Sedimanter yapılar

Sedimanter yapılar, çökelme anında oluşan her türlü özelliği içerir. Sedimentler ve tortul kayaçlar, farklı partikül boyutlarına sahip tortu katmanlarının üst üste yığılmasıyla oluşan tabakalanmayla meydana gelir. Bu yataklar milimetreden santimetre kalınlığa kadar değişir ve hatta metre veya birkaç metre kalınlığa kadar çıkabilir.

Stratigrafik çalışmalarda, jeolojik olarak karmaşık arazilerde tabakaların orijinal konumunu belirtmek ve tortunun çökelme ortamını anlamak için çapraz tabakalaşma, kademeli tabakalaşma ve dalgalanma işaretleri gibi tortul yapılar kullanılır.

İki tür akış yapısı vardır: çift yönlü (çok yönlü, ileri-geri) ve tek yönlü. Değişen hızlarda farklı yapılar üreten tek yönlü (tipik olarak akarsu ) akıştaki akış rejimlerine taban formları denir. Daha düşük akış rejiminde, doğal ilerleme düz bir yataktan bir miktar tortu hareketine (tuzlanma vb.), Dalgalara ve biraz daha büyük kumullara doğru ilerler. Üst akış rejimi oluştukça, kum tepeleri düzleşir ve ardından Antidün üretir. Daha yüksek hareketsiz hızda, antidünler düzleşir ve baskın süreç erozyon olduğu için çoğu sedimantasyon durur.

Tipik tek yönlü yatak biçimleri, tipik çökeltiler (kumlar ve siltler) ve su derinliklerini varsayarak belirli bir akış hızını temsil eder. Aşağıdaki çizelge, aşağıya doğru artan su hızıyla birlikte çökelme ortamlarını yorumlamak için kullanılabilir.

Genellikle sahillerde bulunurlar, örneğin bir kumsaldaki dalgalar (çalkantı ve geri yıkama) gibi iki yönlü bir akıntı tarafından oluşturulurlar. Bu akıntılar belirli bir yöne daha fazla eğimli olmayan, sivri tepeler ve yuvarlatılmış çukurlarla dalga işaretleri oluşturur. Bu süreçler sonunda oluşabilecek üç yaygın tortul yapı; Balıksırtı Çapraz Tabakalaşması, Balon Tabakalanması ve Girişim Dalgalarıdır.

Bunlar tek yönlü bir akıntıyla, örneğin bir nehirde veya bir çölde rüzgârla meydana gelir. Bu, sivri tepeler ve yuvarlatılmış çukurlarla dalgalanma işaretleri yaratır, ancak bunlar akıntı yönünde daha güçlü bir şekilde eğimlidir. Bu nedenle, paleo akım göstergeleri olarak kullanılabilirler.

Antidünler, Froude sayısı 1'den büyük olan hızlı, sığ su akışlarının oluşturduğu tortul yatak formlarıdır. Antidünler, periyodik olarak dikleşen, göç eden ve sonra yukarı doğru parçalanan duran su dalgalarının altında oluşur. Antidün yatak formu, beş metreye kadar uzunlukta olabilen yaklaşık on derecelik bir açıyla yukarı akıntıya daldırılan sığ ön dizilerle karakterize edilir. Düşük açılı ön setleriyle tanımlanabilirler. Çoğunlukla, antidün yatak formları azalan akış sırasında tahrip olur ve bu nedenle antidünlerin oluşturduğu çapraz tabakalanma korunamaz.

İz fosili adı verilen bir dizi biyolojik olarak oluşturulmuş tortul yapı mevcuttur. Örnekler arasında yuvalar ve çeşitli biyoturbasyon şekilleri bulunur. İknofasiyesler, çökelme ortamı hakkında bilgi vermeye yardımcı olan iz fosil gruplarıdır. Genel olarak tortunun içinde daha derin yuvalar yaygınlaştıkça, su sığlaşır. Karmaşık yüzey izleri arttıkça da su derinleşir.

Flüt Kalıpları; tipik olarak üzerini örten bir yatakla doldurulan yumuşak, ince tortuya kazılan oyuklardır. Yiv dökümünün uzun ekseninin ölçülmesi, kepçe şeklindeki uç yukarı akım yönüne bakarken ve konik uç aşağı akımı (paleoflow yönü) işaret ederek akış yönünü verir. Flüt kalıbının dışbükeyliği de stratigrafik olarak aşağıya işaret ediyor.

Araç işaretleri; bir akım tarafından sürüklenen nesneler tarafından bir yatakta bırakılan olukların oluşturduğu bir tür taban işaretidir. Bunların ortalama yönü, akış yönü ekseni olarak kabul edilebilir.

Çamur Çatlakları; Çamurun suyu alındığı zaman küçülür ve zamanla çatlaklar oluşturur. Bu size çamurun suya doyduğunu ve sonra havaya maruz kaldığını söyler. Çamur çatlakları yukarı doğru kıvrılır, bu nedenle jeopetal yapılar olarak kullanılabilirler. Syneresis çatlakları, havaya asla maruz kalmamaları ve çevreleyen suyun tuzluluğundaki değişikliklerden kaynaklanmaları dışında benzer şekilde oluşur.

Çapraz yataklanma, yataydan 35 ° 'ye kadar bir açıyla eğimli rüzgar veya su ile biriken yatakların katmanlanmasıdır. Tortu partikülleri karadaki kum tepelerinin dik yamaçlarında veya nehirlerdeki ve deniz tabanındaki kumulların daha dik yamaçlarında biriktiğinde çapraz yataklar oluşur. Rüzgarla biriken kum tepelerinde çapraz tabakalanma, hızlı değişen rüzgar yönlerinin bir sonucu olarak karmaşık olabilir.

Bu tabakalaşma, içbükey yukarı (hendekler) ve dışbükey yukarı (tümsekler) olan dalgalı çapraz lamina kümelerinden oluşur. Bu çapraz yataklar eğimli erozyon yüzeyleri ile birbirini nazikçe keser. Sığ suda, fırtınanın hakim olduğu ortamlarda oluşurlar. Güçlü fırtına dalgası hareketi, deniz tabanını belirli bir yönelimden yoksun alçak tümseklere ve hendeklere doğru aşındırır.

Bu yapı, akım hızı değiştiğinde ve tanecikler kademeli olarak akımın dışına çıktığında oluşur. Bunu bulmak için en yaygın yer türbidit yatağıdır. Bu aynı zamanda ters çevrilebilir, ters dereceli yataklama olarak adlandırılabilir ve enkaz akışlarında yaygındır.

Pek çok tortul kayaçta, tabaka, birden çok yatak boyunca dikey olarak uzanan birkaç santimetre çapında silindirik tüplerle kırılır. Bu tortul yapılar, okyanus tabanında yaşayan deniz organizmaları tarafından kazılan yuva ve tünel kalıntılarıdır. Bu organizmalar çamurda çalkalanır ve oyulur ve biyoturbasyon adı verilen bir işlemi yaparlar. Tortuyu yutarlar, organik maddeyi sindirirler ve yuvayı dolduran kalıntıları geride bırakırlar.

İkincil tortul yapılar, birincil çökelme meydana geldikten sonra veya bazı durumlarda bir tortul kayanın diyajenezinde oluşur. Yaygın ikincil yapılar, herhangi bir biyoturbasyon, yumuşak tortu deformasyonu, teepee yapıları, kök izleri ve toprak beneklenmesini içerir. Liesegang halkaları, koni içinde koni yapılar, yağmur damlası izlenimleri ve bitki örtüsünün neden olduğu tortul yapılar da ikincil yapılar olarak kabul edilir.