SalihHub/Wikipedia-TR-2023-Embedded-Dump huggingface dataset:
Chuquicamata

Chuquicamata, Şili'nin kuzeyinde, Atacama Çölü'nde bir kent. Calama kentine yaklaşık 15 km uzaklıktadır. Yeryüzündeki, insanlarca açılan en büyük yapay çukur olan Dünya'nın en büyük bakır madeni ile ünlüdür.

Bölgede, işgalci ispanyolların gelmesinden çok önce yerleşim vardır. Chuquicamata sözcüğü Aymara dilinde gelip, kökeni bölgeye ilk yerleşenlere dayanır. Şili, topraklardaki resmi kontrolünü, Güherçile savaşı ve izleyen antlaşmalarla sürdürür. Ancak bakır rezervlerinin varlığı daha sonraları kavranılır.

1912'de ABD firması Guggenheim Bros. madeni ekonomisine alır. Bir yıl sonrasında ilk çalışmalar başlatılır ve 1915 ilkbaharında Chuquicamata, elektroliz kazanımlı bakırın üretimine başlar. 1923'te Guggenheim Bros. madeni Anaconda Copper Mining Company'ye transfer eder. 11 Temmuz 1971'deki anayasa reformu ile bakır üretimi devletleştirilir ve maden günümüze değin devlet enstitüsü Codelco tarafından ekonomiye kazandırılır.

Günlük 180.000 ton % 1,5 oranında bakır içerikli kayaçtan, yaklaşık 2.500 ton yüksek kaliteli bakır elde edilir. Günümüzde yıllık 600.000 ton bakır çıkarılmaktadır. Maden yaklaşık 4.300 m uzunluğunda, 3.000 m genişliğinde 850 m derinliğindedir. Bu yaklaşık 13 km² bir alana ve teorik olarak hacimsel 11 km³'e denk gelir. Gelecek yıllarda madenin 1,3 km ye kadar derinleştirilmesi planlanmaktadır. Statik problemler ve tam madenden geçen tektonik yer hareketleri, daha büyük bir derinliğe ulaşılmasına engel olur.

Yaklaşık 22.000 işçi madende çalışır. Maden, olasılıkla yakında Chuquicamata şehir bölgesine ulaşacaktır. Bakır kazanımı sırasında ortaya çıkan toz, birçok hastalığın sebebidir (tipik akciğer hastalıkları, astım ve birkaç kanser çeşidi). Şili, uluslararası çevre antlaşmalarının içinde bulunduğundan, insanların sağlık risklerinin azaltılması için, bölge halkının 2007 yılına kadar Calama şehrine yerleştirilmesi gerekmektedir. Eğer 2012 yılına kadar yüzeydeki bakır tükenirse, üretime yer altında devam edilecektir.

Bakır üretimi bölgede çevre kontaminasyonuna en büyük etkendir. Arsenik ve diğer zehirli kimyasalları içeren atık sular, on yıllar boyunca hemen çöle boşaltılmış ve doğayı kontamine etmiştir. Çölde su yetersiz derecede mevcut olduğundan ve çok pahalı bir şekilde karşılandığından, günümüzde bu atık suyun bir bölümü yeniden işlenir ve dolaylı olarak kullanılır.
Discover

Discover halka dönük yayın yapan,bilimsel makaleler yayınlayan bir bilim dergisidir. Aylık olan bu dergi Time bünyesinde Ekim 1980'de yayına başladı. 1991'de Walt Disney Şirketine satıldı ancak daha sonra Ekim 2005'te babası, (Bob Guccione) Penthouse un kurucusu olan;Spin ve Gear dergilerini kuran Bob Guccione Jr.'a satıldı.
Antonio Betancor

1972'de Dos setenta cincuenta y tres, último trabajo adlı kısa filmin senarist ve yönetmenliklerini yaparak kariyerine başladı. 1976-1977 yıllarında Paisaje con figuras adlı televizyon dizisinin yönetmenliğini üstlendi. 1980'de Las Palmas Film Festivali'nde En İyi Yönetmen ödülünü kazandı. Son yönetmenlik çalışmasını 2004'te, ¡Hay motivo! adlı filmin "La mosca cojonera" kısmını yöneterek gerçekleştirdi.
2022-23 Prva HNL

2022-23 Prva HNL (sponsorluk anlaşması gereği; SuperSport Hrvatska nogometna liga), Hırvatistan futbolunun en üst seviye ligidir. 1992'de kurulan ligin, 32. sezonudur. Dinamo Zagreb ligi 81 puan ile ilk sırada tamamlayarak şampiyonluğa ulaştı.

Varaždin (bir yıllık aradan sonra) 2021-22 Druga HNL'den terfi etti. Hrvatski Dragovoljac (en üst ligde tek sezonluk mücadelenin ardından) 2022-23 Prva NL'ye düştü.
Mobil haritacılık

Mobil Haritalama yapılan bölgede, cadde-sokak ve buna bağlı alanlarda yer alan her türlü obje, nesne ya da taşınmaza görüntüleri bir paket olarak sunulur. Hazırlanan veri ve görüntü kümesi sayesinde uzunluk, yükseklik, mesafe ve alan hesaplama gibi temel işlevlerle uygulamalarını çalıştırabilirler.

Kullanıcılar noktasal koordinat alabilir, varsayılan noktadan 360 derece keşif yapabilirler. Farklı birimlerin, aynı alan üzerinde çalışmasına izin verir. Bu sayede alt yapı çalışmalarının farklı kurumlarca tek altlık üzerinde oluşturulması sağlanır.

Zlatanova, S. & Li, J. (2008) Geospatial Information Technology for Emergency Response: Volume 6 of International Society for Photogrammetry and Remote Sensing book series. Routledge. ISBN 0415422477.

Vitrià, J., Radeva, P., Aguiló, I. (2004) Recent advances in artificial intelligence research and development: Volume 113 of Frontiers in artificial intelligence and applications. IOS Press. ISBN 1586034669.

Gavrilova, M.L. (2006) Computational science and its applications: ICCSA 2006 : international conference, Glasgow, UK, May 8-11, 2006 : proceedings. Springer. ISBN 3540340726.
Alam Halfa Muharebesi

Alam Halfa Muharebesi, 30 Ağustos - 6 Eylül 1942 tarihleri arasında II. Dünya Savaşı’nın Kuzey Afrika Cephesi’de, Rommel komutasındaki Alman-İtalyan kuvvetleri ile Bernard Montgomery komutasındaki Birleşik Krallık 8. Ordu’su arasında gerçekleşen muharebelerdir.

Rommel’in Birleşik Krallık kuvvetlerinin El Alameyn mevzilerine 1 Temmuz - 27 Temmuz 1942 tarihleri arasında gerçekleştirdiği taarruz başarısız olmuştu ancak General Auchinleck’in karşı taarruzları da büyük kayıplarla başarısız olmuştu. Churchill, 4 Ağustos 1942 günü Kahire’ye gelmiş ve Harekât Saha Komutanı General Auchinleck’i ve 8. Ordu komutanı görevlerinden alarak yerlerine General Alexander ile General Montgomery’yi atamıştır.

Rommel’in planı şöyledir. İtalyan piyade tümenleri İngiliz cephe hattı boyunca cephe taarruzu yaparken 15. ve 21. Panzer Tümenleri ile İtalyan Ariete Zırhlı Tümeni ile Trieste Motorize Tümeni, Kattara Çukuru'na kuzeyinden doğu yönünde taarruz edeceklerdir. Daha sonra kuzey yönüne dönerek Halfaya Tepeleri’nin doğu tarafından geçerek denize ulaşacaklar ve İngiliz birliklerinin geri bağlantısını keseceklerdir. Ancak bu harekâtın bir baskın tarzında gelişmesi gerekmektedir. Dolayısıyla zırhlı ve motorize dört tümenin mayınlı araziden gece taarruzu ile geçmeleri ve günün ışımasına kadar en az 50 km. ilerlemiş olmaları gerekmektedir.

Rommel’in taarruz birlikleri 30 Ağustos 1942 gecesi ileri harekâta geçmişler ancak umulandan daha sert bir savunmayla karşılaşmışlardır. Karşılaşılan bu sert direniş harekâtı baskın niteliğinden çıkarmıştır. Üstelik Alman-İtalyan araçları açısından akaryakıt sıkıntısı da baş göstermiştir. Harekâtın baskın niteliğini kaybetmesi üzerine Rommel, harekât planını değiştirmiş ve Halfaya Tepesi’nin doğusundan ilerlemek yerine bu tepeye taarruza geçmiştir. Ancak İngiliz 22. Zırhlı Tugayı’nın topçusunun iyi organize edilmiş ateşi, ilerlemeye olanak vermemiştir.

Rommel izleyen iki gün boyunca akaryakıt sıkıntısı ve gece gündüz süren hava saldırıları yüzünden etkili bir harekâta girişemedi ve 3 Eylül 1942 günü çekilme kararı verdi. 6 Eylül günü Rommel’in birlikleri taarruz çıkış hatlarına çekilip savunma düzeni almışlardır.
Türkiye'deki ağır ceza mahkemeleri

Ağır ceza mahkemeleri, ceza dâvalarına bakan asliye mahkemelerinin en yükseğidir. Ağır ceza mahkemeleri, kanunların ayrıca görevli kıldığı haller saklı kalmak üzere, türk ceza kanununda yer alan yağma(tck m.148), irtikap (tck m.250/1 ve 2), resmi belgede sahtecilik (tck m.204/2), nitelikli dolandırıcılık (tck m.158), hileli iflas (tck m.161) suçları ile ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve "10 yıldan fazla" hapis cezalarını gerektiren suçlarla iligli dava ve işlere bakmakla görevlidirler. Ele aldıkları dâvaların cezaları daha ağır olduğundan, ağır ceza mahkemeleri adını almışlardır.

Asliye mahkemeleri birer hakimli olduğu halde, ağır ceza mahkemelerinde bir başkan, iki üye ve bir savcı bulunur. Ağır ceza mahkemelerinin göreceği dâvalarda önce savcı, hazırlık sorgusu yaparak, suç olup olmadığını tespit eder. Suçlu olduğuna kanaat getirince sorgu hâkimine ilk tahkikatı yaptırır. İlk tahkikat, suç olduğu noktasında birleşince ağır ceza dâvası başlar ve sanık suçlu görülürse mahkûm olur, görülmezse beraat eder.
Changes (Justin Bieber albümü)

2019 Coachella Valley Müzik ve Sanat Festivali'nde Bieber, Ariana Grande'ye katılarak "Sorry" adlı şarkısını seslendirdi, daha sonra yakında bir albüm çıkaracağını duyurdu. 27 Ekim 2019'da Bieber, önümüzdeki stüdyo albümünü sadece Noel'den önce Instagram gönderisi 20 milyon beğeniye ulaşırsa piyasaya süreceğini açıkladı. Ancak gönderi silinmiş ve albümün yayımlanması ertelenmiştir. Bunun yerine, şarkıcı, resmi olarak 2019 Noel Arefesi'nde ilk single'ını duyurdu, tur tarihlerini ilan etti ve YouTube'a bir albüm fragmanı yükleyerek yeni albümünün dönemini başlattı.

İlk single "Yummy" 3 Ocak 2020'de piyasaya sürüldü ve Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Billboard Hot 100 listesine ikinci sıradan giriş yaptı, diğer çoğu ülkede de ilk 10'a girdi. Albüm adı ve kapağı, 28 Ocak 2020'de açıklandı. Duyuruyla beraber albümün ikinci single'ı olan ve Amerikalı şarkıcı Kehlani'nin de yer aldığı "Get Me" adlı şarkı yayımlandı.

10 bölümlük belgesel dizisi Justin Bieber: Seasons, 27 Ocak 2020'de gösterime girdi ve 2017'de Purpose World Tour iptal ettikten sonra kariyeri hakkında fikirlerini paylaşarak müziğe dönüşünü detaylandırdı. Dizi, müzikal yaratım sürecine derinlemesine bir bakış olarak tanımlandı.
Şeyh Mutahhar Camii

Şeyh Mutahhar Camii (Şeyh Mattar Camii, Dört Ayaklı Minare Camii, Kasım Bey Camii, Kasım Padişah Camii), Diyarbakır’da 1500 yılında Akkoyunlu beylerinden Kasım Bey tarafından inşa ettirilmiş cami.

Akkoyunlular’ın en önemli anıtsal eserlerindendir. Şeyh Mutahhar’ın kabrinin bulunduğu arsa üzerine inşa edilmiştir. Halk arasında Şeyh Matar Camii olarak bilinir fakat kaynaklarda adı Kasım Bey Camii veya Kasım Padişah Camii olarak da geçmektedir.

Dört ayaklı minaresiyle ün yapmıştır. Yekpare taş sütun üzerinde dört köşeli olarak inşa edilmiş olan yapı, Anadolu’nun tek dört ayaklı minare örneğidir. Dört ayak, dört İslam mezhebini simgeler. Bir inanışa göre yedi defa sütunların altından geçenin dileği kabul edilir. Büyük olasılıkla camiye sonradan eklenen minare üzerinde bir balkon ve petek bulunmaktadır.

Hasan Paşa Hanı’nın yanındaki dar bir sokak içerisinde bulunan Cami, kare planlı ve tek kubbelidir. Yanlarda üçer, kuzey ve güneyde ikişer penceresi olup tümünün içinde ve dışında kemerle kapanan girintiler bulunur. Mihrabın iki yanında bulunan ve üzerleri pencere kemeri gibi duran bölümler, üst kattaki küçük birer mahfile merdivenle çıkışı sağlayan birer geçittir.

Diyarbakır Baro başkanı Tahir Elçi, baro üyesi avukatlarla birlikte 29 Kasım 2015 günü minarenin önünde olayı kınayan bir basın açıklaması yaptıktan sonra açılan ateş sonucu silahla vurularak öldü.
Yüzbaşı Şeref Bey

Kurtuluş Savaşı'nda yaşamını yitiren ilk Türkler arasındadır. Mustafa Kemal Atatürk'ün Samsun'a yola çıktığını öğrendikten sonra Anadolu'ya gitme kararı alır. Kardelen adındaki balıkçı teknesiyle Amasra açıklarına kadar gidebilmişler; 19 Mayıs 1919 sabah saat 10 civarlarıda şiddetli fırtına nedeniyle tekne alabora olmuştur. Kazadan sadece teknenin kaptanı kurtulabilmiştir.
Kentum ve satem dilleri

Hint-Avrupa ailesinin dilleri, yeniden yapılandırılmış Proto-Hint-Avrupa dilinin dilüstü ünsüzlerinin ("K" ve "G" tipindeki sesler) nasıl geliştiğine göre ya kentum dilleri (bazen centum'da denir) veya satem dilleri olarak ikiye ayrılır. Bu ayrıma bir örnek olarak erken Hint-Avrupa dillerindeki "100" kelimesi verilmektedir. Kentum dillerinde tipik olarak /k/ sesi ile başlayan 100 (Latince centum /k/ ile okunur), satem dillerinde genellikle /s/ ile başlar (satem Avestaca dilinden gelir).

Kentum-satem bölümü, Hint-Avrupa dillerinin senkronik tasvirinde bir izoglos oluşturur. Günümüzde Proto-Hint-Avrupa dilinin, sırasıyla kentum ve satem dillerine ayrıldığı ve tüm kentum ve satem dillerinin bu iki dilden türeyerek doğu ve batı kollarına ayrıldığı yerine bu özelliklerin birbirinden bağımsız oluşmuş olabileceği düşünülmektedir. Bu sav özellikle en doğuya yayılmış Hint-Avrupa dili olan Tohar dilinin bir kentum dili olmasının keşfiyle büyük destek görmüştür.

Kentum-satem ayrımı dillerin erken formlarıyla ilişkili olduğundan ötürü bazı modern diller Kentum grubuna üye olmalarına rağmen bazı farklılaşmalar yaşamıştır. Buna örnek olarak bir Romen kentum dili olan Fransızcada 100 manasına gelen cent kelimesinin /s/ sesiyle okunması örnek verilebilir.

Satem dilleri genellikle doğuda yer alan Hint-İran ve Baltık-Slav dilleri gibi dil gruplarını kapsar, ancak en doğuya yayılmış Hint-Avrupa dili olan Toharca bu gruba ait değildir.
Hou toch van mij

"Hou toch van mij" (), Bob Benny tarafından seslendirilen 1959 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Belçika'yı temsil eden şarkı. Şarkı Felemenkçe dilinde seslendirilmiştir. Şarkı Ke Riema tarafından yazılmıştır.

Şarkı yarışmada Birleşik Krallık'ın temsilcisi Pearl Carr & Teddy Johnson'un şarkısı "Sing, Little Birdie"'dan önce 11. sırada çıkmıştır. Yarışmada 11 şarkı arasından 6. olmuştur.
Lucius Sergius Catilina

Lucius Sergius Catilina (d. MÖ 108 – ö. MÖ 62), Daha çok Roma Cumhuriyetini yıkmayı amaçlayan Catilina Tertibi ile tanınan, MÖ 1. yüzyılda yaşamış Romalı siyasetçi.

Roma tarihinin en gizemli figürlerinden biri olan Catilina, çağdaşı tarihçilerin ağır hakaretleri altında özellikle görmezden gelinmiştir. Hakkındaki bilgilerin en önemli iki kaynağının onu en kötü şekilde tasvir etmek için yeterince nedeni vardır. En dişli politik düşmanı olan Marcus Tullius Cicero özellikle Catilina söylevleri adlı eserinde onu suçlamaktan çekinmezken, tarihçi Gaius Sallustius ise Bellum Catilinae adlı ahlaki monografisinde ona karşı en aşağılık suçlamalardan bazılarını isnat etmiştir. Böylece, insan kurban ettiği yolundaki suçlama da dahil pek çok suçlamanın eserlerin yazarlarının kendi uydurması olduğu aşikardır. Ancak Catilina'nın tertibi, Roma Cumhuriyetinin karmaşa dolu son yıllarında meydana gelmiş en ünlü olaydır.

Catilina, MÖ 108 yılında Romanın en eski patrici ailelerinden birine mensup olarak doğdu. Ailesi konsüler mirasa sahip olduğu halde hem sosyal hem de finansal açıdan bu mirası reddetmişti. Virgil daha sonra Aeneas ile birlikte İtalya'ya gelmiş olan Sergestus'u ataları olarak vermiştir ancak aile yüzyıllar boyunca pek dikkat çekmemiştir. Konsül seçilen son Sergius MÖ 380 yılında bu görevi üstlenmiş olan Gnaeus Sergius Fidenas Coxo'dur. Sonradan tüm bu etmenler Catilina'nın, sahip olduğu finansal gücünde yardımı ile ailesinin politik mirasını düzeltme ihtirasını ve gayesini şekillendirecekti.
Brat

Brother (Rusça: Брат, translit. Brat), Aleksei Balabanov tarafından yazılan ve yönetilen 1997 Rus neo-noir suç drama filmidir. Filmde Sergei Bodrov Jr., suçlu ağabeyi aracılığıyla Saint Petersburg mafyasına bulaşan genç eski asker Danila Bagrov'u canlandırıyor. 1997 Cannes Film Festivali'nin Un Certain Regard bölümünde yer aldı.

Brother, Haziran 1997'de VHS'de gösterime girdikten sonra beklenmedik bir şekilde 1990'ların ticari açıdan en başarılı Rus filmlerinden biri oldu ve hızla Rusya'nın her yerinde kült film statüsüne yükseldi. Filmin popülaritesi ve hayranların talebi nedeniyle 2000 yılında Brother 2 adlı devam filmi yayınlandı.
1996 Yaşar Doğu Turnuvası

1996 Yaşar Doğu Güreş Turnuvası, 11-13 Mart 1996 tarihleri ​​arasında Türkiye'nin Ankara kentinde düzelenen bir güreş yarışmasıdır. 1996 yılında 24’üncüsü düzenlenmiştir.
İl radyosu

İl radyoları Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu TRT tarafında 1960 lı ve 1970 li yıllarda hizmete verilen ancak daha sonra vaz geçilen bir grup radyo istasyonunun adıdır.

Radyo yayınları 1990 lı yıllara kadar TRT kurumu tekelindeydi. Başlıca istasyonlar Ankara, İstanbul ve İzmir'deydi. Fakat bu istasyonların yayınları ülke düzeyinde iyi izlenemiyordu. Bu sebepten yerel radyo yayınları yapılmasına karar verildi ve önce 8 daha sonra 1 olmak üzere 9 kentte düşük güçlü radyo istasyonların tesisine başlandı. Bu radyolar ana istasyonlara ek olarak Ankara, İstanbul, İzmir, Adana, Gaziantep, Diyarbakır, Van, Kars ve Trabzon'da kuruldu.

İl radyolarında stüdyo ve vericiler kent içinde konumlandırılmıştı. Programlar (haber bülteni hariç) genellikle yereldi. orta dalgadan yayın yapan Vericiler 2 kW gücünde Türk yapımı T.E.M. marka vericilerdi.
Murat Çobanoğlu

1940 yılında Kars'ın Arpaçay ilçesinin Koçköyü beldesinde çiftçi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Karapapak (Azeri) Türklerinden ve asıl soyadı Çobanlar olan Çobanoğlu’nun annesi Lala (La'li) hanımdır ve babası, Aşık Şenlik'in çıraklarından Aşık Gülistan'dır. Babası Arpaçay'ın Koçköyü'nden olup 1920'de Kars'a yerleşmiştir. Karısının erken ölümü dolayısıyla oğlunu o büyütüp yetiştirdi. Babası oğlu Murat Çobanoğlu ile 1970 yıllarında İzmir'e yerleşmiştir ve İzmir'de yaşamaya başlamıştır.

Saz çalmaya ve şiir söylemeye 1951 'de gördüğü bir rüyada bade içtikten sonra başlamıştır. Murat Çobanoğlu 1966 yılından başlayarak sürekli olarak Konya Aşıklar Bayramı'na katıldı. Artvin, Konya, Erzurum ve Mut'ta yapılan yarışmalarda dereceler aldı. Özellikle atışma dalında başarı gösterdi. Sık sık radyoda ve televizyonda -değişik konularda- söyledi. Saza egemenliği, ulusal duygularının güçlülüğü ve kendine özgü sesiyle ilgi çekti. Yurt içinde ve dışında düzenlenen bazı şenliklere katıldı.

Aşıklık geleneğinin bir parçası olan türkülü hikâyeler anlatma konusunda da başarılı örnekler veren Çobanoğlu, kendi türkülerinin yanı sıra usta malı türküleri de genç kuşaklara aktarmıştır.

Türkiye’nin her yerinde bilinen, tanınan Çobanoğlu yıllarca radyo programları yaptı. Halk edebiyatı ve aşıklık geleneği üzerine çeşitli seminerler verdi. Şiirleri çeşitli dergilerde yayımlandı. Türkiye dışında, Avrupa'dan İran'a dek birçok ülkede konserler verdi, yarışmalara katıldı.

1971 yılında Kars'ta açtığı, özellikle usta-çırak ilişkinden her alanda aşıklık geleneğinin sürdürülmesinde katkısı anlamında bir okul niteliğinde olan Çobanoğlu Halk Ozanları Kahvesi yörenin aşıklar merkezine dönüştü.

1965'e kadar "Devrani", 1967'ye kadar "Yanani", ondan sonra da "Çobanoğlu" takma adını kullandı. 1968-1987 yılları arasında çıkardığı yirmiye yakın plak ve kaseti vardır. 2 tane de altın plağı bulunmaktadır. Kiziroğlu türküsüne tanınırlık sağladı. Son yıllarında televizyon programlarında Karapapak ağzıyla türküler söyledi. Çobanoğlu'na ilişkin Ali Kafkasyalı'nın hazırladığı Aşık Murat Çobanoğlu, Hayatı-Sanatı-Eserleri (1998) adlı bir kitap bulunmaktadır. 26 Mart 2005 tarihinde Ankara'da öldü ve memleketi Kars'ta toprağa verildi. Kars Belediyesi her sene 6 Mayıs-7 Mayıs tarihlerinde anısına "Murat Çobanoğlu Aşıklar Bayramı" düzenlemektedir.
Kızıl kanguru

Kızıl kanguru (Macropus rufus), birçok rekora sahiptir. En büyük kanguru türüdür ve Avustralya'ya özgü en büyük memelidir. Ayrıca yaşayan en büyük keseli hayvandır. Avustralya'ya endemik bir türdür. Adanın güney bölümünde, doğu kesiminde ve kuzey bölgelerdeki yağmur ormanlarında görülürler.

Erkek kızıl kangurular ortalama 1,4 m ve 85 kg kadardır. Buna karşın, 2 m boyunda ve 90 kg ağırlığında olan iri erkeklere de rastlanabilir. Dişiler ise ortalama 1,1 m boya ve 35 kg ağırlığa sahiptirler. Ortalama bir kızıl kanguru ise ayakta iken 1,5 m boyundadır. Kuyruk uzunlukları 0,9 – 1 m arasında değişir. Güçlü bacak kasları sayesinde 6 m uzaklığı tek sıçrayışta katedebilirler. Erkeklerde bu uzaklık 9 m'ye kadar çıkabilir. Ayrıca gözlerinin pozisyonu sayesinde 300°'lik bir görüş açısına sahiptirler. İnsanlarda bu en fazla 230° kadar olabilir.
Kristie Boogert

Kristie Boogert (d. 16 Aralık 1973 - Rotterdam) Hollandalı profesyonel tenis oyuncusudur. 5 Şubat 1996 yılında kariyerindeki en yüksek tekler sıralamsı olan 29. luğa ulaştı.

Kariyerinde hiç tekler şampitonluğu bulunmamasına rağmen, üç çiftler şampiyonluğu bulunmaktadır. 1994 Fransa Açık karışık çiftler şampiyonluğunu partneri Menno Oosting ile birlikte elde etti.

Kariyerindeki en büyük başarısı Sidney'de düzenlenen 2000 Yaz Olimpiyatları'nda Miriam Oremans ile birlikte gümüş madalya kazanmasıdır. Finalde Venus ve Serena Williams kardeşlere 1-6, 1-6 setlerle kaybettiler.
Henoch-Schönlein purpurası

Henoch-Schönlein purpurası (Henoch-Schönlein sendromu; IgA vasküliti) küçük ve orta çaplı damarların etkilendiği, çocuklarda görece sık rastlanan vaskülitik bulgular kümesidir. Deride ve mukozalarda ve seröz zarlarda, damarların etkilenmesi sonucu ortaya çıkan küçük purpuralar saptanır (purpuralar çapları 3–10 mm arasında olan küçük kanama odaklarıdır).

Henoch-Schönlein purpurası’nın nedenleri arasında infeksiyonlar ile çeşitli maddelere ve ilaçlara karşı ortaya çıkan immunolojik yanıtlar önemlidir. Çocukların öykülerinde, üst solunum yolları infeksiyonları dikkat çekicidir.

Purpuraların oluşması, kanama eğilimindeki artmanın sonucudur. Karın ağrısı olan hastalarda sindirim kanalı kanamaları, diyare ya da kabızlık saptanabilir. Hastaların bir bölümünde deri döküntülerine (ürtiker) ve veziküllere/bülllere de rastlanır. Eklemler şiş ve ağrılıdır. Angionörotik ödem görülebilir.

Böbrek etkilenmesi daka çok erişkin hastalarda ortaya çıkar ve sessizce gelişir. Bir süre sonra tipik bir fokal-segmanter glomerulonefrit’e bağlı nefritik sendrom (hafif hematüri, hafif proteinüri, hipertansiyon) bulguları belirir; proteinürinin güçlü olduğu hastalarda tablo nefrotik sendrom niteliği kazanabilir. Bozulan kan değerlerinin arasında üre ve kreatinin düzeylerinin giderek yükselmesi böbrek hastalığındaki kronikleşme eğiliminin kanıtıdır.

Deri ve böbrek biyopsilerine uygulanan immunofloresans tekniği, öteki immun vaskülitlerin ayırıcı tanısında oldukça yararlıdır (immun kompleks glomerülonefritlerin tanısındaki doğruluk oranı, klinik ve patolojinin birlikte çalışmasıyla yükselmektedir).

Klinik tanıda, purpura bulgusu birincil önem taşır. Purpura bulgusuna ek olarak şunlardan en az birinini bulunması gerekir: deri biyopsilerinde damarlarda IgA+C3 immun komplekslerinin bulunması, akut artrit bulguları, yaygın karın ağrıları, böbrek etkilenmesi bulguları. Vaskülit tablosuna IgA ve kompleman (C3) içeren yol açan immun komplekslerin damar çeperlerine oturması neden olur (Tip III aşırı duyarlılık tepkisi).

Tedavisi gereken Henoch–Schönlein purpurası hastalarına farklı uygulamalar yapılmaktadır. Ağrılar için tabloyu ağırlaştırmayacak türden analjeziklerin seçilmesi ile deri lezyonlarının bakımı ortak uygulamaların başında gelir. Böbrek bulgularının tedavisinde öncelikle immun süpresyonda kullanılan droglardan yararlanılmaktadır. Hastaların çoğu birkaç hafta içinde düzelebilir. Tedavi gereken olguların büyük bölümünde prognoz iyidir, tablo hızla düzelse de alevlenmeler ortasya çıkabilir.

Böbrek tutulmasının kronikleşmesine ve yetmezlik bulgularına erişkinlerde daha sık rastlanır; özellikle, biyopsilerinde Bowman boşluklarında yarımay (crescent) biçiminde hücre proliferasyonu görülenlerde son-evre (end-stage) böbrek hastalığı’na ilerleme riski çok yüksektir.
Arnavutça

Arnavutça (gjuha shqipe, gûha şçîpe veya cuha şçipe), başta Balkanlar'daki Arnavutlar olmak üzere Avrupa, Türkiye, Amerika ve Okyanusya'daki Arnavut diasporası tarafından konuşulan bir Hint-Avrupa dilidir. Dünyada yaklaşık 7.5 milyon insan tarafından konuşulan Arnavutça, Hint-Avrupa dil ailesinin özgün bir koludur ve hemen hemen hiçbir dille yakından akraba değildir.

Roma'nın 5. yüzyılda Gotlarca yıkılması sonrasındaki İllirya bölgesindeki Slav işgali sonucu Slav dilleri ile yakınlaşan Arnavutçaya 1000 yıldan fazla Doğu Roma (Bizans) yönetimi sonucu Yunanca ve ayrıca 432 yıl süren Osmanlı yönetimi sonucu Türkçe ve Arapça kelimeler de girmiştir. Ancak en çok etkilendiği dil Orta Çağ boyunca yönetiminde bulunduğu Venedik sebebiyle Latincedir.Arnavutça'nın fonetik yapısı, Almanca, İtalyanca, Rusça, Fransızca ve Yunanca'nın karışımından oluşan bir yapıya sahiptir.

Günümüz modern Arnavutçasında Latince kökenli sözcüklerin sayısı giderek artmaktadır. Modern Arnavutça, ulusal Arnavut eğitim politikası gereğince Osmanlı döneminde Türkçe ve Arapçadan geçen sözcüklerden neredeyse tamamen arındırılmıştır.
Örgülü, Hizan

Köyün eski adı, 1902 yılı kayıtlarında Ermenice kökenli Tatsu, 1928 kayıtlarında ise Tasuh olarak geçmektedir. Köy, terör nedeniyle 1993 yılında boşaltılıp, 2006 yılında tekrar yerleşime açılmıştır.

Köy, Bitlis il merkezine 98 km, Hizan ilçe merkezine 43 km uzaklıktadır. Köy, Hizan'ın kuzeydoğusunda olup, numaralı Bitlis-Hizan il yoluna, Hizan'ın merkezinde 34 km.'lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.