Hertfordshire

Hertfordshire 913'te Yaşlı Edward hükümdarlığı sırasında iken Hereford'da yapılan kaleye verilen malikane arazilerinden oluşmuştur. Hereford Anglo-Sakson dilinde "geyik akarsu geçiş yeri" anlamına gelen "heort ford" sözcüklerinden ortaya çıkartılmıştır. Hertfordshire Kontluğu için bu isim aslına atıfla kontluk bayrağında (armasında ve diğer kontluk sembollerinde) bir geyik bulunmaktadır. Hertfordshire adı tarihsel belgelerde ilk defa 1011'de hazırlanan "Anglo-Sakson Kronikleri (Anglo-Saxon Chronicle)" bulunmaktadır.

Arkeolojik delillere göre Hertfordshire'da ilk insan Mezolitik dönemde Orta Taş Çağı'nda yaşamıştır. Kontluk arazilerini ilk defa tarım için kullanılması Cilalı Taş Devri'nde olmuştur. Yine arkeolojik buluntulara göre Kontlukta ilk devamlı insanların yaşama yerleşkesi bronz çağı başlarında kurulmuştur. Hertfordshire'a insan kabilelerinin yerleşmeleri Demir Çağı'nın başından itibaren başlamış ve bu çağın tümünde bu kontluk arazilerine Kelt kabileler göç etmişlerdir.

M.Ö. 43'ten itibaren İngiltere'nin antik Romalılar tarafından istila edilip yerleşilmeye başlanması ile bu arazilerde bulunan önemli "Catuvellam" yerli kabilesi Romalılara hemen teslim olmuş ve Roma adet ve görgülerini ve yaşama tarzını kabul eden yerli halk arasında başta gelmiştir. Antik Romalı yaşam tarzını kabul eden yerli halk bu arazilerde birkaç yeni kasaba kurmuşlardır. Bunlar arasında en mühimi "Verulamium" Romalı adlı St. Albans şehri olmuştur. St. Albans'da yaklaşık 230'da ilk İngiltere asıllı Hristiyan şehidin öldürüldüğü kabul edilmektedir. Bir Britanya asıllı pagan Romalı asker olan "Evliya Alban" idam edilecek olan bir Hristiyan papazın yerine kendinin idamını talep etmiş ve Holywell Hill mevkiinden kafası kesilerek idam edilmiş olduğu kilise belgelerine geçmiştir. Bunun için "Aziz Albans" önce kilisece resmen Hristiyan şehidi ve sonra da "aziz" olarak ilan edilmiştir. Bu Hristiyan şehidinin cesedinin halka gösterilmek için çarmıha gerildiği de belgelidir. Hertfordshire kontluğunun tarihi bayrağı üzerindeki mavi dalgalar ve sarı renkli bir kalkan fon içine bir geyik ihtiva etmesi bu olaya atıfladır. Hertfordshire Kontluğu Evliya Alban'ı kontluğun evliya sembolü olarak kabul etmiştir.

5. yüzyılın başlarında antik Roma ordularının Britanya'dan ayrılıp Britanya'da Roma İmparatorluğu hükmü sona erince bu askeri savunmadan yoksun arazilere Almanya'dan Anglo-Saksonlar kavimi mensupları göç etmiş, bu arazileri istila edip bu arazilerde yaşayan Kelt asıllı halkı kendi arazilerinden kovup onların arazilerini gasp edip buralarda yerleşmişlerdir. 6. yüzyıla girilmekte iken modern kontluk arazilerinin hemen hepsi "Doğu Sakson Krallığı" idaresine girmiştir. Bu "Doğu Sakson Krallığı" fazla uzun sürmemiş ve 9. yüzyılda ortadan kalkmıştır. Bu krallığın arazileri ve bu arada Hertfordshire arazileri, doğu'da Doğu Anglia'da kurulmuş olan Mercia krallığı idaresi altına geçmiştir. Hertfordshire Kontluğu 10. yüzyılda "Batı Sakson Krallığı" ile "Mercia Krallığı"'nın birleşmesi ile ortaya çıkan "İngiltere Krallığı" içinde bir İngiltere yerel idare birimi "shire" olarak ortaya çıkmıştır.

1066'da Anglo-Saksonları Hasting Muharabesi'nden yenen Normandiya Dükü Giyom İngiltere'de bu savaşta hayatlarını kaybetmemiş bulunan önemli kilise papazları ve Anglo-Sakson soylularının resmen ülkelerinin teslim olması ve yeni İngiltere Kralı'nın I. William olmasını kabul eden törensel toplantı Hertfordshire'da Berkhamsted'de yapılmıştır. I. William ancak bundan sonra başşehir olan Londra'ya hiç direniş görmeden girmiş ve Westminster Abbey'de kendi taç giyme törenine katılmıştır.

İngiltere'nin tümünün Normanlar idaresi altına geçtiği zaman Hertfordshire'de Bishop's Stortford'da; Kralının yaşaması yapılan bir saray bulunan Berkhamstead'de ve Londra ile Kral sarayının bulunduğu Berkhamstead arasında bir menzil olan Kings Langley'de yeniden taştan gayet korunaklı Norman kaleleri yaptırılmıştır.

Norman'ların yeni ellerine geçirdikleri arazilerde vergi tahsilatını sağlamak için hazırlanmış olan İngiltere'nin tüm arazilerinin ayrıntılı kayda geçiren Doomsday Book kayıtlarına göre Hetfordshire Kontluğu 9 tane "hundred" adı verilen alt yerel bölgeden oluşmaktaydı: Bunlar Braughing, Broadwater, Cashio, Edwinstree, Hertford, Hitchin, Odsey ve (Tring ile Danis Corum birleşmesinden oluşan) Dacaorum idi.

Sonraki yıllarda İngiltere'nin başkenti Londra büyüdükçe Herfordshire'ın İngiltere başkentine yakın oluşu daha da önem kazandı. Kontluk arazilerine çoğu İngiltere soylularının eline geçmişti. Bu büyük arazi sahibi soylular hizmet istihdamı ve yaptıkları harcamalar dolayısıyla Herfordshire yerel ekonomisinin gayet refahlı olmasını ve gittikçe zenginleşmesini sağladılar. 18. yüzyıl sonundan itibaren İngiltere'de Sanayi Devrimi ortaya çıktıktan sonra Herfordshire ekonomisi tekrar güçlendi ve kontluk nüfusu büyük dramatik artış gösterdi.

1903'te Ebenezar Howard'in ortaya attığı fikirlere uyarak kurulan ilk "bahçeli evler"le dolu "Bahçe Şehri (Garden City)" Hertfordshire'da Letchworth olarak kuruldu. II. Dünya Savaşı sonunda Birleşik Krallığı yenileştirmek için hükümete gelen İşçi Partisi tarafından yapılan reformlar arasında bulunan "1946 Yeni Şehirler Kanunu (New Towns Act 1946)" ile kurulan ilk yeni şehir yine Hertfordshire'da Stevenage oldu.

Hertfordshire liberalizm doktrinlerine uyularak yapılan özelleştirme ve piyasaları kontrol etmeden bırakma politikalarının dramatik olarak eksiklik ve hatalarını ortaya çıkaran örnek gelişmelere ve olaylara da sahne olmuştur.

1920'den 1980'li yılların sonlarına kadar Borehamwood Britanya film ve sonra televizyon program yapım stüdyoları kompleksinin bulunduğu şehir olmuştu. Bu film stüdyoları arasında "Elstree Stüdyoları", "British National Stüdyoları", "Gate Stüdyo", "Danziger Stüdyoları" ve "MGM-British Stüdyoları" sayılabilir. 20. yüzyılın ikinci yarısında bu stüdyolarda seyirciler tarafından gayet popüler bulunan sinema filmleri ve televizyon dizi filmleri yapılmıştır. O zamanlar bu şehre verilen "İngiltere'nin Hollywood"'u ismi gerçeklere gayet yakışmakta idi. Günümüzde piyasaları kontrol etmeden bırakma politikası nedeniyle bunlardan ikisi hariç, hepsi kapanmış ve çoğu yıkılmıştır.

Efektif olarak 1994 başında özelleştirilmiş ve o dönemden sonra özel şirket taşeronluğu ile işletilen Britanya demiryolu sisteminin başı olan "Railtrack" şirketi hataları yüzünden 17 Ekim 2000'de ortaya çıkan "Hatfield Tren Kazası"'ndan 4 kişi ölmüş ve 179 kişi yaralı olarak kurtulmuşlardır. Bundan sonra büyükçe yatırımlar yapılmış ve "Railtrack" şirketi yerini devletleştirmiş bir şirkete bırakmıştır. Aralık 2005 başında hiç resmi kontrol görmemiş "Hartfordshire Petrol Depolama Terminali"'ne ait petrol depolarında büyük patlamalar olmuştur. 10 Mayıs 2002 Potter Barr'da olan ikinci tren kazasında hızla giden tren raydan çıkıp havaya uçmuş ve bir vagonu istasyon platformu üzerinde epeyce kaydıktan sonra durmuş, 7 kişi ölmüş ve çok sayıda yaralı ortaya çıkmıştır.

Londra şehri 19. yüzyılda büyümeden kontluk çoğunlukla kırsaldı. Fakat Londra şehrinin büyümesi ve önce demiryolu ve şehirsel metro ulaşım sistemi gelişmesi ve sonra karayollarının otomobil trafiğine açılması ile kontluğun bir kısmı Londra'nın varoşu ve banliyösü haline dönüşmüştür. Hertfordshire'da günümüzde şehirleşme devamlı kontrol altına alınmıştır ve Londra etrafında bulunan "Metropoliten Yeşil Saha" kemeri ile gayet sıkı olarak kontrol edilmektedir.

Kontluk arazilerine yükseklik etraftaki bölge için nispeten kuzey-güney ekseninde yüksekçedir. Bu yüksek tepelik sırt arazi jeolojik bakımdan Kretase Dönemi tebeşir taşından oluşmuştur. Bu tepelik sırt arazisinin bölgenin en yüksek rakımlı mevkii Tring etrafında bulunmaktadır. Tepelik sırt üzerinden günümüzde "Ridgeways" adli bir uzun yol yürüyüş patikası geçmektedir. Bu Ridgeway patikası üzerinde bulunan Hertfordshire'daki Tring yakınlarında Hastoe mevkii ile Buckinghamshire'daki Drayton Beauchamp mevki arasında rakım 240 metreye ulaşmaktadır ve tepe Hertfortshire'ın en yüksek mevkii olmaktadır. Bu tepelik sırt arazide batıya gittikçe "Chiltrens" adı verilen nispeten düşük rakımlı sıralık tepeler sistemine bağlanmaktadır. Kontluğun güneyinde bulunan araziler Londra Kili ile kaplıdır. Kontluğun doğusu ise Buzul Çağında buzla kaplı olduğu için bu çağ geçince küçük taşlar şekilde olan moren kili taşları bu arazilerin yüzeyini nispeten ince bir tabaka halinde kaplamaktadır.

Tebeşir olan kayalar su tuttuğu için Hertfordshire'ın tebeşir kayası olan toprak altı tabakalarında iyi su tutan akiferler bulunmaktadır. Bunun bir sonucu gayet temiz iyi içimli şu kaynakları bulunmasıdır. Günümüzde hemen hemen sona ermiş olmakla beraber bu kaynaklardan sağlanan temiz ve yeterli su ile Hemel Hempstead ve Berkhamsted civarlarında su teresi tarımı yapılmakta idi. Bu kaynakların birinin ortaya çıkardığı "Ware Deresi" 1613'te Hugh Myddleton adlı bir girişimci tarafından açılan "New River" kanalı ile o tarihten itibaren Londra şehrine temiz içme suyu sağlamak için kullanılmakta idi.

Kontluk sınırı "Çolne Suyu" ve "Lea Suyu"'nun şu toplama havzalarında bulunmaktadır. Bu iki akarsu yanında açılmış olan insan yapısı kanallar ile birlikte kuzey yönünde akış göstermektedirler.

Kırsal olma niteliği ile gayet çeşitli vahşi hayvan ve bitkilere habitat sağlamaktadır. Bu arazide çok bulunan ama başka yerlerde nispeten nadir olan bir hayvan "Royston Kargası"'dir.

Hertforshire Kontluğu'nda bulunan tebeşir kayası kireç ocaklarında yakılıp kirece dönüştürüp inşaatlarda ve gübre olarak tarımda kullanılabilmekta idi. Tebeşir kayası Hertfordshire'da 18. yüzyıl başlarından itibaren maden ocağı ve ocak tünelleri açılarak üretilmekte idi. Eskiden kazılmış olan tebeşir madeni tünelleri nerede olduğu tam olarak bilinmediği için zaman zaman bilinmeyen tünellerin beklenmedik zamanlarda çökmesi yıllarca Hertforshire Kontluğu'nda önemli bir riziko konusu olmuştur.

Bu kontluk içinde bulunan şu 4 kentin nüfusu 50,000 ile 10,000 kişi arasındadır: Hemel Hempstead, Stevenage, Watford, St Albans. Kontluğun merkez şehri olan Hertford 'un Orta Çağ'da, bu kontluk İngiltere'de önemli bir tarım merkezi olduğu dönemlerde, kontluğun ana pazar kenti olmakla beraber günümüzde nüfusu kontluk yerleşimleri arasında 13. sıraya düşmüştür.

Kontlukta bulanan yerleşim merkezlerinde, Orta Çağ'da ve Tudor hanedanının hüküm sürdüğü dönemlerde yapılmış olup günümüzde bile kullanılan eski tarihi yapılar sayısı İngiltere'nin eskiden beri başkenti olan Londra'da bulunan bu tipte yapılar sayısını aşmaktadır. Özellikle St. Albans kenti eski antik Roma döneminden kalan antik Verulamium şehrinin kalıntı binalarını da ihtiva etmektedir. Bu antik Romalı kenti Britanya adasında öldürülen ve bu nedenle aziz olduğu kabul ilk Hristiyan dinsel şehit olma olayının 3. yüzyılda ilk ortaya çıktığı Britanya yerleşkesi olduğu belgelidir.

Borehamwood: 1970'li yılların sonlarına kadar "MGM-British Studios" film şirketini stüdyolar kompleksinin ve diğer film stüdyolarının bulunduğu şehir "Britanya Hollywood"u olarak isimlendirilmistir.

Royston: Kontluğun en kuzeyinde bulunan kenttir. Kentin yakınında Hristiyanlık İngiltere'de yayılmasında önce insan eliyle yapılmış antik "Royston Mağarası" bulunur ve bu mağara pagan Kelt din adamları Druidler tarafından yapıldığı iddia edilmektedir.

Stevenage: Kontluğun kuzeyindedir. Ebenezer Howard tarafından öngörülmüş "Bahçe Şehri" prensiplerine göre II. Dünya Savaşı sonrasında gayet planlı olarak kurulmuş olan ilk yeni "bahçe şehri"'dir. Nüfus 1950'li yıllarda öngörüldüğünden çok daha hızla artmıştır.

St Albans: Antik Romalılar tarafından Verulamium adıyla kurulmuş şehir. Kurulduğu zaman İngiltere'de önemli Roma yolu olan "Watling Street" yolunda önemli bir merhale idi. Günümüzde 1877'den itibaren Anglikan Katedralidir. Ama 1077'de yapılmasından Protestan reformları ile kapatılmasına kadar büyük Bendikt'in manastır kilisesi olarak kullanılmıştır. Romenesk/Gotik mimari şekilde olup turistik olarak ilgi çeken büyük bir yapıdır.

Waltham Cross: Bu şehrin merkezinde taştan bir istavroz anıtı bulunmaktadır. Bu 1272-1307 döneminden İngiltere Kralı olan I. Edward tarafından karısı "Eleanor Kastilyali" anısına diktirilmiştir.

Watford: Londra'nın kuzeyinde bulunan ve 80.000 kişiyi aşkın bir nüfusu olan şehir. Güney İngiltereliler "Watford'un Kuzeyini" bazen bir "yabancı ülke" öldüğünü sanmaları bazen alaycı bazen gerçekçi olarak tenkit edilmektedir.

Welwyn Garden City: Ebenezer Howard tarafından öngörülmüş "Bahçe Şehri" prensiplerine göre II. Dünya Savaşı sonrasında gayet planlı olarak kurulmuş olan bir yeni "bahçe şehri"'dir.

Hertfordshire Kontluğu'nda birçok sayıda büyük ve isimleri bilinen Birleşik Krallık şirketlerin ana idare merkezleri ve üretim merkezleri bulunmaktadır. Büyük bir perakende süpermarket zincirine sahip ve Birleşik Krallık'ta en çok çalışan istihdam eden Tesco'nun merkezi Cheshunt'ta bulunmaktadır. Hemel Hempstead'de perakendecisi şirkete DSG International; Welwyn Garden City'de İsviçre'nin büyük eczacılık ve ilaç firması olan Hoffman=Roche'un Birlkesik Krallık şube firması olan Roche, "Ceral Partnmers" şirketinin imalat fabrikaları vardır. Dijital radyo üreten Püre şirketi merkezi Kıng's Langley'dedir. Pub işletme şirketi Wetherspoon merkezi Watforddadır. Skansa şirketi Rickmanworth merkezlidir. Hatfield Britanya havacılık şirketleri ille ilişkili idi ve de Havilland şirketi ilk ticari jet uçağı olan Comet'leri buradaki merkezide geliştirip üretmiştir. Günümüzde bu havacılık şirketinin mevkiinde Hatfield'de (eski Hatfield Politeknik olan) Hertfordshire Üniversitesi ve büyük bir iş geliştirme parkı bulunmaktadır. Buis geliştirme parkında EE Telekomikasyon Şirketi, Computacenter eve Ocada Internet ticaret şirketi vardır. Stevenage'de "BAE Systems"m EADS ve Finmeccanıcanın birlikte sahibi oldukları MBDA askeri füzeler geliştirmektedir ve aynı shirde "EADS Astriuum" firmasını uydu üretim merkezi bulunur. Birleşik Krallık'ta eczaneler birliği olan NPA St Albans'da yerkesiktir. Amerikan Warner Bros şirketinin Leavesden'de Warner Studios film stüdyolarının sahibi ve işletmecisidir.

Herfortshire Kontluğu Londra'yı Midlands, Kuzey İngiltere ve İskoçya'ya bağlayan önemli karayolları ve demiryollarının geçtiği bir bölgededir. İngiltere'nin güneyinin bir parçası olduğu için Hertfordshire başkent olan Londra'nın etrafında bulunan Londra'da çalışanların oturdukları varoşlar ve banliyölar kemerinin bir parçasıdır ve bu kontlukta oturan ve Londra'da çalışan büyük sayıda kişi her iş günü kontlukta bulunan ulaşım sistemini kullanarak Londra'ya gidip gelmektedirler.

Kontluk arazilerinden İngiltere'nin en önemli karayolları geçmektedir: Bunlar "A1" ve otoyol olan kısmı "A1(M)", "A5", "A6", "A41", "M1 Otoyolu", "M11 Otoyolu" ve "M25 Otoyolu"'dur.

işletmektedir. "Virgin Trains" şirketinin işlettiği hızlı trenler Watford Junction istasyonunda durmakta ve Midlands, Kuzey Galler, Kuzey Batı İngiltere ve İskoçya'ya hızlı tren hizmeti vermektedir.

'Doğu Sahili Ana Hattı: Londra Kings Cross istasyonu merkezlidir. Yerel banliyö ve bölgesel tren hizmetleri "Thameslink" ve "Great Northern" şirketleri tarafından sağlanmaktadır. "East Coast" şirketinin işlettiği hızlı inter-city trenleri Stevenage istasyonunda durmakta ve Yorkshire, Kuzey Doğu İngiltere ve İskoçya bölgelerine tren hizmeti vermektedir.

Midland Ana Hattı: "Thameslink" ve "Greater Northern" şirketlerince işletilmekte ve Merkezi Londra'dan geçerek Bedford ve Brighton arasında tren hizmeti vermektedir. Bu ana hattan ayrı olarak Londra St Pancras istasyonu merkezli olarak Doğu Midlands ve Yorkshire bölgelerine tren seferleri bulunmaktadır.

East Anglia Ana Hattı: Londra Liverpool Street istasyonu merkezlidir. Kontluğun doğu kısımlarına "Abellio Greater Anglia" şirketi tarafından yerel banliyö ve bölgesel tren hizmetleri verilmektedir.

Elstree'de hafif uçaklar için bir özel ticari havameydanı bulunmaktadır. Londra'nın hava meydanları olan Stansted Havaalanı ve Luton Havaalanı Hertfordshire Kontluğu sınırlarına 10 km.'den daha az uzaklıktadırlar.

Herdfordshire en batısında eski dar enli mavna su kanalı olan Grand Union Kanalı Rickmansworth, Watford, Hemel Hempstead, Berkhamsted ve Tring şehir ve kasabalarından geçmektedir.

Herdfordshire şehri ve kasabalarında bulunan otobüs hatları Hertfordshire Kontluğu idaresinin kontrolü altında çeşitli özel otobüs şirketleri tarafından işletilmektedir. Herfordshire'da kırsal alanlar, köyler ve kasabalarda otobüs hizmetleri sağlayan şirketleri finanse etmek ve otobüs ulaşımını sağlamak için Herfordshire "İntalink" adlı bir kurum işletmektedir.

Hertfordshire'da 63 tane devlet tarafından finanse edilen ve yerel idarece kontrol edilen ikinci derecede devlet okulu ve 26 tane de yıllık ücret alan özel ikinci derecede okul bulunmaktadır. Devlet tarafından finanse edilen okullardan ancak kontluğun güney ve güneybatısında Watford'da bulanan 7 tanesi ilkokullardan öğrecileri kısmı giriş imtihanı ile seçim ile almaktadırlar. Diğer ikinci derecede okullarda giriş imtihan veya diğer şekilde seçimle öğrenci alma uygulanmakatadır. Bu sisteme İngiltere'de "Kapsamlı Okul (Comprehensive Okul)" denilmektedir. Ayrıca İngiltere'de "GCSE O-level (Genel İkinci Derece Okul İmtihanmlarının Aşağı Derecesi)" eğitimi mecburi olmakta ama üniversitesler giriş için gerekli "A-level (İleri Seviye) imtihamanları" için çok az sayıda imtihan konusu ders öğrenci tarafından seçimlidir. Bazı okul eğitimi sağlayan yerel idare yönetimleri bu seviyeeğitim için "6. Form Koleji" adını verdikleri eğitim kurumları açmışlardır. Herefortshire'da bu dersler de devletçe finanse edilen ikinci derece okullarda verilmekte ve hiçbir "6. Form Koleji" bulunmamaktadır.

Okul dışında ileri derecede eğitime "Üçüncü Derece Eğitim (Tertiary Edugation") adı verilmektedir. Hertfordshire'da her birinin çoklu kampusu bulunan 4 tane "Üçüncü Derece Eğitim Koleji" ("Hertford Regional College", "North Hertfordshire College", "Oaklands College" ve "West Herts College") bulunmaktadır.

Hertfordshire'da (1970-1992 döneminde Hatfield Politeknik adlı) Hertfordshire Üniversitesi bulunmaktadır. Bu üniversitenin kampüsü genellikle Hatfield'dedir. Bu üniversite okuyan yüksek eğitim ve üniversite diplomasi üstü eğitim için öğrenci sayısı 23.,000'i geçmektedir.