Suriye Arnavutları

Suriye Arnavutları (Arnavutça: Shqiptarët në Siri), başta Şam, Hama, Halep ve Lazkiye şehirleri olmak üzere yaklaşık 5000 ila 10.000 kişilik bir topluluk oluşturmaktadır. Suriye'deki Arnavutlar الأرناؤوط (Arnā'ūṭ) olarak bilinmektedir.

Şam'da tarihi 20. yüzyılın başlarına kadar uzanan belirli Arnavut mahalleleri bulunmaktadır. En bilinenleri arasında, İşkodra kökenli bir Arnavut olan Vehbi Sulejman Gavoçi tarafından inşa edilen Mescid Arnaut'un (Arnavut Camii) bulunduğu, halk arasında Arnaut Mahala (Arnavut Mahallesi) olarak bilinen ed-Divaniye mahallesi yer almaktadır. Şam'da çok sayıda Arnavut ailenin yaşadığı bir diğer mahalle de el-Kadam mahallesidir.

Suriye'nin Osmanlı İmparatorluğu'na katılması, Şam gibi Suriye'nin şehir merkezlerine yeniçeri askerlerini getirmiştir. 17. yüzyılda Balkanlar'dan toplanan Arnavutlar, farklı etnik kökenlerden gelen diğer Osmanlı birliklerinin yanında dikkat çekici bir varlık göstermişlerdir. Bu dönemde Arnavutlar, bir süre bölgede valilik yapan Koca Sinan Paşa gibi başka görevlerde de bulunmuşlardır.

Suriye'de yerleşik bir Arnavut topluluğunun başlangıcı 19. yüzyılın başlarına dayanır. O dönemde Mısır lideri Osmanlı Arnavutu Mehmed Ali Paşa'nın ordusundaki bazı Arnavutlar, orduyla birlikte Mısır'a geri dönmeyi reddetti. Yaklaşık 100-200 aile Mısır'ı terk ederek Suriye'ye yerleşti ve daha sonra bir kısmı kökenlerine dair anılarını koruyarak asimile oldular.

Arnavutlar 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarında daha büyük sayılarda Suriye'ye göç etmişlerdir. Suriye'deki en büyük göç dalgası, Arnavutların Balkan Savaşları'ndan kaçtığı 1912-1913 yılları arasında yaşanmıştır. Arnavutluk'un İşkodra şehrinden Arnavutlar 1924'te gelerek Şam'a yerleşmiş, diğer Arnavutlar ise 1931'de Sırpların zulmünden kaçarak Yugoslavya'dan gelmişlerdir.

Osmanlı döneminden günümüze kadar, Arnavut Müslüman âlimlerin ve öğrencilerin Şam'a göç ettiği ve bazılarının Arapçalarını mükemmelleştirdiği bir göç geleneği devam etmiştir. Bu kişilerden bazıları Şam'da kalıp Suk Saruja ve Suk el-Muhacirin gibi mahallelere yerleşmiştir. Arnavut toplumu içindeki bazı bireyler sufiydi ve sufiliğin anavatanda yayılması için bir köprübaşı görevi de gördüler. Yine de genel olarak Şam'daki Arnavut Müslüman din adamları Sünni İslam'ın hakimiyeti nedeniyle muhafazakardır ve bu durum Arapça dini eserlerinin çoğuna yansımıştır. Arnavut Müslüman âlimler İslami ilimlere damgalarını vurmuşlardır ve Suriye'nin önde gelen Arnavut Müslüman din adamları arasında Muhammed Nâsırüddin el-Elbânî ve Abdülkadir el-Arnavut sayılabilir. Çağdaş zamanlarda Suriye'deki diğer Arnavutlar sanatçı, romancı, şair, kısa öykü yazarı, edebiyat eleştirmeni ve tiyatrocu olarak çabaları ve eserleriyle Suriye toplumuna katkıda bulunmuşlardır. Arnavutlar ayrıca Suriye'nin ekonomik, siyasi ve askeri sektörlerine de katkıda bulunmuşlardır.

2020'lerin başı itibarıyla, Arnavutça bilgisi yaşlılar arasında devam etmektedir. Ailelerde dili yeni nesillere aktarma çabaları başarılı olmadı ve gençler birkaç kelime dışında Arnavutça konuşmuyor. Suriyeliler ile evlilikler gerçekleşmiş ve toplum arasında kabul görmüştür.

Suriye'de kendilerini Arnavut olarak tanımlayan ve demircilik, metal işleri ve demir işçiliği gibi mesleklerde çalışan Arnavutça konuşan küçük bir Balkan Mısırlıları topluluğu bulunmaktadır. Balkan Savaşları nedeniyle Güney Avrupa'daki Osmanlı egemenliğinin çökmesi, atalarının göç etmesine ve Suriye'ye yerleşmesine neden olmuştur.