Komninos Hanedanı

Komninos Hanedanı, (Yunanca: Tekil - Κομνηνός Komninos; çoğul: Κομνηνοί Komninoi), 1081-1185 döneminde Bizans İmparatorluğu imparatorları olarak ve sonradan 1204-1461 döneminde Trabzon İmparatorluğu imparatorları olarak görev yapan bir hanedan. Bu hanedan mensupları geç Bizans döneminde önemli devlet mevkilerinde görev yapan bir soylu sülale mensuplarıdır. Komninos hanedanı ve sülalesi üyeleri (Dukas Hanedanı ve Dukas sülalesi, Angelos Hanedanı ve Angelos sülalesi, Paleologos Hanedanı ve Paleologos sülalesi gibi) diğer önemli ve tanınmış Bizans hanedan ve sülaleleri ile karşılıklı evlilikler yaparak yakın ilişkiler kurmuştu.

11. yüzyılda yaşamış Bizanslı tarihçi, yazar, filozof ve siyaset adamı olan Mihail Psellos yazdığı "Kronographia" adlı imparatorların biyografilerini de ihtiva eden kronolojik-tarih kitabında Komninos sülalesinin aslının Trakya'da Balkanlarda Filibe yakınında bulunan "Komne" köyünde bulunduğunu bildirmiştir. 14. yüzyıl Bizanslı yazar İonnnes Kantakuzenos'ta bu köyde "Komnene Tarlaları (Κομνηνῆς λειμῶνας)" adlı bir mevki bulunduğunu bildirerek bu öneriyi kabul etmektedir. Günümüz tarihçilerinin çoğunluğu bu öneriyi kabul etmektedirler.

Bununla beraber Komninos hanedanı ve sülalesinin aslı hakkında farklı öneriler de bulunmaktadır. Bu sülalenin yaşadığı dönemlerde Bizans'ta yaşayanlarca bu sülale ve hanedanın aslının "Doğulu", "Anadolulu", "Paflagonyalı" veya "Kastamonulu" olduğu kabul edilmekte idi. Bunun başlıca nedeni bu sülalenin Bizans'ta önemli siyasi ve askeri rol oynayan ilk üyesi olan general Manuil Erotikos Komninos'un Nicea (İznik) kalesini Bardas Skleros'un kuşatmasına karşı başarılı direnişle savunması ve imparator II. Basileios'un onun bu başarısını ödüllendirmek için ona o zaman Paflagonya adını taşıyan Kastamonu ve çevresinde bulunan bölgede büyük malikane arazileri bahşetmesi idi. Bundan sonra özellikle XI. yüzyılda bu sülalenin bu arazilerden gelirlerinin ve bu arazilerde yaşayan kişilerin "Komninos" sülalesi ve mensuplarının Anadolu'da gayet güçlü ve ünlü bir askeri aristokrasi ("dynatoi") olarak Bizans'ta önem kazanmışlardır.

17. yüzyıl Fransız avukat, sözlükçü, filolog, Orta Çağ ve Bizans tarihçisi olan Charles du Fresne, sieur du Cange Komninos sülalesinin aslının Konstantinopolis'i yeniden kurdurup Roma İmparatorluğu başkenti yapan I. Konstantin ile bu kente gelip yerleşen eski bir antik Romalı soylu ailesinden geldiğini iddia etmiş ve bu desteklemek için bir soyağacı vermiştir. Fakat bu iddia ve verilen soyağacının XI. yüzyıl Bizans'ın ilerigelen soylu sülalelerinin kendileri asıllarının eski antik Romalı soylu ailelerden gelmiş olmakla övünmek için ortaya çıkardıkları mitik soyağaçlara bir güzel örnek olduğu iddia edilmiştir. Dukas sülalesinin de benzer şekilde sahte mitik antik Romalı asil ailelere dayandığını iddia eden bir mitik soyağacı bulunduğu bilinmektedir.

Rumen 20. yüzyıl tarihçisi George Murnu 1924'te yazdığı bir makalede Komninos sülalesinin aslen Trakyalı Ulahlardan geldiğini iddia etmiştir. George Murnu'nun Romanya'daki aşırı milliyetçi, kökten dinci, aşırı sağcı, anti-semitist, faşist sempatizanı olduğu ve 1927'de kurulan Demir Muhafızlar ideoloğu olduğu bildirilmektedir. Bunun için modern tarihçilerce bu öneri de kabul edilmemektedir.

1204'te Latinlerin Konstantinopolis'i (İstanbul) ele geçirmesi üzerine I. Andronikos'un torunları Aleksios ve David'in Gürcü kraliçesi Tamara'nın yardımıyla Trebizond'da (Trabzon) kurduğu imparatorluk 1461'e değin varlığını sürdürdü.

Osmanlı padişahı Fatih Sultan Mehmet'in 1461'de Trabzon'u almasından sonra Trabzon İmparatorluğu'nun son kralı David tahttan indirilerek ailesiyle birlikte Edirne'ye yerleştirildi ve yüklü bir gelir bağlandı. İki yıl sonra imparator, Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan'ın eşi olan yeğeni Theodora ile yazışmaya başladı. Osmanlılar tarafından ihanet olarak kabul edilen yazışmalar nedeniyle, 1 Kasım 1463'te David, büyük oğulları ve yeğeni, Fatih'in emriyle İstanbul'da idam edildiler.