Normandiya Dörtlüsü

Normandiya Dörtlüsü veya Normandiya Formatı (), Donbas'taki savaşı ve daha geniş anlamda Rusya-Ukrayna Savaşı'nı çözmek amacıyla bir araya gelen devletler grubudur. Grubu oluşturan dört ülke -Almanya, Rusya, Ukrayna ve Fransa- ilk kez 2014 yılında Fransa'nın Normandiya bölgesinde Normandiya Çıkarması kutlamaları sırasında gayri resmî olarak bir araya geldi.

Grup, 6 Haziran 2014'te Fransa, Almanya, Rusya ve Ukrayna liderlerinin Normandiya'da gerçekleşen Normandiya Çıkarması'nın 70. yıldönümü etkinlikleri sırasında bir araya gelmesiyle oluşturuldu. Grup, liderler ve ilgili dışişleri bakanları arasında telefon görüşmeleri yoluyla faaliyet göstermektedir. Normandiya Dörtlüsü zaman zaman Belarus, İtalya ve Birleşik Krallık'ı da içerecek şekilde genişletilmiştir.

2014 yılında başlayan erken görüşmeler, Rusya ve Ukrayna arasındaki görüşmeleri kolaylaştırmak amacıyla Trilateral İletişim Grubu'nun kurulmasına yol açtı. Bu, Normandiya Dörtlüsü aracılığıyla yapılan arabuluculuk ile birlikte, Eylül 2014'te imzalanan Minsk Protokolü'nün kurulmasına doğrudan yol açtı. Bu anlaşma, Donbas bölgesi ve Kırım'da barış için birkaç hüküm belirledi.

2015 yılı başlarında ilişkilerin daha da bozulması üzerine, Normandiya Dörtlüsü Şubat 2015'te Belarus'ta gerçekleşen görüşmelerde buluştu. Bu, grubun Minsk'te buluştuğu sırada Fransız-Alman ortak bir diplomatik plan tarafından hızlandırıldı ve toplamda on altı saatten uzun süren müzakereler sonucu ortaya çıkan Minsk II paketi, Ukrayna'da ateşkes ve planlanan iç reformları müzakere etti.

Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski, Mayıs 2019'daki göreve başlama konuşmasında Rusya ile barış görüşmelerini en üst önceliği olarak belirledi. Aynı yıl Temmuz ayında YouTube aracılığıyla diğer ülkeleri diyaloğa davet ederek bu önceliğini teyit etti. "Hadi Kırım'ın kime ait olduğunu ve Donbas bölgesinde kimin olmadığını tartışalım" dedi.

Eylül 2019'da Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Normandiya formatında bir toplantı yapma niyetlerini açıkladılar. 21 Eylül'de, "devam eden çekişmeler" Berlin'deki 2016 Normandiya Dörtlüsü toplantısından beri "bir siyasi çekişme" olarak nitelendirildi. Aynı zamanda Eylül ayının sonlarında, Zelenski'nin Avrupa'daki imajını zedeleyen, ABD Başkanı Donald Trump ve Zelenski arasında gerçekleşen telefon görüşmesinde, Fransa ve Almanya'nın desteğini cılız olarak nitelendiren ifadeler kullanıldı. 10 Ekim'de Zelenski, açık bir basın toplantısında bu açıklamasını tekrarladı. 16 Ekim'de, Fransız ve Alman liderler, başka bir Normandiya Dörtlüsü toplantısında karar kıldı.

Dört ülkenin temsilcileri arasında, Rusya'nın Ukrayna'yı işgaline yakın bir zamanda, 26 Ocak 2022'de Paris'te bir Normandiya Dörtlüsü toplantısı gerçekleştirildi ve bunu 28 Ocak'ta Fransız ve Rus devlet başkanları arasında bir telefon görüşmesi takip etti. Dört hükûmetin temsilcileri, Minsk II'yi desteklediklerini ve mevcut anlaşmazlıkları çözmeye kararlı olduklarını onayladı. Koşulsuz bir ateşkesi desteklediler ve 22 Temmuz 2020 ateşkesinin güçlendirilmesini desteklediler, Minsk II'nin diğer unsurlarının uygulanması konusundaki anlaşmazlıklarına bağlı olarak. 10 Şubat'ta yapılan dokuz saatlik Normandiya Dörtlüsü toplantısının sonunda ortak bir deklarasyon üzerinde anlaşılmamış olsa da, temsilciler Mart ayında tekrar bir araya gelmeyi planlamışlardı. Ancak, 24 Şubat 2022'de Rusya'nın Ukrayna'yı işgali nedeniyle bu toplantı gerçekleşmedi. Zelenski daha sonra Normandiya Dörtlüsü'nün Rusya'nın eylemleri nedeniyle "yıkıldığını" açıkladı. Fransa ve Almanya, iki ülke arasındaki barış görüşmelerine devam ederken, Rusya'yı kınamış ve Ukrayna'ya destek sağlamaya devam etmektedir.