Rusya'da insan hakları

Rusya'da insan hakları, uluslararası kuruluşlar ve bağımsız yerel medya kuruluşları tarafından rutin olarak eleştirildi. En sık atıfta bulunulan ihlallerden bazıları şunlardır: Gözaltında ölümler, güvenlik güçleri ve gardiyanlar tarafından yaygın ve sistematik işkence kullanımı, taciz ritüelleri ("büyükbabaların saltanatı" anlamına gelen dedovshchina olarak bilinir), Rus Ordusu'nda yaygın çocuk hakları ihlalleri, etnik azınlıklara karşı şiddet ve ayrımcılık, ve gazetecilerin öldürülmesi.

Sovyetler Birliği'nin halefi bir devlet olarak Rusya Federasyonu, ekonomik, sosyal ve kültürel haklar kadar medeni ve siyasi haklara ilişkin insan hakları anlaşmalarına bağlı kalmaya devam etmektedir. 1990'ların sonlarında Rusya, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ni (çekincelerle birlikte) onayladı ve 1998'den itibaren Strasbourg'daki Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Rus vatandaşları için ulusal adalet sisteminden sonra son temyiz mahkemesi oldu. 1993 Anayasası'nın 1. Bölüm 15. Maddesine göre, uluslararası hukukun bu düzenlemeleri, ulusal federal mevzuata göre önceliklidir. Ancak, Vladimir Putin'in ikinci Başkanlık döneminden (2004-2008) itibaren insan hakları ihlallerine ilişkin raporlar artmıştır.

2011 Devlet Duması seçimlerinden ve 2012 baharında Putin'in cumhurbaşkanlığına yeniden başlamasından bu yana, birçok uluslararası ve anayasal haklara yasal bir saldırı yaşandı. Aralık 2015'te, Rusya Anayasa Mahkemesi'ne, Rusya'nın Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi gibi hükûmetler arası organların kararlarını uygulayıp uygulayamayacağına veya görmezden gelip gelemeyeceğine karar verme hakkı veren bir yasa kabul edildi.

Avrupa Konseyi'nin eski bir üyesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin imzacısı olarak Rusya'nın insan hakları konusunda uluslararası yükümlülükleri vardı. Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiseri, Rusya'daki duruma ilişkin 2004 yılına ait raporunun girişinde, "Sovyetler Birliği'nin çöküşünden bu yana yapılan kapsamlı değişikliklerin yadsınamaz" olduğunu belirtti.

Putin'in Başkan olarak ilk döneminde (2000–2004) Freedom House, Rusya'yı hem siyasi haklar hem de sivil özgürlükler konusunda 5 puanla "kısmen özgür" olarak değerlendirdi (1 en özgür ve 7 en az özgür). 2005'ten 2008'e kadar olan dönemde Freedom House, Freedom in the World raporlarına göre siyasi haklar için 6 ve sivil özgürlükler için 5 puan vererek Rusya'yı "özgür değil" olarak değerlendirdi.

2006 yılında The Economist, Rusya'yı 167 ülke arasında 102. sıraya yerleştiren ve onu "medya ve diğer sivil özgürlüklerin kısıtlanmasına yönelik bir eğilime sahip melez bir rejim " olarak tanımlayan bir demokrasi derecelendirmesi yayınladı.

2016'ya gelindiğinde, Putin'in üçüncü başkanlık döneminden dört yıl sonra, Rusya Federasyonu Freedom House notuna göre insan hakları alanında daha da geriledi:Kremlin sivil toplum üzerindeki baskıyı sürdürdü, yerel sivil toplum örgütleri (STK'lar) üzerindeki baskıyı artırdı ve ABD merkezli Ulusal Demokrasi Vakfı ve milyarder hayırsever George Soros tarafından desteklenen iki grubu 'istenmeyen örgütler' olarak damgaladı. Rejim ayrıca en popüler alternatif sesleri bastırırken enformasyon ortamını milliyetçi propagandayla doyurarak medya üzerindeki sıkı denetimini yoğunlaştırdı.Bildirildiğine göre 2019'da Fransa ve Almanya'nın Moskova'yı Avrupa'nın insan hakları gözlemliğinden atılmaktan kurtarmaya yönelik sürekli çabalarıyla birlikte Rusya üyelik ücreti ödemesini yeniden başlatırsa koltuğunu koruyabilir.

Uluslararası ve yerel gözlemciler, ülkedeki çoğu zaman köklü sorunları sıraladılar ve Rus vatandaşlar 1998'den beri Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne bir sürü şikayet için başvurdular. 1 Haziran 2007 itibarıyla, derdest davaların %22,5'i, Rusya Federasyonu'na karşı vatandaşlar tarafından yapılan şikayetlerdi. Bu oran, 2006'da Rusya'ya karşı 151 kabul edilebilir başvuru (tüm ülkeler için 1.634'ten) olduğu, 2005'te 110 (1.036'dan) ve 2004'te 64 (830'dan) 2003'te 15 (753 adet) ve 2002'de 12 olduğu için 2002'den beri istikrarlı bir şekilde arttı.

Çeçenya ayrı bir sorun teşkil ediyordu ve Eylül 1999'dan 2005'e kadar süren İkinci Çeçen Savaşı sırasında, burada çok sayıda yargısız infaz ve sivillerin zorla kaybedilmesi vakaları yaşandı. Çeçen Cumhuriyeti ombudsmanı Nurdi Nukhazhiyev'e göre, Mart 2007 itibarıyla en karmaşık ve acı verici sorun, 2.700'den fazla kaçırılan ve zorla alıkonulan vatandaşın izini sürmekti; Çeçenya vatandaşlarının şikayetlerinin analizi, sosyal sorunların her zamankinden daha sık gündeme geldiğini gösteriyor; iki yıl önce, şikayetlerin çoğunlukla yaşam hakkı ihlalleriyle ilgili olduğunu söyledi.

10 Ocak 2006 tarihli Federal Yasa, Rusya'daki sivil toplum kuruluşlarının (STK'lar) kayıt ve işleyişini etkileyen kuralları değiştirdi. Diğerlerinin yanı sıra Rus-Çeçen Dostluk Derneği kapatıldı. Olga Gnezdilova tarafından hazırlanan ayrıntılı bir rapor, küçük, gerçekten gönüllü kuruluşların yeni prosedürlerin taleplerinden orantısız bir şekilde etkilendiğini gösterdi: şimdilik, önemli fonlara sahip daha büyük STK'lar etkilenmedi.

Putin'in Mayıs 2012'de üçüncü kez cumhurbaşkanlığı görevine yeniden seçilmesinin ardından, yabancı fon alan ve "siyasi faaliyetlerde bulunan" tüm STK'ların Rusya Federasyonu Adalet Bakanlığı'na "yabancı ajan" olarak kaydolmalarını gerektiren yeni bir Federal Yasa çıkarıldı. Eylül 2016'ya kadar, hem uluslararası hem de yerel olarak en eski, en tanınmış ve saygın kuruluşların birçoğu dahil olmak üzere 144 STK kayıtta listelenmiştir. Hükûmet, STK'ları cezalandırmak ve kapatmak için "istenmeyen" olarak damgalayabilir. "İstenmeyen kuruluşların" üyeleri para cezasına çarptırılabilir ve hapsedilebilir.

En derin endişe kaynağı, önde gelen muhalif politikacıların, milletvekillerinin, gazetecilerin ve hükûmeti eleştirenlerin yurtiçinde ve bazen de yurtdışında periyodik olarak faili meçhul suikastlara uğramasıdır. 2017'deki bir BuzzFeed News raporuna göre, mevcut ve eski ABD ve İngiltere istihbarat ajanları, Rus suikastçılarının, muhtemelen hükûmet emriyle, İngiliz topraklarında polis tarafından şüpheli olmadığı gerekçesiyle soruşturulması reddedilen 14 ölümle bağlantılı olabileceğine inandıklarını söyledi.

1998 yılında, insan hakları savunucusu Galina Starovoitova, St. Petersburg'da dairesinin girişinde vurularak öldürüldü. 2003 yılında, Yuri Schekochikhin gizemli bir şekilde hastalıktan öldü ve ölümü zehirlenmeden dolayı olduğuna dair spekülasyonlara neden oldu. 2003 yılında liberal politikacı Sergei Yushenkov vurularak öldürüldü. 2006 yılında, Aleksandr Litvinenko polonyum ile zehirlendi ve öldü. Bir İngiliz soruşturması, Başkan Putin'in cinayeti "muhtemelen" onayladığı sonucuna vardı. 2006'da araştırmacı gazeteci Anna Politkovskaya vurularak öldürüldü. 2009'da insan hakları savunucusu Stanislav Markelov ve gazeteci Anastasia Baburova Moskova'da vurularak öldürüldü. 2015 yılında muhalif politikacı Boris Nemtsov Kremlin yakınlarında vurularak öldürüldü. 2017 yılında gazeteci Nikolay Andrushchenko dövülerek öldürüldü.

Siyasi mahkumlar olarak kabul edilen kişilerin sayıları son dört yılda keskin bir şekilde arttı. Mayıs 2016'da Memorial İnsan Hakları Merkezi toplamın 89 olduğunu belirtti. Mayıs 2017'ye kadar Memorial, en az 117 siyasi mahkum veya düşünce mahkumu (66'sı Rusya'da 2010'dan beri yasaklanmış olan Müslüman Hizb ut-Tahrir el-İslami örgütüne üye olmakla suçlanıyor) olduğunu değerlendirdi. Bu tutuklular arasında Hizb-ut Tahrir'e bağlı olmakla suçlanan Kırım'dan insan hakları savunucusu Emir Üsein Kuku da var. Uluslararası Af Örgütü derhal serbest bırakılması çağrısında bulundu.

Çeşitli zamanlarda hapsedilenler arasında insan hakları savunucuları, Mikhail Trepashkin gibi gazeteciler ve Valentin Danilov gibi bilim adamları yer aldı. 2007'den bu yana, "aşırılıkçılık" veya "terörizm"e karşı gevşek ifadeli yasalar, 2011'deki seçimlerin kitlesel olarak tahrif edildiği iddiasına karşı, toplanma özgürlüğünü desteklemek için protesto yapan, genellikle genç aktivistleri hapsetmek için ve 2014'ten bu yana, Kırım'ın işgaline, doğu Ukrayna'daki çatışmalara ve hükümetin ve devletin en üst kademelerindeki yolsuzluğun dile getirilmesine karşı kullanıldı. Siyasi mahkûmlar genellikle hapishanelerde ve sürgün yerlerinde işkenceye maruz kalıyorlar.

10 Mayıs 2014 tarihinde Ukraynalı film yapımcısı Oleg Sentsov, Kırım'ın Simferopol kentinde tutuklandı. Rusya'ya götürüldü ve orada terör faaliyetleri iddiasıyla 20 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Uluslararası Af Örgütü, yargılamayı haksız buldu ve Sentsov'un serbest bırakılması çağrısında bulundu. İnsan Hakları İzleme Örgütü, film yapımcısının serbest bırakılması çağrısında bulunarak duruşmayı siyasi bir gösteri davası olarak nitelendirdi. 7 Eylül 2019'da Sentsov, mahkum takasıyla serbest bırakıldı.

Mayıs 2018'de, insan hakları hareketi Kırım Dayanışması'nın kurucusu ve koordinatörü Server Mustafayev, Rus makamları tarafından hapsedildi ve "terör örgütü üyeliği" ile suçlandı. Uluslararası Af Örgütü ve Front Line Defenders, onun derhal serbest bırakılmasını talep ediyor.

Zaman geçtikçe bu mahkumlardan bazıları serbest bırakıldı veya Igor Sutyagin gibi yurt dışında tutulan Rus ajanları için diğer ülkelerle takas yoluna gidildi. Buna rağmen rakamlar artmaya devam ediyor. Bazı kuruluşlara göre, şu anda Rusya'da hapis cezasına çarptırılan veya şu anda yargılanmayı bekleyen (gözaltında veya ev hapsinde) tutuklu bulunan veya inançları ve Rusya Anayasası ve uluslararası anlaşmalar uyarınca haklarını kullanma girişimleri nedeniyle zulüm gördüğü için yurt dışına kaçan veya saklanan 300'den fazla kişi var.

Nisan 2019'da Rusya'da 9,6 gram esrar taşıyan bir İsrail vatandaşı gözaltına alındı ve Ekim 2019'da yedi yıldan fazla hapis cezasına çarptırıldı. Bu cezanın siyasi nedenleri vardı. Ocak 2020'de affedildi.

22 Haziran 2020 tarihinde İnsan Hakları Örgütü, Uluslararası Af Örgütü ile birlikte Rusya Federasyonu Başsavcısı Igor Viktorovich Krasnov'a ortak bir mektup yazdılar. Mektuplarında, Kasım 2019'da asılsız terörle bağlantılı suçlamalarla 7 ila 19 yıl arasında değişen hapis cezalarına çarptırılan altı insan hakları savunucusunun serbest bırakılmasını istediler.

17 Ocak 2021'de Uluslararası Af Örgütü, Rusya'ya döndükten sonra gözaltına alınmasının ardından Aleksey Navalni'yi düşünce mahkumu ilan etti ve Rus makamlarını onu serbest bırakmaya çağırdı.

Haziran 2020 itibarıyla, Memorial İnsan Hakları Merkezi'ne göre, Rusya'da 380 siyasi mahkum vardı, bunların 63'ü doğrudan veya dolaylı olarak siyasi faaliyetlerinden ötürü (Aleksey Navalni dahil) kovuşturuldu ve 245'i Rusya'da yasaklanan Müslüman örgütlerden biriyle ilişkileri nedeniyle yargılandı. Listedeki 78 kişi, yani toplamın %20'sinden fazlası Kırım'da ikamet ediyor.

Uluslararası Af Örgütü'ne göre Rusya yargısı siyasi otoriteler tarafından manipülasyona tabidir. Rusya Anayasası'na göre, en üst düzey yargıçlar, Rusya Devlet Başkanı tarafından aday gösterildikten sonra Federasyon Konseyi tarafından atanır. Anna Politkovskaya kitabı Putin'in Rusya'sı'nda "yukarıdan gelen emirlere" uymayan ve saldırıya uğrayan veya görevlerinden alınan yargıçların hikâyelerini anlattı. 2005 yılında yazdığı bir açık mektupta eski yargıç Olga Kudeshkina, Moskova Şehir Mahkemesi Başkanı O. Egorova'yı, 2002-2005 döneminde Moskova'da 80'den fazla yargıcın emekli olmasına neden olduğu iddia edilen "hakimlere doğru kararlar vermelerini tavsiye etmekle" eleştirdi.

1990'larda, Rusya'nın hapishane sistemi, medya ve insan hakları grupları tarafından sorunlu olarak geniş bir şekilde rapor edildi. Büyük dava yığılmaları ve dava gecikmeleri vardı ve bu da yargılama öncesi tutukluluk süresinin uzamasına neden oluyordu. Hapishane koşulları uluslararası standartların da altında görüldü. Tüberküloz ciddi, yaygın bir sorundu. İnsan hakları grupları, çoğu aşırı kalabalık, hastalık ve tıbbi bakım eksikliği nedeniyle yılda yaklaşık 11.000 mahkum ve tutuklunun öldüğünü tahmin ediyor. 2006 tarihli bir medya raporu, koşullarda gözle görülür iyileşmeler sağlayan bir cezaevi reformu çalışmasına işaret ediyor. İsviçre Kalkınma ve İşbirliği Ajansı, ulusal hükûmetin reform çabalarıyla uyumlu olarak 1997'den beri Rusya'daki hapishanelerde reform yapmak için çalışıyor.

Hukukun üstünlüğü, Sovyet döneminden bu yana, özellikle derin eyaletlerde, ceza adaletinde çok sınırlı ilerlemeler kaydetti. Mahkemeler genellikle beraat ettirmeme politikası izler; 2004'te beraat kararları, tüm kararların yalnızca yüzde 0,7'sini oluşturuyordu. Hâkimler, sırayla savcılıklara teklif veren yöneticilere bağımlıdır. Savcıların çalışmaları, yoksuldan kasvetliye değişir. Avukatlar çoğunlukla mahkeme tarafından atanır ve düşük ücretlidir. Son yıllarda siyasi açıdan hassas davalarda cezai sürecin kötüye kullanılması, savunma üyelerinin taciz edilmesi ve zulme uğraması ile karakterize edilen bir şekilde kötüleşme yaşandı. Ceza takibatında tarafların düşmanlık ve eşitlik ilkelerine uyulmamaktadır.

1996 yılında, Başkan Boris Yeltsin, Rusya'da ölüm cezasına ilişkin bir moratoryum ilan etti. Ancak Rus hükûmeti, Avrupa Konseyi'ne girerken verdiği birçok sözü hala çiğnemektedir. Politkovskaya'ya göre, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne başvuran vatandaşlar genellikle Rus makamları tarafından yargılanıyor.

Mahkeme sistemi, Pussy Riot, Aleksey Navalni, Zarema Bagavutdinova, ve Vyacheslav Maltsev davalarında olduğu gibi siyasi muhalefeti bastırmak ve Kremlin'in siyasi düşmanlarının adaylıklarını engellemek için yaygın olarak kullanılmıştır.

Zona Prava STK tarafından hazırlanan "Güvenlik Güçlerinin Şiddeti: Cezasız Suç" başlıklı 2019 raporu, Rus mahkemelerindeki genel beraat oranlarıyla karşılaştırıldığında, orantısız bir şekilde çok sayıda beraat ile sonuçlanan karar çıktığının ve kolluk kuvvetleri aleyhine açılan davaların altını çizdi. İkincisi sadece %0,43 iken, kolluk kuvvetleri ve askeri yetkililerin, şüphelinin ölümüyle sonuçlanması da dahil olmak üzere, gücü şiddetli bir şekilde kötüye kullanmakla suçlanması bu oranın neredeyse %4'üdür. Aynı zamanda hüküm giyenler de orantısız şekilde hafif cezalar alıyorlar - bunların neredeyse yarısı ertelenmiş cezalar veya para cezalarıydı.

2021'de, STK Gulagu.net tarafından Rus hapishanelerinden ve sürgün yerlerinden gelen büyük bir önbellek videosu, hapishane yetkilileri tarafından mahkûmlara tecavüz ve sopalarla delme gibi diğer cinsel saldırı biçimlerini içeren binlerce saatlik ilk elden işkence kayıtlarıyla birlikte yayınlandı. Videolar 2015-2020 yıllarını kapsıyor ve video kayıt sistemi hapishane yetkililerinden BT uzmanı olarak sorumlu olan eski bir mahkum Sergei Savelyev tarafından sızdırıldı. Rus yetkililer, bu videolarda suçlanan birkaç cezaevi yetkilisini görevden aldı ve Savelyev'i "hassas bilgilere yasa dışı yollardan erişmek" suçundan arananlar listesine aldı. Suistimal, FSB ve kolluk kuvvetleri tarafından ülke çapında para gaspı tekniği ve yalancı tanık beyanları sistematik bir eylemin parçası olarak tanımlandı.

Rusya Anayasası keyfi gözaltı, işkence ve kötü muameleyi yasaklamaktadır. Anayasa'nın 2. Bölümü, 21. Maddesi, "Hiç kimse işkenceye, şiddete veya diğer sert veya aşağılayıcı muamele veya cezaya tabi tutulamaz" der. Bununla birlikte, pratikte, Rus polisi, Federal Güvenlik Servisi ve hapishane gardiyanlarının, birçok farklı türde cop, sopa ve su savaşları, kum çuvalları vb. dahil olmak üzere işkence uyguladıkları gözlemlenmektedir; tutuklanan şüphelilerin sorgusunda stresli pozisyonlarda bağlanma, sigara yanıkları, çiviler ve çivi altında dövülmüş elektrikli iğneler, cinsel organlara, burun ve kulaklara elektrik çarpması ("Putin'le telefon görüşmesi" olarak bilinir), uzun süreli askı, uyku yoksunluğu, gıda yoksunluğu, tecavüz, yabancı cisimlerle penetrasyon. Diğer bir işkence yöntemi ise kurbanı çömelme pozisyonunda ayakta durmaya zorlamayı içeren "televizyon" olarak adlandırılan işkencedir. Eski asker Andrei Sychev, bu işkenceden sonra kan akışının kesilmesinden kaynaklanan kangren nedeniyle hem bacaklarını hem de cinsel organlarını kesmek zorunda kaldı. Diğer işkence yöntemleri arasında, kurbanı arkadan bağlı ellerle asmayı içeren "Raf" veya "Uzatma", bazen soğuk suya batırılmış çıplak bir kurbanı sıfırın altındaki sıcaklıklara maruz bırakmayı içeren "Buzdolabı" yer alır ve masada yatan kurbanın ayaklarının sopalarla dövüldüğü "Çin işkencesi" yapılır. 2000 yılında, insan hakları Ombudsmanı Oleg Mironov, konuştuğu mahkumların %50'sinin işkence gördüğünü iddia ettiğini tahmin etti. Uluslararası Af Örgütü, Çeçenya'daki Rus askerî güçlerinin işkence yaptığını bildirdi.

Karakollarda, hapishanelerde, cezaevlerinde ve sürgün yerlerinde işkence genel ve yaygındır. Doktorlar ve hemşireler de bazen mahkumlara ve şüphelilere işkence yapılmasına ve dövülmesine katılırlar.

Bazen polis veya hapishane gardiyanları, suçluluk itiraflarını zorlamak için şüphelileri dövmek, işkence yapmak ve tecavüz etmek için güvenilir mahkumları kullanır. Bu işkence yöntemine "Acil Odası" veya "Basın Kulübesi" denir. Bu güvenilir mahkumlar, diğer mahkûmlara işkence ettikleri için özel hapishane ayrıcalıkları alırlar.

En uç vakalarda, sokaktan yüzlerce masum insan özel polis güçleri tarafından keyfi olarak tutuklandı, dövüldü, işkence gördü ve tecavüze uğradı. Bu tür olaylar sadece Çeçenya'da değil, aynı zamanda Rusya'nın Blagoveshensk, Bezetsk, Nefteyugansk ve diğer kasabalarında da meydana geldi. 2007'de Radio Svoboda ("Radyo Özgürlüğü", Özgür Avrupa Radyosu'nun bir parçası), Moskova'da, "çok sayıda Rus şehrinde dayak yiyen" insan hakları aktivistleri ve gazeteciler tarafından gayri resmi bir "Dövülmüş Rusya" hareketinin kurulduğunu bildirdi.

Haziran 2013'te inşaat işçisi Martiros Demerchyan, Soçi polisi tarafından işkence gördüğünü iddia etti. 2014 Kış Olimpiyatları için konut inşa etmek için yedi hafta harcayan Demerchyan, amiri tarafından kabloları çalmakla suçlandı. Demerchyan iddiaları reddetti, ancak mağdur maaşını almak için işe döndüğünde, bütün gece onu döven, iki dişini kıran ve levyeyle cinsel tacizde bulunan birkaç polis memuru tarafından karşılandı. Hastanede tedavi altına alındı, ancak doktorlar ailesine vücudunda ciddi bir yara bulamadıklarını söyledi.

İşkence ve aşağılama Rusya Federasyonu Silahlı Kuvvetlerinde de yaygın. Dedovshchina terimi, daha uzun süre hizmet veren askerler tarafından yeni askere alınanların sistematik olarak kötüye kullanılması anlamına gelir. Her yıl birçok genç erkek bu yüzden öldürülüyor, tecavüze uğruyor veya intihar ediyor. Bazı genç erkek askerlerin "dış müşteriler" için fahişe olarak çalışmaya zorlandıkları bildiriliyor. Rusya Asker Anneleri Komiteleri Birliği, genç askerlerin haklarını korumak için çalışıyor.

Dedovschina'nın mevcut olgusu, Sovyet döneminin ve şimdiki genç Rus askerlerinin, her biri toplam iki yıllık hizmet süresi için altı ayda bir çağrılan bir grubu yansıtan dört "sınıfa" bölünmesiyle yakından bağlantılıdır. Bu sistem, 1967'de iki yıllık hizmetin benimsenmesinden kaynaklandı. Hizmet süresinin bir yıla indirilmesi ve Silahlı Kuvvetlerdeki sözleşmeli asker sayısının artması, dedovschina'nın karakterini biraz değiştirebilir.

1990'larda, organize suçun büyümesi (bkz. Rus mafyası ve Rus oligarkları) ve Rusya'daki kolluk kuvvetlerinin parçalanması ve yolsuzluğu, iş adamları, devlet yetkilileri ve diğer kamu görevlilerine yönelik şiddetin keskin bir şekilde artmasıyla aynı zamana denk geldi. Rusya'nın ikinci Devlet Başkanı Vladimir Putin, göreve geldiğinde bu sorunları devraldı ve 2000 yılındaki seçim kampanyası sırasında, yeni cumhurbaşkanı ülke ekonomisine olan güveni yeniden sağlamanın tek yolu olarak yasa ve düzeni yeniden sağlama ve Rusya'ya tek çözüm olarak hukukun üstünlüğünü getirme gereğini vurgulayarak halkın desteğini kazandı.

Demoscope Weekly'nin verilerine göre, Rusya'da cinayet oranı 1991'de 100.000 kişi başına 15 cinayet seviyesinden 1994'te 32.5'e yükseldi. Daha sonra 1998'de 22,5'e düştü, ardından 2002'de maksimum 30,5'e yükseldi ve ardından 2006'da 100.000 kişi başına 20 cinayete düştü. Olumlu düşüş eğilimine rağmen, Rusya'nın kişi başına düşen cinayet endeksi, 62 ülke arasında en yüksek beşinci sırada yer alarak dünyanın en yükseklerinden biri olmaya devam ediyor.

100.000 nüfusa düşen 611 cezaeviyle Rusya, yalnızca Amerika Birleşik Devletleri'nden sonra ikinci sıradaydı (2006 verileri). Ayrıca, kriminoloji çalışmaları, 2000'den bu yana ilk beş yılda, 1992-1999 ortalamasına kıyasla, hırsızlık oranının %38,2, uyuşturucuya bağlı suçların oranının ise %71,7 daha yüksek olduğunu gösteriyor.

Rusya, İngiltere gibi diğer Avrupa ülkelerine kıyasla yüksek bir aile içi şiddet oranına sahiptir. Rusya, 2017'de aile içi şiddeti suç olmaktan çıkardı ve hastaneye kaldırılmayan bir yaralanma için azami cezayı idari para cezasına çevirdi. Mağdurlar, ciddi sakatlanma veya ölümle sonuçlanan şiddetler dışında yaşanan vakalarda polisten koruma almanın zorluklarını ve aile içi şiddeti bir devlet meselesinden ziyade bir aile meselesi olarak gören ve evlilik içi tecavüz kavramını reddeden kültürel muhafazakarlığı vurguyor. Rus Ortodoks Kilisesi, Rusya'da ilk kez kısıtlama emirleri getiren ve aile içi istismar için hapis cezaları ekleyen 2019 yasa tasarısının reddedilmesine yardımcı oldu. Kilise yasayı "aile karşıtı" olarak nitelendirdi ve suçu "radikal feminist ideolojiye" attı.

Rusya'daki COVID-19 salgını sırasında, bazı kadınlara yaşadıkları tacizlerden kaçarken karantina kurallarını çiğnedikleri için para cezası verildi ve bu da düzenlemelerde değişikliklere yol açtı. 2020'de hükûmet, aile içi şiddete yönelik çabalara ayrılan fonu bir önceki yıla göre %88 oranında azalttı. Uluslararası fon alan herhangi bir aile içi şiddet örgütü, hükûmete kayıt yaptırmaya tabidir ve tüm materyallerini "yabancı ajan" olarak etiketlemelidir. 2020 yılında reklam ajansı Room 485, popüler duyarlılığa karşı "Seni dövüyorsa, seni seviyor demektir" diye bir kampanya başlattı.

Rusya, 4 Aralık 2011'de seçime gitti. Avrupa Parlamentosu yeni özgür ve adil seçimler yapılması ve tüm dolandırıcılık raporlarının derhal ve eksiksiz olarak soruşturulması çağrısında bulundu. AP milletvekillerine göre Rusya, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı tarafından tanımlanan seçim standartlarını karşılamadı. AGİT Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi'nin (ODIHR) ön bulguları, usul ihlalleri, medya tarafsızlığının olmaması, bağımsız gözlemcilerin taciz edilmesi ve parti ile devlet arasındaki ayrımın olmamasına ilişkin bilgiler içeriyor.

FSB'nin bilim adamlarını devlet sırlarını yabancı uyruklulara ifşa etmekle suçladığı durumlar var. Davalar genellikle kamuoyunun tepkisini çekse de, davalar çoğu durumda basında yer almayan veya kamuya açık olmayan duruşmalarla sürdürüldü.

Fiziksel kimyager Oleg Korobeinichev (2006'dan itibaren şehri terk etmeyeceğine dair yazılı bir taahhüt altında tutuldu. Mayıs 2007'de aleyhindeki dava FSB tarafından "suç nedeninin yokluğu" nedeniyle kapatıldı. Temmuz 2007'de savcılar Korobeinichev'den "casus imajı" nedeniyle kamuoyu önünde özür dilediler.

Bellona Vakfı ile çalışan ekolojist ve gazeteci Aleksandr Nikitin de aynı şekilde casuslukla suçlandı. Rus Donanmasının nükleer filosunun oluşturduğu tehlikeleri açığa çıkaran materyaller yayınladı. Birkaç yıl hapis yattıktan sonra 1999'da beraat etti (davası cezaevindeyken 13 kez yeniden soruşturmaya gönderildi). Diğer kovuşturma davaları, üç yıl hapis cezasına çarptırılan ve daha sonra genel afla serbest bırakılan araştırmacı gazeteci ve ekolojist Grigory Pasko'nun, askeri kimyasal savaş stoklarının yarattığı tehlikeleri anlatan ve yedi ay boyunca duruşma öncesi hapishanede tutulan Vladimir Petrenko'nun, altı ay boyunca duruşma öncesi hapsinde tutulan Snezhinskiy Ekolojik Fonu başkanı Nikolay Shchur'un davalarıdır.

Sovyet muhaliflerine yardım eden ve Sovyet döneminde sekiz yıl hapis cezasına çarptırılan eski bir KGB kaptanı olan Viktor Orekhov, tabanca ve dergi bulundurma iddiasıyla 1995 yılında üç yıl hapis cezasına çarptırıldı. Bir yıl sonra serbest bırakıldı ve ülkeyi terk etti.

Vil Mirzayanov, Rusya'nın kimyasal kitle imha silahları üzerinde çalıştığını iddia ettiği 1992 tarihli bir makale nedeniyle yargılandı ancak davayı kazandı ve daha sonra Amerika Birleşik Devletleri'ne göç etti.

Yabancı firmalardan yasa dışı dinleme cihazları satın aldığını ifşa eden Vladimir Kazantsev, Ağustos 1995'te tutuklandı ve yıl sonunda serbest bırakıldı, ancak dava kapanmadı. Müfettiş Mihail Trepashkin Mayıs 2004'te dört yıl hapis cezasına çarptırıldı.

9 Ocak 2006'da gazeteci Vladimir Rahmankov, "Putin, Rusya'nın fallik sembolü" başlıklı makalesinde Cumhurbaşkanı'na hakaret ettiği iddiasıyla 20.000 ruble (yaklaşık 695 USD) para cezasına çarptırıldı.

Otoriter Tacikistan ve Özbekistan gibi eski Sovyet cumhuriyetlerinden gelen siyasi muhalifler, uluslararası insan hakları örgütlerinin protestolarına rağmen, genellikle FSB tarafından tutuklanıyor ve yargılanmak üzere bu ülkelere iade ediliyor. Tacikistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Azerbaycan'ın özel güvenlik servisleri de FSB'nin zımni onayı ile Rus topraklarında insanları kaçırıyor.

Rusya'da ticaretle bağlantılı bir dizi yüksek profilli insan hakları ihlali vakası yaşanmıştır. Diğer ihlallerin yanı sıra, bu, en açık şekilde İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 17. maddesinin kötüye kullanılmasını içerir. Bunlar arasında, Uluslararası Af Örgütü'nün düşünce mahkumu ilan ettiği Yukos, Mikhail Khodorkovsky ve Uluslararası Af Örgütü'nün düşünce mahkumu ilan ettiği Platon Lebedev ve suçluların ve yozlaşmış kolluk kuvvetlerinin bir komplosunu ifşa etmeye çalışan avukat Sergei Magnitsky'nin davası, hapishanede ölümüne yol açan sürekli istismarlara neden oldu. Benzer bir dava, dolandırıcılık iddiasıyla hapiste olan iş insanı Vera Trifonova'nın gözaltında ölümüydü. Bu gibi davalar, yurt dışına kaçan işadamları için Rusya'nın iade taleplerinin reddedilmesiyle kendini gösteren Rus adalet sistemi hakkında diğer ülkelerde şüphe uyandırdı. Bunun dikkate değer örnekleri, Birleşik Krallık'ta iş insanı Boris Berezovsky ve eski Yukos başkan yardımcısı Aleksander Temerko, İspanya ve Yunanistan'da medya patronu Vladimir Gusinsky, İsrail'de Leonid Nevzlin ve Kıbrıs'ta İvan Kolesnikov vakalarıdır. Fransız makamlarının bu konudaki tutumunu test edecek bir vaka, denizcilik devi Vitaly Arkhangelsky'ninkidir. WikiLeaks ifşaatları, diğer hükûmetlerin bu tür konularda Rus hükûmetine duydukları güvenin düşük olduğunu gösterdi. Büyük şirketleri içeren davalar dünya medyasında yer alabilir, ancak aynı derecede dikkate değer birçok başka dava vardır: tipik bir vaka, iş adamlarına karşı asılsız suçlamalarda bulunmak için işbirliği yapan suçlular ve yozlaşmış kolluk kuvvetleri kendilerine karşı cezai takibattan kaçınmak için varlıklarını teslim etmeleri gerektiği söylenerek mallarına el konulur. Yaşadığı çilenin ardından İş Dayanışması grubunu kuran bir kurban olan Yana Yakovleva bu tür suistimallere karşı önde gelen bir kampanya yürütücüsüdür.

Bazı Rus muhalefet milletvekilleri ve araştırmacı gazetecilerin devlet yetkilileri veya FSB tarafından işlendiği iddia edilen yolsuzluk ve suçları araştırırken suikasta uğradıklarından şüpheleniliyor: Sergei Yushenkov, Yuri Shchekochikhin, Alexander Litvinenko, Galina Starovoitova, Anna Politkovskaya, Paul Klebnikov.

ABD ve Birleşik Krallık istihbarat servisleri, İngiliz topraklarında hedeflenen en az on dört cinayetin arkasında Rus hükûmeti ve gizli servislerin olduğuna inanıyor.

Rus Hükûmeti'nin Çeçenya'daki politikaları uluslararası bir endişe kaynağıdır. Rus askerî güçlerinin Çeçenya'da çok sayıda sivili kaçırdığı, işkence yaptığı ve öldürdüğü bildirildi, ancak Çeçen ayrılıkçılar ayrıca insanları fidye için kaçırma ve Moskova metro istasyonlarını bombalamak gibi suistimaller ve terör eylemleri gerçekleştirdiler. İnsan hakları grupları, Rus yetkililerin gözetiminde kaybolan insanların vakalarını eleştiriyor. Ramazan Kadirov ve Federal İçişleri Bakanlığı komutasındaki silahlı kuvvetler tarafından gerçekleştirilen sistematik yasadışı tutuklamalar ve işkenceler de rapor edildi. Çeçenya'dan baskılar, bilgi ablukası ve korku ve umutsuzluk atmosferi hakkında haberler var.

Memorial raporlarına göre Çeçen Cumhuriyeti'nde ve komşu İnguşetya'da "şiddet taşıyıcısı" bir sistemi var. Ayrılıkçı birliklerin faaliyetleriyle bağlantılı suçlardan şüphelenilen kişiler, güvenlik kurumlarının üyeleri tarafından hukuka aykırı olarak gözaltına alınıyor ve ardından ortadan kayboluyor. Bir süre sonra bazı tutuklular ön gözaltı merkezlerinde bulunurken, bazılarının sonsuza kadar ortadan kaybolduğu iddia ediliyor, bazıları da bir suçu itiraf etmeleri ve/veya başkasına iftira atmaları için işkence görüyor. Psikolojik baskı da kullanılıyor. Tanınmış Rus gazeteci Anna Politkovskaya, bu sistemi Gulag ile karşılaştırdı ve birkaç yüz vaka olduğunu iddia etti.

Çeçenya'da çatışmalar hakkında haber yaptıkları iddia edilen çok sayıda gazeteci öldürüldü. İsim listesi şunları içerir: Cynthia Elbaum, Vladimir Zhitarenko, Nina Yefimova, Jochen Piest, Farkhad Kerimov, Natalya Alyakina, Shamkhan Kagirov, Viktor Pimenov, Nadezhda Chaikova, Supian Ependiyev, Ramzan Mezhidov ve Shamil Gigayev, Vladimir Yatsina, Aleksandr Yefremov, Roddy Scott, Paul Klebnikov, Magomedzagid Varisov, Natalya Estemirova ve Anna Politkovskaya.

Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiseri Thomas Hammarberg'in 2009'da bildirdiği gibi, "önceki askeri çatışmalar, tekrarlayan terör saldırıları (intihar bombaları dahil), yaygın yolsuzluk ve cezasızlık ikliminin tümü bölgeyi rahatsız etti."

İnsan Haklarını Anma Merkezi'ne göre, 2008 yılının tamamında Çeçenya'da kaçırıldığı iddia edilen toplam kişi sayısı 42 iken, 2009'un ilk dört ayında zaten bu tür 58 vaka vardı. Bu 58 kişiden 45'i serbest bırakıldı, 2'si ölü, 4'ü kayıp ve 7'si polis nezarethanelerinde bulundu. 2008 yılı içinde, güvenlik güçlerinin eylemlerine ilişkin 164 suç duyurusunda bulunuldu ve bunların 111'i kabul edildi. 2009'un ilk yarısında, 18'i kabul edilmiş olmak üzere bu tür 52 şikayet yapıldı.

Çeçenya'da eşcinsellerin işkence gördüğü ve idam edildiği eşcinsel toplama kampları var. Eylül 2017'de hükûmetin insan hakları konusundaki resmi temsilcisi Tatyana Moskalkova, cumhuriyette yakın zamanda yargısız olarak öldürülen 31 kişinin listesini görüşmek üzere Çeçen yetkililerle bir araya geldi.

Rus parlamentosunun alt meclisi, 370'e karşı 18 oyla, yabancı sivil toplum kuruluşlarının (STK'lar) yerel şubelerinin Rus yargı yetkisine tabi Rus kuruluşları olarak yeniden kaydolmasını ve dolayısıyla daha katı mali ve yasal kısıtlamaları gerektiren bir yasa tasarısını onayladı. Tasarı, Rus yetkililere yerel finansman ve faaliyetlerin gözetimini sağlıyor. Tasarı, Rusya'daki insan haklarının durumunun uluslararası izlenme üzerindeki olası etkileri nedeniyle İnsan Hakları İzleme Örgütü, Memorial organizasyonu ve INDEM Vakfı tarafından oldukça eleştirildi. Ekim 2006'da bu kanunla birçok yabancı sivil toplum kuruluşunun faaliyetleri durdurulmuş; yetkililer, "askıya almaların, devletin siyasi bir kararından değil, yalnızca özel grupların yasanın gereklerini yerine getirmemesinden kaynaklandığını söyledi. Grupların kayıtları tamamlandıktan sonra çalışmalarına devam etmelerine izin verilecek." dendi. Bunu 2007'de başka bir baskı izledi.

2015 yılı, 2012 Rus yabancı ajan yasası uyarınca yabancı ajan olarak kayıtlarının ardından birçok STK'nın dağıldığı ve 2015 Rus istenmeyen kuruluşlar yasası uyarınca STK'ların kapatıldığı yıl oldu.

Rusya Federasyonu Anayasası, din özgürlüğünü ve tüm dinlerin kanun önünde eşitliğini ve ayrıca kilise ve devletin ayrılmasını sağlar. Vladimir Lukin, 2005 Ombudsman raporunda, "Rus devleti, totaliterlik mirasının, tek bir ideolojinin egemenliğinin ve parti diktatörlüğünün üstesinden gelerek, dini özgürlüklerin ve dini derneklerin yasal faaliyetlerinin gözetilmesinde önemli ilerleme kaydetti" iddiasında bulundu. Ancak, Rusya'dan dini taciz haberleri gelmeye devam ediyor. International Christian Concern'e göre, 2021 boyunca "Rusya'da din özgürlüğüne yönelik baskılar yoğunlaştı." Haziran 2021'de Forum 18, "Kasım 2020'dekinden iki kat daha fazla düşünce mahkumu cezasını çekmekte veya tutuklu olarak din veya inanç özgürlüğünü kullanmak için temyiz başvurusunda bulunmayı beklemekte" olduğunu vurguladı. Son zamanlarda pek çok din âlimi ve insan hakları örgütü, Rusya'da azınlıklara karşı yapılan suistimaller hakkında konuştu. ABD Dışişleri Bakanlığı, Rusya'yı dünyada din özgürlüğünü "en kötü ihlal edenlerden" biri olarak görüyor.

Alvaro Gil-Robles, hem federal hem de bölgesel makamlar tarafından sağlanan devlet desteği miktarının farklı dini topluluklar için farklılık gösterdiğini vurguladı. Bununla uyumlu olarak, Katolikler federal ve yerel yetkililer tarafından diğer dinler gibi her zaman dikkate alınmaz.

Vladimir Lukin, 2005 yılında, Rusya vatandaşlarının o zamanlar nadiren vicdan özgürlüğü (Anayasa'nın 28. maddesi tarafından garanti edilen) ihlalleri yaşadığını belirtti. Komiserlik, her yıl, genellikle çeşitli itirafları temsil eden ibadet edenlerden gelen hak ihlalleriyle ilgili 200 ila 250 şikayeti kabul etti: Ortodoks (ancak Moskova patrikliğine dahil olmayan), Eski inananlar, Müslümanlar, Protestanlar ve diğerleri. Anna Politkovskaya, Rusya'nın Kuzey Kafkasya'daki kolluk kuvvetleri tarafından yürütülen kovuşturmaları ve hatta Müslüman cinayetlerini anlattı. Ancak, yüksek hükûmette, Duma'da ve iş dünyasında çok sayıda Müslüman var.

Vatandaşların örgütlenme hakkının kısıtlanması konusunda ek endişeler ortaya çıkmaktadır (Anayasa'nın 30. maddesi). Vladimir Lukin'in 15 yılı aşkın bir süre önce kaydettiği gibi, kayıtlı dini kuruluşların sayısının sürekli arttığını (2005'te 22.144), ancak şu anda artan sayıda dini kuruluşun yasal olarak tanınmadığını veya daha önce verilen yasal tanınmadan mahrum kaldığını belirtti: örn. Yehova'nın Şahitleri, Uluslararası Krishna Bilinci Derneği ve diğerleri.

Geçtiğimiz birkaç yıl içinde misyonerlerin akını, Rusya'daki grupların, özellikle milliyetçilerin ve Rus Ortodoks Kilisesi'nin, bu "geleneksel olmayan" dini grupların faaliyetlerinin sınırlanmaları için baskı yapmalarına da yol açtı. Buna karşılık, Duma Ekim 1997'de yeni, kısıtlayıcı ve potansiyel olarak ayrımcı bir yasa çıkardı. Kanun, birçok belirsiz ve çelişkili hükümlerle çok karmaşıktır. Yasanın en tartışmalı hükümleri, dini "gruplar" ve "örgütler"i birbirinden ayırıyor ve 15 yıl veya daha uzun süredir var olan grupların akredite statüsü kazanmalarına izin veren 15 yıllık bir kural getiriyor. Rus rahip ve muhalif Gleb Yakunin'e göre, yeni din yasası "Yahudilik, Katoliklik ve Protestanlık dahil olmak üzere diğer tüm dinler pahasına Rus Ortodoks Kilisesi'ni ağır bir şekilde desteklemektedir." ve "Rusya'nın demokratikleşme sürecinde geriye doğru bir adımdır." 2017'den beri Yehova'nın Şahitleri belirsiz nedenlerle zulüm görüyor.

"Geleneksel olmayan akımlara karşı her türlü yasal, idari ve mali ayrımcılığın hariç tutulmasını" garanti etme iddiası AKPM tarafından Haziran 2005'te kabul edildi.

Sınır Tanımayan Gazeteciler, Rusya'yı Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi'nde (168 ülke listesinden) 147. sıraya koydu. Gazetecileri Koruma Komitesi'ne göre, Rusya'da 1992'den beri (15 Ocak 2008 itibarıyla) 47 gazeteci mesleki faaliyetleri nedeniyle öldürüldü. Başkan Boris Yeltsin'in saltanatı sırasında otuz kişi öldürüldü ve geri kalanı cumhurbaşkanı Vladimir Putin döneminde öldürüldü. Glasnost Savunma Vakfı'na göre, 2007'de 8 gazetecinin şüpheli ölüm vakasının yanı sıra gazetecilere 75 saldırı ve yazı işleri ofislerine 11 saldırı gerçekleşti. 2006'da rakamlar 9 ölüm, 69 saldırı ve ofislere yönelik 12 saldırıydı. 2005 yılında, tüm davaların listesi; 7 ölüm, 63 saldırı, 12 yazı işleri ofislerine saldırı, 23 sansür olayı, 42 ceza kovuşturması, 11 yasadışı işten çıkarma, 47 milis tarafından gözaltı, 382 dava, 233 engelleme davası, 23 yazı işleri müdürlüklerinin kapatılması, 10 tahliye, 28 basılı üretime el konulması, 23 yayının durdurulması davası, 38 prodüksiyonun dağıtılması veya basılmasının reddedilmesi, 25 yıldırma eylemi ve 344 diğer Rus gazeteci haklarının ihlali.

Rusya'nın Çeçenya'daki eylemlerine ve Kremlin yanlısı Çeçen hükûmetine yönelik eleştirileriyle tanınan Rus gazeteci Anna Politkovskaya, Moskova'da öldürüldü. Eski KGB subayı Oleg Gordievsky, yazar Yuri Shchekochikhin (KGB'nin Köleleri kitabının yazarı), Anna Politkovskaya ve Aleksander Litvinenko'nun öldürülmesinin, FSB'nin geçmişte KGB'nin On Üçüncü Dairesi tarafından uygulanan siyasi suikast uygulamalarına geri döndüğünü gösterdiğine inanıyor.

Rusya Anayasası (1993), toplanma özgürlüğünün Rusya Federasyonu vatandaşlarının barışçıl bir şekilde, silahsız olarak toplanma ve toplantı, miting, gösteri, yürüyüş ve grev düzenleme hakkına sahip olduğunu belirtmektedir.

2014 yılında çıkarılan bir Rus yasasına göre, yetkililerin izni olmadan gösteri düzenlemek için 15 güne kadar para cezası veya gözaltı ve üç ihlal için beş yıla kadar hapis cezası verilebilmektedir. Tek kişilik gösteriler para cezası ve üç yıl hapis cezasıyla sonuçlandı.

10 Temmuz 2020'de İnsan Hakları İzleme Örgütü, Rusya'daki birkaç gazetecinin barışçıl protestolara yönelik bir baskıyla gözaltına alındığını ve para cezasına çarptırıldığını söyledi. HRW, Rus yetkilileri protestoculara ve gazetecilere yönelik suçlamaları düşürmeye ve ifade özgürlüğüne yönelik saldırılara son vermeye çağırıyor.

Komünizmin sona ermesi ve Sovyetler Birliği ile Yugoslavya'nın çöküşü, insan kaçakçılığının artmasına katkıda bulundu ve kurbanların çoğunluğunu fuhuşa zorlanan kadınlar oluşturdu. Rusya, başta kadın ve çocuklar olmak üzere cinsel sömürü amacıyla insan ticareti yapılan kişilerin menşe ülkesidir. Rusya aynı zamanda bölgesel ve komşu ülkelerden Rusya'ya ve ötesine cinsel ve emek sömürüsü amacıyla ticareti yapılan kişiler için bir varış ve geçiş ülkesidir. 2003 yılında Almanya'ya kaçırıldığı bildirilen 1.235 tanımlanmış kurbanın dörtte birini Rusya'dan gelenler oluşturuyor. Rus hükûmeti, insan ticaretiyle mücadele konusunda bir miktar kararlılık gösterdi, ancak yasaların uygulanması ve mağdurların korunmasında etkili önlemler geliştirmediği için eleştirildi.