Mağara çökelleri

mağara çökeli ( ; Eski Yunanca : "mağara yatağı"), genellikle mağara oluşumları olarak bilinir, bir mağarada oluşan ikincil maden yataklarıdır. mağara çökelleri tipik olarak kireçtaşı veya dolomit çözelti mağaralarında oluşur . İlk olarak Moore (1952) tarafından ortaya atılan "mağara çökeli" terimi, Yunanca "mağara" + " yatak " sözcüklerinden türetilmiştir. Çoğu yayındaki mağara çökeli" tanımı, özellikle madenlerde, tünellerde ve diğer insan yapımı yapılardaki ikincil maden yataklarını hariç tutar. tepe ve kuvvetli mağaralarda mağara çökelleri oluşturan "ikincil mineralleri" daha net bir şekilde tanımladı:"İkincil" bir mineral, ana kaya veya döküntüdeki bir birincil mineralden bir fizikokimyasal reaksiyonla türetilen ve / veya bir mağaradaki benzersiz bir dizi koşul nedeniyle biriken bir mineraldir; yani, mağara ortamı mineralin çökelmesini etkilemiştir.

Sarkıtlar, büyüdükleri mağara tavanından sarkan sivri uçlu sarkıtlardır. soda samanı, sarkıtların olağan daha konik şekli yerine uzun silindirik bir şekle sahip çok ince ancak uzun sarkıtlardır.

Bacon, tabaka içinde çeşitli renkte bantlara sahip bir perdeli kükürt taşları veya su birikintileri, nehir dalgalarında meydana gelir ve su içerebilecek bariyerler oluşturur.

Mağara incileri, yüksekten damlayan suyun bir sonucudur ve küçük "tohum" kristallerinin sık sık dönerek mükemmele yakın kalsiyum karbonat kürelerine dönüşmesine neden olur.

Bazı lav tüplerinde sülfatlardan, karbonatlardan, kristal sistem veya opalden yapılmış speleotemler oluşur. Bazen çözünmeyle oluşan mağaralardaki speleothemlere benzer görünseler de, lav tüpü içindeki artık lavların soğuması ile lav sarkıtları oluşur.

Saf kalsiyum karbonattan yapılan speleothemler yarı saydam beyaz renktedir, ancak genellikle speleothemler demir oksit, bakır veya manganez oksit gibi kimyasallarla renklendirilir veya çamur ve silt partikül kapanımları nedeniyle kahverengi olabilir.

Speleothem oluşumlarının şeklini ve rengini, su sızıntısının hızı ve yönü, sudaki asit miktarı, bir mağaranın sıcaklığı ve nem içeriği, hava akımları, yer üstü iklimi, yıllık yağış miktarı ve bitki örtüsünün yoğunluğu. Çoğu mağara kimyası, kireçtaşı ve dolomitte birincil mineral olan kalsiyum karbonat (CaCO 3) etrafında döner. Karbondioksit (CO 2) eklenmesi ile çözünürlüğü artan, az çözünür bir mineraldir. Çözünmüş katıların büyük çoğunluğunun aksine, sıcaklık arttıkça çözünürlüğünün azalması paradoksaldır. Bu azalma, yüksek sıcaklıklar ile çözünürlüğü azalan karbon dioksit ile etkileşimlerden kaynaklanmaktadır; karbondioksit salınırken kalsiyum karbonat çökelir.

Speleothems, iklim vekilleri olarak incelenir çünkü mağara ortamlarındaki konumları ve büyüme modelleri, çeşitli iklim değişkenleri için arşiv olarak kullanılmalarına izin verir. Ölçülen temel proxy'ler oksijen ve karbon izotopları ve iz katyonlarıdır . Bu göstergeler, tek başına ve diğer iklim vekil kayıtlarıyla birlikte, son ~ 500.000 yıldaki geçmiş yağış, sıcaklık ve bitki örtüsü değişikliklerine ilişkin ipuçları sağlayabilir.

Bu bağlamda speleothemlerin özel bir gücü, uranyum-toryum tarihleme tekniğini kullanarak geç Kuaterner döneminin çoğunda doğru bir şekilde tarihlendirilme yetenekleridir. Kararlı oksijen (δ <sup id="mwyg">18</sup> O) ve karbon (δ 13 C) izotopları, speleothemlerde iyi bir şekilde kaydedilir ve sıcaklıkta yıllık değişimi (oksijen izotopları öncelikle yağış sıcaklığını yansıtır) ve yağışta (karbon izotopları öncelikle C3'ü yansıtır) gösterebilen yüksek çözünürlüklü veriler verir. / C4 bitki bileşimi ve bitki verimliliği, ancak yorumlama genellikle karmaşıktır). Bir speleothem'in tarihli bir kesiti boyunca örnekleme yaparak, bu izotop değerleri ve speleothem büyüme oranları, buz çekirdeklerindekilere benzer paleoiklim kayıtları sağlar. Yağıştaki varyasyonlar, yakın halka oluşumunun az yağış gösterdiği ve daha geniş aralıkların daha fazla yağış gösterdiği yeni halka oluşumunun genişliğini değiştirir.

Suyun düştüğü yüksekliğe ve akış hızına göre değişen dikitlerin büyüdüğü geometrik yol, paleoiklim uygulamalarında da kullanılmaktadır. Daha zayıf akışlar ve kısa seyahat mesafeleri daha dar dikitler oluştururken, daha ağır akış ve daha büyük düşme mesafesi daha geniş olanlar oluşturma eğilimindedir. Ek olarak, su damlalarının kendileri üzerindeki damla oranı sayımı ve iz element analizinin, El Niño-Güney Salınımı (ENSO) iklim olaylarına atfedilen kuraklık koşulları gibi, yüksek çözünürlükte iklimde daha kısa vadeli varyasyonları kaydettiği gösterilmiştir.

Yeni bir teknik, yoğunluğu analiz etmek için sağlam örnekler üzerinde CT taramasının kullanılmasıdır; burada daha yoğun speleothem gelişimi, daha yüksek nem kullanılabilirliğini gösterir.

Elektron spin rezonansını (ESR) kullanan başka bir tarihleme yöntemi - elektron paramanyetik rezonans (EPR) olarak da bilinir - doğal radyasyona maruz kalan CaCO 3 kristal kafesinde zamanla biriken elektron deliği merkezlerinin ölçülmesine dayanır. Prensip olarak, daha uygun durumlarda ve bazı basitleştirici hipotezler varsayıldığında, bir speleothemin yaşı, numunenin biriktirdiği toplam radyasyon dozundan ve maruz kaldığı yıllık doz oranından türetilebilir. Ne yazık ki, tüm numuneler ESR tarihlendirmesi için uygun değildir: aslında, Mn 2+, Fe 2+ veya Fe 3+ gibi katyonik safsızlıkların ve hümik asitlerin (organik madde) varlığı ilgili sinyali maskeleyebilir veya müdahale edebilir. Bununla. Dahası, radyasyon merkezleri tarihlemeyi mümkün kılmak için jeolojik zamanda stabil olmalıdır, yani çok uzun bir ömre sahip olmalıdır. Örneğin, örneğin öğütülmesinden kaynaklanan yüzey kusurları gibi diğer birçok yapaylık da doğru bir tarihlemeyi engelleyebilir. Aslında test edilen örneklerin sadece yüzde birkaçı tarihlendirme için uygundur. Bu, tekniği genellikle deneyciler için hayal kırıklığına uğratır. Tekniğin ana zorluklarından biri, radyasyona bağlı merkezlerin ve bunların doğası ve numunenin kristal kafesinde bulunan safsızlıkların değişken konsantrasyonuyla ilgili büyük çeşitliliğinin doğru tanımlanmasıdır. ESR tarihlemesi yanıltıcı olabilir ve muhakeme ile uygulanmalıdır. Hiçbir zaman tek başına kullanılamaz: "Yalnızca bir tarih tarih değildir" veya başka bir deyişle, "mutlak tarihlemede birden çok kanıt satırı ve birden çok mantık gereklidir". Bununla birlikte, tüm seçim kriterleri karşılanırsa "iyi numuneler" bulunabilir.

Mağara ortamının dışındaki insan yapımı yapılarda veya yapay mağaralarda (ör. Madenler ve tüneller) bulunan beton, kireç, harç veya kalkerli malzemeden türetilen ikincil birikintiler, speleothemlerin şekillerini ve biçimlerini taklit edebilir, ve kaltemit olarak tanımlanırlar: . Kaltemitlerin oluşumu genellikle beton bozunması ile ilişkilidir, ancak kireç, harç veya diğer kalkerli malzemelerin (örneğin kireçtaşı ve dolomit) sızmasına da bağlanabilir. Benzer görünümlere rağmen, "kaltemitler" (mağara ortamı dışında gelişmiş/depolanmış) "speleothem" (mağara ortamında gelişmiş/depolanmış) olarak kabul edilmez.