Bracha Zefira

Bracha Zefira (, Braha Tzfira olarak da yazılır; 15 Nisan 1910 - 1 Nisan 1990) Yemenli Yahudi kökenli İsrailli halk şarkıcısı, söz yazarı, müzikolog ve aktris. Yeni bir "İsrail tarzı" yaratmak için Yemenli ve diğer Orta Doğu Yahudi müziğini Filistin'deki etnik müzik karışımına eklemekle ve diğer Yemenli şarkıcıların İsrail müzik sahnesinde başarılarının önünü açmakla tanınır. 400'den fazla şarkı olduğunu tahmin edilen repertuarında Yemen, Buhara, Fars, Ladino ve Kuzey Afrika Yahudi halk şarkıları ile Arap ve Bedevi halk şarkıları ve ezgileri yer alır.

Kudüs'te Yemenli Yahudi göçmenlerin çocuğu olarak dünyaya geldi. Üç yaşına kadar her iki ebeveyni de öldü. Şehirdeki bir dizi Sefarad Yahudi koruyucu aile tarafından büyütüldü ve yerel Arapça şarkıların yanında her birinin müzik geleneğini özümsedi. 1930'larda Nahum Nardi'nin piyanoda Batı düzenlemeleri eşliğinde Yemen ve Orta Doğu Yahudi halk şarkılarını müzikal yorumlarıyla tanınır oldu. 1940'larda Paul Ben-Haim, Marc Lavry, Alexander Uriah Boskovich, Noam Sheriff ve Ben-Zion Orgad gibi sanat müziği bestecileriyle işbirliği yapmaya başladı ve şarkılarını klasik müzik toplulukları ve orkestraları ile seslendirdi. Filistin, Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri'nde popüler oldu. 1966'da müzikal katkılarından dolayı Engel Ödülü'nü aldı.

Bracha Zefira, 1910'da Kudüs'te, Kudüs Osmanlı Mutasarrıflığında doğdu. Babası Yosef Zefira, 1877'de Yemen, Sanaa'dan İsrail Topraklarına göç etmiş ve Kudüs'ün Nachalat Zvi mahallesine yerleşmişti. Burada yine bir Yemen yerlisi olan Na'ama Amrani ile evlendi. Na'ama, Bracha'yı doğururken öldü. Yosef ise, Bracha üç yaşındayken tifüse yenik düştü.

Bracha'nın Yeruşalim'deki amcası onu yanına aldı ama beş yaşında onun evinden kaçtı. İranlı Yahudi komşularla çevrili olduğu Buharim Mahallesi'ndeki bir aile tarafından evlat edinildi. Üç yıl sonra, o aile Kudüs'ü terk ettiğinde, Bracha, komşularının çoğunlukla Selanik'ten Sefarad Yahudileri olduğu Yemin Moshe mahallesinde bir dul kadınla yaşamaya başladı. Bracha, daha sonraki müzik kariyerinde tezahür edecek olan, birlikte yaşadığı her kültürün dini ayinlerini, piyyutimlerini ve bayram şarkılarını özümsedi. Ayrıca şehirde duyduğu Arapça şarkılara da İbranice şiirlerden sözler eklerdi.

Eski Şehir'de okula gitti. Kudüs'ün merkezindeki Lemel Okulu'nda da öğrenciydi. Genç yaşlarında, İsrail'in kuzeyindeki Zikhron Ya'akov yakınlarında bulunan Meir Shfeya gençlik köyüne kaydoldu. Orada müzik yeteneği köy müdürünün eşi Hadassah Calwary tarafından fark edildi ve Bracha'dan Cuma geceleri öğrenciler ve öğretmenler için Şabat zemirotunu söyleyerek performans sergilemesi istendi. Okul, yeteneğini Kudüs'teki Kedma Müzik Okulu'nda geliştirmesi gerektiğine karar verdi ancak oraya transfer olduktan birkaç ay sonra Zefira, konservatuvar öğretmenleri tarafından oyunculuk eğitimi alması için Tel Aviv'e gönderildi.

O zamanlar Youth Aliyah'ın başkanı olan Henrietta Szold, Max Reinhardt'ın Berlin'deki stüdyosunda oyunculuk ve müzik eğitimi almasını sağladı. Zefira, Almanya'da bulunduğu süre boyunca Albert Einstein ve Max Nordau gibi önemli şahsiyetlerin önünde şarkı söyledi ve ayrıca şehirdeki Yahudi mekanlarında performanslar sergiledi. Her zaman gevşek saçları ve çıplak ayaklarıyla göründü, bunun "dünyayı hissetme arzusundan" olduğunu açıkladı.

İsrail Filateli Federasyonu 2012 yılında onun onuruna bir pul bastı. Tel Aviv belediyesi tarafından Kudüs ve Beerşeba sokaklarına onun adı verildi.

Zefira'nın Doğu melodilerini Batı armonileriyle harmanlamadaki başarısı, Nahum Nardi ve Paul Ben-Haim dahil, onunla çalışan Avrupalı bestecilerin müzik kariyerlerini etkiledi. Zefira'nın liderliğini takiben Avrupa ses tekniğini çalışmak için ilham alan diğer Orta Doğulu Yahudi şarkıcılar arasında Naomi Tsuri ve Hana Aharoni yer aldı.

Zefira, ilk kocası piyanist Nahum Nardi (1897–1984) ile 1931'den 1939'a kadar evli kaldı. La Scala'da performans sergileyen şarkıcı olan Na'amah Nardi (1932–1989) adında bir kızları oldu. 1940 yılında Zefira, Filistin Senfoni Orkestrası kemancısı Ben-Ami Zilber ile evlendi; 1984'teki ölümüne kadar evli kaldılar. Oğulları Ariel Zilber (1943 doğumlu), popüler bir İsrailli şarkıcı-söz yazarı oldu.

Zefira 1 Nisan 1990'da öldü ve Tel Aviv'deki Kiryat Shaul Mezarlığı'na gömüldü. Ölüm haberi medyada yayınlanmadı, cenazesine ise seyrek katılım oldu.