Viktorija Čmilytė-Nielsen

Viktorija Čmilytė-Nielsen (d. 6 Ağustos 1983), Litvanyalı bir politikacı ve satranç oyuncusu. 2010 yılında FIDE tarafından büyükusta unvanını aldı, 2011 yılında Avrupa kadınlar şampiyonu oldu ve iki kez Litvanya şampiyonu oldu. 13 Kasım 2020'den beri Litvanya Meclisi Başkanı olarak görev yapmaktadır.

Čmilytė-Nielsen, siyaset kariyerine 2015 yılında, Liberal Hareket için Seimas'ta Remigijus Šimašius'un yerini almak üzere seçildiğinde başladı ve daha sonra 2016 parlamento seçimlerinde yeniden seçildi. Liberal Hareket saflarında kademeli olarak yükselmeye başladı, 2019'da Seimas muhalefet lideri oldu ve o yıl Liberal Hareket'in başkanı seçildi. Partiyi 13 sandalye kazandığı 2020 parlamento seçimlerine götürdü.

Viktorija Čmilytė-Nielsen, Šiauliai'de doğdu. Altı yaşında satranç oynamaya başladı ve Rus kökenli bir KGB aktif yedek subayı olan babası Viktor Ivanovič Čmil tarafından çalıştırıldı. Mezun olduktan sonra, Čmilytė-Nielsen, Letonya Üniversitesi Beşeri Bilimler Fakültesi'ne kaydolmak için Riga'ya taşındı. 2007 yılında İngiliz filolojisi bölümünden mezun oldu.

Čmilytė-Nielsen ilk satranç kariyerini babası tarafından koçluk yapılarak geçirdi. 1993 yılında 12 yaş altı kızlar kategorisinde Avrupa Gençler Satranç Şampiyonası'nı kazandı ve daha sonra aynı kategoride 1995 Dünya Gençler Satranç Şampiyonası'nı kazandı.

2000 yılında, on altı yaşındayken, Čmilytė-Nielsen, Vilnius'ta düzenlenen Litvanya'nın hem kadın hem de mutlak ulusal şampiyonasını kazandı. Büyükustalar Darius Ruzele, Viktor Gavrikov ve Aloyzas Kveinys ile Uluslararası Ustalar Vaidas Sakalauskas ve Vytautas Slapikas'ı eşitlik bozmada geride bırakarak ikinciliği kazandı. Eşitlik bozmalarla 2005 yılında kendi şehrinde Šarūnas Šulskis'ten mutlak şampiyonluğu kazandı.

Asturias'ta düzenlenen 2000 Avrupa Gençler (20 Yaş Altı) Kızlar Şampiyonası'nda Jovanka Houska'nın ardından ikinci oldu. 2001 yılına gelindiğinde, FIDE tarafından kızlar arasında bir numaraya yükseldi. Aynı yıl Wijk aan Zee'de Corus Reserve Group turnuvasını kazandı.

Čmilytė-Nielsen, 2003 (Silivri), 2008 (Plovdiv) ve 2010 (Rijeka) Avrupa Kadınlar Bireysel Şampiyonası'nda gümüş madalya aldı. 2007'de Avrupa Kadınlar Hızlı Satranç Şampiyonasını kazandı. 2008 Cebelitarık Satranç Festivali, 2009 Avrupa Takım Satranç Şampiyonası ve 2010 Avrupa Kadınlar Bireysel Şampiyonasında gerekli normları kazanarak 2010 yılında büyükusta unvanını aldı. 2011'de Čmilytė-Nielsen nihayet Avrupa Kadınlar Bireysel Şampiyonası'nda altın madalya aldı.

Čmilytė-Nielsen, üçüncü tura ulaştığında ilk kez 2000 yılında Kadınlar Dünya Satranç Şampiyonası'nda yarıştı. 2004'te çeyrek finalde Dünya Kadınlar Şampiyonu Maia Chiburdanidze'ye yenildi. 2006'da Čmilytė-Nielsen yarı finale yükseldi ve ikinci olan Alisa Galliamova'ya yenildi. 2008 ve 2010'da ikinci turda elendi, 2010 ve 2015'te üçüncü rauntta çıktı.

Čmilytė-Nielsen Litvanya takımı için 2010 Satranç Olimpiyatları'nda oynamış ve diğer zamanlarda Kadınlar Satranç Olimpiyatlarına katılarak birinci tahtada iki bireysel altın madalya kazanmıştır, ilki 2000 yılında İstanbul'da (9½ /12 ) ve 2004'te Calvià'da ikinci (8½ /11). Takımda ilk kez on üç yaşındayken (Erivan'da, 1996) bir yer kazandı ve on beş yaşında (Elista, 1998) her seferinde bir artı skorla katkıda bulundu.

Čmilytė-Nielsen, Liberal Hareket'in bir üyesi olarak siyasete 2015 yılında girdi. Remigijus Šimašius, Vilnius belediye başkanı olarak göreve gelmek için Seimas'tan istifa ettikten sonra, Čmilytė-Nielsen parlamentodaki yerini aldı.

Bir yıl sonra, Čmilytė-Nielsen, Liberal Hareket ile 2016 parlamento seçimlerinde ülke çapındaki parti listelerinde aday olmak üzere seçildi. Sonunda parlamentoya seçildi ve daha sonra Avrupa İşleri Komitesi ve İnsan Hakları Komitesinde görev yapmaya başladı. Parlamentodaki bu dönemde, Čmilytė-Nielsen, 2017 ve 2018 yıllarında Liberal Hareket parlamento grubunun başkan yardımcılığını, ardından 2018'den beri parlamento grubunun başkanlığını yaparak, parti içinde daha fazla nüfuz ve prestij toplamaya başladı. 2019'da Seimas muhalefet lideri olarak görev yapmak üzere seçildi ve görevdeki Skvernelis hükûmetine karşı olan parlamento gruplarının sözcüsü ve lideri oldu. Daha sonra muhalefet liderliğinden istifa etti ve yerini Julius Sabatauskas aldı, ancak daha sonra Eylül 2019'da Liberal Hareket başkanlığına seçildi.

Čmilytė-Nielsen, parti başkanı olarak, Liberal Hareket partisinin 13 sandalye kazandığı 2020 parlamento seçimlerini yönetmekle görevlendirildi. Seçim sonuçlarının belgelenmesinin ardından, Liberal Hareket, Özgürlük Partisi ve seçim galipleri Anavatan Birliği arasında muhtemel bir koalisyon kurulacağı ortaya çıktı. Ingrida Šimonytė'yi başbakanlık adayı olarak öneren Čmilytė-Nielsen'in, Šimonytė ve Özgürlük Partisi lideri Aušrinė Armonaitė'yle birlikte, gelecek hükûmetin üç ana liderinden biri olması bekleniyor ve bu şekilde kadın liderliğindeki bir hükûmete sahip olduğu için Finlandiya'daki Marin Kabinesinin izinden gidiliyor. 9 Kasım'da Anavatan Birliği, Liberal Hareket ve Özgürlük Partisi arasında koalisyon anlaşması imzalandı.

12 Kasım'da Čmilytė-Nielsen, Seimas başkanı olarak görev yapmak üzere aday gösterildi ve Eugenijus Gentvilas tarafından Liberal Hareket parlamento lideri olarak başarıya ulaşması bekleniyordu. Daha sonra ertesi gün 106 oy alarak başkan seçildi ve bu pozisyondaki üçüncü kadın oldu.

Čmilytė-Nielsen, 2001 yılında Letonya-İspanyol satranç oyuncusu büyük usta Alexei Shirov ile 2007'de boşanana kadar evli kaldı. 2013 yılında Danimarkalı satranç oyuncusu büyükusta Peter Heine Nielsen ile evlendi. Dört çocuğu var.