Alberto Giacometti

Alberto Giacometti (10 Ekim 1901 - 11 Ocak 1966) Paris Ekolü'ne dahil olan İsviçre asıllı heykeltıraş, ressam, resim çizimcisi ve estamp hazırlayıcısı. Alberto Giacometti Ekim 1901'de İsviçre'nin İtalyanca konuşulan bölgesinde doğmuştur. Babası tanınmış bir post-empresyonizm akımına bağlı bir ressamdı. Alberto ailenin dört çocuğundan en büyüğü idi; diğer kendinden küçük kardeşi Diego ile hayatında her zaman çok yakın olmuştur ve diğer bir kardeşi ise bir mimardır. Alberto çocukluğundan beri sanata büyük ilgi göstermiştir. Alberto sanat öğrenimini İsviçre'de Cenevre Güzel Sanatlar Okulu'nda yapmakla beraber önemli çalışmalarını Paris'te yapmış ve burada gelişen önemli sanat akımları olan Sürrealizm, Ekspresyonizm, Kübizm, Formalizm akımlarında önemli katkılarda bulunmuştur.

Giacometti İsvicre'de İtalya sınırı yakında İtalyanca konuşulan bir bölgedeki Stampa sehrinin Borgonova adli bir koyunde dogmustur. Babasi, Giovanni Giacometti, İsviçre'de adı iyi bilinen bir Post-empronisyonist ekole bağlı ressamdı. Giacometti daha küçük yaşta sanatla meşgul olmaya başladı; çizgi resim, tablo resim ve heykel ile ugraşmaya çok erkenden başladı. 1919-1920'de Genevre'de Guzel Sanatlar Okulu'nda sanat egitimi aldı ve sanat egitimine 1910-1921'de İtalya'da devam etti. 1922'de sanat egitimine devam etmek için Paris'e gitti. Önce sanatçı Archipenko'nun studyosuna devam etti. Sonra 5 yıl suren bir donem için heykeltıras Auguste Rodin'in bir çalışma arkadaşı olan heykeltıraş Antoine Bourdelle'in atölye asistanlığını yaptı.

İlk tek kişilik sergisini 1927'de Zurih'de Galerie Aktuaryus'te yaptı. Bourdelle'in atölye asistanı iken Giacometti kübizm ve sürrealizm akımlarına uyarak eserler hazırladı. Sanat hayatında bu döneminde çok şiddetli huzursuzluk duyma krizleri geçirerek sanatının şeklini değiştirerek polikrom heykeller, kafesler, erotik kinetik nesneler, hemen hemen abstre nesneler ve diğer stiller denemelerine girişti. 1930-1935 arasında Gerçeküstücülük akımına dahil oldu ve "gerçeküstücü" heykeltıraşların basta geleni olarak sayılmaya başladı. Bu sırada Paris Ekolu'nun diğer ünlü sanatçı üyelerinden Joan Miro, Pablo Picasso ve Balthus ile yakın sanat ve şahsi arkadaşlıkları kurdu.

1934-1935'te stilini yeniden degistirerek heykelerini yeni insan modeller kullanarak yapmaya başladı. Fakat yaptığı heykellerin boyutu gittikçe küçülmeye başladı ve heykelleri o kadar küçüldü ki nerede ise heykel olma niteliğini kaybetti. 1938 ve 1939 da Giacometti heykelerinin konusunu insan büstüne dönüştürdü ve modelin bakışına konsantre etti. İkinci Dünya Savaşı'nda yine ülkesi İsvicre'ye gitti ve 1941-1945'te Genevre'de yaşadı. Savaştan sonra tekrar Paris'e döndü. Giacometti 1935 ile 1945 arasında hiçbir sergiye katılmamıştır.

1961'de ABD "Pittsbourgh International Heykelcilik Birinci Ödülü" verildi. 1962'de Giacometti "Venedik Biennale"'de "Heykelcilik için Büyük Ödül"e layık görüldü. 1964'te "Resim için Guggenheim International Ödülü" verildi. Bu ödüller ona uluslararası ün getirdi. Bu yıllarda Giacometti'nin eserleri için cok sayıda Avrupa şehirlerinde büyük şahsi sergilerde gösterildi. Bu uluslararası popülaritesine dayanarak sağlığı pek iyi olmamakla beraber 1965'te Atlantik'i geçerek New York Museum of Modern Art'daki sergiden başlayarak diğer büyük ABD şehirlerinde kendi eserleri için açılan sergilere şahsen katıldı.

Bu enternasyonel ün kazanmasına ve eserleri sanat piyasalarında çok talep de olmakla beraber Giacometti yaptığı model heykelleri hemen bitirip satmayıp tekrar tekrar geri donerek yenislestirip degistirmekle hatta tahrip edip atmakla ugrasmaktaydi. Giacometti bu arada eserlerinin fotolarini ve baski kopyalarini sinirli bir sekilde yayinlamaya basladi. Bu sinirli baskilar en onemli eserlerini acikca gostermekte ve her edisyon 30 taneden fazla basilmamistir ve 1970'te bile bu eserler sanat piyasasinda cok nadir bulunur olmuştur. En son eseri olarak "Paris sans fin (Sonsuz Paris)" adi altinda basilan kitaba metni sagladi ve bilip yasamis oldugu yerler hakkindaki hatiralara dayanan 150 tasbaski imaj ihtiva etmekteydi.

2007'de Giacometti'nin dul karisinin mirasinin idarecisi olan Fransiz Disisleri Bakani "Roland Dumas" miras olarak kalan Giacometti eserlerini varislere bildirmeden gizlice bir sanat eseri saticisi, Jacques Tajana'a satmasi dolayisiyla yargilandi ve her ikisi de suclu bulunarak varislerin Vakfina buyuk bir meblag (€850,000) odeme yapma cezasi verildiler.

Giacometti "Gerçeküstücü Akimi"'na ana katkida bulunan sanatcidir. Buna ragmen eserelerini siniflandirip degerlendirmek gayet zordur. Bazi kritikler bu eserleri formalist olarak gormekte; diğerleri ayni eserleri ekspresyonist ve hatta "hisler bloku" ifade eden eserler olarak gormektedirler. Gerçeküstücü sanat grubundan ayrildiktan sonra modele dayanan heykeller yaptigini aciklamakla beraber, yaptigi bir eser dogayi aynen aksetirmeyi hedef almamaktadir ve ortaya cikardigi eser eserin dayandigi modele Giacometti'nin hissi duygularinin ne oldugunu ifade eden bir nesne olmaktadir. Modelinin heykelini kendinin modeli her turlu hisleriyle nasil gordugunu herkese gostermek için hazirlamistir. Insan figurun oldugu gibi degil heykelcinin bu modelin yaptigi golgesini sanatcinin gordugu gibi yapıldığını ifade etmiştir. Diğer taraftan eserleri kendine nasil baktigini kendini nasil hisedip gordugunu ifade etmektedir.

Amerikan felsefecisi William Barrett yazdigi bir eserde Giacometti'nin figurlerinin 20. yuzyildaki modernizm ve varoluşçuluk felsefi görüşlerinin modern hayatın giderek daha anlamsiz ve bos oldugunu aksettirdigini bildirmekte ve "Günümüzün butun heykelleri, ayni gecmisteki heykeller gibi, bir gun parcalanip kaybolup gideceklerdir.... Bunun için kisinin eserini bu en kucuk koseye girebilecek sekilde yapmasi ve cisminin her zerresini hayatla doldurmasi gerekmektedir demektedir.