Ruhların Kaçışı

Ruhların Kaçışı (Japonca: 千と千尋の神隠し, Hepburn: Sen to Chihiro no Kamikakushi), Hayao Miyazaki tarafından yazılan ve yönetilen, Studio Ghibli tarafından tasarlanan ve Toho tarafından dağıtımı gerçekleştirilen 2001 yapımı bir Japon animasyon filmdir. Ruhların Kaçışı, ailesiyle birlikte yeni bir mahalleye taşınırken Kami (Şinto inancında ruhlar) dünyasına giren on yaşındaki Chihiro Ogino'nun hikâyesini konu almaktadır. Ailesinin cadı Yubaba tarafından domuza dönüştürülmesinin ardından Chihiro, kendisini ve ailesini kurtarabilmek ve insanların dünyasına geri dönebilmek için Yubaba'nın hamamında çalışmaya başlar.

Miyazaki, senaryoyu filmin yapımcısı ve arkadaşı Seiji Okuda'nın her yaz evini ziyarete gelen on yaşındaki kızından esinlenmeye karar verdikten sonra yazmaya başladı. O sırada Miyazaki iki proje üzerinde çalışıyordu ancak ikisi de reddedildi. 19 milyon dolarlık bütçe ile, Ruhların Kaçışı'''nın yapımına 2000 yılında başlandı. Miyazaki'nin hayranı ve arkadaşı olan Pixar animatörü John Lasseter, Walt Disney Pictures'ı filmin Kuzey Amerika dağıtım haklarını satın almaya ikna etti ve filmin İngilizce dublajlı versiyonunun yapımcılığını üstlendi. Lasseter, daha sonra yönetmen olarak Kirk Wise'ı ve yapımcı olarak Donald W. Ernst'i işe alırken, dublaj senaristleri Cindy ve Donald Hewitt, İngilizce diyalogları karakterlerin orijinal Japonca dudak hareketlerine uyacak şekilde yeniden yazdı.

İlk olarak 20 Temmuz 2001'de dağıtımcı Toho tarafından Japonya'da gösterime giren film, dünya çapında 395,8 milyon dolarlık hasılat yaptı ve küresel olarak çokça beğeni topladı. Sonuç olarak toplam 31,68 milyar ¥ (305 milyon $) ile Japon tarihinin en başarılı ve en çok hasılat yapan filmi oldu. 2020'de Demon Slayer: Mugen Treni tarafından geçilene kadar rekoru 19 yıl boyunca elinde tutmayı başardı.Ruhların Kaçışı, tüm zamanların en iyi filmlerinden biri olarak kabul edilmektedir. 75. Akademi Ödülleri'nde En İyi Animasyon Filmi dalında Akademi Ödülü'nü kazandı ve bu ödülü kazanan ilk ve tek İngilizce olmayan geleneksel animasyon filmi oldu. 2002 Berlin Uluslararası Film Festivali'nde Kanlı Pazar ile birlikte Altın Ayı kazananlarında birisi oldu ve British Film Institute tarafından hazırlanan "14 yaşına kadar olan çocuklar için en iyi 50 film" listesinde ilk ona girdi. 2016 yılında, dünyanın dört bir yanından 177 film eleştirmeni tarafından BBC 21. yüzyılın en iyi dördüncü filmi seçildi ve listedeki en yüksek animasyon filmi oldu. 2017'de The New York Times tarafından "21. Yüzyılın Şimdiye Kadarki En İyi İkinci Filmi" seçildi.

On yaşındaki Chihiro Ogino ve ailesi yeni evlerine taşınmak için seyahat etmektedirler. Babasının kestirme yoldan gitmeye karar vermesi üzerine arabaları terk edilmiş bir eğlence parkına benzeyen bir yere giden tünelin önünde durur. Chihiro'nun itirazlarına rağmen babası eğlence parkını keşfetmekte ısrar eder. Tünelin sonunda yiyeceklerle dolu bir restoran bulurlar. Ebeveynlerinin sahipsiz gibi görünen bu restoranda yemek yedikleri sırada Chihiro, tek başına gezinmeye başlar ve bir hamam bulur. Bu esnada onun ve ailesinin gitmesi için kendisini uyaran Haku ile karşılaşır. Bunun üzerine ailesinin yanına dönmek isteyen Chihiro, ebeveynlerinin bir domuza dönüştüklerini ve çıkış yolunun da su tarafından kapatıldığını fark eder.

Ne yapacağını bilemeyen Chihiro'yu Haku bulur ve onu hamama götürür. Chihiro, Hamamı ziyaret eden birkaç hayvan ve yaratığın yanı sıra maskeli bir ruh olan Yüzsüz'ü (Kaonashi 顔無し) görür. Haku ona, susuwatari'lere komuta eden bir yōkai olan hamamın kazan ustası Kamaji'den bir iş istemesini ve bu konuda ısrarcı olmasını söyler. Chihiro'nun kendisinden iş istemesi üzerine Kamaji, kendisine yardım edecek kadar susuwatari'ye sahip olduğunu söyleyerek onu reddeder. Chihiro yardım etmeye çalışıp istemeden ortalığın karışmasına neden olduktan sonra Kamaji, Lin adlı bir işçiden Chihiro'yu hamamı işleten cadı Yubaba'ya göndermesini ister. Lin, cadıyı bulması için onu en üst kata çıkarır.

Yubaba, Chihiro'yu korkutarak onu kaçırmaya çalışır, ancak Chihiro'nun ısrarları sonucunda Yubaba, isteyen herkese iş vermek için yemin ettiğini açıklar ve Chihiro'ya bir çalışma sözleşmesi verir. Yubaba, adının ikinci kanjisini (千尋) alıp Sen'i (千) yeniden adlandırır. Haku, Yubaba için de çalıştığını ortaya çıkarır ve çalışmaya başlaması için onu tekrar aşağı indirir.

Hamam çalışanları Sen'den hoşlanmasalar da ona Lin'in asistanı olarak iş verirler. O gecenin ilerleyen saatlerinde Yubaba ayrıldığında Haku, Sen'i bulur ve domuz ağıllarında tutulan ailesini gösterir. Haku, Yubaba'nın insanları isimlerini alarak kontrol ettiğini açıklar. Chihiro'ya eğer kendisi gibi o da gerçek ismini tamamen unutursa, ruhlar dünyasını bir daha asla terk edemeyeceğini söyler. Sen (Chihiro), diğer işçiler tarafından dışlanır. Yağmurlu bir günde çalıştığı sırada, yanlışlıkla onun da bir müşteri olduğuna inanarak dışarıda bekleyen Yüzsüz'ün içeri girmesini sağlar.

Kirli bir nehrin ruhu, Sen'in ilk müşterisi olarak hamama gelir. Sen, ruhun içinde bir bisiklet sapı keşfeder ve işçilerle birlikte bisikleti ve büyük miktarda çöpün ruhun içinden çıkmasını sağlarlar. Minnettarlığının bir göstergesi olarak ruh, ona sihirli bir kusturucu hamur tatlısı verir. Bu sırada Yüzsüz, nehir ruhunun geride bıraktığı altını ele geçirir ve gece vakti bir işçiyi kandırarak onu yutar. Hamamdaki işçilerden yiyecek talep eder ve çalışanları bol miktarda altın ile kandırmaya başlar. Bu sırada Sen, kağıt shikigami'nin bir ejderhaya saldırdığını görür ve ejderhanın Haku'nun başkalaşım geçirmiş hali olduğunu fark eder. Ağır yaralı ejderha Yubaba'nın çatı katına çarptığında, Sen onu üst kata kadar takip eder. Bu sırada bir shikigami Sen'in sırtında gizlenir.

Yüzsüz'e büyük miktarlarda yiyecek verilir, daha da güçlenen Yüzsüz diğer işçileri de yemeye başlar. Çatı katında, kaçak yolcu shikigami, Yubaba'nın oğlu Boh'u bir fareye dönüştüren Yubaba'nın kız kardeşi Zeniba'ya dönüşür. Sen, Haku ve Boh kazan dairesine düşer. Sen, Haku'ya kusturucu hamur tatlısının bir kısmını yedirir ve çaldığı bir mührü kusmasına neden olarak onu ölümcül lanetinden kurtarır. Sen, mührü geri vermeye ve Boh'u da yanına alarak Zeniba'dan özür dilemeye karar verir. Bu sırada kendisini yutmak isteyen, tıka basa dolmuş Yüzsüz ile mücadele eder. Sen, Yüzsüz'ü hamur tatlısının geri kalanıyla besler. Yediği hamur tatlısı yüzünden işçiler de dahil yediklerini kusmaya başlayan Yüzsüz, Sen'i hamamın dışına kadar takip etmeye başlar. Lin, Zeniba'yı görmesi için Sen'i durağa götürür ve Sen, Lin'in itirazlarına rağmen Yüzsüz'ü onunla beraber gelmeye davet eder. Sen, Yüzsüz ve Boh, Kamaji tarafından verilen tren biletleriyle seyahat ederler. Bu sırada Yubaba, Sen'in domuza dönüşmüş ebeveynlerinin öldürülmesini emreder ancak Haku, Yubaba'nın oğlu Boh'un kayıp olduğunu fark etmesini sağlar.

Yubaba, Sen ve ailesini serbest bırakırsa Haku, Boh'u geri getirmeyi teklif eder. Yubaba, Sen'in son bir testi geçmesi şartıyla bunu kabul eder. Sen, kendisine sihirli bir saç bandı yapan, Yubaba'nın kardeşi Zeniba ile tanışır. Haku ejderha şeklinde görünür ve Sen, Boh ve Haku, Yüzsüz'ü Zeniba ile bırakarak hamama giderler. Uçuşun ortasında Sen, Haku'nun kimliğini Kohaku Nehri'nin ruhu olarak keşfeder (ニギハヤミ コハクヌシ, Nigihayami Kohakunushi). Geldiklerinde Sen, Yubaba'nın ailesini teşhis etme testini geçer ve gitmesine izin verilir. Haku, onu tekrar göreceğine yemin eder. Chihiro ve restorandan sonra hiçbir şey hatırlamayan ebeveynleri, birlikte şehri terk ederler.