Konstanty Rokicki

Konstanty Rokicki (16 Haziran 1899, Varşova – 18 Temmuz 1958, Luzern), Polonya konsolosluk memuru, Riga ve Bern'deki Polonya Cumhuriyeti Konsolos Yardımısı, 1941–1943 yıllarında Yahudileri imha kamplarına gönderilmekten kurtaran sahte Latin Amerika pasaportlarını düzenleyen "Bern grubu", olarak da bilinen Yahudilerin Holokost'tan kurtarılması hareketi olan "Ładoś grubu” üyesi.

Józef ile Konstancja Pawełkiewicz ailesinde doğdu. Polonya-Bolşevik Savaşı'na katılmış ve cesaret madalyası ile ödüllendirilmiş Süvari Asteğmen, 1934'te 1. Okçu Süvari Alayı’nda yedek subay olarak görev yaptı. 17 Ağustos 1936'da Rokicki, Goldman’ların (Goldmanis) kızı Maria ile evlendi. Ondan, daha sonra Cenevre'de BM çalışanı olan Wanda Rokicka (1938–2008) adında bir kızı vardı.

1931 yılında Dışişleri Bakanlığı konsolosluk hizmetlerine katıldı. 1932–1933 yıllarında Minsk'teki Polonya Konsolosluğu’nun sözleşmeli çalışanıydı, 1934–1936 yılları arasında Riga'da Konsolos Vekilliği yaptı ve 1936–1938'de Kahire'deki Polonya Elçiliği’nin sözleşmeli çalışanıydı. 1939'dan 1945'e kadar Bern'de Polonya Cumhuriyeti Konsolos Muavinliği görevinde bulundu.

1941–1944 yıllarında meslektaşı Juliusz Kühl'ün yardımıyla, daha sonra işgal altındaki Polonya gettolarına gizlice ulaştırılan ve Yahudi sahiplerini imha kamplarına götürülmekten kurtaran yüzlerce ila binlerce Paraguay Cumhuriyeti pasaportunu elleriyle yazdı. Diğer Latin Amerika ülkelerinin pasaportlarının aksine, Paraguay'ın pasaportlarının özel bir değeri vardı, çünkü bu ülke – Polonya ve Kutsal Makam’ın (Vatikan) baskısı altında – geçici olarak pasaportların geçerliliklerini tanımıştı.

Paraguay Fahri Konsolosu Bern’li noter Rudolf Hügli'ye rüşvet olarak verilen para, Amerikalı ve İsviçreli Yahudiler tarafından toplanan ve sürgündeki hükümetin "mülteciler" için aktardığı fonlardan geldi. Yararlanıcıların listeleri ve fotoğrafları, işgal altındaki Polonya'dan Bern'e, özellikle Agudat Israel ve Relico (Yahudi Savaş Mağdurları Yardım Komitesi) ağı sayesinde gizli olarak kaçırıldı. Başlarında Chaim Eiss ve Abraham Silberschein vardı.

Rokicki'nin adı yıllarca literatürde yer almadı, ancak 1945'te Agudat Israel'in Polonya Elçiliği’ne teşekküründe Aleksander Ładoś, Juliusz Kühl ve Stefan Ryniewicz adlarının yanında bulundu. Örgüt, onların bu faaliyetleri olmadan "yüzlerce insanı" kurtarmanın mümkün olmadığını beyan etmiştir. Gazeteciler Mark MacKinnon ile Zbigniew Parafianowicz ve Michał Potocki ilk kez Ağustos 2017'de Rokicki'nin Yahudileri kurtarmadaki rolü hakkında yazmışlardır. Nisan 2019'da Rokicki, Yad Vaşem tarafından Uluslararası Dürüstler Unvanı ile onurlandırılmıştır.

Belgelerden birinde ve MacKinnon'un makalesinde pasaportların – Rokicki'nin yanında – ayrıca Juliusz Kühl ve Stefan Ryniewicz tarafından da yazıldığı belirtiliyor. Bu, Kühl'ün konsolosluk deneyiminin olmaması ve o dönemde Misyon Şef Yardımcısı olan Ryniewicz’in daha yüksek statüsüne bakınca daha az olası bir durum olarak görünüyor. Buna ek olarak, İsviçreliler tarafından diplomatik statüsü tanınmayan Kühl'ün kendisi sorgulama sırasında Rokicki'ye işaret etti ve Elçilik bu iddialara karşı çıkmadı.

Nisan 2019'da Yad Vaşem Enstitüsü, Ładoś Grubu'nun lideri olarak kabul ettiği Konstanty Rokicki'ye Uluslararası Dürüstler Unvanını, Aleksander Ładoś ve Stefan Ryniewicz’e ise „konsolos” unvanlarını layık gördüğünü duyurmuştur. Ciddi olgusal hatalar içeren karar (Ładoś ve Ryniewicz, astları değil Rokicki'nin üstleriydi ve hiçbiri konsolos değildi), temsilcisi tarafından diğer iki diplomatın meselesini açıklığa kavuşturmak için madalyayı reddeden Rokicki ailesinin protestosu ile karşılanmıştır. Karar, aynı zamanda, Yad Vaşem'e protesto mektubu gönderen Ładoś Grubu tarafından kurtarılan 30'dan fazla kişinin tepkisine neden olmuştur. Ayrıca İsviçre'nin Polonya Büyükelçisi Jakub Kumoch, Yad Vaşem'in kararını "yanlış anlama" olarak nitelendirmiş ve Rokicki'nin Ładoś ve Ryniewicz yönetimi altında hareket ettiğini vurgulamıştır. Ładoś Grubu'nun kâşiflerinden biri olan Zürih'teki Polonya Fahri Konsolosu Bern Blechner de protesto etmiştir.