Millî Güvenlik Kurulu (Türkiye)

Millî Güvenlik Kurulu (MGK), 1933-1949 yılları arasında Yüksek Müdafaa Meclisi Umumî Kâtipliği, 1949-1962 yılları arasında Millî Savunma Yüksek Kurulu ve Genel Sekreterliği, 1961 Anayasası'na göre Millî Güvenlik Kurulu ve Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği isimleri ile faaliyet göstermiştir.

1982 tarihli Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 118. maddesiyle bugünkü halini almıştır. Türkiye Cumhuriyeti Devletinin millî güvenlik siyasetinin tayini, tespiti ve uygulaması ile ilgili kararların alınmasını ve gerekli kurumlar arası eş güdümün sağlanması konusundaki görüşlerini Cumhurbaşkanına bildirmekle görevlidir.

Olağanüstü hâller dışında iki ayda bir cumhurbaşkanı başkanlığında toplanır. Anayasaya göre Cumhurbaşkanının başkanlığında, Cumhurbaşkanı Yardımcısı; Adalet, İçişleri, Dışişleri, Millî Savunma bakanları; Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava kuvvetleri komutanlarından kurulur. Gündemin özelliğine göre kurul toplantılarına ilgili bakan ve kişiler çağrılıp görüşleri alınabilir. Doğal üye olmamalarına karşın Jandarma Genel Komutanı, Sahil Güvenlik Komutanı, Millî İstihbarat Teşkilatı Başkanı, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı da toplantılara düzenli olarak katılmaktadır.

Millî Güvenlik Kurulunun gündemi; Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir ve cumhurbaşkanı yardımcısı ile genelkurmay başkanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir. Kurul üyesi bakanlar ile diğer bakanların gündeme girmesini istedikleri konular, genel sekreter tarafından cumhurbaşkanına sunulmaktadır. Genel sekreteri toplantılara katılır, fakat oylamaya katılamaz.

Devletin Millî Güvenlik Siyaseti, MGK tarafından, devletin devamı için millî faaliyetlerin planlı ve belirlenmiş esaslara göre yapılması gerektiği ileri sürülerek hazırlanmış bir siyasettir. Aynı zamanda, gizli olan içeriğinde, doğrudan güvenlikle ilgili sorunların bulunduğu ve anayasaya aykırı bir durum bulunmadığı söylenmektedir. Bu belgeye zaman zaman Kırmızı Kitap ya da Kırmızı Anayasa da denilmektedir. Kırmızı Kitap isminin ilk kez Alparslan Türkeş tarafından ortaya atıldığı iddia edilmektedir.

Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği, 24 Nisan 1933 tarihinde kurulmuştur. Sırasıyla Yüksek Müdafaa Meclisi Umumi Kâtipliği (1933 - 1949), Milli Savunma Yüksek Kurulu Genel Sekreterliği (1949 - 1962) ve son olarak Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği adını alan kuruluşun mevcut hâli Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinin Teşkilat ve Görevleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenmiştir.

Cumhurbaşkanı’na bağlı olarak yapılandırılan Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği; Milli Güvenlik Kurulu’na ait faaliyetlerin işlemlerini yapmak ve Milli Güvenlik Siyaseti Belgesi'nin hazırlanmasına ilişkin çalışmaları yürütmekle görevlidir. Genel Sekreter Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

07 Ağustos 2003 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4963 sayılı kanunun getirdiği yeni düzenlemeyle beraber Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne üyelik süreci çerçevesinde Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği ile ilgili yasal değişiklikler gerçekleştirilmiştir. Başbakan’a bağlı bir teşkilat olan Genel Sekreterliğe sivil bir Genel Sekreter atanması mümkün kılınmıştır. Söz konusu yasal değişiklikten önce, , orgeneral-oramiral rütbesindeki Silahlı Kuvvetler mensupları arasından Genelkurmay Başkanının inhası ve Başbakan’ın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu’nun kararıyla atanıyordu. Bahse konu değişiklikten sonra ise Genel Sekreter, Başbakan’ın teklifi ve Cumhurbaşkanı’nın onayı ile atanmaya başlandı.

Genel Sekreterlik, Cumhurbaşkanlığı hükûmet sistemine geçilmesinin ardından, 1982 Anayasası'nın 118’inci maddesinin gereği olarak çıkarılan 15 Temmuz 2018 tarihli ve 6 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile yeniden teşkilatlandırılmıştır. Bu kapsamda, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Milli Güvenlik Kurulu’na ilişkin bazı değişiklikler gerçekleştirilmiştir. 15 Temmuz 2018 tarihinde gerçekleştirilen söz konusu değişikliklerle Millî Güvenlik Kurulu’nun kuruluşu, görevleri ve çalışma usulleri ile ilgili yeni düzenlemeler yapılmıştır.

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği yalnızca merkez teşkilatından oluşur. Merkez teşkilatında genel sekreterlik makamı, 1 genel sekreter yardımcılığı, 1 grup başkanlığı, 1 özel kalem müdürlüğü, 1 hukuk müşavirliği, 1 basın ve halkla ilişkiler müşavirliği ve 7 daire başkanlığı bulunmaktadır.