Uluslararası Dürüstler

Uluslararası Dürüstler (İbranice: חסידי אומות העולם‎, Chassidey Umot Haolam, Dünya uluslarının dürüst insanları), İsrail Devleti'nin Naziler tarafından Holokost'a maruz kalan Yahudileri kurtarmak için hayatını riske atan gayri-Yahudilere verdiği onursal sıfattır. Terim, Nuh’un evrensel kanunlarına itaat eden Yahudi olmayan insanları anlatan “dürüst Yahudi olmayan” kavramından gelir.

Doğu Avrupa’nın kırsal kesimlerinde, evlerin, ahırların ve ambarların altına kazılı olduklarından, gizlenme yerleri ve sığınaklarda Yahudilerin görünmeyecekleri şekilde sakladılar. Başlarındaki ölüm tehdidinin verdiği korkunun yanı sıra,bu tür karanlık, soğuk, havasız ve kalabalık yerlerin fiziksel şartları dayanılacak gibi değildi. Kurtarıcılarında hayatları zordu. Yakalanma korkusu, savaş zamanında saklanan insanlara yiyecek bulmak, dışkıları temizlemek ve temel ihtiyaçlarına cevap verebilmek zordu. Yahudiler ayrıca çatıya, ormandaki saklanma yerlerine ve saklayabilecek her türlü yerlerde (mezarlık gibi) saklandı. Bazen manastırlarda kimliklerini saklayarak saklandılar.

Yahudilerin, Yahudi olmadıklarını belirten sahte kimliklerden almaları için, sahte belgelere ve yardıma ihtiyaç duydular. Kurtarıcılar bu durumda sahte evrak düzenlediler ya da düzenlettiler. Din adamları sahte vaftiz belgeleri düzenledi ve bazı yabancı diplomatlar, ülke politikalarına aykırı davranarak vizeler veya pasaportlar verdi. 1944’te Budapeşte’deki diplomatlar koruma belgeleri düzenleyerek bazı evlere ülkelerinin bayraklarını astılar ve böylece o evlere diplomatik dokunulmazlık verdiler. Oskar Schindler gibi bazı Alman’lar yanıltıcı yollar kullanarak birçok hayat kurtardı. Schindler birçok yahudiyi savaşa yardım etmek adına açtığını söylediği fabrikada binlerce yahudinin hayatını kurtardı.

Bazı kurtarıcılar yahudileri tehlikeli yerlerden daha az tehlikeli yerlere kaçmalarına yardım etti. Yahudileri Gettolardan veya hapishanelerden kaçırıp, işgale uğramamış ülkelere kaçmalarına yardımcı olmak.

Yahudiler, çocuklarını başkalarına verip hayatta kalma şanslarını artırmakla, onlardan ayrılmamak ikilemi arasında kaldılar. Birçok kurtarıcı, ailesi öldürülmüş olan çocukları alıp hayatlarını kurtardı. Manastırlar çocukları sakladı ve birçok ülkede çocukları kurtarmayı amaçlayan yeraltı kurumlar kuruldu.

Kurtarıcıların, yaptıkları iyiliklerinden dolayı ödedikleri bedeller ülkeden ülkeye değişirdi. Doğu Avrupa’da, Almanlar, sadece yahudileri kurtaran kişiyi değil, bütün ailesini öldürürdü. İnsanlara Yahudilere yardım etmemeleri gerektiği notlarını her yere asarlardı. Genel olarak, ceza Batı Avrupa’da daha hafifti. Bazı uluslararası dürüstler kamplarda hayatlarını yitirdiler. Karşılaştıkları tehditlerden dolayı, Yahudilere yardım etmeye karar veren kişiler, hayatlarına gizliliği ve korkuyu kabul etmiş kişilerdi. Bu da günlük hayatı oldukça zorlaştırdı.

Holokost’ta ölenleri anma müzesi olan Yad Vaşem, İsrail Parlamentosu tarafından 1953'te kurulduğunda bu kurumun görevlerinden biri "Uluslararası Dürüstler"i bulup ödüllendirmekti. Bu bağlamda "Dürüstler"in tanımı Holokost sırasında Yahudileri kurtarmak için yaşamlarını tehlikeye atan gayri-Yahudilerdir. Bu düzen 1963'ten beri İsrail Anayasa Mahkemesi’nin yetkisi altındadır. Komisyon, olası adayları değerlendirmek için belgeleri, savaştan kurtulanların ve görgü şahitlerinin demeçlerini, içinde bulunulan tarihi durumu ve kurtarıcının risk faktörünü itinayla inceleyip karara varır.

"Uluslararası Dürüstler"e layık olanlar, Holokost'ta Yahudileri kurtarmak için hayatlarını riske attıklarından madalya ile ödüllendirilirler ve onlara onur sertifikası verilir. Ayrıca, Kudüs’teki Yad Vaşem müzesinin "Dürüstlük Bahçesi"nde bulunan "Onur Duvarı"na adının yazılması ayrıcalığı verilir. Eskiden kişi adına bahçede ağaç dikilirken yer kalmaması sonucunda bu isimler Onur Duvarı'na yazılmaktadır. Bu ödüller kurtarıcıya veya onun en yakın akrabasına İsrail'de veya kişinin bulunduğu ülkede bir İsrailli diplomat eşliğinde törenle verilir.

Yad Vaşem yasası ile Uluslararası Dürüst'e onursal vatandaşlık sunulur ve kişi hayatta değilse bile onursal vatandaşlığa geçirilebilir. Dürüst olarak tanınan herkes Yad Vaşem'e sertifika için başvurabilir. Dürüst hayatta değilse onun en yakın akrabası onursal vatandaşlık hakkından yararlanabilir. İsrail’de yaşamayı tercih edenlere ortalama ulusal gelir seviyesinde maaş, ücretsiz sağlık hizmetleri, ev ve hastabakıcılık konularında da yardım sunulur.

1 Ocak 2009 itibarıyla 22.765 kişi 45 farklı ülkeden Uluslararası Dürüstler unvanına layık görülmüştür. Bu kişilerin hayat hikâyeleri 10,000'den fazla otantik öykü oluşturur. Yad Vaşem'in politikası, bu ödül için başvurular olduğu sürece programı ayakta tutmaktır.