Pol Pot

Pol Pot, asıl adı ile Saloth Sar (d. 19 Mayıs 1925 - ö. 15 Nisan 1998), Kızıl Kmerler adlı komünist gerilla teşkilatının kurucusudur. İşçi sınıfına muhalif oldukları iddiasıyla eğitimli kesime yapılan katliamlarla ve tarım sosyalizmi üzerine kurulu bir devlet yaratmak istemesiyle bilinir. Pol Pot, Kamboçya'yı tek partili komünist bir devlete dönüştürdü ve ardından 1976 ilâ 1979 yıllarında Kamboçya'nın başbakanlığını yaptı.

Pol Pot, 1976 yılının sonlarında öğretmenler ve doktorlar başta olmak üzere eğitimli kesimin bir bölümünün tutuklanmasını emretti. Bu dönemde hedef alınan eğitimli kesim öğretmenler, doktorlar, müzisyenler, sanatçılar ve komünizme muhalif aydınlardan oluşuyordu. Şehirlerdeki insanları zorla çalışmaları için tarlalara sürülmesi emri verdi. Eğitim sisteminin kapitalizmi öğrettiğini ileri sürerek birçok okulu kapattı ve öğretmenleri kurşuna dizdirdi. İşçi sınıfının çıkarlarına muhalif oldukları iddiasıyla birçok entelektüel, sanatçı ve eğitimli kesimde yer alan insanlar da Pol Pot'un emrinde olan askerler tarafından ya öldürüldü ya da ölene dek çalışmaları için tarlalara sürüldü. Ayrıca gözlük takanlar da bu katliamlarda hedef oldu.

Bu gibi olaylarla gelişen 4 yıllık iktidarı döneminde Kamboçya'da 1,2 ila 2,8 milyon arası insanın hayatını kaybettiği tahmin edilmektedir. Yeni komünist rejime karşı tehdit görülenler ve kapitalizme ilişkili olarak görülen kişiler öldürüldü. Kıtlık, hastalık veya zorla tarlaya sürülen insanların aşırı çalıştırılmasından dolayı birçok ölüm yaşandı. Pol Pot diktatörlüğü döneminde, lideri olduğu Kızıl Kmerler tarafından Kamboçya soykırımı gerçekleştirildi.

1925 yılında o dönem Fransız Hindiçini içinde yer alan günümüzde Kamboçya'nın bir parçası olan Kompong Thom şehrinde çiftçi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi.

Pol Pot, 1949 yılında Paris'te radyo mühendisliği bursu kazandı. 1953 yılında Kamboçya'ya döndü ve öğretmenlik yapmaya başladı. 1963 yılında ise ormanlık bölgelere çekilerek Kızıl Kmerler olarak bilinen gerilla teşkilatını kurup organize etti. 1970'teki askeri ihtilal sonucu iktidardan uzaklaştırılan Kamboçya'nın kralı Norodom Sihanouk ile iş birliğine girerek askeri idareye karşı hareket başlattı. 1975'te General Lon Nol yönetimindeki askeri idareyi devirerek başbakan oldu.

Pol Pot, başbakan olmasına rağmen bütün idareyi elinde bulunduruyordu. Birliklerinin başkent Phnom Penh'i işgal etmesiyle katliamlar yaşanmaya başladı. Şehirde yaşayan herkesi pirinç tarlalarında çalışmaya zorlayan Pol Pot, bütün okulları kapattı. Okuma yazma bilenler öncelikli olmak üzere yaşlı, genç, çocuk, kadın, erkek ayırımı yapmaksızın yüz binlerce kişiyi işkencehanelere dönüştürülen okullarda, idareye karşı olduklarını itiraf ettirdikten sonra ölüm tarlalarına sürdü.

1979'da Vietnamlılar tarafından desteklenen Hun Sen önderliğindeki bir hareketle başkentten uzaklaştırılan Pol Pot ve Kızıl Kmerler, iktidarda oldukları süre içinde Kamboçya kaynaklarına göre yaklaşık 7 milyonluk nüfusun 1 milyon 700 binini katlettiler.

Yine bu dönemde yüz binlerce ev, binlerce okul ve hastanenin yanı sıra Budist, Hristiyan ve Müslüman ibadethaneleri yerle bir edildi ve bu dönemde tüm dünyada "Bir Numaralı Düşman Kardeş" olarak anılmaya başlandı.

1979'dan 1997 Temmuzuna kadar Kamboçya'nın Çin ve Tayland sınırındaki ormanlık bölgede gerilla hareketine devam eden Pol Pot'un bu ülkeler tarafından desteklendiği iddia edildi.

1997 Temuzunda Kral Sihanouk'un oğlu Prens Ranaridh'e bağlı kuvvetlerle iş birliği yaparak başkenti ele geçirmeye çalısan Pol Pot'a bağlı Kızıl Kmerler, eski başbakan Hun Sen'e bağlı hükûmet kuvvetlerince yenilgiye uğratıldı. Son başarısız girişiminden dolayı yandaşlarınca ömür boyu ev hapsine mahkûm edilen Pol Pot'un sağlık durumu da gittikçe kötüleşti.

Ölümünden yaklaşık olarak bir hafta önce Tayland hükûmeti Pol Pot'u yakaladığı halde, başka ülkenin içişlerine müdahale olabileceği ve Çin'le ilişkilerin bozulabilme ihtimali gerekçesiyle serbest bıraktı. Dönemin ABD başkanı Bill Clinton ise Pentagon'a Pol Pot'un derhal yakalanarak milletlerarası bir mahkemede yargılanması emri verdi.

Kızıl Kmerler, Pol Pot'un 15 Nisan 1998'de kalp krizi sonucu öldüğünü açıklamışlardır. Diğer bir iddiaya göre ise Pol Pot, sıtmayla mücadele ve sakinleştirici ilaçları alarak intihar etmiştir. Dünya kamuoyu, Kızıl Kmerler tarafından yapılan bu açıklamaya pek itibar etmemişti. Pol Pot ölümünden birkaç ay önce kendisiyle yapılan bir röportajda, milyonlarca insanın öldürülmesiyle ilgili vicdanen rahat olduğunu, bunları tek başına yapmadığını açıklamıştı. Ülke nüfusunun çeyreği, Pol Pot yönetimi sırasında ölmüştür.