Drakula

Drakula (özgün adı: Dracula), İrlandalı yazar Bram Stoker'ın 1897 yılında yayınlanan gotik korku romanı. Olay örgüsü; mektuplar, gazete makaleleri ve günlük alıntıları aracılığıyla anlatılır. Bu çerçeveden bakıldığında bir mektup roman olma özelliği de taşır. Kurgunun tek bir baş kahramanı yoktur; ancak roman Avukat Jonathan Harker'ın Transilvanyalı Kont Drakula'nın şatosuna varmak üzere bir iş seyahatine çıkması ve Drakula'nın bir vampir olduğunu öğrenmesiyle başlar.

Bram Stoker, roman için Transilvanya halk kültür ve tarihinden kapsamlı bir şekilde yararlanarak yüz sayfadan fazla not biriktirdi. Bazı bilim adamları Drakula karakterinin Eflak Prensi III.Vlad veya Kontes Elizabeth Bathory gibi tarihi şahsiyetlerden ilham aldığını öne sürdüler, ancak bu konuda oldukça yaygın bir anlaşmazlık söz konusu. Stoker'ın notlarında III.Vlad ya da Bathory'ye hiçbir şekilde rastlanmaz. Tatil yaparken İngiltere'de bir sahil kasabası olan Whitby'nin halk kütüphanesinde rastladığı Drakula ismini, Rumence'de şeytan anlamına geldiğini düşündüğü için seçti.

İngiliz edebiyatının en ünlü eserlerinden biri olan Drakula'da yer alan birçok karakter, popüler kültürün arketip versiyonları olarak yorumlandı: kusursuz bir vampir olarak tasvir edilen Kont Drakula ve ikonik vampir avcısı Van Helsing. Günümüzde kamuya mal olan roman, otuzdan fazla filme uyarlandı ve roman karakterleri her çeşit medyada birçok kez yer aldı.

Bram Stoker, vampirler ve Drakula hakkındaki bilgilerini İngiliz gezgin Emily Gerard tarafından yazılan Ormanın Ötesindeki Topraklarından isimli gezi kitabından almıştır. Aslında Stoker, kitabın adının "Kont Wampyr" olmasını ve Avusturya'nın Steirmark bölgesinde geçmesini planlamıştı (bu hikâyenin taslakları Dracula'nın bazı baskılarının başına eklenir). Fakat Gerard'ın III. Vlad, Romanya ve Transilvanya hakkındaki notlarını okuduktan sonra romanının adını "Dracula" olarak değiştirir. Stoker, ayrıca orijinal romanın başında kullanmak istediği fakat sonradan ayrı olarak yayınladığı Dracula'nın Konuğu isimli bir öykü de yazmıştır.

Drakula adlı vampir, beyaz tenli, kırmızı gözlü, 20 insan gücünde, tırnakları uçlara doğru sivrilen, dudakları kırmızı ve beyaz, sivri köpek dişleriyle korkutucu görünüme sahiptir. Drakula adlı karakter bunun dışında tabutta uyuyan, gece dışarıda avlanıp, gündüz tabutunda saklanan bir gece canavarı olarak tasvir edilmiştir. Diğer özelliklerinden biri ise ölümsüz olmasıdır. Kurt, yarasa ve sıçan kılığına girebilmekte ve bu hayvanlara hükmedebilmenin yanında, bir delikten içeri sızabilmektedir. Ayrıca aynada görünmeme gibi bir özelliği de vardır. Yalnız modern kültürünün söylediğinin aksine güneş ışığıyla ölmez ve gündüzleri de dolaşabilir, ama gündüz saatlerinde gücü azdır. Yine de şafak, öğle vakti ve gün batımında biçim değiştirme gücü vardır.

Voyvoda 1456 yılında Osmanlılara esir düşmüş sonraki yıllarda ülkesi Eflak beyliğinin valisi olarak atanmayı başarmıştır. İlk yıllarda Osmanlılara vergisini düzenli ödemeye devam etse de sonraki yıllarda Avrupa ittifakına katılıp Osmanlı'ya baş kaldırmış ve tutsak ettiği askerleri türlü işkencelerle öldürmüştür. En tanınmış işkencesi kazıklara oturtmasıdır. Kazıkları makattan sokup sırt kısmından çıkartır. Ve kazıkladığı kişileri öldürmez, bunlar bir gün içerisinde kan kaybından, açlıktan yahut susuzluktan ölürler. Dracula bu yaptıklarından sonra Osmanlı İmparatoru, tarafından başı kesilerek idam edilmiştir. Romanın önermesine göre Voyvoda Dracula öğrendiği kara büyü ve simya teknikleri sayesinde ölümden kurtulmuş, bir vampire dönüşmüş ve 400 yıl hayatta kalmayı başarmıştır.

"Yüzü güçlü -çok güçlü- kartal gibiydi, ince burnunda yüksek bir kemer, tuhaf bir şekilde kemerli burun delikleri vardı, alnı azametle kubbeleniyordu ve şakaklarındaki saçlar seyrekti, ama başka yerlerde boldu. Kaşları gürdü,burnunun üzerinde neredeyse bir araya geliyordu ve kendi gürlükleriyle kıvrılıyor gibiydiler. Ağzı ağır bıyığınının altından görebildiğim kadarıyla, kararlı ve azimli görünüşlüydü; tuhaf bir şekilde keskin dişleri vardı, bunlar dudaklarının üzerinde çıkıntı yapıyordu. Dudaklarının dikkat çekici kırmızılığı, o yaştaki bir adam için hayret verici bir canlılığa işaret ediyordu. Kulakları solgundu ve tepeleri oldukça sivriydi, çenesi geniş ve güçlüydü, yanakları zayıf, ama diriydi. Yarattığı genel etki sıra dışı bir solgunluktu."

Kitapta vampirler ölümden dönmüş olarak da betimlenmiştir. Genel olarak sıra dışı bir güzellikte olmalarına rağmen ürkütücüdürler. Kırmızı gözleri, çan gibi çınlayan sesleri, beyaz tenleri ile doğaüstü güzellik oluştururken sivri dişleri ile ölümcül olmanın yanında kanını içtiği anda kendi türüne -vampire- çevirebilme özelliğine sahiptirler.

Romana adını veren Transilvanyalı vampir asilzadedir.400 yaşında olan Voyvoda Drakula.Yaşarken Tuna boylarında savaşmıştır.Vampir olmasının yanı sıra çok güçlü bir büyücü ve simyacıdır.III.Vlad'ın torunu olduğunu iddia olduğunu iddia etmesine rağmen aslında III. Vlad'ın ta kendisidir.Sekel kökenli olduğunu ve Attila Han'ın torunu olduğunu da iddia etmektedir.

Harker'ın nişanlısı ve Lucy'nin arkadaşı. Daha sonra Drakula tarafından ısırılır. Drakula çağırdığında ayağına gelmesi için ona kendi kanından zorla içirir.Ama Drakula'nın ayağına gelmek yerine Dr.Van Helsing'in kendisini hipnotize etmesine izin vererek,Doktor'un onun izini sürmesine yardım eder. Drakula öldürülünce laneti geçer ve serbest kalır.

Mina'nın zengin arkadaşı,Arthur'un nişanlısı. Drakula İngiltere'de ilk onu ısırmıştır.Van Helsing'in çabalarına rağmen ölüp vampir'e dönüşür.Ama Arthur ve Van Helsing sayesinde huzura kavuşur.

Arthur ve Sward'ın arkadaşı.Van Helsing'in Drakula'yı yakalamasına yardım eder ve Transilvanya'da avcı bıçağıyla Drakula'yı öldürür,ama aldığı dövüşürken aldığı yaradan o da ölür.Ölmeden Mina'nın lanetten kurtulduğunu görüp huzur ve mutlulukla son nefesini verir.Jonathan ve Mina ilk çocuklarına onun anısına "Quincey" adını verirler.

Bram Stoker tarafından 1890'lı yıllarda yazılmaya başlanmış ve büyük ilgi uyandırmıştır. İlk yirmi beş yıl içinde iki sahne uyarlaması yapıldı. 1924 yılındaki ilk sahne uyarlamasını Hamilton Deane tarafından yönetilmiş, Dracula rolünü Raymond Huntley, Van Helsing rolünüyse yine Deane üstlenmiştir. 1927 yılında ABD'de oynanan ve John L. Balderstone tarafından yönetilen versiyonunda Dracula rolünü Bela Lugosi, Van Helsing rolünü Edward Van Sloan üstlenmiş ve 1931'de çekilecek filmin temeli atılmıştır.

Stoker'ın romanına değişik zamanlarda farklı yazarlar tarafından devam romanları yazılmıştır. 2005 yılında Elizabeth Kostova, Tarihçi romanında Drakula efsanesini tarihsel kökenlerine inerek anlatır. İspanyol yazar Rodolfo Martinez "Sherlock Holmes ve Ölülerin Bilgeliği" isimli öykü seçkisinde yer alan "Ormanın ötesindeki topraklardan" isimli öyküsünde Drakula ve efsanevi dedektif Sherlock Holmes'la karşı karşıya getirir. 2009 yılında Stoker'ın büyük yeğeni Dacre Stoker ve senarist Ian Holt yazarın arkasında bıraktığı elyazmaları ve notlardan yola çıkarak, hikâye hakkında çeşitli tahminlerde bulunarak Drakula/Ölümsüz isimli romanı yazmıştır.2018'de Dacre Stoker Amerikalı yazar J.D.Barker'la beraber Dracul adlı bir öncül roman yayınlar.Bu romanda esas olarak 1868'de geçen romanda, Stoker'ın çocukluğu da dahil olmak üzere Kont'la yüzleşmesine yol açan olaylar dizisini kaydeden 21 yaşındaki Bram Stoker ana karakter olarak yer alıyor.Diğer ana karakterler arasında Stoker'ın ablası Mathilda ve Türkolog Arminius Vambery gibi tarihsel karakterler de yer almaktadır.

1992'deyse yazar Kim Newman Drakula'nın Kraliçe Victoria'yla evlenip İngiltere'yi ele geçirdiği bir altenatif tarih eseri olan Drakula Günlükleri'ni yayınlar. Bu kitapta Kont Orlok, Dr. Moreau, Dr. Jekyll, Lord Ruthven, Sherlock Holmes ve Mycroft Holmes gibi edebiyat, sinema ve çizgi romanlardan pek çok popüler karakteri bir araya getirir. Ana karakterlerse Yüz Yıl Savaşları sırasında vampir olan Genevive Dieudone ve Diyojen kulübünden Mycroft Holmes'ün yardımcısı Charles Beauregard'dır. Newman bu esere iki tane devam kitabı yazmıştır (Kanlı Kızıl Baron 1995 ve Dracula Cha Cha Cha 1998).

1920 yılında Rus sinemacılar Drakula romanının ilk uyarlamasını yapmışlardır,ama bu film kısa süre içinde de kaybolmuştur. (Bir süre önce Sırbistan arşivinde bu film'e ait olduğu söylenen bir bölüm ele geçmiştir. Bu bölüm Drakula'ın Harker'ı şatosunda ağırladığı sahneyi içermektedir.Çoğu uzman bu kaydın sahte olduğunu düşünmesine rağmen kesin bir kanıya varılmış değildir. Bu video Youtube'da yer almaktadır.)1922 yılında Almanya'da Friedrich Wilhelm Murnau tarafından çekilen Nosferatu, Bir Dehşet Senfonisi isimli bir korsan uyarlamadır. Daha sonra 1931 yılında Tod Browning'in yönetmenliğinde Universal Studios tarafından sinemaya uyarlanmıştır. Baş rollerinde Bela Lugosi, Hellen Chandler, David Manners, Edward Van Sloan ve Dwigth Frye oynamıştır. Drakula (film, 1931). Türkiye'de 1953 yılında çekilen Drakula İstanbul'da Drakula'nın vampir dişleriyle göründüğü ilk filmdir. Mehmet Muhtar'ın yönetmenliğinde ve Turgut Demirağ'ın yapımcılığında çekilen filmde Drakula rolü Atıf Kaptan'a emanet edilmiştir. İngiltere'de 1957 yılında Hammer Şirketi, Terence Fisher'ın yönetmenliğinde The Horror of Dracula'yı çekti. Amerika'da dağıtımını Warner Bros'un yaptığı bu ilk renkli Drakula filminin Baş rollerinde Peter Cushing, Michael Gough, Melissa Stribling ve Christopher Lee yer almıştır. Hammer firması bu filmin başarısının ardından altı tane devam filmi çekmiştir. 1977'de BBC Kont rolünü ünlü Fransız aktör Louis Jourdan'a, Van Helsing rolünü Frank Finlay'a teslim ederek Count Dracula'yı çeker. 1988 yılında İngiliz kanalı Cosgrove Hall, Drakula'nın bir parodisi olarak Kont Duckula çizgi dizisini çeker. Bu dizi yanlış giden bir diriltme töreni sonucu vejetaryen olarak yaşama dönen vampir-ördek Kont Duckula ve düşmanı Dr. Von Goosewing (Van Helsing'in parodisi) hakkındadır. 1992 yılındaysa Francis Ford Coppola'nın yapımcılığını ve yönetmenliğini yaptığı filmde Gary Oldman, Winona Ryder, Keanu Reeves ve Anthony Hopkins rol alarak beyazperdeye uyarlanmıştır (Bram Stoker's Dracula). 1995 yılında ise; Mel Brooks'un yönetmenliğinde, Coppola'nın çektiği filmle alay eden "Dracula: Dead and Loving It" filmi vizyona girmiştir. Filmde; Drakula'yı Leslie Nielsen oynamıştır. 2004 yılında Universal Studios eski korku filmlerini anmak için çektiği Van Helsing filminde Kont'u diriltmiştir. Gabriel Van Helsing rolünü Hugh Jackman'a, Drakula rolünü Richard Roxburgh'a emanet etmiştir. 2006 yılında BBC yeni bir Drakula uyarlaması çeker ve yönetmenliği Bill Eagles'a verir. Drakula rolünü Marc Warren, Van Helsing rolünüyse David Suchet üstlenir. Ekim 2013 ve Ocak 2014 arasında NBC kanalı Londra Carnival Films ortaklığıyla orijinal romanın yeni bir yorumu olan bir dizi Dracula dizi 2013 yayınlamıştır. Drakula'yı Jonathan Rhys Meyers, Van Helsing'i Thomas Kretschmann, Mina ve Drakula'nın eski karısı İlona'yı Jessica De Gouw, Jonathan Harker'ı Oliver Jackson-Cohen, Lucy Westenra'yı Katie McGrath ve Renfield'ı Nonso Anozie canlandırmıştır.

Drakula'yı seslendirirken,Selena Gomez de kızı Mavis'i seslendirmiştir.Sony 2015'te serinin ikinci,2017'deyse üçüncü filmlerini vizyona sokmuştur.Ayrıca ilk filmin incesini anlatan bir tv animasyon serisini de vizyona sokmuştur.

2014'te Universal Studios Drakula'nın kökenini ve vampire dönüşümünü anlatan bir film serisi'nin ilkini çeker Dracula: Başlangıç. Kont Drakula/III. Vlad'ı Luke Evans, II.Mehmet'i Dominic Cooper, Drakula'nın karısı Mirena ve Mina Harker'ı Sarah Gordon canlandırmıştır. 2015'te Universal Stephen Sommers'ın Mumya ve Van Helsing filmlerini yeniden çekmeye karar vermiştir.Stüdyo Van Helsing'in yönetmen Rupert Sanders'a emanet etmiş ve yeni Van Helsing olarak Tom Cruise'u seçmiştir. Universal bu yeniden çevrimlerle Van Helsing ve Mumya'nın hikâyelerinin aynı evrende geçmesini ve tıpkı Marvel filmleri gibi birbirlerinin devam filmlerinde yer almalarını planlamaktadır.Proje şu anda yapım aşamasındadır. Projenin ilk ayağının Dracula:Başlangıç olduğu biliniyor.Ancak film başarısız olması üzerine Universal bu filmi seriden çıkarmıştır.Seriden ayrı sayılıyor.2019'da seriyi erteleme kararı verilmiştir.

2019'da BBC Mark Gatiss yapımcılığında Drakula'nın üç bölümlük yeni bir televizyon dizisi uyarlamasını yapmaya karar verir. Drakula rolünün Danimarkalı oyunca Claes Bang'e verildiği dizinin ilk iki bölümü 1897'de,son bölümü 21.yüzyılda geçmektedir. Dizide Dr.Van Helsing ve kitapta Harker'ı koruyan rahibe Agatha karakterleri birleştirilip Rahibe Agatha Van Helsing adıyla yeni bir karakterortaya çıkarılmıştır.Onu ve 21. yüzyıldaki torunu Drr.Zoe Van Helsing'i aktris Dolly Wells canlandırmaktadır.Kadronun geri kalanında Mark Gatiss Renfield'ı,Morfydd Clark Mina Murray'ı,John Heffernan Jonathan Harker'ı,Lujza Richter Elena'yı,Sacha Dhawan Dr.Sharma'yı,Mathew Beard Jack Seward'ı,Patrick Walshe McBride,Lord Ruthwen'ı ve Lydia West Lucy Westenra'yı canlandırmaktadır.

Eser orijinal haliyle Türkçeye çevirilmeden önce Ali Rıza Seyfi tarafından Kazıklı Voyvoda adıyla 1920'lerde yerli uyarlama olarak basılmıştır. Kitapta İngiliz karakterler Türk yapılmıştır. 1940'larda eserin orijinali Selami Münir Yurdatap çevirisiyle Heyecanlı-Meraklı-Macera Romanları” serisi içerisinde, on paralık roman formatına uydurulup basılmıştır. 400 sayfalık roman 16 sayfalık özet halinde basılmıştır. Eser tam metin olarak Türkçe ilk kez 1997'de Kamer yayınları tarafından basılmıştır.