James Mattis

James Norman Mattis (d. 8 Eylül 1950), 2017'den 2019'a kadar 26. Amerika Birleşik Devletleri savunma bakanı olarak görev yapan Amerikalı bir askeri gazidir. Deniz Piyadeleri'nde dört yıldızlı eski bir general olan Mattis, Basra Körfezi Savaşı, Afganistan Savaşı ve Irak Savaşı'nda kuvvetleri komuta etmiştir.

Mattis, Central Washington Üniversitesi'nden mezun olduktan sonra Deniz Yedek Subay Eğitim Kolordusu aracılığıyla Deniz Piyadeleri'nde görevlendirildi. Deniz piyadesi olarak kariyer yaptı, entelektüelliğiyle akranları arasında itibar kazandı ve sonunda general rütbesine yükseldi. 2007'den 2010'a kadar Birleşik Devletler Müşterek Kuvvetler Komutanlığı'nı komuta etti ve aynı zamanda NATO'nun Müttefik Dönüşüm Komutanı olarak görev yaptı. Amiral Bob Harward'ın komutan yardımcısı olarak görev yaptığı 2010-2013 yılları arasında Amerika Birleşik Devletleri Merkez Komutanlığı'nın komutanlığını yapmıştır. Ordudan emekli olduktan sonra, Theranos'un yönetim kurulu üyeliği de dahil olmak üzere birçok özel sektörde görev yaptı.

Mattis, başkan seçilen Donald Trump tarafından savunma bakanı olarak aday gösterildi ve 20 Ocak 2017'de Senato tarafından onaylandı. Savunma bakanı olarak Mattis, 2017 Kuzey Kore krizinin ardından ABD'nin uzun süredir müttefiki olan Güney Kore'yi savunma taahhüdünü teyit etti. Çin ve Rusya ile önerilen işbirliğine karşı çıkan Mattis, bu ülkelerin "Amerikan liderliğindeki dünya düzenine tehdit" olarak gördüklerini vurguladı. Mattis zaman zaman Trump yönetiminin İran nükleer anlaşmasından çekilme, Suriye ve Afganistan'dan birliklerin çekilmesi ve iklim değişikliğinin etkilerini izleme kabiliyetini engelleyen bütçe kesintileri gibi bazı politikalarına karşı olduğunu dile getirmiştir. The Hill'e göre Mattis'in Trump'ı Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad'a suikast girişiminden caydırdığı da bildirildi.

20 Aralık 2018'de, Trump'ı Suriye'deki tüm Amerikan birliklerini geri çekme kararını yeniden gözden geçirmeye ikna edemeyen Mattis, Şubat 2019'un sonundan itibaren geçerli olmak üzere istifa ettiğini açıkladı. Mattis'in istifasının medyada büyük yankı uyandırmasının ardından ardından Trump, Mattis'in ayrılış tarihini aniden 1 Ocak 2019'a çekerek Mattis'i fiilen kovduğunu belirtti.

8 Eylül 1950 tarihinde Pullman, Washington'da doğdu. Lucille (Proulx) Mattis ve bir tüccar gemicisi olan John West Mattis'in (1915-1988) oğludur. Annesi ABD'ye ailesiyle beraber bebekken göç etti ve İkinci Dünya Savaşı sırasında Güney Afrika'daki Ordu istihbaratında çalıştı. Richland, Washington'da büyüdü. 1968 yılında Columbia Lisesi'nden mezun oldu. 1971 yılında Central Washington Üniversitesi'nden tarih lisans derecesi aldı. 1994 yılında Ulusal Savunma Üniversitesi'nde uluslararası güvenlik konusunda yüksek lisans eğitimi aldı.

Mattis, 1969'da Deniz Piyadeleri Yedek Kuvvetlerine kaydoldu. 1 Ocak 1972'de Deniz Yedek Subay Eğitim Kolordusu'ndan asteğmen olarak görevlendirildi. Mattis, hizmet yıllarında üst rütbeler arasında bir "entelektüel" olarak görülüyordu. Emekli bir Birleşik Devletler Ordusu tümgenerali olan Robert H. Scales, onu "tanıdığım en kibar ve gösterişli adamlardan biri" olarak nitelendirdi. Teğmen olarak Mattis, 3. Deniz Tümeni'nde tüfek ve silah müfreze komutanı olarak atandı. Yüzbaşı olarak Deniz Harp Okulu'nun Hazırlık Okulu Tabur Subayı olarak görevlendirildi, 1. Deniz Alayı'nda tüfek ve silah bölüklerine komuta etti, ardından binbaşı olarak Portland, Oregon'daki Asker Alma İstasyonu'nda görev yaptı. Yarbay rütbesine terfi eden Mattis, Körfez Savaşı sırasında Task Force Ripper'ın saldırı taburlarından biri olan 1. Tabur, 7. Deniz Piyadesi'ni komuta etti. Mattis albay olarak 28 Haziran 1994'ten 14 Haziran 1996'ya kadar 7. Deniz Alayı'na komuta etti.

Mattis, ABD Deniz Piyadeleri Amfibi Harp Okulu, ABD Deniz Piyadeleri Komuta ve Kurmay Koleji ve Ulusal Harp Akademisi mezunudur. Askeri tarih ve dünya tarihi çalışmalarına olan ilgisi, bir zamanlar 7.000'den fazla cilt içeren kişisel kütüphanesi ve emrindeki Deniz Piyadeleri için zorunlu okuma listeleri yayınlama tutkusuyla tanınmaktadır. Deniz Piyadelerinin konuşlandırıldıkları bölgelerin kültürü ve tarihi hakkında iyi bilgi sahibi olmalarını istedi ve Irak'a giden Deniz Piyadelerini, "kültürel duyarlılık eğitiminden" geçirdi. Los Angeles Times tarafından 2004 yılında yayınlanan bir makaleye göre, kendisine "Kuduz Köpek" lakabını kazandıran, enerjisi ve coşkusunun yanı sıra erler için duyduğu endişeydi. Ancak 2016'da Başkan seçilen Trump, Mattis'e takma adının gerçekten "Deli Köpek" olup olmadığını sorduğunda Mattis, "Hayır efendim" yanıtını vererek gerçek takma adının "Kaos" olduğunu söyledi.

Mattis, tuğgeneralliğe terfi ettikten sonra 1. Deniz Seferi Tugayı'na liderlik etti. Bir alay komutanı olarak, başlangıçta biraz şakacı olan "Albayın Başka Bir Olağanüstü Çözümü Var" ifadesinin kısaltması olan "KAOS" takma adını ve çağrı işaretini kazandı.

Afganistan Savaşı'nın ilk planlaması sırasında Mattis, Kasım 2001'den itibaren ülkenin güneyindeki operasyonlarda Görev Gücü 58'i yönetti ve bir Deniz Görev Gücü'nü savaşta komuta eden ilk Deniz Piyadesi subayı oldu. Mattis'e göre Afganistan'a vardığında amacı "düşmanın güvenli bir sığınağı olduğunu hissetmemesini sağlamak, güney Afganistan'daki güvenlik hissini yok etmek, Kandehar'ı iletişim hatlarından izole etmek ve Kandahar'a karşı harekete geçmekti." Aralık 2001'de bir B-52 bombardıman uçağı tarafından gerçekleştirilen bir hava saldırısı, yanlışlıkla Uruzgan Eyaletinde ABD özel harekât birlikleri ve Afgan milisler tarafından tutulan bir mevziyi hedef aldı. Mattis, olayda çok sayıda asker yaralanmasına rağmen operasyonel güvenlik kaygılarını gerekçe göstererek yakındaki Camp Rhino'dan onları kurtarmak için helikopter göndermeyi defalarca reddetti. Bunun yerine Hava Kuvvetlerine ait bir helikopter Özbekistan'dan gelerek askerleri helikopterlerin hazır bulunduğu ancak uçuş yetkisinin olmadığı Deniz Piyadeleri üssüne götürdü. Yüzbaşı Jason Amerine, Mattis'in kurtarma operasyonu emri vermeyi reddetmesinin yol açtığı gecikmeden birkaç kişinin ölümünü sorumlu tuttu. Amerine, "Mattis'in komuta ettiği en yakın dost birlik dışında Afganistan'daki her unsur bize yardım etmeye çalıştı" diye yazsa da, "5. Özel Kuvvetler Grubu, resmi bir soruşturma başlatmamayı tercih ettiği için bunların hiçbiri doğru düzgün değerlendirilmedi" diye de yazdı. Bu olay, 2016 yılında savunma bakanlığına aday gösterildiğinde Mattis'e karşı kullanıldı.

Afganistan'da tuğgeneral olarak görev yaparken Mattis adamlarına "gerçek liderlik" yapan bir subay olarak tanınıyordu. Genç bir deniz subayı olan Nathaniel Fick, Mattis'i bir savaş çukurunda bir çavuş ve onbaşıyla konuşurken gördüğünü söyledi: "Her gece özel bir odada sekiz saat uyusaydı, her sabah üniformalarını ütüleyen ve kumanyalarını ısıtan bir yardımcısı tarafından uyandırılsaydı kimse Mattis'i sorgulamazdı. Ama işte oradaydı, dondurucu bir gecenin ortasında, deniz piyadeleriyle birlikte cephedeydi."

Tümgeneral olarak Mattis, 2003 Irak işgali ve Irak Savaşı sırasında 1. Deniz Tümeni'ni komuta etti. Mattis, Nisan 2004'teki I. Felluce Muharebesi sırasında şehirdeki isyancı komuta kademesiyle müzakere ve Kasım ayındaki II. Felluce Muharebesi'nin planlanmasına katılım da dahil olmak üzere Felluce'deki muharebe operasyonlarında kilit roller oynadı.

Mayıs 2004'te Mattis, istihbarat bölümünün Suriye sınırı yakınlarında düşmana ait olduğundan şüphelenilen bir güvenli evin gece saat 3'te bombalanması emrini verdi, ancak daha sonra bunun bir düğün partisi olduğu ve 11'i kadın ve 14'ü çocuk olmak üzere 42 sivilin ölümüne yol açtığı bildirildi. Mattis, bombalama kararını vermesinin 30 saniye sürdüğünü söyledi. Düğünü mantıksız olarak niteleyen Mattis, "Kaç kişi en yakın medeniyetten 80 mil (130 km) uzakta bir düğün yapmak için çölün ortasına gider? Bunlar iki düzineden fazla askeri yaşta erkekti. Saf olmayalım." dedi. Bir düğünün gerçekleştiği askeri yetkililer tarafından tartışıldı, ancak Associated Press bir düğün partisini gösteren video görüntülerine ulaştı ve ertesi gün bir videoda kalıntılar arasında müzik aletleri ve parti dekorasyonu görüldü. Basın tarafından Arap televizyonunda bir çocuğun cesedinin bir mezara indirildiğine dair görüntüler sorulduğunda şu cevabı verdi: "Görüntüleri görmedim ama savaşlarda kötü şeyler olur. Adamlarımın davranışları için özür dilemek zorunda değilim."

ABD askerlerinin sadece %55'inin ve deniz piyadelerinin %40'ının sivillere kötü davranan bir meslektaşını ihbar edeceğini gösteren bir Savunma Bakanlığı anketinin ardından Mattis, Mayıs 2007'de deniz piyadelerine "sivillere karşı ne zaman öfke ya da tiksinti gösterseniz, bu El Kaide ve diğer isyancılar için bir zaferdir" dedi. Savaşta itidalli olmanın bir isyanı yenmenin anahtarı olduğuna inanan Mattis, "Iraklı bir sivile her el salladığınızda El Kaide mezarında ters dönüyor" diye ekledi.

Tümeni yola çıkmaya hazırlanırken Mattis "kültürel duyarlılık eğitimi" için "Orta Doğu uzmanlarını" çağırdı. Savaş alanını sürekli gezerek "yüksek baskı anlarında sağduyulu" davranabilen denizcilerin hikâyelerini anlattı. Açık bir örnek olarak, denizcilerini birlikte çalıştıkları insanlara daha çok benzemek için bıyık bırakmaya teşvik etti.

Mattis ayrıca ABD ordusunun düşük performans gösteren ya da yetersiz subayları görevden alamadığı ya da almak istemediği durumlarda emrindeki üst düzey liderleri görevden alma konusundaki istekliliğiyle de dikkat çekiyordu. Tümenin Bağdat'a ilerleyişi sırasında Mattis, Alay Muharebe Timi-1'in komutanı Albay Joe D. Dowdy'yi görevden aldı. Bu modern orduda o kadar nadir görülen bir olaydı ki gazetelerin manşetlerine taşındı. Buna rağmen Mattis, subayların görevden alınması uygulamasının hala canlı olduğunu ya da en azından "Deniz Piyadelerinde bunu yapıyoruz" demek dışında konu hakkında kamuoyu önünde yorum yapmayı reddetti." Dowdy'nin subayları ve askerleriyle daha sonra yapılan röportajlar, "albayın kısmen eski bir savaş zamanı gerilimi tarafından mahkum edildiğini ortaya çıkardı: Mattis Bağdat'ı ele geçirme görevinin hızla yerine getirilmesinde ısrar ederken o adamlarını tercih ediyordu."

Mattis, korgeneralliğe terfi ettikten sonra Deniz Piyadeleri Savaş Geliştirme Komutanlığının başına geçti. Şubat 2005'te San Diego'daki bir forumda yaptığı konuşmada, "Aslında onlarla savaşmak oldukça eğlenceli, biliyorsunuz. Çok eğlenceli. Bazı insanları vurmak eğlenceli. Ben de sizinle aynı fikirdeyim. Kavgayı severim. Afganistan'a gittiğinizde, peçe takmadıkları için kadınları beş yıl boyunca tokatlayan adamlar var. Böyle adamların zaten erkekliği kalmamıştır. Bu yüzden onları vurmak çok eğlenceli." dedi. Mattis'in sözleri tartışmalara yol açtı; Deniz Piyadeleri Komutanı General Michael Hagee, Mattis'in sözlerini daha dikkatli seçmesi gerektiğini, ancak disipline verilmeyeceğini öne süren bir bildiri yayınladı.

Pentagon, 31 Mayıs 2006'da, Pendleton'da bulunan Deniz Piyadeleri Ana Kampı'nın I. Deniz Seferi Kuvvetleri'nin komutasını almak üzere Mattis'in seçildiğini duyurdu. 11 Eylül 2007'de Savunma Bakanı Robert Gates, Başkan George W. Bush'un Mattis'i, Norfolk, Virginia'daki ABD Müşterek Kuvvetler Komutanlığı'na (USJFCOM) komuta etmek üzere general rütbesine aday gösterdiğini açıkladı. NATO, Mattis'i Müttefik Dönüşüm Yüksek Komutanı (SACT) olarak atamayı kabul etti. 28 Eylül 2007'de Amerika Birleşik Devletleri Senatosu, Mattis'in adaylığını onayladı ve Mattis, 5 Kasım 2007'de I. Deniz Seferi Kuvvetleri komutasını Korgeneral Samuel Helland'a bıraktı.

Mattis dört yıldızlı generalliğe terfi etti ve 9 Kasım 2007'de USJFCOM/SACT'ın kontrolünü ele aldı. 9 Eylül 2009'da Fransız Hava Kuvvetleri Generali Stéphane Abrial, SACT görevini üstlendi. Mattis Kasım 2007'den Eylül 2010'a kadar JFCOM komutanı olarak kaldı.

2010 yılının başlarında Mattis'in, James T. Conway'in yerine ABD Deniz Piyadeleri Komutanı olarak düşünülen generaller listesinde olduğu bildirildi. Temmuz ayında Savunma Bakanı Robert Gates tarafından David Petraeus'un yerine Amerika Birleşik Devletleri Merkez Komutanlığı (CENTCOM) komutanlığına aday gösterilmesi için önerildi ve 21 Temmuz'da Başkan Obama tarafından resmen aday gösterildi.

Mattis, 11 Ağustos'ta MacDill Hava Kuvvetleri Üssü'nde düzenlenen bir törenle komutayı devraldı. Merkez Komutanlığı'nın başı olarak Mattis, Irak ve Afganistan'daki savaşları denetledi ve Suriye, İran ve Yemen'i de kapsayan bir bölgeden sorumluydu. Daha fazla gizli operasyon ve İran'ın Suriye ve Yemen'e silah sevkiyatının engellenmesi de dahil olmak üzere İran'a daha agresif bir yanıt verilmesi için Obama yönetimine lobi yaptı. Mattis, Basra Körfezi üzerinde uluslararası hava sahasında uçan bir insansız hava aracına saldıran herhangi bir İran uçağını düşürmek için izin istedi, ancak Obama yönetimi bu talebi reddetti. Leon Panetta'ya göre, Obama yönetimi Mattis'e çok fazla güvenmiyordu çünkü İran'la askeri bir çatışmaya fazla istekli olduğu düşünülüyordu.

Ordudan emekli olduktan sonra Mattis, FWA Danışmanları için çalıştı ve General Dynamics Yönetim Kurulu üyesi olarak görev yaptı. 2013 ile 2017 yılları arasında General Dynamics yönetim kurulundayken Mattis, şirket hisseleri de dahil olmak üzere 900.000 dolardan fazla tazminat kazandı. Ağustos 2013'te Hoover Enstitüsü'nde Annenberg Seçkin Ziyaretçi Üyesi olarak atandı ve 2016'da Davies Ailesi Seçkin Ziyaretçi Üyesi seçildi.

Aralık 2015'te Mattis, Amerikan hizmet personelinin ve yardım etmeye çalıştıkları yerel halkın güvenliğini ve başarısını desteklemek için yardım sağlayan, kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olan Spirit of America'nın danışma kuruluna katıldı.

Mattis, 2013'ten Ocak 2017'ye kadar, çok az miktarda kan kullanarak devrim niteliğinde kan testleri geliştirdiğini iddia eden ve daha sonra ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu tarafından hileli bir iddia olduğu belirlenen bir sağlık teknolojisi şirketi olan Theranos'un yönetim kurulu üyesiydi. Daha önce, 2012 yılının ortalarında, Theranos'un ordu için kan testi teknolojisini değerlendiren bir Savunma Bakanlığı yetkilisi, şirketin FDA izni olmadan testlerini dağıtma niyeti hakkında Gıda ve İlaç İdaresi ile resmi bir soruşturma başlattı. Ağustos 2012'de Theranos CEO'su Elizabeth Holmes, Theranos'un teknolojisini savaş alanlarında test etmekle ilgilendiğini ifade eden Mattis'ten yardım istedi. Birkaç saat içinde Mattis, Holmes ile yaptığı e-posta alışverişini askeri yetkililere ileterek "bu yeni engeli nasıl aşarız" diye sordu. Temmuz 2013'te Savunma Bakanlığı Mattis'e Theranos'u kan testi cihazı ve bunun Donanma ya da Savunma Bakanlıkları tarafından satın alınma olasılığı konusunda temsil etmemesi koşuluyla Theranos'un yönetim kuruluna katılma izni verdi.

2019 yılında Mattis'in Çağrı İşareti Kaosu: Liderlik Etmeyi Öğrenmek adlı kitabı yayımlandı. Kitap bir otobiyografi olmasının yanı sıra enternasyonalist bir dış politika lehine bir argümandır. 7 Ağustos 2019'da Mattis, General Dynamics yönetim kuruluna yeniden seçildi.

Başkan seçilen Donald Trump, 20 Kasım 2016'da Mattis ile New Jersey'de bir saatten biraz fazla bir süre görüştü. Daha sonra Twitter'da Mattis hakkında şunları yazdı: "Savunma Bakanı olarak düşünülen General James 'Kuduz Köpek' Mattis dün çok etkileyiciydi. Gerçek bir Generalin Generali!" 1 Aralık 2016'da Trump, Cincinnati'deki bir mitingde Mattis'i savunma bakanlığına aday göstereceğini açıkladı.

1947 tarihli Ulusal Güvenlik Yasası'na göre emekli askeri personelin savunma bakanlığı görevini üstlenebilmesi için yedi yıllık bir bekleme süresi gerektirmektedir; Mattis'in adaylığı 1950'den bu yana (o dönemde George Marshall için) ilk kez yasadan feragat edilmesi gerektiği anlamına geliyordu. Mattis için feragat; Senato'da 81-17 ve Temsilciler Meclisi'nde 268-151 oyla kabul edildi. Mattis daha sonra 20 Ocak 2017'de Birleşik Devletler Senatosunda 98-1 oyla savunma bakanı olarak onaylandı. Senatör Kirsten Gillibrand "hayır" oyu veren kişiydi ve feragata prensip olarak karşı olduğunu belirtti.

Ocak 2017'de Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile yaptığı telefon görüşmesinde Mattis, "ABD-Suudi Arabistan stratejik ilişkisinin önemini bir kez daha teyit etti."

İlk resmi yurtdışı gezisine 2 Şubat 2017'de ABD'nin uzun süredir müttefiki olan Güney Kore ile iki günlük bir ziyaretle başlayan Mattis, Kuzey Kore'yi "ABD'ye veya müttefiklerimize yönelik herhangi bir saldırının yenilgiye uğratılacağı" ve herhangi bir nükleer silah kullanımına ABD'nin "etkili ve ezici" bir karşılık vereceği konusunda uyardı. 31 Mart 2017'de Londra'da İngiltere Savunma Bakanı Michael Fallon ile birlikte düzenlediği basın toplantısında Mattis, Kuzey Kore'nin "çok pervasızca" davrandığını ve durdurulması gerektiğini söyledi. 26 Mayıs'ta Pentagon'da düzenlenen basın toplantısında Mattis, ABD'nin Kuzey Kore ile "askeri bir çözümden" kaçınmak için BM, Çin, Japonya ve Güney Kore ile birlikte çalıştığını bildirdi. 3 Haziran'da Singapur'daki uluslararası güvenlik konferansında yaptığı konuşmada Mattis, ABD'nin Kuzey Kore'yi "açık ve mevcut tehlike" olarak gördüğünü söyledi. Mattis, 12 Haziran'da Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesi'ne yaptığı yazılı açıklamada, Kuzey Kore'nin "barış ve güvenliğe yönelik en acil ve tehlikeli tehdit" olduğunu söyledi. 15 Haziran'da Mattis, ABD'nin Kuzey Kore'ye karşı savaşı kazanacağını ancak bunun "büyük bir bedel karşılığında" olacağını söyledi.

22 Mart 2017 tarihinde ABD Senatosunda kendisine yöneltilen bir soru üzerine Mattis, Musul Savaşı sona erdikten sonra ABD askerlerinin Irak'ta kalmasını desteklediğini teyit etti. Mattis, ABD öncülüğündeki koalisyonun Musul'daki hava saldırılarında sivillerin öldürülmesinin ardından, Trump yönetiminin Irak'taki ABD ordusunun angajman kurallarını gevşettiğini öne süren eleştirmenlere yanıt verdi ve "masum insanların can kaybını veya yaralanmasını azaltmak için her zaman insani olarak mümkün olan her şeyi yapma yolundan gidiyoruz." dedi. Airwars'a göre, ABD öncülüğündeki koalisyon 2017 yılında Irak ve Suriye'de 6.000 kadar sivili öldürdü.

Mattis, 5 Nisan 2017'de Han Şeyhun'un kimyasal saldırısını "iğrenç bir eylem" olarak nitelendirdi ve buna göre muamele edileceğini söyledi. 10 Nisan'da Mattis, Suriye hükümetini bir daha kimyasal silah kullanmaması konusunda uyardı. Ertesi gün Mattis, savunma bakanı olduktan sonra Pentagon'da ilk basın toplantısını düzenledi ve IŞİD'in yenilgisinin "önceliğimiz" olmaya devam ettiğini ve Suriye hükümetinin daha fazla kimyasal silah kullanması halinde "çok ama çok ağır bir bedel" ödeyeceğini söyledi. 21 Nisan'da Mattis, Suriye'nin hala kimyasal silahlara sahip olduğunu ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarını ihlal ettiğini söyledi. Araştırmacı gazeteci Bob Woodward'a göre Trump, Mattis'e Esad'a suikast düzenlemesini emretti ancak Mattis bunu reddetti. 8 Mayıs'ta Mattis, gazetecilere önerilen Suriye güvenli bölgelerinin ayrıntılarının "şu anda işlenmekte olduğunu" ve ABD'nin bu bölgelerin yapılandırılmasıyla ilgilendiğini söyledi.

Mattis, Yemen'deki Şii isyancılara karşı Suudi Arabistan öncülüğünde yürütülen askeri harekata desteğini dile getirdi. Trump'tan Suudi Arabistan'a yönelik ABD askeri desteği üzerindeki kısıtlamaları kaldırmasını istedi.

Nangarhar hava saldırısından bir hafta sonra, 20 Nisan 2017'de Mattis, gazetecilere ABD'nin Afganistan'da "öldürülen insan sayısı bakımından" bir hasar değerlendirmesi yapmayacağını söyledi. Mattis günler sonra Afganistan'a gitti ve hükümet yetkilileriyle bir araya geldi ve gezinin amacının ülkedeki ABD stratejisine ilişkin tavsiyelerini belirtmesine olanak sağlamak olduğunu açıkladı. 13 Haziran'da Mattis, ABD Senatosu Silahlı Hizmetler Komitesi'nde yaptığı konuşmada ABD güçlerinin Afganistan'da "kazanmadığını" ve yönetimin "Temmuz ortasına kadar" yeni bir strateji geliştireceğini söyledi. 29 Haziran'da Mattis, Obama yönetiminin "askerlerimizi çok hızlı bir şekilde çekmiş olabileceğini" ve Washington'a döndüğünde Trump'a yeni bir Afganistan stratejisi sunmayı planladığını söyledi.

ABD, Mayıs 2017'den bu yana IŞİD'e karşı savaşta Suriyeli Kürt savaşçıları açıkça silahlandırmaktadır. ABD destekli Suriyeli Kürtlerini Afrin bölgesinden çıkarmak amacıyla Türkiye'nin Zeytin Dalı Harekâtı'nı başlatmasının ardından Mattis, Ocak 2018'de şunları söyledi: "Türkiye bir NATO müttefikidir. Sınırları içinde aktif bir isyanın olduğu tek NATO ülkesidir. Ve Türkiye'nin meşru güvenlik kaygıları var." Türkiye Başbakan Yardımcısı Bekir Bozdağ, ABD'yi Kürt YPG savaşçılarına verdiği desteği durdurmaya çağırarak şunları söyledi: "Terör örgütüne destek verenler bu savaşta hedef haline gelecektir."

Mattis, 13 Nisan 2018 tarihinde Pentagon'da düzenlediği basın toplantısında gazetecilere, Esad rejiminin kimyasal silah tesislerine yönelik olarak 2018 yılında Suriye'ye karşı gerçekleştirilen füze saldırıları hakkında bilgi verirken şunları söyledi: "Bu gece Fransa, Birleşik Krallık ve ABD, Suriye'nin kimyasal silah altyapısını vurmak üzere kararlı bir şekilde harekete geçti. Belli ki Esad rejimi geçen yıl mesajı almamış. Bu kez müttefiklerimiz ve biz daha sert vurduk. Birlikte Esad'a ve onun katil teğmenlerine, sorumlu tutulacakları başka bir kimyasal silah saldırısı gerçekleştirmemeleri yönünde net bir mesaj gönderdik."

Kasım 2018'de CIA, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman'ın Washington Post köşe yazarı Cemal Kaşıkçı'nın öldürülmesi emrini verdiğini "yüksek güvenle" değerlendirdi. Suudi Arabistan'a karşı harekete geçilmesini isteyen milletvekillerinin artan baskısı altında Mattis ve Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, Senato'ya verdikleri nadir bir kapalı brifingde CIA'in vardığı sonuca itiraz ettiler ve Veliaht Prens'i Kaşıkçı'nın öldürülmesiyle ilişkilendiren doğrudan bir kanıt olmadığını açıkladılar.

Haziran 2019'da Brookings Enstitüsü'nde konuşan Korgeneral Charles Hooper'a göre Mattis denizaşırı seyahat ettiği her yere Savunma Güvenlik İşbirliği Ajansı direktörünü (yabancı hükümetlere silah satışından sorumlu yetkili) de götürüyordu.

Mattis, Eylül 2018'de emekli olan General Joseph Dunford'un yerine Genelkurmay Başkanı olması için Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral David L. Goldfein'i önerdi. Trump bunun yerine, Mattis'in Avrupa Yüksek Müttefik Komutanı pozisyonu için önerdiği Orgeneral Mark Milley'i seçti.

19 Aralık 2018'de Trump, ulusal güvenlik danışmanlarının itirazları üzerine ABD'nin Suriye'den derhal çekildiğini duyurdu. Mattis kısa süre önce IŞİD'in yenilgiye uğratılmasından sonra yeniden toparlanmamasını sağlamak için ABD'nin Suriye'de kalacağını söylemişti. Ertesi gün Trump'ı yeniden düşünmeye ikna edemeyince istifasını sundu. İstifa mektubu, Trump'ın dünya görüşünü eleştiren bir dil içeriyordu; Trump'ın sıklıkla alay ettiği NATO'yu ve Trump'ın terk etmeye karar verdiği 79 ülkeden oluşan IŞİD karşıtı koalisyonu övüyordu. Mattis ayrıca "müttefiklere saygılı davranmanın, hem kötü niyetli aktörlere hem de stratejik rakiplere karşı açık görüşlü olmanın" ve Çin ve Rusya gibi otoriter devletlere karşı "kararlı ve net" kalmanın gerekliliğini de vurguladı. Trump'ın "bu ve diğer konularda görüşleri onunkiyle daha uyumlu olan bir Savunma Bakanına sahip olma hakkına" sahip olduğunu yazdı. İstifası tarihi müttefikleri arasında endişeye yol açtı. Mattis 2018'deki istifa mektubunda hem Rusya hem de Çin'i ABD çıkarlarına rakip "otoriter modeller" olarak nitelendirdi. Mattis'in mektubunda istifasının 28 Şubat 2019'dan itibaren geçerli olacağı belirtiliyordu. Üç gün sonra Trump, Mattis'in mektubunda Trump'ın dünya görüşüne yönelik üstü kapalı eleştirilere sinirlenerek Mattis'in görevden ayrılış tarihini 1 Ocak'a çekti. 2 Ocak 2019'da Trump, Mattis'in savunma bakanı olarak performansını eleştirdi ve "aslında onu kovduğunu" söyledi.

Mattis görevinden ayrıldığında Trump'ın özel kalem müdürü olan John F. Kelly, Trump'ın Mattis'i kovduğu ya da istifasını istediği iddialarını yalanladı. Trump'ın kafasının karışmış ya da yanılıyor olması gerektiğini ve "Jim Mattis'in onurlu bir adam olduğunu" söyledi." Mattis, Hoover Enstitüsü'ndeki Davies Ailesi Seçkin Üyesi görevine geri döndü.

Tüm profesyonel kariyeri boyunca bekâr olan Mattis, Haziran 2022'de fizikçi ve iş yöneticisi Christina Lomasney ile evlendi. Çocuğu yoktur. Daha önce bir kadına evlenme teklif etti, ancak meslektaşları onun için Deniz Piyadelerini bırakmasını söyledikten sonra düğün gerçekleşmeden üç gün önce iptal etti. Bekârlığı ve kendini ömür boyu savaş çalışmalarına adamış olması nedeniyle kendisine "Savaşçı Keşiş" lakabı takıldı. Hevesli bir okuyucudur ve özel kütüphanesinde 7.000 kitap bulunmaktadır. Marcus Aurelius'un Kendime Düşünceler kitabını her Amerikalının okuması gereken tek kitap olarak tavsiye etmiştir.