 yılında, Büyük Vatanseverlik Savaşı'nın kazanılmasının 65. yıl dönümü vesilesi, abidede büyük ölçekli yeniden yapılanma gerçekleşti, hatıra plakaları ve merkezi ağaçlı yol yapıldı, çalışmaya 300 işçi katıldı. Yeniden yapılanma ile toplu bir hatıra kompleksi ortaya çıktı ayrıca Sovyetler Birliği'nin Afganistan'a müdahalesi'ne katılanların anısına dikilen abide, buraya taşındı ve sonra bu abideler tek bir kompozisyon şeklinde düzenledi.

Başlangıçta müze anıtın içinde planlandı fakat bu fikir zor coğrafi şartlar nedeniyle terk edildi. Figürlerin altında, 18 metre yüksekliğinde ve toplam 3,500.00 metrekare alanlık bir boşluk vardı. Bu oda, Donetsk Ulusal Akademi Ukrayna Müzik ve Drama Tiyatrosu'nun eski sahne dekorlarını saklamak için kullanıldı. II. Dünya Savaşı'nın çok katmanlı panoramasının yaratılacağı bir fikirde mevcuttu. 2000'lerin sonunda, Alexander Porozhnyuk, abidenin içinde müze oluşturma fikrine döndü, ve 2010 yılında, yer tesislerinin Büyük Vatanseverlik Savaşı Müzesine dönüştürülmesi çalışmalarına başlandı, iki ile üç yıl içerisinde bitirilmesi planlanmaktadır.

Büyük Vatanseverlik Savaşı'nın 65. yıl dönümü vesilesi ile 2010 yılında, anıtın önüne T-34-76, T-34-85, T-54/55 modellerinde 3 tank, ZIS-2 ve ZiS-3 modellerinde 2 anti tank silahı yerleştirilmiştir. Tanklar ve anti tank silahları Stalino'nun kurtuluşuna katılmışlardır.