Kuzgun (şiir)

Kuzgun (İngilizce özgün adıyla The Raven), Amerikalı şair Edgar Allan Poe tarafından yazılmış ve ilk olarak 1845'te yayımlanmış öyküleyici şiir. Şiir genelde müzikselliği, stilize dil kullanımı ve doğaüstü atmosferiyle bilinir. Şiirde, konuşabilen bir kuzgunun perişan hâldeki birini gizemli biçimde ziyaret edişi ve adamın deliliğe doğru yavaş yavaş ilerleyişi anlatılır. Genelde bir öğrenci olduğu düşünülen aşık, sevgilisi Lenore'u kaybetmenin yasını tutmaktadır. Bir Pallas büstünün üzerine tüneyen kuş, adamın üzüntüsünü "nevermore - bir daha asla" sözcüğünü sürekli tekrar ederek körükler gibidir. Şiirde birçok folklorik ve klasik konuya atıfta bulunulur.

Poe, 1846 tarihli makalesi Yazmanın Felsefesi'nde, bu şiiri belirli bir mantık ve metot çerçevesinde yazdığını, hem eleştirel hem de popüler zevke hitap eden bir şiir ortaya çıkarmaya çalıştığını söylemiştir. Şiirin ilham kaynağı kısmen, Charles Dickens'ın Barnaby Rudge romanındaki konuşan kargadır. Poe şiirde Elizabeth Barrett Browning'in Lady Geraldine's Courtship başlıklı şiirinin ritmini ve ölçüsünü kullanmış, ayrıca tüm şiir boyunca iç uyak ve aliterasyona yer vermiştir.

Kuzgun Poe'nun adıyla birlikte ilk defa, 29 Ocak 1845'te New York Evening Mirror gazetesinde yayımlandı. Bu basım, Poe'ya geniş kitlelerde popülerlik kazandırdı, ancak şairin maddi başarıya ulaşmasını sağlamadı. Şiir daha sonra defalarca yayımlandı, parodileri, resimlendirilmiş versiyonları üretildi. Kuzgun halen, yazılmış en ünlü şiirlerden biridir.

Şiir, sevgilisini kaybetmiş genç bir aşığın aslında yaslı ve hiç bitmeyen arayışın simgesi olan kuzgunla konuşmasıdır. Kuzgun, kendisine yöneltilen her soruya "nevermore" (bir daha asla) cevabını verir; bildiği tek kelimenin bu olduğu apaçık ortadadır. İlerleyen zamanlarda söz konusu genç de bunu fark eder ama insanın kendine işkence etme arzusuyla ve biraz da boş inançla kuzguna soru sormaya devam eder.

Poe, şiiri yazma aşamasını anlatırken; öncelikle şiire hakim edanın hüzün olması gerektiğine karar verdiğini, sonra kıtalardan oluşması gerektiğine ve bu durumda bir nakaratın belirlenmesi gerektiğine, bu nakaratın da "nevermore" ("bir daha asla") sözcüğü olmasına karar verdiğini söylemiştir.

İki gazetede birden basılmasının da etkisiyle Kuzgun, Edgar Allan Poe'nun derhal büyük bir bilinirlik kazanmasını sağladı ve şairin ülke çapında ünlenmesine yol açtı. Okuyucular şairi şiir ile tanımlamaya başladı ve böylece "Kuzgun" kelimesi Poe'nun lakabı hâline geldi. Şiir kısa süre içinde birçok farklı yerde tekrar basıldı, taklitleri ve parodileri yazıldı. O dönemde Poe şiir sayesinde güncel popülerlik kazandıysa da, maddi açıdan başarıyı yakalayamadı. Poe daha sonra bu durumu şöyle ifade edecekti: "Hiç para kazanamadım. Hâlâ, tüm hayatımda olduğu kadar fakirim. Bir tek umudum var, o da para etmiyor."

New World'de şiir hakkında şunlar yazıldı: "Şiiri herkes okuyor ve övüyor... ki bizce bu haklı bir övgü, çünkü bize göre şiir özgünlük ve güçle dolu." The Pennsylvania Inquirer'da ise şiir "A Beautiful Poem (Güzel Bir Şiir)" başlığıyla tekrar yayımlandı. Elizabeth Barrett, Poe'ya yazdığı bir mektubunda şiir hakkında şunları söylüyordu: "Kuzgununuz burada, İngiltere'de bir sansasyon, bir korku dalgası yarattı. Kimileri şiirin korkunçluğuna kapıldı, kimileri de müziğine. 'Birdahaasla' sözüyle kendinden geçen insanlar tanıyorum." Poe, şiir sayesinde kazandığı popülerlik sonucunda, şiiri okuması ve dersler vermesi için kamuya açık veya özel çeşitli toplantılara çağırılmaya başladı. Bir edebiyat toplantısında konuklardan biri şiir hakkında, "Poe'nun Kuzgun'un okumasını dinlemek... hayatta bir kez yaşanabilecek bir olay" demişti. Bu tür toplantılarda bulunmuş bir başka kişi ise, Poe'nun şiiri okuyuşu hakkında şunları söylemişti: "Lambaları oda neredeyse karanlık olana dek kısıyordu, sonra dairenin ortasında dikilip... en melodik sesiyle şiiri okuyordu. Okuyucu olarak o kadar fevkalade bir gücü vardı ki, dinleyenler bu büyülü okuyuş bozulmasın diye nefes bile alamıyordu."

Öte yandan, özellikle Boston, New York ve Philadelphia'da, şiirin çeşitli parodileri yayımlandı. Bunlar arasında The Craven (Korkak), The Gazelle (Ceylan), The Whippoorwill (Çobanaldatan), The Turkey (Hindi) gibi başlıklara sahip olanlar bulunuyordu. The Pole-Cat (Kokarca) başlıklı bir parodi ise, Abraham Lincoln'ün ilgisini çekmişti. Lincoln parodiyi okuduğunda henüz asıl şiiri okumamıştı ancak daha sonra şiiri okudu ve ezberledi.