Karaköy

Karaköy, İstanbul'un Beyoğlu ilçesine bağlı semt. Bankaları ve iş hanlarıyla ünlü en eski ticaret merkezlerinden biridir. Eski Galata semtinin modern adıdır. Tarih boyunca bir liman ve ticaret merkezi olma özelliğiyle ön plana çıkmıştır. Boğaziçi'nin Avrupa tarafında Haliç'in ağzında yer alır. Karaköy, şehrin çok tarihsel bölgelerinden ve en eskilerinden biridir. 19. yüzyılın son çeyreğinde Osmanlı Devleti'nin finans merkezi haline gelmişti. Bugün ise, önemli bir ticaret ve ulaşım merkezidir.

Bölge Karaköy Meydanı'ndan kendisini çevreleyen semtlere bağlanır. Güneybatıda Galata Köprüsü Karaköy'ü Eminönü'ne bağlar. Tersane Caddesi batıda Azapkapı'ya, Voyvoda Caddesi kuzeybatıda Şişhane'ye, Yüksek Kaldırım Caddesi kuzeyde Beyoğlu'na, Kemeraltı ve Necatibey Caddesi kuzeydoğuda Tophane'ye açılır. Karaköy bölgesi 19. yüzyılda, bankaların ve sigorta şirketlerinin toplanma yeriydi. Ayrıca günümüzde mekanik, elektrik, elektronik ve su tesisatı ekipmanlarının kolaylıkla bulunabileceği yerlerden biridir.

Karaköy, Bizans zamanından beri bir liman alanına sahipti. Haliç'in kuzey sahili yerleşim için ayrıydı. Yaklaşık 1000 yılı civarında, Bizans İmparatoru Cenovalı tüccarlara bu bölgede yerleşme ve iş yapma iznini vermiş ve garantilemişti. Cenovalılar kendilerini ve ambarlarını korumak için dayanıklı istihkamlar yaptılar. Ceneviz duvar kalıntıları hâlâ görülebilir. Fakat Galata Kulesi onların içinde görülebilen duvarlardaki en yüksek ve en kuvvetli noktadır. 15. yüzyılda Galata bir İtalyan şehrine benziyordu.

1453'te İstanbul'un Fethi'nden sonra, bölge üç yerleşim kategorisine sahipti; Ceneviz, Venedik ve Katalan tüccarları; Ceneviz ve Osmanlı vatandaşları ile Rum, Ermeni, Gürcü ve Yahudiler. Nüfus kompozisyonu kısa zaman içinde değişti. 1478 nüfus sayımı'na göre bölgenin hemen hemen yarısı Müslüman idi.

1500 yılından itibaren, daha çok İspanyol engizisyonundan kaçan Sefarad Yahudileri buraya yerleşti. Karaköy, 1854-1856 Kırım Savaşı için savaşmaya gelen Avrupalıların ikinci akınına maruz kaldı. Savaş için gelen Büyük Britanyalı, Fransız ve İtalyan birleşik güçlerinin akınıydı. Rıhtım eksikliği, ordunun ve askeri ekipmanlarının boşaltılmasını zorlaştırdı. Bir Fransız şirketi 1879'da Karaköy'e bir iskele yapmak istedi, ancak 1895 yılında bitirilecekti.

19. yüzyılın son on yılında Karaköy kendini bankacılık bölgesi olarak geliştirdi. Osmanlı Bankası buraya merkezini kurdu. İtalyan ve Avusturya sigorta şirketleri şube ofislerini açtılar.

20. yüzyılda ticaret aktivitelerinin artması ile liman gümrük binaları, yolcu terminali ve deniz antreposu ile genişledi. Karaköy ayrıca, iskele boyunca yer alan Yunan tavernaları ile meşhur hale geldi. Ekim Devrimi (1917) sonrası Rusya'dan kaçan binlerce Beyaz Rus bu alana geldi ve yerleşti.

Karaköy, bugün uluslararası ve şehir içi yolcu trafiğinde büyük taşımacılık merkezidir. Galata Köprüsü Karaköy ile tarihî yarımadayı birbirine bağlar, köprü üzerinden geçen tramvay hattı Bağcılar-Kabataş arasında çalışır ve Karaköy istasyonu bulunur. Yeraltı füniküler hattı (Tünel) 1875 yılından beri insanları Karaköy'ün alt ucundan İstiklal Caddesi'ne taşır.

Karaköy Limanı'ndan feribotlar, Karadeniz limanları; Odessa, Yalta, Sivastopol, Kırım, Kezlev, Herson, Novorossisk, Köstence çalışır. Büyük lüks seyahat gemileri Akdeniz limanlarından Atina, Dubrovnik, Civitavecchia ve Venedik limanlarına seyrederler.

Yüzyıllardır aktif bir iş merkezi olan Karaköy, İstanbul'un en önemli ticaret merkezidir. Tersane Caddesi etrafındaki Perşembe Pazarı'nda bütün çeşitli makine parçaları ve aletler satışa sunulur. Elektrik parçaları satan dükkânlar Voyvoda Caddesi'nde yer alır. Kemeraltı Caddesi'nde çeşitli tesisat malzemeleri bulunabilir. Selanik Pasajı, Karaköy alanının alışveriş merkezidir. Dükkânlar elektronik parçalar üzerinde ihtisaslaşmışlardır. Üzerinden yoğun trafiğin geçtiği bir yeraltı çarşısı olan Karaköy Alt Geçidi, Karaköy İskelesi'ne alttan ulaşımda emniyetli bir geçiş sağlar. Karaköy, ayrıca deniz ürünleri, börek, muhallebi ve baklava yemek için popüler bir yerdir. Çeşitli küçük balık restoranları, pub ve kafeler Galata Köprüsü'nün Karaköy tarafında yer alır. Yolcu terminal binasında yer alan Liman Lokantası akşam yemeği ile meşhurdur. İstanbul'un genelevleri de Karaköy'dedir.

Karaköy'de, çeşitli eğitimsel ve dinsel yerler Latin-Katolik, Rum-Ortodoks, Ermeni ve Bulgar kiliseleri, zamanında Gürcüler tarafından da kullanılan sinagog ve Yunan, Yahudi, Fransız, İtalyan ve Avusturya okulları var olup kendi tarihsel kozmopolit karakterlerini yansıtırlar. Karaköy'de Avrupalı toplulukların bıraktığı zengin büyük tarihsel anıtlar bulunur. Bu eserler, Osmanlı döneminden beri zenginleşmektedir.

Kamondo Merdivenleri, zengin bir Sefarad Yahudisi banker Abraham Camondo (1785-1873) tarafından yaptırılmış olup Barok stilinde yapılmıştır. Voyvoda Caddesi'nden tepeye, şık, 19. yüzyıl mahallelerine tırmanılır.

İstanbul Modern Türkiye'nin 2004 yılından beri çağdaş sanatlara adanan ilk ve tek özel müzesi, yenilenen eski deniz antreposu No.4 de ev sahipliği yapar.

Arap Camii, (Arap Mosque), kare formlu minareye sahip olup İstanbul'da kiliseden camiye çevrilen en eski kilisedir. İspanyol Engizisyon'undan kaçan Arap göçmenler tarafından kullanılıyordu.