Enfeksiyöz mononükleoz

Glandüler ateş olarak da bilinen enfeksiyöz mononükleoz (IM, mono), genellikle Epstein-Barr virüsünün (EBV) neden olduğu bir enfeksiyondur. Çoğu insan, hastalık çok az semptom gösterdiğinde veya hiç semptom göstermediğinde, çocukken virüs tarafından enfekte olur. Genç erişkinlerde hastalık genellikle ateş, boğaz ağrısı, boyundaki lenf düğümlerinde büyüme ve yorgunluk ile sonuçlanır. Çoğu insan iki ila dört hafta içinde iyileşir; ancak, yorgun hissetmek aylarca sürebilir. Karaciğer veya dalak da şişebilir ve vakaların yüzde birinden daha azında dalak yırtılması meydana gelebilir.

Genellikle herpesvirüs ailesinin bir üyesi olan insan herpes virüsü 4 olarak da bilinen Epstein-Barr virüsü neden olurken, birkaç başka virüs de hastalığa neden olabilir. Öncelikle tükürük yoluyla yayılır, ancak nadiren meni veya kan yoluyla yayılabilir. Yayılma, bardak veya diş fırçası gibi nesneler veya öksürük veya hapşırma yoluyla olabilir. Enfekte olanlar, semptomların ortaya çıkmasından haftalar önce hastalığı yayabilir. Mono, öncelikle semptomlara göre teşhis edilir ve spesifik antikorlar için kan testleri ile doğrulanabilir. Diğer bir tipik bulgu, %10'dan fazlası atipik olan artmış kan lenfositleridir. Tek nokta testi, zayıf doğruluk nedeniyle genel kullanım için önerilmez.

EBV için bir aşı yoktur, ancak kişisel eşyaların veya tükürüğün enfekte bir kişiyle paylaşılmamasıyla enfeksiyon önlenebilir. Mono genellikle herhangi bir özel tedavi olmaksızın iyileşir. Yeterince sıvı içerek, yeterince dinlenerek ve parasetamol (asetaminofen) ve ibuprofen gibi ağrı kesici ilaçlar alarak semptomlar azaltılabilir.

Mono en yaygın olarak gelişmiş ülkelerde 15 ila 24 yaş arasındakileri etkiler. Gelişmekte olan dünyada, insanlar daha az semptom olduğunda erken çocukluk döneminde daha sık enfekte olurlar. 16-20 yaş arası kişilerde boğaz ağrısının yaklaşık %8'inin nedenidir. Amerika Birleşik Devletleri'nde her yıl 100.000 kişiden yaklaşık 45'i bulaşıcı mono geliştirir. İnsanların yaklaşık %95'i yetişkin olduklarında EBV enfeksiyonu geçirmiştir. Hastalık yılın tüm zamanlarında eşit olarak ortaya çıkar. Mononükleoz ilk olarak 1920'lerde tanımlandı ve halk arasında "öpüşme hastalığı" olarak biliniyordu.

Ergenlikten önce, hastalık tipik olarak, eğer varsa, sadece grip benzeri semptomlar üretir. Bulunduğunda, semptomlar yaygın boğaz enfeksiyonlarına (bademcik iltihabı olan veya olmayan hafif farenjit) benzer olma eğilimindedir.

Bir diğer önemli semptom yorgun hissetmektir. Baş ağrısı yaygındır ve bazen mide bulantısı veya kusma ile karın ağrıları da ortaya çıkar. Semptomlar çoğunlukla yaklaşık 2-4 hafta sonra kaybolur. Bununla birlikte, yorgunluk ve genel bir iyi olmama (halsizlik) hissi bazen aylarca sürebilir. Yorgunluk, vakaların tahminen %28'inde bir aydan fazla sürer. Hafif ateş, şişmiş boyun bezleri ve vücut ağrıları da 4 haftadan fazla sürebilir. Çoğu insan 2-3 ay içinde olağan faaliyetlerine devam edebilir.

Hastalığın en belirgin belirtisi genellikle farenjitin, genişlemiş bademcikler ile irin -bir eksüda vakalarında görülen benzer boğaz ağrısının eşlik etmesidir. Vakaların yaklaşık %50'sinde ağız çatısında peteşi adı verilen küçük kırmızımsı-mor lekeler görülebilir. Damak enanthem de oluşabilir, ancak nispeten nadirdir.

İnsanların küçük bir azınlığında kendiliğinden, genellikle kollarda veya gövdede maküler (morbilliform) veya papüler olabilen bir döküntü ortaya çıkar. Amoksisilin veya ampisilin verilen hemen hemen tüm insanlar sonunda genelleştirilmiş, kaşıntılı bir makülopapüler döküntü geliştirir, ancak bu, kişinin gelecekte tekrar penisilinlere karşı olumsuz reaksiyonlara sahip olacağı anlamına gelmez. Ara sıra eritema nodozum ve eritema multiforme vakaları bildirilmiştir. Nöbetler de zaman zaman ortaya çıkabilir.

Dalak büyümesi ikinci ve üçüncü haftalarda sık görülür, ancak bu fizik muayenede görülmeyebilir. Nadiren dalak yırtılabilir. Ayrıca karaciğerde bir miktar genişleme olabilir. Sarılık sadece ara sıra ortaya çıkar.

Aksi takdirde sağlıklı olan insanlarda genellikle kendi kendine iyileşir. EBV'nin neden olduğu bulaşıcı mononükleoz, Epstein-Barr virüsü ile ilişkili lenfoproliferatif hastalıklardan biri olarak sınıflandırılır. Bazen hastalık devam edebilir ve kronik bir enfeksiyona neden olabilir. Bu, sistemik EBV-pozitif T hücreli lenfomaya dönüşebilir.

Enfeksiyon ve semptomlar arasındaki tam süre belirsizdir. Literatürün gözden geçirilmesi 33-49 günlük bir tahmin yaptı. Ergenlerde ve genç erişkinlerde, semptomların ilk enfeksiyondan 4-6 hafta sonra ortaya çıktığı düşünülmektedir. Başlangıç, ani olabilse de, genellikle kademelidir. Ana semptomlardan önce 1-2 haftalık yorgunluk, kendini iyi hissetmeme ve vücut ağrıları olabilir.

Enfeksiyöz mononükleoz vakalarının yaklaşık %90'ına, Herpesviridae DNA virüs ailesinin bir üyesi olan Epstein-Barr virüsü neden olur. Dünyada en sık bulunan virüslerden biridir. Yaygın inanışın aksine, Epstein-Barr virüsü çok bulaşıcı değildir. Sadece öpüşmek veya diş fırçalarını paylaşmak gibi enfekte bir kişinin tükürüğüyle doğrudan temas yoluyla bulaşabilir. Nüfusun yaklaşık %95'i 40 yaşına kadar bu virüse maruz kalmıştır, ancak gençlerin yalnızca %15-20'si ve maruz kalan yetişkinlerin yaklaşık %40'ı gerçekten enfekte olmaktadır.

Enfeksiyöz mononükleoz vakalarının yaklaşık %5 ila %7'sine, başka bir herpes virüsü türü olan insan sitomegalovirüsü (CMV) neden olur. Bu virüs tükürük, idrar, kan ve gözyaşı gibi vücut sıvılarında bulunur. Bir kişiye, enfekte vücut sıvılarıyla doğrudan temas yoluyla bu virüs bulaşır. Sitomegalovirüs en sık öpüşme ve cinsel ilişki yoluyla bulaşır. Ayrıca enfekte bir anneden doğmamış çocuğuna da aktarılabilir. Bu virüs genellikle "sessizdir" çünkü belirti ve semptomlar enfekte olan kişi tarafından hissedilemez. Bununla birlikte, bebeklerde, HIV'li kişilerde, nakil alıcılarında ve bağışıklık sistemi zayıf olanlarda hayatı tehdit eden hastalıklara neden olabilir. Zayıf bağışıklık sistemine sahip olanlar için sitomegalovirüs, pnömoni ve retina, yemek borusu, karaciğer, kalın bağırsak ve beyin iltihabı gibi daha ciddi hastalıklara neden olabilir. İnsan popülasyonunun yaklaşık %90'ı yetişkinliğe ulaştıklarında sitomegalovirüs ile enfekte olmuştur, ancak çoğu enfeksiyondan habersizdir. Bir kişi sitomegalovirüs ile enfekte olduğunda, virüs kişinin yaşamı boyunca vücut sıvılarında kalır.

Epstein-Barr virüsü enfeksiyonu tükürük yoluyla yayılır ve dört ila yedi haftalık bir kuluçka süresine sahiptir. Bir kişinin bulaşıcı kaldığı süre belirsizdir, ancak hastalığı bir başkasına geçirme şansı, enfeksiyondan sonraki ilk altı hafta boyunca en yüksek olabilir. Bazı araştırmalar, bir kişinin enfeksiyonu aylarca, muhtemelen bir buçuk yıla kadar yayabileceğini göstermektedir.

Virüs ilk önce farenksteki (farenjit veya boğaz ağrısına neden olan) epitel hücreleri içinde ve daha sonra esas olarak B hücreleri (CD21 yoluyla istila edilir) içinde çoğalır. Konak immün yanıtı, enfekte B lenfositlerine karşı sitotoksik (CD8-pozitif) T hücrelerini içerir ve bu da genişlemiş, atipik lenfositlere (Downey hücreleri) neden olur.

Sitomegalovirüs, adenovirüs ve Toxoplasma gondii (toksoplazmoz) enfeksiyonları, enfeksiyöz mononükleoza benzer semptomlara neden olabilir, ancak bir heterofil antikor testi negatif test edecek ve bu enfeksiyonları enfeksiyöz mononükleozdan ayırt edecektir.

Mononükleoza bazen, kırmızı kan hücrelerine yönelik anormal dolaşımdaki antikorların bir tür otoimmün hemolitik anemiye yol açabileceği bir otoimmün hastalık olan ikincil soğuk aglütinin hastalığı eşlik eder. Tespit edilen soğuk aglutinin anti-i özgüllüğüne sahiptir.

Enfeksiyöz mononükleozlu diğer kişilerle yakın temas ve ateş ve boğaz ağrısı gibi "mononükleoz benzeri semptomların" varlığı ve başlama zamanı gibi tıbbi geçmişi.

Heterofil antikor testi, bir gün içinde sonuç veren bir tarama ancak klinik semptomların başlamasından sonraki ilk iki haftada tam duyarlılığın (%70-92) önemli ölçüde altında kalır.

Genişlemiş bir dalak ve şişmiş posterior servikal, aksiller ve inguinal lenf nodlarının varlığı, enfeksiyöz mononükleoz teşhisinden şüphelenmek için en faydalı olanlardır. Öte yandan, şişmiş servikal lenf düğümlerinin olmaması ve yorgunluk, enfeksiyöz mononükleoz fikrini doğru tanı olarak reddetmek için en yararlı olanlardır. Büyümüş bir dalağı tespit etmede fizik muayenenin duyarsızlığı, enfeksiyöz mononükleoza karşı kanıt olarak kullanılmaması gerektiği anlamına gelir. Fizik muayene de damakta peteşi gösterebilir.

Heterofil antikor testi veya monospot testi, kobay, koyun ve attan alınan kırmızı kan hücrelerinin aglütinasyonuyla çalışır. Bu test spesifiktir ancak özellikle duyarlı değildir (ilk haftada %25, ikinci haftada %5-10 ve üçüncü haftada %5 gibi yüksek bir yanlış negatif oranı ile). Teşhis edilen kişilerin yaklaşık %90'ında 3. haftaya kadar bir yıldan kısa sürede kaybolan heterofil antikorlar bulunur. Teste dahil olan antikorlar, Epstein-Barr virüsü veya antijenlerinden herhangi biri ile etkileşime girmez.

Anti-VCA IgG, EBV enfeksiyonunun akut fazında ortaya çıkar, semptomların başlamasından 2 ila 4 hafta sonra maksimuma ulaşır ve daha sonra hafifçe düşer ve kişinin hayatının geri kalanı boyunca devam eder.

Anti-EA IgG, hastalığın akut fazında ortaya çıkar ve 3 ila 6 ay sonra kaybolur. Aktif bir enfeksiyona sahip olmakla ilişkilidir. Yine de, başka bir enfeksiyon belirtisi olmamasına rağmen, insanların %20'si yıllarca EA'ya karşı antikorlara sahip olabilir.

EBNA'ya karşı antikor, semptomların başlamasından 2 ila 4 ay sonra yavaş yavaş ortaya çıkar ve bir kişinin hayatının geri kalanı boyunca devam eder.

Negatif olduğunda, bu testler bulaşıcı mononükleozun ekarte edilmesinde heterofil antikor testinden daha doğrudur. Pozitif olduklarında, heterofil antikor testine benzer özgüllüğe sahiptirler. Bu nedenle, bu testler, oldukça düşündürücü semptomları olan ve negatif bir heterofil antikor testi olan kişilerde enfeksiyöz mononükleozun teşhisi için faydalıdır.

Epstein-Barr nükleer antijen tespiti. Normalde hastalıktan birkaç hafta sonraya kadar tanınamaz ve yakın zamanda başlayan bir enfeksiyöz mononükleoz ile önceki bir enfeksiyonun neden olduğu semptomları ayırt etmek için yararlıdır.

Kan filmi ile, enfeksiyöz mononükleoz için bir tanı kriteri, en az %10 atipik lenfositler (büyük, düzensiz çekirdekler ) içeren %50 lenfositlerin kişide ayrıca ateş, farenjit ve şişmiş lenf düğümleri vardır. Atipik lenfositler ilk keşfedildiklerinde monositlere benziyorlardı, bu nedenle "mononükleoz" terimi ortaya çıktı.

Klinik bir bulaşıcı mononükleoz tablosu sunan kişilerin yaklaşık %10'unda akut Epstein-Barr-virüs enfeksiyonu yoktur. Akut enfeksiyöz mononükleozun ayırıcı tanısı, akut sitomegalovirüs enfeksiyonu ve Toxoplasma gondii enfeksiyonlarını dikkate almalıdır. Yönetimleri hemen hemen aynı olduğu için, Epstein-Barr-virüs mononükleozu ile sitomegalovirüs enfeksiyonu arasında ayrım yapmak her zaman yararlı veya mümkün değildir. Bununla birlikte, hamile kadınlarda mononükleozun toksoplazmozdan ayrılması önemlidir, çünkü fetüs için önemli sonuçlarla ilişkilidir.

Enfeksiyöz mononükleozlu kişilere bazen streptokok farenjiti (ateş, farenjit ve adenopati semptomları nedeniyle) yanlış teşhis edilir ve tedavi olarak ampisilin veya amoksisilin gibi antibiyotikler verilir.

Enfeksiyöz mononükleoz genellikle kendi kendini sınırlar, bu nedenle sadece semptomatik veya destekleyici tedaviler kullanılır. Enfeksiyonun akut fazından sonra dinlenme ve olağan aktivitelere dönme ihtiyacı, makul olarak kişinin genel enerji seviyelerine bağlı olabilir. Bununla birlikte, dalak rüptürü riskini azaltmak için uzmanlar, özellikle artan abdominal basınç veya Valsalva manevrası (kürek çekme veya ağırlık antrenmanında olduğu gibi) söz konusu olduğunda, temas sporlarından ve diğer ağır fiziksel aktivitelerden kaçınılmasını tavsiye eder. 4 haftalık hastalık veya tedavi eden bir doktor tarafından belirlendiği üzere dalak büyümesi düzelene kadar.

Ateş ve ağrıyı azaltmak için parasetamol (asetaminofen) ve ibuprofen gibi NSAID'ler kullanılabilir. Bir kortikosteroid olan prednizon, boğaz ağrısını veya büyümüş bademcikleri azaltmak için kullanılsa da, etkili olduğuna dair kanıt olmaması ve yan etki potansiyeli nedeniyle tartışmalıdır. Genellikle hidrokortizon veya deksametazon olmak üzere intravenöz kortikosteroidler rutin kullanım için önerilmez, ancak hava yolu obstrüksiyonu, çok düşük trombosit sayısı veya hemolitik anemi riski varsa faydalı olabilir.

Antiviral ajanlar, viral DNA replikasyonunu inhibe ederek etki eder. Asiklovir ve valasiklovir gibi antivirallerin kullanımını destekleyen çok az kanıt vardır, ancak bunlar ilk viral saçılımı azaltabilirler. Antiviraller pahalıdır, antiviral ajanlara direnç riski oluşturur ve (vakaların %1 ila %10'unda) hoş olmayan yan etkilere neden olabilir. Basit enfeksiyöz mononükleozlu kişiler için antiviraller önerilmese de, EBV menenjiti, periferik nörit, hepatit veya hematolojik komplikasyonlar gibi şiddetli EBV belirtilerinin tedavisinde (steroidlerle birlikte) faydalı olabilirler.

Antibiyotikler hiçbir antiviral etki göstermese de, streptokok (strep boğaz) gibi boğazın bakteriyel ikincil enfeksiyonlarını Bununla birlikte, yaygın bir döküntü gelişebileceğinden, akut Epstein-Barr virüsü enfeksiyonu sırasında ampisilin ve amoksisilin önerilmemektedir.

Splenomegali, enfeksiyöz mononükleozun yaygın bir semptomudur ve sağlık hizmeti sağlayıcıları, bir kişinin dalağındaki genişleme hakkında fikir edinmek için abdominal ultrasonografi kullanmayı düşünebilir. Bununla birlikte, dalak boyutu büyük ölçüde değiştiğinden, ultrasonografi dalak büyümesini değerlendirmek için geçerli bir teknik değildir ve tipik durumlarda veya spor yapmaya uygunluk hakkında rutin kararlar vermek için kullanılmamalıdır.

İlk enfeksiyonun akut semptomları bir kez ortadan kalktığında, genellikle geri dönmezler. Ancak bir kez enfekte olduğunda, kişi virüsü hayatının geri kalanında taşır. Virüs tipik olarak B lenfositlerinde uykuda yaşar. Kişinin halihazırda virüsü uykuda taşıyıp taşımadığına bakılmaksızın, bağımsız mononükleoz enfeksiyonları birçok kez kapılabilir. Periyodik olarak, virüs yeniden aktif hale gelebilir ve bu süre zarfında kişi tekrar bulaşıcıdır, ancak genellikle herhangi bir hastalık belirtisi göstermez. Genellikle, IM'li bir kişi, gizli B lenfosit enfeksiyonundan kaynaklanan başka semptomlar veya problemler varsa, azdır. Bununla birlikte, uygun çevresel stresörler altında duyarlı konaklarda, virüs yeniden aktive olabilir ve belirsiz fiziksel semptomlara neden olabilir (veya subklinik olabilir) ve bu aşamada virüs başkalarına yayılabilir.

Enfeksiyöz mononükleozun karakteristik semptomatolojisinin on dokuzuncu yüzyılın sonlarına kadar bildirildiği görülmemektedir. 1885'te ünlü Rus çocuk doktoru Nil Filatov, bulaşıcı mononükleoza karşılık gelen semptomlar sergileyen "idiyopatik adenit" olarak adlandırdığı bulaşıcı bir süreci bildirdi ve 1889'da bir Alman balneolog ve çocuk doktoru Emil Pfeiffer bağımsız olarak benzer vakaları (bazıları daha az şiddetli) bildirdi. Drüsenfieber ("glandüler ateş") terimini kullandığı ailelerde kümelenme eğilimindeydi.

Mononükleoz kelimesinin birkaç anlamı vardır. Herhangi bir monositoza (aşırı sayıda dolaşan monosit), atıfta bulunabilir, ancak bugün genellikle EBV'nin neden olduğu ve monositozun bir bulgusu olduğu daha dar enfeksiyöz mononükleoz anlamında kullanılmaktadır.

"Enfeksiyöz mononükleoz" terimi 1920 yılında Thomas Peck Sprunt ve Frank Alexander Evans tarafından Johns Hopkins Hastanesi Bülteni'nde yayınlanan "Akut enfeksiyona tepki olarak mononükleer lökositoz (enfeksiyöz mononükleoz)" başlıklı hastalığın klasik bir klinik tanımında kullanılmıştır. . 1931'de Yale Halk Sağlığı Okulu Profesörü John Rodman Paul ve Walls Willard Bunnell tarafından, hastalığı olan kişilerin serumlarında heterofil antikorların keşfine dayalı olarak, bulaşıcı mononükleoz için bir laboratuvar testi geliştirildi. Paul-Bunnell Testi veya PBT daha sonra heterofil antikor testi ile değiştirildi.

Epstein-Barr virüsü ilk olarak 1964 yılında Bristol Üniversitesi'nde Michael Anthony Epstein ve Yvonne Barr tarafından Burkitt lenfoma hücrelerinde tanımlandı. Enfeksiyöz mononükleoz ile olan bağlantı, 1967'de Philadelphia Çocuk Hastanesi'nde Werner ve Gertrude Henle tarafından, virüsü ele alan bir laboratuvar teknisyeninin hastalığa yakalanmasından sonra ortaya çıkarıldı: Teknisyenlerden hastalık başlangıcından önce ve sonra toplanan serum örneklerinin karşılaştırılması, hastalığa karşı antikorların geliştiğini ortaya çıkardı. Virüs.

Yale Halk Sağlığı Okulu epidemiyoloğu Alfred E. Evans, mononükleozun esas olarak öpüşme yoluyla bulaştığını ve bunun halk dilinde "öpüşme hastalığı" olarak anılmasına yol açtığını test ederek doğruladı.