Ramazan Bayramı

Ramazan Bayramı, Şeker Bayramı ya da İftar Bayramı (Arapça: عيد الفطر Îdü'l-Fitr, Farsça: عید فطر Îd-ı Fitr), İslam âleminde oruç tutma ayı olan Ramazan ayının ardından üç gün boyunca kutlanan dinî bir bayramdır. Hicri takvime göre onuncu ay olan Şevval ayının ilk üç gününde kutlanır. Bayramdan bir önceki gün Ramazan ayının son günü olan arifedir.

Hicri takvim bir ay takvimi olduğu için yıllar güneş temelli miladi takvimden 11-12 gün kısadır. Bu nedenle Ramazan Bayramı her sene bir önceki seneden 11-12 gün daha erken kutlanır. Yaklaşık olarak her 33 senede bir Ramazan Bayramı aynı günlere tekabül eder.

Ramazan Bayramı: Bayram Ramazan ayının sonunda kutlandığı için bu isimle anılır. Ramazan kelimesi Arapça bir sözcük olan ramaḍ ("kuru sıcak") kökünden gelir. Bunun nedeni muhtemelen Ramazan orucu ibadeti ilk uygulanmaya başlandığında yaz aylarına tekabül etmesidir.

Şeker Bayramı: Bayramın Osmanlı dönemindeki adı olan "Iyd-ı Fıtır" isminden Türkçeleştirilmiştir. Iyd bayram demektir. "Oruç açma" anlamına gelen Fıtır ise "fıtır sadakası" ya da "fitre" olarak bilinen ve zengin Müslümanların bayram sonrasına bırakmamak şartıyla yoksullara vermesi vacip olan sadakadır. "Şükür sadakası" olarak da bilinir. Bir iddiaya göre bu "şükür" kelimesi zamanla "şeker"e dönüşmüştür. Bir başka iddiaya göre ise, Şeker Bayramı adı Ramazan Bayramına hurma ve şekerleme yiyerek başlama geleneğine dayanır.

Ramazan Bayramı ve Şeker Bayramı adlandırmaları Türkiye'de zamanla politik zemine de kaymış bir tartışma konusu olmuştur. Ramazan Bayramı adını savunanlar bayramın dini kaynağı ve özünden uzaklaşma olduğu gerekçesiyle Şeker Bayramı adını tercih etmezler. Şeker Bayramı adını savunanlar ise, bu ismin iddia edildiği gibi Cumhuriyet döneminde dayatılarak değil, Osmanlı döneminde başlayarak ve tarihî adlardan evrilerek günümüze geldiğini ve aksine bunu tersine çevirmeye çalışmanın dayatma olduğunu söylerler.

Ramazan veya Şeker Bayramı hicretin ikinci yılından sonra kutlanmaya başlandı. Bu bayramda yapılması gereken tüm törenler ve ibadetler Muhammed tarafından düzenlendi. İlk Ramazan Bayramı ile ilgili işlemler de onun tarafından yapıldı.

Ramazan veya Şeker Bayramı Ramazan ayı boyunca tutulması farz kılınan orucun da sonunu ifade eder. Ramazan Bayramının ilk günü aynı zamanda Şevval ayının birinci günüdür ve bu günde oruç tutulmaz.

Ramazan Bayramının ilk gününde camilerde bayram namazı kılınır. Bayram namazını genellikle erkekler kılar. Bayram namazından sonra ise hutbe okunur. Bayram boyunca Müslümanlar eş, dost ve akraba ziyaretleriyle birbirlerinin bayramını kutlarlar. Bu ziyaretler esnasında genellikle kolonya, tatlı ve şekerlemeler ikram edilir.

Bayramda bakımlı ve temiz olmak âdettendir. Herkes en yeni kıyafetlerini giymeye çalışır. Ramazan Bayramında çocuklara ailelerin bütçesi elverdiğince yeni kıyafetler alınır. Bazı büyükler ellerini öpen çocuklara hediye veya harçlık verirler. Çocuklar ufak gruplar hâlinde kapı kapı dolaşarak şekerleme toplarlar.

Müslüman nüfusa sahip ülkelerde arife günü ve Ramazan Bayramını kapsayan günler resmî tatil ilan edilir. Diğer ülkelerde farklı uygulamalar olmakla birlikte İslam ülkeleri dışındaki bazı büyük firma ve devlet kurumları Müslüman çalışanlarına bayram izni verir.

Şeker Bayramı'nın Hicri takvime göre tarihi her zaman aynı olmasına rağmen, Miladi takvime göre tarihi her yıl yaklaşık olarak 11 gün daha erken gelir, çünkü Hicri takvim ay temelli, Miladi takvim ise güneş temellidir. Bu nedenle, eğer Şeker Bayramı, bir Miladi takvim yılında ilk on gün içinde denk gelirse, aynı Miladi takvim yılında son on gün içinde ikinci bir Ramazan Bayramı olur. Bu durum 2000 yılında gerçekleşmiştir. Miladi takvim tarihi, yeni ayın yerel görünürlüğüne bağlı olarak ülkeler arasında değişebilir.