Fırat Çakıroğlu cinayeti

Fırat Çakıroğlu cinayeti, 20 Şubat 2015'te Ege Üniversitesi'nde ülkücü öğrenciler ile savcılık iddianamesinde "PKK/KCK gençlik örgütlenmesi YDG-H üyeleri" olduğu belirtilen diğer öğrenci grubu arasında meydana gelen kavga esnasında Fırat Yılmaz Çakıroğlu isimli ülkücü öğrencinin bıçaklanarak öldürülmesi olayıdır.

İki taraf da kavgayı başlatanın karşı taraf olduğunu iddia etmiştir. Yayınlanan güvenlik kamerası görüntülerine göre kavga esnasında ülkücü grubun Ege Kafe yönüne ilerlemesinin ardından karşıt görüşlü grup kaçmış ve bir kısmı Ege Kafe'ye girmiştir. "Sopa veya benzeri" bir alet taşıyan Çakıroğlu ve diğer ülkücü arkadaşları karşıt görüşlü öğrencilerin bulunduğu Ege Kafe'ye girmiş, kısa bir süre sonra ise Çakıroğlu buradan bacağından yaralı bir şekilde çıkmıştır. Ambulansla hastaneye kaldırılan Çakıroğlu'nun ex duhul kan kaybından öldüğü belirlendi. Daha sonra tutuklanacak fail Nurullah Semo ve bazı diğer karşıt görüşlü öğrenciler de olayda ağır yaralanmış ve hastaneye kaldırılmıştır.

Olay sonrasında 32 sanık hakkında dava açıldı. Açılan davalardaki tek tutuklu sanığı oluşturan Ege Üniversitesi Sosyoloji Bölümü öğrencisi Nurullah Semo'nun "kasten öldürme" ve "terör örgütü üyesi olma" gibi suçlardan hüküm giymesi istendi. Semo, Çakıroğlu'nu öldürmediğini, hiçbir örgütle bağı olmadığını ve asıl saldırıya uğrayan kişinin kendisi olduğunu ileri sürdü. Dava sonucunda Semo hakkında "kasten öldürme" suçundan müebbet hapis, "devletin birliğini ve ülkenin bütünlüğünü bozmak" suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası hükmedildi. Buna ek olarak 2 diğer sanığın "yaralama" suçundan hüküm giymeleri kararlaştırıldı, geriye kalan 29 sanık ise tüm suçlardan beraat etti. Dönemin fakülte yetkilileri rektör Candeğer Yılmaz ile Edebiyat Fakültesi dekanı Ersin Doğer'in ise "görevi ihmal" suçunu işlediklerine karar verilmiştir. 2023'te tutuksuz yargılanmakta olan Cihat Babatonguz, Semo ile aynı suçların yanı sıra "silahlı terör örgütü faaliyeti çerçevesinde öldürmeye iştirak" suçundan toplamda 2 kez ağırlaştırılmış müebbet ve ek olarak 15 yıl hapis cezasına çarptırıldı.

Çakıroğlu'nun öldüğü kavganın ardından Türkiye'nin çeşitli kentlerinde protesto gösterileri düzenlendi. Çakıroğlu'nun hatırasına Türkiye'deki yer ve işletmelere adı verilmiştir. Ölüm gününde Türkiye'de çeşitli anma etkinlikleri düzenlenmektedir.

Olayların öncesinde olayın tarafı olan gruplar, yani ülkücüler ile Kürt ve sosyalist öğrenciler arasında sözlü sataşmaların ve gerginliklerin olduğu rapor edilmiştir. Ülkücü talebeler, okul içinde "Apo'nun resimlerinin, PKK paçavralarının" asılmasından rahatsızlık duyarlarken kendilerini "yurtsever devrimci" olarak adlandıran ve çoğunluğu "Kürt siyasetine yakın" olarak tanımlanmış öğrenciler ise ülkücülerin bu tavrından duydukları rahatsızlığı "faşistler saldırgan tutum içindeler" diye nitelemişlerdir."

Çakıroğlu, 1 Ocak 1991 yılında Konya'nın Akşehir ilçesinde doğdu. Babası Fuat Mahir Çakıroğlu ile annesi Özlem Erdem'in tek çocuğuydu. 1996 yılında öğretmen olan annesi Özlem Erdem'in Diyarbakır'a tayini üzerine çocukluğunu ve ilkokul yıllarını Diyarbakır'da geçirdi. CHP'li bir ailede yetişmişti. Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü 4. sınıf öğrencisiydi. Aynı fakültede formasyon dersleri alıyordu. Ülkü Ocakları Ege Üniversitesi sorumlusu idi.

Nurullah Semo, Van’ın Çatak ilçesinde yer alan Kaçıt mahallesinin Sak mezrasında oturan bir aileden gelmektedir. Hanife Semo ve Halit Semo çiftçinin oğlu olan Semo, 14 çocuklu ailenin dördüncü çocuğudur. Aile çiftçilik yapmaktadır. Semo, olaylardan önce Ege Üniversitesi sosyoloji bölümünde 4. sınıf öğrencisiydi.

Olayı kaydetmiş güvenlik kamerası, kavgadan hemen önce bazılarının yüzü maskeli ve kesici ve delici aletler taşıdığı ülkücü grubun fakültenin öğrenci girişinden çıktığını göstermektedir. Kamera görüntülerine göre Çakıroğlu, olay esnasında elinde "sopa veya benzeri" bir alet taşımaktaydı.

Kavga kayıtlara göre saat 16.45'te başlamıştır. Yaklaşık 3 dakika süren karşılıklı taş atmadan sonra grubun Edebiyat Fakültesi önündeki kafeye doğru ellerinde sopalarla ilerlemesi, karşıt görüşlü grupta yer alan öğrencilerin kaçmasına ve bir kısmının ise kafeye girmesine yol açmıştır. Kafeye giren karşıt görüşlü öğrenciler arasında elinde sopa olduğu tahmin edilen ve daha sonra hüküm giyecek Nurullah Semo’nun da yer aldığı görülmüştür. Kamera kayıtları, Çakıroğlu'nun da dahil olduğu kişilerin karşıt görüşlü öğrencileri darp ettiğini, saat 16.55'te ise elindeki parlak aleti sallar vaziyette birkaç arkadaşı ile birlikte karşıt görüşlü öğrencilerin de bulunduğu Ege Kafe'ye girdiğini göstermektedir. Kafedeki kameranın hard diski ile yaşanan problemlerden ötürü içeriden bir görüntü yoktur.

Çakıroğlu, tam 30 saniye sonra kafeden çıkarken görüntülenmiştir. Çakıroğlu'nun bacak bölgesinden kan aktığı ve yaralandığı kaydedilmiştir. Çakıroğlu'nun bacak bölgesine mont ile tampon uygulandığı ve daha sonra kendinden geçmesi üzerine arkadaşları tarafından taşındığı gözlemlenmektedir.

İzmir İl Sağlık Müdürlüğü'ne göre ilk ambulans isteği saat 16.56'da 112'nin aranmasıyla meydana geldi. İlk ambulans merkezden 16.59’da hareket etti ve genel vücut ve kafa travması olan Mevlan Duygu'yu Ege Üniversitesi’ne nakletmek üzere 17.08'de olay yerinden ayrıldı. Saat 17.14’te olay yerine varan 2. ambulans ortamdaki kargaşa nedeniyle vakaya saat 17.15’te ulaşmıştır. Kesici delici alet yaralanması olan Çakıroğlu'na CPR uygulayarak Ege Üniversitesi’ne nakletmek üzere saat 17.17’de olay yerinde ayrılmış ambulans, saat 17.25’te Ege Üniversitesi’ne ulaşmıştır. Çakıroğlu hastanede ex duhul (sağlık kurumlarına hastanın ölü olarak getirilmesi) olarak kaydedilmiştir. Daha sonra gelen ambulanslar 3 adet daha vakaya müdahale ederek hastanelere nakletmiştir. Daha sonra hüküm giyecek Nurullah Semo, batına nafiz (karın bölgesinde) kesici delici alet yaralanması ön tanısı ile Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne sevk edilmiştir. Sezgin Yılmaz adlı karşıt görüşlü öğrencinin satırla yaralandığı kaydedildi.

İki taraf da kavgayı başlatanın karşı taraf olduğunu iddia etmiştir. "Yurtsever devrimci öğrenciler" adlı Kürt siyasetine yakın olarak tanımlanmış taraf, ülkücülerin olay günü okula ellerinde satır, bıçak gibi kesici aletlerle geldiklerini söylemektedir. Ülkücüler ise Fırat Çakıroğlu'nu eğitim fakültesindeki formasyon dersine giderken korumak için onunla okula gidildiğini ve kendilerinin saldırmadıklarını iddia etmektedir. Okulda toplanmış ülkücü sayısı Ülkü Ocakları İzmir Başkanı Bilgehan Ağbaba'ya göre "40-50 veya 50-60 civarı" kişi, Evrensel'e göre ise 200 kişidir.

Olay sonrasında olay anını gösteren güvenlik kamerası görüntülerinin savcılığın soruşturma dosyasına gizlilik kararı getirmesi nedeniyle kamuoyuyla paylaşılmaması eleştiriye tabi tutuldu. Kavgada, olayın meydana geldiği kafenin güvenlik kamerası görüntülerinin bulunduğu hasarlı hard diski inceleyen Jandarma Kriminal Laboratuvarı görevlileri, bir sonuç elde edemedi.

İlk duruşma 26 Kasım 2015'te 2'nci Ağır Ceza Mahkemesi'nde gerçekleşti. Çakıroğlu'nun ailesi avukat Hakan Doğru tarafından temsil edildi. Semo'yu temsil eden avukat Zeynep Sedef Özdoğan, iddianamesinde olayı kaydetmiş olduğu düşünülen kafedeki kameranın hard diskinin sağlam teslim edildiğini, ancak savcılıkta kırıldığını söyleyerek iddianamenin, Cumhuriyet Savcılığı'na iadesini, Nurullah Semo'nun de serbest bırakılmasını talep etti. Bu salonda gerginliğe yol açtı. Çakıroğlu'nun babası Fuat Mahir Çakıroğlu, eliyle izleyicilere sakin olması telkininde bulunup, "Tahrik ediyorlar beyler" dedi. Duruşma savcısının bu talebi kabul etmediğine yönelik açıklama yapması, salonda bulunanlarca alkışlandı. Mahkeme heyeti, iddianamenin iadesi talebini oybirliğiyle reddetti. Duruşmayı salonda MHP Grup Başkanvekili Oktay Vural, İstanbul Milletvekili Atilla Kaya, Ülkü Ocakları Genel Başkanı Olcay Kılavuz, MHP eski milletvekili Aslan Savaşan ile çok sayıda ülkücü kişi izledi.

Semo, savunmasında hiçbir partiye ve gruba üye olmadığını, hiçbirinin kapısından içeriye girmediğini ayrıca iddianamede yer alan örgüte (PKK/KCK gençlik örgütlenmesİ YDG-H [Yurtsever Devrimci Gençlik-Hareketi]) bağlılığını da kabul etmediğini söyledi ve Çakıroğlu ailesine baş sağlığı diledi. Baba Fuat Mahir Çakıroğlu, bu ifade üzerine "Şerefsiz" diye bağırdı, ardından da "Benim oğlum milliyetçi Türk çocuğuydu. Fırat'ın yanına nasıl gideceksin? Bekliyorum yanına gideceğin günü. Oğlumdan ne istedin? Üç ay kalmıştı okulunu bitirmesine" dedi. Bu Fuat Mahir Çakıroğlu'nun salon dışına çıkartılmasına neden oldu. Semo, grubun başındaki Fırat Yılmaz Çakıroğlu ve arkasından gelen grubun, kendisine saldırdığını, sopalarla, demir çubuklarla ve delici aletlerle yaralandığı da ileri sürdü.

Cinayetin sanığı Nurullah Semo, 880 gün süren yargılanma döneminden sonra "terör örgütü üyeliği" suçundan 15 yıl, "kasten öldürme" suçundan müebbet hapis cezasına çarptırıldı. Diğer sanıklardan İsmail Bedir'e yaralama suçundan 2 yıl 7 ay 15 gün, Sezgin Yılmaz'a 3 yıl 7 gün hapis cezası verildi. Sanıklardan 29'u ise beraat etti. Daha sonra "terör örgütü üyeliği" suçu kararı İzmir Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bozularak "devletin birliğini ve ülkenin bütünlüğünü bozmak" suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çevrildi.

Semo, Mart 2018'de tutuklu yargılandığı İzmir Kırıklar F Tipi Cezaevi’nden Bolu Cezaevi’ne nakledildi. Özgürlükçü Hukukçular Platformu Semo'nun sevk esnasında fiziksel şiddet ve çıplak aramaya maruz tutulduğunu iddia etti. Gazete Karınca'nın haberine göre 2018 yılında Semo 9 aydır tecritte tutulduğunu belirterek, kendisine sistematik işkence uygulandığını iddia etti. Kendisine fiziksel şiddet uygulandığını öne süren Semo, bir gardiyanın ölüm tehdidi ettiğini iddia etti. Bu iddialar ise avukatların ve tutuklu Semo’nun anlatımlarının gerçek olmadığı belirtilerek Bolu F Tipi Ceza İnfaz Kurumu yetkililerince reddedildi.

Nurullah Semo'nun davasına ek olarak 2 diğer sanığın "yaralama" suçundan hüküm giymeleri kararlaştırıldı, geriye kalan 29 sanık ise tüm suçlardan beraat etti. Ocak 2023'te tutuksuz yargılanan Cihat Babatonguz'un "devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmak" suçundan ağırlaştırılmış müebbet, "kasten öldürme" suçundan ağırlaştırılmış müebbet, "silahlı terör örgütü faaliyeti çerçevesinde öldürmeye iştirak" suçundan 15 yıl hapis cezasına çarptırılmasına karar verildi ve Babatonguz tutuklandı. Babatonguz savunmasında "O kafenin içinde onlarca insan varken ben yargılanıyorum. Fırat'ı tanımıyorum. Nurullah'ı ise o kafede görüyordum. Ayvalık’ta yaşıyorum. İstesem yarım saatte Midilli'ye kaçarım ama gitmiyorum. Suçsuzum" diyerek beraatini talep etti.

Çakıroğlu'nun öldürülmesine ilişkin, "görev ve yetkilerini kötüye kullandıkları" öne sürülerek fakülte yetkililerine dava açıldı. Olayın gerçekleştiği zamanda rektör olan Candeğer Yılmaz'ın avukatı, olayın öngörülemez olduğunu ve emniyetin ihmali bulunduğunu ileri sürdü. Diğer sanık avukatları da müvekkillerinin tedbirsizliği ve sorumluluğu olmadığını iddia etti. Yargılama sonunda hakim, sanıklar Yılmaz ile Edebiyat Fakültesi dekanı Ersin Doğer'in "görev ve yetkinin kötüye kullanılması" suçunu değil "görevi ihmal" suçunu işlediklerini hükmetti ve sanıkların bu suç için 10'ar ay hapis cezası alması kararlaştırıldı. Cezaları 8 ay 10'ar gün hapis cezasına indiren hakim, cezaların 250'şer gün adli para cezasına çevrilmesini ve cezanın 20 biner lira olarak belirlenmesini kararlaştırdı. Sanıklardan genel sekreter Mehmet Bülent Özkan ve Rektör yardımcısı Atilla Silkü'nun ise beraatine karar verdi.

Fırat Çakıroğlu'nun öldüğü kavganın ardından Türkiye'nin çeşitli kentlerinde protesto gösterileri düzenlendi. Eylemler kapsamında Halkların Demokratik Partisi'nın bazı il binalarına yönelik saldırılar düzenlendi. Olay sonrasında Ankara Üniversitesi Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesi'nde de ülkücü ve solcu öğrenciler arasında çatışma çıktı ve yaralanma olayları meydana geldi. Üniversite rektörlüğünün kararıyla okulda üç gün tatil edildi.

HDP yetkilisi Cavit Uğur HDP'nin olayla ilişkili sorumluluğu hakkında "En ufak ne hukuki, ne toplumsal bir sorumluluğumuz yok, dışarıdan bir grup, arkadaşlarımı linç etmek için gelmiş ve olay cereyan etmiştir. Aslında eğer özel bir kışkırtma olmazsa, olay kendi mecrasında bir sükûnete kavuşur. Bir normalleşmeye doğru gitmek gerekiyor" açıklamasında bulundu ve olayların arkasında "devlet veya polisin" olduğunu iddia etti. Devlet Bahçeli, Çakıroğlu'nun ölümünden sonra yaptığı bir konuşmada, "Milliyetçi hareketi sokağa çekmek için plan varsa bunu düşünenlerin hesabı tutmayacaktır" dedi. Ülkü Ocakları yerel yöneticisi Bilgehan Ağbaba yaşanan olaylardan Çözüm Süreci'ni sorumlu tuttuğunu belirtti.

Ölümü üzerine Fırat Çakıroğlu'nun adı, Bornova'da bir ilkokula, Tarsus'ta adına açılan spor merkezine, Nazilli'de bir parka verilmiştir. Elvankent'te de adına bir hatıra ormanı oluşturulmuştur. İzmir'in Menderes ilçesinde bir spor tesisine ve Aliağa ilçesinde yapılan bir parka, Adana, Yumurtalık'ta bir parka. Manisa'da bir kavşağa adı verilmiştir.