Prusya'nın Main Nehri Harekâtı (1866)

Prusya'nın Main Nehri Harekâtı ya da Main Harekâtı (Almanca: Mainfeldzug), Prusya ordusunun 1866 Avusturya-Prusya Savaşı sırasında Güney Almanya'daki Avusturya müttefiklerine karşı Main nehri bölgesinde gerçekleştirdiği bir harekâttır.

Prusya birliklerinin büyük bir kısmı Bohemya'ya yürüyüp 3 Temmuz 1866'da Königgrätz'da (Sadova) Avusturya ve Saksonya birliklerini bozguna uğratırken, Prusya birliklerinin bir kısmı da Hannover Krallığı'nı işgal etti. Hannover'in 29 Haziran'da teslim olmasından sonra bu birlikler - Prusya'nın müttefiklerinden oluşan bazı küçük birlikler de dahil olmak üzere - Main Ordusu (Almanca: Mainarmee) adı altında gruplandırıldı ve Avusturya'nın Güney Alman müttefiklerine karşı Main nehrine, güneye doğru, ilerledi.

Avusturya'nın müttefikleri, Alman Konfederasyonu'nun VII. ve VIII. Federal Kolordularını oluşturmuştu. Her iki kolordu da Hannover'i desteklemek için kuzeye doğru ilerlemişti. Hannover sürpriz bir şekilde teslim olduğunda, Bavyeralılar tarafından kurulan VII. Kolordu Thüringen'de duruyordu. Hessen, Baden ve Württemberg birlikleri tarafından kurulan VIII. Kolordu ise Frankfurt'un kuzeyinde duruyordu. İlk başta Prusyalılar VII. Kolorduya saldırdı. Bavyera birlikleri 4 Temmuz'da Hünfeld ve Dermbach'taki çatışmaları kaybetti ve Frankonya Saale nehrine çekildi. Ancak Prusyalılar Rhön dağlarını hızla geçerek 10 Temmuz'da Kissingen ve Hammelburg savaşında Bavyeralıları yendi.

Bavyeralılar Würzburg'a çekilirken, Prusyalılar, Frankfurt'u koruyan VIII. Kolordu'ya karşı batıya yöneldiler. Prusyalılar Spessart'ı geçerek 13 Temmuz'da Laufach/Frohnhofen'de Hessianları, 14 Temmuz'da da Aschaffenburg'da Avusturya ve Hessian birliklerini bozguna uğrattı. Federal birlikler batıya, Main nehrinin sol kıyısına çekilmek zorunda kaldı. Prusyalılar Aschaffenburg'u ele geçirip Main'i geçtikten sonra Frankfurt ve Darmstadt'a giden yol açılmıştı. VIII. Kolordu Frankfurt'u terk etti, Odenwald boyunca güneye ilerledi ve ardından Tauber nehrinde Bavyeralılarla buluşmak üzere doğuya döndü. Prusyalılar 16 Temmuz'da artık savunmasız olan Frankfurt'u işgal etti ve ardından VIII. Kolordu'yu Main'in sol kıyısı boyunca takip etti. Hundheim (23 Temmuz), Werbach, Tauberbischofsheim (her ikisi de 24 Temmuz) ve Gerchsheim (25 Temmuz) muharebelerinde VIII. Kolordu Prusyalılar tarafından yenilgiye uğratıldı. Prusyalılar 25 Temmuz'da Helmstadt'ta ve ertesi gün Rossbrunn'da Bavyeralılarla tekrar çarpıştılar. Bu çarpışmalar da Prusyalılar tarafından kazanıldı. Müttefik birlikler Würzburg'a çekildi. Prusyalılar onları takip etti ve 26 Temmuz'da Würzburg kalesini bombalamaya başladı. Ancak Prusyalılar ve Avusturyalıların Nikolsburg Mütarekesi'ni aynı gün imzaladıkları haberi Bavyera karargâhına ulaştıktan kısa bir süre sonra bir ateşkes görüşmesi yapıldı. Sonunda Würzburg Prusyalılar tarafından işgal edildi.

Ayrı bir harekâtla 2. Prusya ihtiyat kolordusu 23 Temmuz'da kuzeydoğudan Bavyera'ya girdi ve Hof, Bayreuth (28 Temmuz) ve nihayet Nürnberg'i (31 Temmuz) işgal etti.

Prusya'nın zaferi, Dreyse tüfeği (Zündnadelgewehr) gibi Prusya silahlarının teknik üstünlüğünden çok, daha iyi bir organizasyonun sonucudur. Prusya Genelkurmay Başkanı Helmut von Moltke, federal birlikler birleşip asker ve teçhizat üstünlüklerini tam olarak kullanamadan onları yenmek için bir saldırı savaşı planlamıştı. Plan başarılı oldu çünkü eğitimsiz federal ordular seferberlik için uzun bir zamana ihtiyaç duyuyordu ve Prusyalılar buna çok iyi hazırlanmıştı. Ayrıca Prusyalılar, federal tarafın sahip olmadığı birleşik bir komutaya sahipti. Resmi olarak VII. Kolordu komutanı Karl von Bayern tüm federal birliklerin başkomutanıydı, ancak VIII. Kolordu komutanı Alexander von Hessen de Frankfurt'taki Federal Kongre'den (Bundestag) ve birlik gönderen eyaletlerin hükümetlerinden emir alıyordu. Federal birlikler arasındaki iletişim de keşifleri kadar yetersizdi, bu yüzden çoğu zaman inisiyatif kullanmak yerine müdahale etmek zorunda kalıyorlardı.

Alman Konfederasyonu lağvedildi. Prusya Hannover, Nassau, Hessen-Kassel, Frankfurt ile Hessen-Darmstadt ve Bavyera'nın küçük bir bölümünü ilhak etti. Bavyera, Württemberg, Baden ve Hessen-Darmstadt bağımsız kaldı, ancak Prusya ile askeri ittifaklar imzalamak zorunda kaldı. Bavyera'da 1868 yılında köklü bir ordu reformu yapıldı.