Katarakt ameliyatı

Katarakt, göz merceğinde görmenin azalmasına neden olan bulutlu bir alandır. Katarakt genellikle yavaş gelişir. Tek bir gözü ya da iki gözü birden etkileyebilir. Semptomlar arasında soluk renkler, bulanık veya çift görme, ışığın etrafında haleler, parlak ışıklarda ve gece görüşünde sorun olabilir. Bu; sürüş, okuma veya yüz tanıma sorunlarına neden olabilir.  Kataraktın neden olduğu zayıf görme, düşme ve depresyon riskinin artmasına da neden olabilir. Katarakt, dünya çapında tüm körlük vakalarının yarısına ve görme bozukluklarının %33'üne neden olur.

Katarakt en yaygın olarak yaşlanmaya bağlıdır, ancak travma veya radyasyona maruz kalma nedeniyle de ortaya çıkabilir. Doğuştan olabilir veya başka problemler için göz ameliyatından sonra ortaya çıkabilir. Risk faktörleri arasında diyabet, uzun süreli kortikosteroid ilaç kullanımı, tütün kullanımı, güneş ışığına uzun süre maruz kalma ve alkol bulunur.  Altta yatan mekanizma, gözün arkasındaki retinaya ışık iletimini azaltan lenste protein veya sarı-kahverengi pigment kümelerinin birikmesini içerir. Tanı göz muayenesi ile konulur.

Güneş gözlüğü ve geniş kenarlı bir şapka takarak, yapraklı sebze ve meyveleri yiyerek ve sigara içmekten kaçılarak önlenebilir. Erken belirtiler gözlükle düzelebilir. Bu işe yaramazsa, bulanık lensi çıkarmak ve yapay bir lens ile değiştirmek için yapılan ameliyat etkili tedavidir. Katarakt cerrahisi birçok ülkede hazır değildir. Katarakt sorunlara neden oluyorsa ve genellikle yaşam kalitesini düşürüyorsa bir uzmana danışılarak tedavi süreci planlanmalıdır.

Dünya çapında yaklaşık 20 milyon insan katarakt nedeniyle görme yetisini kaybetmiştir. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki körlüğün yaklaşık %5'inin ve Afrika ve Güney Amerika'nın bazı bölgelerindeki körlüğün yaklaşık %60'ının nedenidir. Katarakttan körlük, gelişmekte olan ülkelerde 100.000 çocuktan yaklaşık 10 ila 40'ında ve gelişmiş dünyada 100.000 çocuktan 1 ila 4'ünde görülür. Katarakt yaşla birlikte daha yaygın hale gelir. Amerika Birleşik Devletleri'nde 80 yaş üstü kişilerin %68'inde katarakt görülür. Ek olarak, kadınlarda daha sık; hispanik ve siyahi insanlarda daha az yaygındır.

Uzun yıllardan beri uygun koşulları taşıyan 40 yaş ve üzeri katarakt hastalarının tedavisinde kullanılmaktadır. Katarakt hastalarının yakın, orta ve uzak mesafelerde net bir görüş elde etmesini sağlayan göz içi lenslerdir. Akıllı lenslerden önceki süreçte katarakt tedavisinde kullanılan tek bir mesafe için net görüş sağlayabilen monofokal lensler kullanılmaktaydı. Trifokal lensler olarak da bilinen akıllı lensler sayesinde hastaların tek bir odak noktası dışında diğer odak noktalarını da görebilmeleri için fazladan gözlük kullanımı ihtiyaçları ortadan kalkmıştır.

Akıllı lensin nasıl çalıştığından bahsetmeden önce görme eylemi sürecinde gözümün çeşitli elemanlarının nasıl işlev gördüğünden bahsetmek gerekmektedir. Göze farklı mesafelerden gelen ışık gözün en dış ve şeffaf tabakası olan korneadan geçer, göz lensinde kırılır ve retina yüzeyinin üzerindeki görme alanına düşer. Retina yüzeyinden çeşitli hücreler ve sinirler yardımıyla beyne iletilen görüntüler beyin tarafından çözümlenir ve anlamlandırılır. Böylece görme eylemi gerçekleşmiş olur. Görme eylemi sürecinde dışarıdan dışardan farklı mesafelerden gelen ışığın göz merceği tarafından retinaya düşürülmesi esnasında, göz merceğimiz kendisini esneterek uzak, yakın ve orta mesafelere kendisini uyumlamış olur. Bizler de böylece tüm mesafeler için net bir şekilde görmüş oluruz. Akıllı lenslerin çalışma prensibi için de aynı şey geçerlidir. Tüm mesafelerden gelen ışığın tek bir lens ile odaklamayı imkânlı kılmaktadırlar. Akıllı lensleri kişiye özel olarak ayarlamak mümkündür. Yine akıllı lensler hastaların göz tipine göre de seçilebilmektedir. Bu sayede farklı mesafeler için birden çok gözlük kullanımı ihtiyacı ortadan kalkmış olur.

Uzak ve yakın mesafelerde veya her iki mesafe için görme problemi yaşayan 40 yaşını geçmiş hastalara uygulanabilmektedir. Akıllı lens ile hem uzağı hem yakını gözlük veya kontak lense ihtiyaç duymadan görmek mümkündür. Ayrıca 35-40 yaş arasında göz numarası lazerle düzeltilmeye uygun olmayan hastalara akıllı lens uygulanabilmektedir. Daha önce lazer göz operasyonu geçirmiş ancak göz içi lenslerindeki deformasyon sebebiyle görmesi azalmış olan hastalara da uygulanabilmektedir.

Akıllı lens operasyonu kataraktı olan veya lazer ile düzeltilemeyecek derecede miyop, astigmat ve hipermetrop hastalarına, ameliyat ile çok odaklı lensin doğal göz lensi yerine yerleştirilmesi işlemidir. Bu işlem sayesinde hastalar operasyon sonrasında gözlük kullanımına ihtiyaç duymadan tüm mesafeleri görebilmektedir.

Operasyon öncesinde gözün anestezik göz damlası yardımıyla uyuşturulması gerçekleştirilir. Bu nedenden dolayı hastalar işlem sırasında herhangi bir ağrı hissetmezler. Genel anestezi veya operasyon öncesi ve sonrası hastanede kalma söz konusu değildir. Operasyon sırasında göz içindeki doğal mercek çıkartılarak yerine akıllı lens yerleştirilir. Ameliyat sonrasında göz bandajlanarak hasta evine gönderilmektedir. Ameliyatın yapıldığı göz bir gece bandajlı kalır. Bandaj ertesi gün açılır. Birkaç gün sonra diğer göze de aynı işlem uygulanır. Böylece akıllı lens tedavisi sonlandırılmış olur.