Hümanistik Terapi

Hümanistik veya varoluşçu-hümanistik veya insancıl terapi, hümanistik psikoloji yaklaşımından hareketle oluşan, duygusal yönden rahatsız insanlar yerine psikolojik olarak sağlıklı insanlar üzerine odaklanan bir terapi biçimidir.

Hümanistik terapiler Gestalt psikologlarından Kurt Lewin’in çalışmalarından türetilmiştir. Normal veya ortalama ruh sağlığına sahip insanlarla uygulanan bir terapidir. Bireylerin bilinç seviyeleri yükseltmek, kendi kendileriyle daha iyi ilişkiler kurabilmelerine yardım etmek ve kendini geliştirme ve yaratıcılığa ait gizli potansiyellerini ortaya çıkarmak amacıyla uygulanmaktadır.

Hümanistik terapiye azınlıklara yönelik terapi, eşcinsellere yönelik danışmanlık, gruplarla yapılan özgürleştirici çalışmalar, kaygılı ve fobik danışanlara yönelik yapılan bilişsel-davranışçı müdahaleler, spiritüel ve dini bağlamlarda zorluk yaşayan danışanların psikodinamiklerine yönelik çalışmalar gibi çeşitli uygulama ortamlarında rastlanılmaktadır. İnsancıl terapi aynı zamanda öğrencilerin erteleme ve sınav korkusu gibi sorunlarına uygulanmaktadır. Çağdaş hümanistik terapi kişinin sınırları dahilinde kim olacağını seçme, o seçimlerin anlamlarını kavrama ve yaptığı seçimleri hayata geçirme kapasitesini vurgular.

4) Danışanların sonluluk, muğlaklık ve kaygı gibi varoluşsal gerçeklerle yüzleşmelerini sağlayarak veya bunları hayata geçirmelerine yardımcı olarak bu varoluşsal gerçeklerden kaçınmalarını engellemek.

Hümanistik terapi, hem uzunluk hem de yoğunluk açısından değişkenlik gösterebilir. Kısa süreli olarak yürütüldüğü durumlar olabildiği gibi, genellikle uzun süreli (örneğin 3-5 yıl) ve yoğundur (örneğin haftada bir veya iki). Ayrıca hümanistik terapi genelde varsayıldığından daha geniş bir danışan popülasyonuna seslenir. En büyük faydayı içe bakışa meyilli, duygusal toleransı yüksek ve araştırmacı kişiler görürler.

Psikologların ve danışmanların terapiye yaklaşımlarını büyük oranda etkileyen insancıl psikoloji, diğer kuramsal bakış açılarına sahip terapistler tarafından da benimsenmiş veya değiştirilerek uygulanmıştır. Çoğu terapist Carl Rogers’ın, danışanı terapinin merkezine koyma yaklaşımının yanı sıra terapistin empati göstermesi, danışana olumlu kabul gösterme, değişme sorumluluğunu danışana verme gibi yaklaşımları da kullanmaktadır.

Hümanistik psikologların görüşlerini desteklemek amacıyla yaptıkları araştırmalarda, klasik deneysel metotları kullanmayıp, kişilerin öznel izlenimlerine dayanan verileri temel alan birtakım bulgular üzerinden açıklamalar üretmeleri, psikolojide bilimselliği hedef alan yaklaşımlar tarafından eleştirilmiş; bu yaklaşımın bir insan davranış biliminden çok, bir hayat felsefesi olarak görülmesine sebep olmuştur.

Terapinin özünü oluşturan; kendini gerçekleştirme, potansiyelini tam kullanma ve özgür irade gibi kavramların  iyi tanımlanamamış olması da eleştirilerden bir diğeridir. Ayrıca, hümanistik psikologların akademik psikologlardan farklı olarak araştırmalar yürütmüyor, makaleler yazmıyor ve kendi geleneklerini sürdürmeleri için lisans öğrencilerine eğitim vermiyor olmaları, etkili bir ekol oluşturamamalarına sebep olmuştur. Tüm bunlar, Hümanistik terapinin alanda diğer terapi yöntemleri kadar yoğun olarak kullanılmamasına sebep olmuştur.