XII. Pius

Papa XII. Pius, asıl adı Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli (d. 2 Mart 1876, Roma - ö. 9 Ekim 1958, Castel Gandolfo, İtalya), 2 Mart 1939 – 9 Ekim 1958 arasında papa.

1819'dan beri Vatikan'a hukukçu yetiştiren Toscana kökenli bir aileden geliyordu. Gregorius Üniversitesi'nde papazlık öğrenimi gördüğü sırada sağlık nedenleriyle Capranica'daki okulda değil evinde kaldı. 1899'da papaz oldu. Vatikan papalık danışmanlığında hızla yükselerek başpiskoposluğa, Almanya'da Papalık Elçisi olarak bulunduğu dönemde de (1917-29) XI. Pius tarafından kardinalliğe getirildi. 1929'un sonlarında papalık danışmanlığına atandı. Görevde kaldığı 10 yıl boyunca Kuzey ve Güney Amerika ile Fransa'ya geziler yaptı. 1939'da papa seçildi.

Pacelli Almanya'dayken İtalya'da faşizm iktidara gelmişti (1922). Pacelli'nin gene hukukçu olan kardeşinin de katkısıyla Papalığın Benito Mussolini'yle gerçekleştirdiği konkordatoyla Katolik Halkçı Parti gözden çıkarılmış, faşizmi devirme olanakları da feda edilmişti. Ama Vatikan Kent Devleti'nin (1929) kurulmasını sağlayan Laterano Antlaşması'yla XI. Pius'un ve pek çok İtalyanın isteği yerine gelmişti. Pacelli de Almanya'da bulunduğu yıllarda Alman toplumundaki sistemli ve yorulmak bilmez çalışma disiplinine, hayran kalmış, Vatikan'da kendisine Alman yardımcılar edinmişti. Ama Almanya'yı çok yakından tanıması Nazizm konusunda yanılmasını önledi. Büyük ölçüde onun girişimleri sonucunda Hitler yönetimiyle yapılan konkordato (1933), düşman Alman toplumu içinde Katolik misyona bir yaşam alanı sağlamaya yönelik, bilinerek alınmış bir riskti. Pacelli, XI. Pius'un Nazi karşıtı Mit brennender Sorge (1937) başlıklı genelgesine katkıda bulundu; Papalık danışmanı sıfatıyla Almanya'ya çok sayıda nota ve memorandum gönderdi; Nazi Dış İşleri Bakanı Joachim von Ribbentrop'u Roma'da oldukça soğuk ve sözünü sakınmayan bir tutumla kabul etti.

XII. Pius papa seçildikten sonra da savaşı diplomatik yollarla ama ödün vermeden önlemeye çalıştı. Birleşik Krallık ve Fransa'nın Münih Antlaşması'yla (1938) Çekoslovakya'yı Almanlara sunması Vatikan tarafından olumsuz karşılanmıştı. Bu koşullarda Pius özellikle İtalya'nın yansızlığını korumaya çalıştıysa da başarılı olamadı. 1939-48 arasında Noel dolayısıyla yaptığı radyo konuşmalarında savaş sonrası geleceğe güvenle baktığını, savaşı besleyen bencil milliyetçiliğin yerini alacak ve uluslar topluluğuna gerçek anlatım olanaklarını kazandıracak yeni bir düzene inandığını belirtti. Ama yansızlık politikası uğruna, zulme uğrayan Hristiyanları ve Yahudileri korumak için sesini yükseltmemekle suçlandı.

Savaştan sonra Pius uluslararası komünizme karşı bir Haçlı seferine itilmeyi reddetmekle birlikte, komünistlerle iş birliği yapan Katoliklere karşı sert önlemler aldı (1946). İtalya'da aşırı sol ve Hristiyan Demokratlar arasında ortaya çıkan hassas denge karşısında Katolik Eylem önderi Luigi Gedda'yı desteklemesi Hristiyan Demokrat Parti'yi rahatsız etti. Pius'un sağlığının bozulması üzerine Vatikan'da denetim Kutsal Makam Başkanı Alfredo Ottaviani'nin de içinde bulunduğu bir Kardinaller bürokrasisi'nin eline geçti ve Kilisenin Devlet işlerine müdahalesi doruğa ulaştı.

Pius, yaşamının sonların doğru her türlü savaşı reddetmeye ve caydırıcı politikaların haklılığından kuşku duymaya başladı. Kilisenin evrensel birliği konusunda, 1949'da verilen bazı küçük ödünler dışında Katolik düşüncesini ya da politikasını ileri götürmeye yönelik bir çalışması olmadı. Divino Afflante Spiritu başlıklı genelgesiyle modern Kitabı Mukaddes araştırmacılığı tekniklerinin Katoliklerce benimsenmesini sağladı. Sağlığının iyice bozulması nedeniyle Vatikan'da yönetim tutucu papalık bürokrasisinin eline geçince Pius'un düşüncelerinde ne kadar yalnız olduğu da ortaya çıktı.

Papa XVI. Benedictus’un, ölümünün 50. yıldönümünde Papa XII. Pius’u övmesi ve ona azizlik yolunu açması İsrail ile Vatikan arasında gerginliğe neden oldu.