Kiri Te Kanawa

Dame Kiri Jeanette Claire Te Kanawa (; doğum adı ile Claire Mary Teresa Rawstron, d. 6 Mart 1944) Yeni Zelanda'lı opera sanatçısı. Tam lirik bir soprano sesi vardır ve kendisi "yumuşak ama canlı, sıcak, bol ve zorlanmamış" olarak tanımlanır. Te Kanawa, 1980'lerin ortasında Avustralya'da en iyi 40 albümüm üçüne sahipti.

Te Kanawa, 17. yüzyıldan 20. yüzyıla kadar pek çok dilde geniş bir dizi eser söyleyerek birçok ülkede övgü aldı Özellikle Mozart, Strauss, Verdi, Handel ve Puccini'nin eserleriyle ilişkilendirilir ve sahnede prensesleri, asaleti ve diğer benzer karakterleri canlandırmada önemli başarılar elde etmiştir.

Kariyerinin ilerleyen dönemlerinde nadiren opera söylemesine rağmen, Te Kanawa sık sık konser ve resitallerde sahne aldı, ustalık dersleri verdi ve genç opera sanatçılarına kariyerlerini başlatmaları için destek verdi. Son performansını Ekim 2016'da Avustralya'nın Ballarat kentinde gerçekleştirdi, ancak Eylül 2017'ye kadar emekliliğini açıklamadı.

Te Kanawa , Yeni Zelanda'nın Gisborne kentinde, Māori kasap Tieki "Jack" Wawatai ve İrlandalı göçmenlerin kızı Mary Noeleen Rawstron'un çocuğu olarak Claire Mary Teresa Rawstron adı ile dünyaya geldi. Wawatai, Papaz'ın kızı Apo ile çoktan evliydi. Poihipi Kohere (toplum lideri Reweti Tuhorouta Kohere'nin kardeşi ve asker ve çiftçi Henare Mokena Kohere) ve Rawstron'un annesi bebeğin evlat edinilmesi için ısrar etti. Başarılı bir kamyonculuk işletmesinin sahibi Thomas Te Kanawa ve karısı Nell tarafından bebekken evlat edinildi. St Mary's College, Auckland'da eğitim gördü ve Rahibe Mary Leo Niccol'dan opera şarkıcılığı eğitimi aldı. Te Kanawa bir şekilde mezzosoprano olarak şarkıcılık kariyerine başladı ama daha sonradan sopranoya dönüştü. Strauss'un Casanova operetinden "Rahibeler Korosu" kaydı Yeni Zelanda'da üretilen ilk altın plaktı.

Te Kanawa, Ağustos 1967'de Londra'da bir kör randevuda Desmond Park ile tanıştı ve altı hafta sonra Auckland'daki St Patrick's Cathedral'de evlendiler. Antonia (1976 doğumlu) ve Thomas (1979 doğumlu) adlı iki çocuğu evlat edindiler. Çift 1997'de boşandı. Te Kanawa hiçbir zaman biyolojik ebeveynleriyle iletişim kurma girişiminde bulunmadı, ancak bu sıralarda üvey kardeşi Jim Rawstron onunla iletişime geçti. Başlangıçta onunla tanışmak istemiyordu ama 1997'de kabul etti. Süreç, bir gazetenin toplantılarıyla ilgili bir haber yayınlamasıyla sona erdi; Rawstron gazeteyle teması reddetmesine rağmen o zamandan beri öz ailesiyle hiçbir ilgisi olmadığı yönündeki kararını yineledi.

Te Kanawa, gençliğinde ve 20'li yaşların başında Yeni Zelanda'daki kulüplerde bir pop yıldızı ve şovmeniydi ve gazete ve dergilerde düzenli olarak yer aldı. 1963'te, Tosca'dan "Vissi d'arte" performansıyla Mobil Song Quest'te Malvina Major'ın ikincisi oldu ve 1965'te aynı yarışmayı kazandı. Ödül olarak, Londra'da okumak için bir burs aldı.

1966 müzikal komedi filmi Don't Let It Get You'da rol aldı ve şarkı söyledi. 1966'da, Major'ın bir önceki yıl da kazandığı Melbourne Sun-Aria yarışmasını kazandı. Her iki şarkıcı da Rahibe Mary Leo tarafından öğretilmişti.

1966'da, seçmelere katılmadan, Vera Rózsa ve James Robertson'un rehberliğinde çalışmak için Londra Opera Merkezi'ne kaydoldu, Robertson Te Kanawa'nın okula geldiğinde şarkı söyleme tekniğinden yoksun olduğunu, ancak izleyicileri büyülemek için bir yeteneğe sahip olduğunu söyledi. İlk olarak Mozart'ın The Magic Flute filminde Second Lady olarak ve Aralık 1968'de Sadler's Wells Tiyatrosu'nda Purcell'in Dido ve Aeneas performanslarında sahneye çıktı. Ayrıca Donizetti'nin Anna Bolena filminde başrolü seslendirdi. 1969'da, Camden Festivali'nde Rossini'nin La donna del lago'sunda Elena'yı seslendirdi ve aynı zamanda şef Colin Davis'in "Kulaklarıma inanamadım. Binlerce seçmelere katıldım, ama fevkalade güzel bir sesdi." dediği bir seçmelerden sonra Figaro'nun Evliliği'nde Kontes rolü teklif edildi. Idamante'ye Mozart'ın Idomeneo'sunda övgü, Royal Opera House Covent Garden'da üç yıllık bir sözleşme teklifine yol açtı ve burada ilk çıkışını Boris Godunov'da Xenia ve Parsifal'de bir Flower Maiden olarak 1970'te yaptı. Yönetmen John Copley'in yönetiminde, Te Kanawa, Aralık 1971 açılışında Kontes rolü için özenle hazırlandı.

Bu arada, New Mexico'daki yaz opera festivali ve 15. sezonuna başlamak üzere olan Santa Fe Operası'nda John Crosby'ye başarısının haberi ulaştı. Onu 30 Temmuz 1971'de gösterime giren Figaro'nun Evliliği'nde Kontes rolüyle oynadı. Performans ayrıca Cherubino olarak ilk çıkışında Frederica von Stade'e de yer verdi. "Seyircilerin gözlerini kamaştıran iki yeni kişiydi: Cherubino rolünde Frederica von Stade ve Kontes olarak Te Kanawa. Herkes bunların harika buluntular olduğunu hemen biliyordu. Tarih bu ilk izlenimi doğruladı."

1 Aralık 1971'de Covent Garden'da Te Kanawa, Santa Fe performansını tekrarladı ve Kontes olarak uluslararası bir sansasyon yarattı: " 'Porgi amor' ile Kiri yeri alt üst etti." Bunu, 1972'de Opéra National de Lyon ve San Francisco Operası'nda Kontes olarak sergilediği gösteriler izledi. Desdemona'yı ilk kez 1972'de Glasgow, Otello'da seslendirdi. 1974 Metropolitan Operası'nda Desdemona olarak kısa bir süre sonra sahneye çıktı: Son anda hastalanan Teresa Stratas'ın yerini aldı. Te Kanawa, 1973'te Glyndebourne Festivali'nde şarkı söyledi, Paris (1975), Sidney (1976), Milano (1978), Salzburg (1979) ve Viyana'da (1980) daha fazla açılış yaptı. 1982'de Paris'te Tosca olarak tek sahne performanslarını verdi. 1989'da Don Carlos'taki Elisabeth de Valois'i Chicago'daki repertuvarına ekledi ve 1990'da Capriccio'daki Kontes, ilk olarak San Francisco'da ve 1998'de Covent Garden, Glyndebourne ve Met'de eşit başarı ile şarkı söyledi.

Sonraki yıllarda Te Kanawa, Chicago Lirik Operası, Paris Operası, Sidney Opera Binası, Viyana Devlet Operası, La Scala, San Francisco Operası, Münih ve Köln'de sahne alarak repertuvarına Donna Elvira, Pamina, Mozart rollerini ve Fiordiligi'den Puccini'nin La bohème filmindeki Mimi gibi İtalyan rollerini ekledi. Joseph Losey'in 1979 yapımı Don Giovanni uyarlamasında Donna Elvira'yı canlandırdı. 1981'de Galler Prensi Charles ve Leydi Diana Spencer'ın düğününde Handel'in "Let the bright Seraphim" şarkısını söylediği zaman, dünya çapında tahminen 600 milyon kişi tarafından görüldü ve duyuldu.

Leonard Bernstein, 1984 yılında müzikal West Side Story'yi yeniden kaydetmeye karar verdiğinde ilk kez kendi müziğini yönetti. Genel olarak "opera versiyonu" olarak bilinen filmde, Maria rolünde Te Kanawa, Tony rolünde José Carreras, Anita rolünde Tatiana Troyanos, Riff rolünde Kurt Ollmann ve "Somewhere" şarkısını söyleyen sahne dışı ses olarak Marilyn Horne rol aldı. Te Kanawa, projeye katılan ilk şarkıcı oldu ve "Buna inanamadım... Bu birlikte büyüdüğüm müzikti, hep söylemek istediğim müzikti." diyerek duygularını aktardı. Albüm, 1985'te En İyi Cast Şovu Albümü Grammy Ödülü'nü kazandı ve kayıt süreci, The Making of West Side Story adlı bir belgesel olarak filme alındı.

Te Kanawa'nın Richard Strauss'un kahramanlarına özel bir ilgisi vardı. Arabella'daki başrolde ilk kez 1977'de Houston Grand Opera'da görüldü, bunu Der Rosenkavalier'de Marschallin ve Capriccio'da Kontes rolleri izledi. Georg Solti yönetiminde birçok performans sergiledi ve 1981'de Figaro'nun Düğünü'nün bir kaydını yaptı.

Kariyerinin sonraki bölümlerinde, bir konser şarkıcısı olarak meşgul olmasına rağmen sahneye çıkışı seyrek oldu. Monte Carlo'da (2001'de televizyonda yayınlanan) Samuel Barber'ın Vanessa'sında, Washington Ulusal Operası'nda (2002) ve Kasım-Aralık 2004'te Los Angeles Operası'nda performanslarda yer aldı. Te Kanawa, 2004 yılında Baton Rouge Senfoni Orkestrası'nda Pennington Great Performers dizisi sanatçısı olarak yer aldı.

Nisan 2010'da Te Kanawa, Köln Operası'nda Der Rosenkavalier'de Marschallin'i iki performansla söyledi. Aynı yıl Metropolitan Operası'nda La fille du régiment'te Krakenthorp Düşesi'nin sözlü bölümünü oynadı ve bir tango söyledi. Bu rolünü 2011-12 sezonunda bir canlandırma olan Met'te tekrarladı, 2013'te Viyana'da ve Mart 2014'te Covent Garden'da 70. doğum gününü kapsayan bir turne olarak tekrarladı. Bu arada, 10 Eylül 2013'te Japonya'nın Nakano kentindeki Nakano-Zero Hall'da Haruhisa Handa'nın açılış Tokyo Küresel Konseri'nde sahne aldı. Ekim 2013'te Downton Abbey televizyon dizisinde Nellie Melba rolünde rol aldı.

Te Kanawa, 1973 Kraliçe'nin Doğum Günü Şereflerinde müzik alanındaki hizmetleri için Britanya İmparatorluğu Nişanı ile ödüllendirildi ve 1982 Kraliçe'nin Doğum Günü Onurlarında opera alanındaki hizmetleri için Britanya İmparatorluğu Nişanı Dame Komutanlığına yükseltildi. Yeni Zelanda 1990 Anma Madalyası ile ödüllendirildi ve 1995 Kraliçe'nin Doğum Günü Onurları'nda Yeni Zelanda Nişanı'n aldı. 1990 Avustralya Günü Onurları'nda, sanat, özellikle opera ve topluma hizmetlerinden dolayı Avustralya Nişanı Onursal Sahibi olarak atandı.

Te Kanawa, müzik hizmetlerinden dolayı 2018 Doğum Günü Şerefinde Onursal Liyakat Nişanı Üyesi (CH) olarak atandı. Tören, 20 Aralık'ta Buckingham Sarayı'nda Galler Prensi tarafından gerçekleştirildi.

Kasım 2019'da, Aotea Center'daki ASB tiyatrosunun adı, dünya sahnesinde yaptığı çalışmaların ve 75. doğum gününün münasebetiyle Kiri Te Kanawa Tiyatrosu olarak değiştirildi. Te Kanawa, onuruna düzenlenen bir galadan önce değişiklikle ilgili bir plaketin açılışını yaptı.

Te Kanawa, İngiltere'deki Bath, Cambridge, Dundee, Durham, Nottingham, Oxford, Sunderland, Warwick ve Chicago Üniversiteleri, Auckland (Yeni Zelanda) ve Waikato'dan fahri dereceler almıştır. Oxford'daki Somerville Koleji ve Cambridge Wolfson Koleji'nin fahri üyesi ve Glyndebourne'den çok da uzak olmayan İngiltere'nin Güney-Doğu bölgesindeki Ringmer Community College'ın hamisi unvanını almıştır.

1982'de Gramophone dergisi tarafından Yılın Sanatçısı seçildi. 10 Haziran 2008'de Lahey'deki Ridderzaal'da Edison Klasik Müzik Galası'nda (eski adıyla Grand Gala du Disque) Edison Klasik Müzik Ödülü'nü aldı. Te Kanawa, 2012 yılında İkonik Yeni Zelandalı kategorisinde Dünya Klasında Yeni Zelanda ödülüne layık görüldü.

Te Kanawa, "sanatlarına tam bağlılığı olan yetenekli genç Yeni Zelandalı şarkıcıların ve müzisyenlerin rüyalarını gerçekleştirmelerine yardımcı olmak için akıllıca ve düşünceli bir rehberlik ve destek alabilecekleri" vizyonuyla Kiri Te Kanawa Vakfı'nı kurdu.

Ocak 2010'da, Te Kanawa ve BBC Radio 2, geleceğin yetenekli bir opera şarkıcısını bulmak için bir girişim başlattı. Girişim, BBC Radio 2 Kiri Prize yarışmasıydı.

600'ün üzerinde hevesli opera sanatçısının bölgesel seçmelerinin ardından, 40'ı Londra'da Te Kanawa, mezzo-soprano Anne Howells ve şef Robin Stapleton ile ustalık sınıflarına davet edildi. BBC Radio 2'nin Friday Night Is Music Night'ta 5 hafta üst üste yayınlanan yarı finallere bu sınıflardan 15 şarkıcı seçildi. Yarı finalistlere Martin Yates, Richard Balcombe ve Roderick Dunk tarafından yönetilen BBC Konser Orkestrası eşlik etti ve performansları Te Kanawa, Howells, Stapleton ve yönetmen John Cox tarafından değerlendirildi .

3 Eylül 2010 tarihinde Radyo 2'de yayınlanan finale beş şarkıcı ulaştı. Kazanan soprano Shuna Scott Sendall, 11 Eylül 2010'da Londra Hyde Park'taki BBC Proms in the Park'ta Te Kanawa ve José Carreras ile performans sergiledi ve Solti Te Kanawa'nın İtalya'da Accademia'daki üç haftalık bir konut kursuna katılma fırsatı verildi..

Melbourne merkezli Herald Sun ile 2003 yılında yapılan bir röportajda Te Kanawa, bazı yurttaşlarını kızdırarak Maori halkı arasındaki yüksek refah bağımlılığını eleştirdi.

2007 yılında, etkinlik yönetimi şirketi Leading Edge, Avustralyalı şarkıcı John Farnham ile bir konseri iptal ettikten sonra Te Kanawa'ya sözleşmeyi ihlal ettiği için dava açtı. Hayranlarının bazen iç çamaşırlarını sahneye fırlattığını öğrendikten sonra konseri iptal etmişti ve bunu gururla savundu. Mahkeme, iki taraf arasında herhangi bir sözleşme yapılmadığını tespit etti, bu nedenle Te Kanawa zararlardan sorumlu değildi, ancak onu işe alan ve yöneten şirket olan Mittan, Leading Edge'e zaten yapılan harcamalar için 130.000A $'lık bir geri ödeme yapması hükmedildi.

1977 – Mozart – Così fan tutte – Alain Lombard altında bir stüdyo kaydında Fiordiligi olarak. Ayrıntılar için bkz. Così fan tutte (Alain Lombard kaydı).

1978 – Humperdinck – Hänsel und Gretel –Bir stüdyoda Sandman olarak Sir John Pritchard tarafından yapılan kayıt. Ayrıntılar için bkz. Hänsel und Gretel (John Pritchard kaydı).

1981 – Mozart – Le nozze di Figaro – Contessa Almaviva olarak Londra Filarmoni Orkestrası, Georg Solti ile kayıt yapan bir stüdyoda. Ayrıntılar için bkz. Le nozze di Figaro (Georg Solti kaydı).

1989 – Mozart – Die Zauberflöte – Pamina rolünü bu sefer Neville Marriner ve Academy of St. Martin in the Fields ile kaydetti.