Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı

PISA olarak kısaltılan Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (İngilizce: Programme for International Student Assessment) adında Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD) tarafından 1997'de geliştirilen uygulama uluslararası çapta üç yılda bir 15 yaşındaki öğrencilerin başarısını sınamaktadır.

1997'de geliştirilen bu değerlendirme programı ilk kez 2000 yılında uygulanmıştır. Üç yılda bir verilen sınavlar her dönemde belli bir derse yoğunlaşır ancak öğrenciler diğer ana derslerden de sınanır.

2000 yılında yapılan 32 farklı ülkeden 265.000 öğrenciye PISA uygulandı. Bu ülkelerin 28'i OECD üyesi ülkelerdi. 2002 yılında aynı sınav OECD üyesi olmayan 11 ülkeye de uygulandı. Okuma becerilerine yoğunlaşan 2000'deki sınavın sorularının 3'te 2'si bu alandandı.

2003 yılında içinde 30 OECD ülkesinin de bulunduğu 41 ülkede 275.000'den fazla öğrenciye PISA sınavı uygulandı. (İngiltere yeterli sayıda öğrenciye sınavı veremediğinden uluslararası karşılaştırmaya dahil edilmemiştir.) Bu sınavdaki ana konu matematiğin yararlı olduğu gerçek hayattaki durumların sorgulandığı matematik okur yazarlığıydı. Bu sınavda ilk kez problem çözme de test edilmiştir.

2006 yılında 56 ülkenin katıldığı PISA sınavında ana tema fen bilgisi okur yazarlığı oldu. 2009'daki sınavda ana tema yeniden okuma (anlama) becerileri olacak ve bu alandaki karşılaştırmaların yapılması için olanak sağlayacak.

Sonuncusu 2018 yılında gerçekleştirilen PISA değerlendirmesinin sonuçları Türk kamuoyunda büyük bir tartışmayı yeniden doğurmuştur. Bu tartışmalar erken yaşta eğitim, okul özerkliği ve öğretmen maaşları gibi konular çerçevesinde dönmüştü. Özellikle, erken yaşta eğitimin yetersiz olması, PISA'da Türk öğrencilerin kötü performans sergilemesindeki faktörlerden birisi olarak değerlendirilmiştir. Türkiye'de okul öncesi eğitime katılım süresi ortalama 1 yıl iken OECD ülkelerinde ortalama 3 yıldır. OECD'nin yaptığı çalışmalara göre gerçekten de okul öncesi eğitim almış olan öğrenciler PISA'dan daha yüksek puan almaktadır. Ayrıca öğretmen maaşlarının düşüklüğü ve özellikle Milli Eğitim Bakanlığı'nın bütçesine yönelik tartışmalar da sürmektedir. Özellikle, tecrübeli öğretmenlerin maaşlarının OECD ortalamasına göre oldukça düşük oranda artıyor olmasının, devlet okullarındaki eğitimin kalitesini düşürdüğüne yönelik eleştiriler bulunmaktadır. Ders kitaplarının ezbere yönelik olduğu ve öğrencinin yorumlama kapasitesini ölçmediğine yönelik ciddi tartışmalar bulunmaktadır. Türkçe ders kitapları incelenerek yapılan bir çalışmaya göre 6. sınıf Türkçe ders kitabındaki bir soru hariç hiçbir Türkçe ders kitabında PISA'daki 6. seviyeyi ölçen (en ileri seviye) bir soru bulunmamaktadır. Öğretim programı ve ders kitapları PISA sonuçlarıyla doğrudan bağlantılıdır. Ders kitapları, öğretim programının yegâne uygulama aracıdır. 25.09.2018 tarihli Bakanlık yazısı ile ders kitapları dışındaki diğer yardımcı materyallerin; okullarda/kurumlarda reklam ve tanıtımının yapılmasına izin verilmemesi yönetmelikle istenmiştir. Bu yönetmelik doğrultusunda devlet okullarında yalnızca ders kitabı kullanılabilmektedir. Bu sebeple ders kitaplarındaki okuduğunu anlamaya dönük soruların PISA ve ABİDE sonuçlarına bakılarak yeniden gözden geçirilmesi temel okuryazarlık becerilerinin geliştirilmesi bakımından daha da önem taşımaktadır.