Aşk Irmakları

Ted Allan'ın 1980 tarihli aynı adlı tiyatro oyunundan senaryosunu yine yazarın kendisinin uyarlayıp yazdığı filmin yönetmeni Amerikan bağımsız sinemasının öncü yönetmeni John Cassavetes'tir (1929 -1989). Cassavetes aynı zamanda senaryonun yazılmasına da katkıda bulunmuştur. Filmin başrollerinde de yönetmenin kendisinden başka gedikli oyuncuları olan Gena Rowlands ve Seymour Cassel oynamışlardır. Filmde iki kardeşi oynayan Rowlands ve Cassavetes gerçek hayatta karı kocaydılar. Filmin özgün müziğini ise daha önce de Cassavetes'in üç filminin müziğini yapan Bo Harwood bestelemiştir.

Filmde orta yaşlı iki kardeşin (Gena Rowlands ve John Cassavetes) eşleri ve sevdikleri tarafından terkedildikten sonra birbirlerine sığınmaları ve birlikte bu zor günleri atlatmaya çalışırken geçirdikleri birkaç günün hikâyesi anlatılmaktadır.

John Cassavetes Şubat 1984'te filmin ilk gösteriminin yapıldığı Berlin Uluslararası Film Festivali'nde Altın Ayı ve FIPRESCI ödüllerine layık görüldü. Ayrıca karı koca oyuncular John Cassavetes ve Gena Rowlands aynı yıl en iyi erkek ve kadın oyuncu dallarında "İtalyan Film Yazarları Sendikası" 'nın "Gümüş Kordela" ödülüyle de onurlandırıldılar.

Film biri erkek biri kadın orta yaşlı iki kardeşin hayatından birkaç günü anlatmaktadır. Erkek kardeş Robert Harmon (John Cassavetes) Hollywood sırtlarındaki villasında yalnız başına yaşayan bir yazardır ve bir süre önce boşanmıştır. Kokuşmuş bir dünyanın yalnız kadınları hakkında ucuz romanlar yazarak hayatını kazanır. Belki kitaplarına malzeme toplamak için, belki de tek bir kadına bağlanma korkusunu bastırmak için sürekli olarak gece kulüpleri, travesti barları ve kumarhanelerde alkol ve sigaraya boğulmuş çürümüş ve sevgisiz bir yaşantıyı sürdürür. Geceleri takıldığı bu mekanlardan günübirlik cinsel ilişkiler için villasına sürekli olarak bazı kadınları getirir, bazı zamanlar beşini altısını bir arada günlerce ağırladığı da olur. Boşandığı eşinin hafta sonu için kendisine bıraktığı 8 yaşındaki oğluyla ilgilenmeyi bile reddedecek kadar sorumluluktan kaçan, bir şeylere bağlanmaktan korkan bir insandır. Kumarhaneye giderken beraberinde sürüklediği oğlunu otel odasında yalnız bırakıp daha sonra da ona içki içmeyi öğretmeye kalkan da odur. Yaşam tarzından ve etrafa saçıp savurduğu paralardan maddi durumunun yerinde olduğu anlaşılmaktadır.

Robert'ın kızkardeşi Sarah Lawson (Gena Rowlands) da kocası Jack'ten (Seymour Cassel) yeni boşanmıştır. Taşkın ve delice davranışları kızı Debbie'yi kendisinden uzaklaştırmıştır. Kızının babasıyla kalmayı seçmesi Sarah'yı derinden yaralamış ve ruhsal çöküntüsünü tetiklemiştir. Kızı ve kocasını halâ seven Sarah'nın onları tekrar kazanma girişimleri karşı tarafça sürekli geri çevrilir. Hiç de hoş geçmeyen bir boşanma davasından sonra eşyalarını toplayan Sarah abisinin malikânesine taşınır. Burada en azından iletişim kurabileceği, kendisi gibi bir açmazın içinde hapsolmuş birini bulmuştur. Bir ara sevgiyi parayla satın alabileceğini sanan Sarah evi satın aldığı birçok hayvanla doldurur. İki minyatür at, bir keçi, ördekler, tavuklar, bir papağan ve çok iri bir köpekle malikânenin önünde taksiden inerken görüldüğü sahne, Sarah'nın mutsuzluğunu, umutsuz ve çaresizliğini anlatan en güzel sahnedir.

Filmin sonuna doğru ev gitgide tenhalaşır. Robert'ın ziyaretçileri yoktur artık. Sarah kendine bir erkek arkadaş bulur ve evden ayrılır. Evde yalnız kalan Robert kameraya doğru veda konuşmasını yapar (bu aynı zamanda Cassavetes'in sinemaya ve hayata veda konuşmasıdır).

Amerikan bağımsız sinemasının öncü yönetmeni John Cassavetes aynı zamanda Sinema-Gerçek (Cinema-Verité) akımının ABD'deki en önemli temsilcisiydi. Bu tür filmlerde belgesel filmlerin çekim teknikleri ile dramatik hikâye anlatma şekli birleştiriliyordu. Kamera genelde elde taşınıyor doğal çevre sesleri olduğu gibi kaydediliyordu. Sıklıkla da profesyonel olmayan oyuncular kullanılıyor bazen de doğaçlamaya başvuruluyordu. Cassavetes sondan bir önceki bu filminde neredeyse kendiyle özdeşleşmiş olan 'kamerayı elde taşıma' yöntemine baş vurmamıştır.

Filmin tiyatro versiyonunda Cassavetes'in rolünü Jon Voight oynamıştı ve sinemada da Robert Harmon rolünü yine onun oynaması planlanmıştı, ancak yönetmenle düştükleri bazı anlaşmazlıklardan sonra bu gerçekleşmedi.

Filmin "Love Streams" olan özgün adı belki de ticari kaygılarla Türkçeye "Aşk Irmakları" olarak çevrilmiştir. Oysa film adını başrol oyuncusu Gena Rowlands'ın filmde birkaç kez tekrarladığı bir cümleden almıştır. Rowlands cümle içinde "...love streams.." dediği zaman aşkın aralıksız sürdüğünü, bir devamlılık arzettiğini ifade etmeye çalışmaktadır.