SalihHub/Wikipedia-TR-2023-Embedded-Dump huggingface dataset:
Hattiler

Hattiler (URUHa-at-ti), M.Ö. 2500-2000/1700 yıllarında Anadolu'da yaşamış bir uygarlık. Anadolu Yarımadası'nın bilinen en eski adı Hatti ülkesi'dir. İlk defa Mezopotamya yazılı kaynaklarında Akad sülalesi döneminde (M.Ö. 2350-2150) kullanılan bu adlandırma, M.Ö. 7. yüzyıl Asur yıllıklarında görüldüğü üzere, M.Ö. 630 tarihlerine değin süregelmiştir. Böylece Anadolu en az 1.500 yıl boyunca Hatti ülkesi olarak tanındı. Bu ad o denli yerleşmişti ki Anadolu'da Hattilerden sonra yaşayan Hititler yaşadıkları ülkeden söz ederlerken, Hatti ülkesi deyimini kullandılar. Bu ve bazı arkeolojik bulgular nedeniyle uzun yıllar boyunca Hititler ve Hattilerin aynı ırk ya da akraba ırklar oldukları varsayıldı.

Hititlerin Hattuşa tabletlerini ilk okuyan filologlar, hep bu tabire rastladıkları için bambaşka bir dil konuşan bu yeni kavme de Hatti adını taktılar. Oysa sonradan yine tabletlerden Hint-Avrupalı bir kavim oldukları anlaşıldı. Kussar kentinde yaşayan yönetici sınıfın bir araya getirdiği halk kendini Nesice konuşan Nesililer olarak anıyordu. Ancak Hitit biçimindeki adlandırma, bilim çevrelerinde yayıldığı için kalıcı oldu. Kaldı ki kendilerini Nesili olarak adlandıran bu grubun yanı sıra Anadolu'da Luviler ve Palalar adı ile tanınan gruplar vardı.

Zaten filologlar Hatti sözcüğünü olduğu gibi almayıp, onun Ahd-i Atik'de zikredilen "Heth" ve "Hittim" şeklinden esinlenerek Almanca Die Hethiter, İngilizce The Hittities, Fransızca Les Hittities ve İtalyanca Gli Ittiti deyimlerini ürettiler. Türkçede önceleri Eti sözcüğü kullanıldı, şimdi ise Hitit deyimi yerleşti. Burada yanlış kullanılan bir adlandırmaya işaret etmek yerinde olacaktır. Birçok bilim insanı bir zamanlar doğru olduğu sanılan, ancak şimdi isabetsiz olduğu anlaşılan "Proto-Hitit" ya da "Proto-Hatti" deyimlerini alışkanlık sonucu hâlâ kullanmaktadırlar. Hatti yerine "Proto-Hitit" tabiri kullanıldığı takdirde Hititlerin Hattilerden geldiği izlenimi ortaya çıkar. Oysa söz konusu iki halk birbirinden dil ve ırk bakımından tamamıyla ayrıdır. Hele adı Hatti olan kavmi "Proto-Hatti" diye anmak büsbütün anlamsızdır. Ancak kültürel açıdan bakıldığına Anadolu Hatti sanatının Hititler tarafından alındığını ve köklü Hatti geleneğinin Hititlerde yaşadığını görürüz. Hatti yer isimleri, şahıs isimleri ve efsaneleri Hitit kültüründe yer almıştır. Gerek Alaca Höyük, gerekse son yıllarda yapılan arkeolojik kazılar, Hatti kültürünün gücünü ortaya koymaktadır. Anadolu'ya ne zaman geldikleri bilinmeyen, belki dağınık gruplar hâlinde gelmiş olan Hititler, bu gücün bir parçası olmuşlardır. Hitit Krallığı'nın hâkim yönetici sınıfı olan ve Hatti geleneği taşıyan Hitit kralları, Anadolu'yu teokratik tabanlı bir feodal yapı içinde yönetmişlerdir.

Anadolu'daki Hatti beylikleri bir protohistorya (ön tarih) uygarlığıdır. Başka bir deyişle onlar henüz yazı kullanmadıkları için tarihsel sürece ait değildirler. Ancak bu beyliklerin konuştuğu dil, inandıkları din, yaşattığı örf ve âdetleri hakkında Hititler yolu ile birçok bilgiye sahip bulunmaktayız. Bu nedenle Hatti beylikleri ön tarih (protohistorya) uygarlığının güzel bir örneğidir.
Tōyō Miyatake

(doğum adı: Toyoo Miyatake 宮武 東洋男 - Miyatake Toyoo, 1895; Zentsuūji, Kagawa, Japonya - 1979; Los Angeles, Kaliforniya, ABD), Japon asıllı Amerikalı fotoğrafçıdır.

1895 yılında Japonya'nın Shikoku Adasında bulunan Kagawa iline bağlı Zentsūji şehrinde dünyaya geldi. 1909 yılında daha önce ABD'ye göç etmiş olan babasının çağrısı üzerine ABD'nin Kaliforniya eyaletinin Los Angeles şehrine göç etti. 1916 yılında Japon asıllı Amerikalı fotoğrafçı Harry K. Shigeta'dan fotoğraf tekniklerini öğrendi. 1923 yılında Los Angels'te bulunan Tōyō studio adlı bir fotoğraf salonu satın aldı. 1932 yılında Asahi Shimbun gazetesinin talebi üzerine Los Angeles'te düzenlenen Olimpiyat görüntüledi.

Japon İmparatorluğu'nun II. Dünya Savaşı'na katılmasından sonra 1942 yılında eşi Hiro ve çocukları Archie, Robert, Richard ve Minnie ile birlikte Manzanar Toplama Kampı'na gönderildi. Kampa gizlice soktuğu lens ile kendisi gibi kampa gönderilen bir marangozdan rica ederek yaptırdığı ahşap kutudan özel fotoğraf makinesini yarattı ve izinsizce fotoğrafları çekti. Kampı ziyaret eden fotoğrafçı Ansel Adams ile tanıştı ve daha sonra kampın resmî fotoğrafçısı oldu.

Savaştan sonra Los Angeles'in Little Tokyo mahallesine döndü. Tekrar kendi fotoğraf salonunu açtı ve Rafu Shimpo gazetesi için çalıştı. 1971'de eşi Hiro'nun ölümünden sonra Monterey Park'ın karşısında oturan kızı ve onun ailesinin evine taşındı. 1979'da Ansel Adams ile birlikte Two Views of Manzanar adlı eseri yayınladı.

Tōyō'nun ölümünden sonra en büyük oğlu Archie, Toyo Miyatake Stadio'yu işletti ve 1985 yılında, San Gabriel Valley'e taşıdı. İkinci oğlu Robert, South Pasadena'da kendi fotoğraf salonunu açtı. Üçüncü oğlu Richard, önce Toyo Miyatake Stadio'da çalıştı ve daha sonra başka bir fotoğraf salonuna geçti. En küçük çocuğu ve tek kızı olan Minnie de Toyo Miyatake Stadio'da çalıştı. Günümüzde Toyo Miyatake Studio Alan Miyatake tarafından işletilmektedir.

Junichi Suzuki, Rumi Kashiwabara, Izumi Akiyama, Tōyō Miyatake, Tōyō Ojisan no Camera - Shashinka Miyatake Tōyō to senjika no zai bei nikkeijintachi (東洋おじさんのカメラ―写真家・宮武東洋と戦時下の在米日系人たち). Tokyo, Bungeishunjū, 2009.
Histria

Histria (Grekçe: Ἰστρίη), ya da Istria, Istros () yahut Istropolis (), günümüz Romanyasının Karadeniz sahillerindeki İstria şehrinde bulunan antik bir şehirdir.

İyonya'nın Milet şehrinin kolonisi olarak MÖ 7. yüzyılda kurulan şehir ismini Tuna nehrinin kollarının Yunanca adlandırılışı olan Istros kelimesinden almaktadır. Pers-Yunan savaşları sonrası 5. yüzyılda sikkelerin basıldığı ve mimari anlamda en yoğun aktivitelerin yaşandığı Histria, 4. yüzyılda İskitlerce ele geçirilmiş, İskender ile birlikte Makedon kontrolüne geçmiştir. MÖ 1. yüzyılda Roma kontrolü altına girmiştir. Bu ara bir dönem yakın kavimleri emri altına toplayarak bir birlik oluşturmak isteyen KralBurebista da şehir üzerinde söz sahibi olmuşsa da, Romalılar şehrin kaderini tayin eden güç olmuşlardır. Roma İmparatorluğu döneminde Roma eyaleti Moesia inferior'un bir parçası olan şehir, MS 3. yüzyılın ortalarında Gotların bölgeyi istilası ile nüfusunun bir kısmını yitirmişse de, Diocletianus'un bölgeyi Scythia eyaletine bağlamasına müteakip Bizans dönemine değin terk edilmemiştir. Yerleşimin terk edilişi Avar ve Slav istilalerı sonucu MS 7. yüzyılın başında yaşanmıştır.

1914 yılında Romanyalı biliminsanları tarafından bölgede yürütülen arkeolojik kazıların başında 1926 yılına değin Vasile Pârvan bulunmuştur. Bizans ve Roma dönemine ait kalıntıları gün yüzüne çıkaran bu kazılarda yerleşimin en eski dönemi kabul edilen MÖ 7. yüzyıla ait olduğu tahmin edilen buluntulara da ulaşılmıştır. Önemli buluntular arasında MÖ 6. yüzyıla tarihlenen bir Zeus Polieus tapınağı, Theos Megas dor tapınağı ve helenist döneme ait bir adetAfrodit tapınağı sayılabilir. Ancak net bir biçimde tarihlenebilen yapıların büyük çoğunluğu 4. ve 6. yüzyıllar arasına tarihlendirilmektedir. Şehir surlarında 4 farklı aşama kaydedilmiştir. Bu aşamalar arkaik, helenist, erken imparatorluk dönemi ve Got istilası sonrası şeklinde kategorilere ayrılmıştır.

Manfred Oppermann: Thraker, Griechen und Römer an der Westküste des Schwarzen Meeres. Zaberns Bildbände zur Archäologie. Zabern, Mainz 2007, ISBN 978-3-8053-3739-7.

Dionis M. Pippidi: Istros (Histria) Romania. In: Richard Stillwell u. a. (Hrsg.): The Princeton Encyclopedia of Classical Sites. Princeton University Press, Princeton NJ 1976, ISBN 0-691-03542-3.

Gocha R. Tsetskhladze (Hrsg.): The Greek colonisation of the Black Sea area (= Historia, Einzelschriften. Heft 121). Steiner, Stuttgart 1998, ISBN 3-515-07302-7.
Çin Cumhuriyeti Ulusal Marşı

Marş, 1930 yılında kabul edilmiş olup daha önce ulusal marş olarak kullanılan Şarkının Uğurlu Bulutunun Şarkısı'nın yerini aldı ve Çin İç Savaşı'nda Çin Komünist Partisi tarafından yenilgiye uğratılmasının ardından Çin Cumhuriyeti'nin merkezi hükûmetinin Tayvan'a taşındığı 1949 yılına kadar Çin anakarasında bu şekilde kullanıldı. 1949'da bu yana Çin tarafından yönetilen Çin anakarasında Gönüllüler Marşı ulusal marş olarak kullanılmaktadır.

Marşın güftesi, 1937 yılında Sun Yat-sen'in 1924'teki konuşmasından uyarlanmıştır. Sözler, yeni bir ulusun ve halkının vizyonunun ve umutlarının nasıl elde edilebileceği ve sürdürülebileceği ile ilgilidir. Gayri resmi olarak, marş bazen Üç Halk İlkesi'ne atıfta bulunan açılış satırından "San Min Chu-i" olarak bilinir, ancak bu isim asla resmi veya resmi durumlarda kullanılmaz.
Melikşah, Çubuk

Mahallenin adının Anadolu Selçuklu imparatoru Sultan Alparslan'ın oğlu büyük hükümdar ve devlet adamı Sultan Melikşahın mahallede bulunan Romalılardan kalma tarihi hamamda otağ kurmuştur.Buna istinaden mahallenin ismi sultan Melikşahın isminden gelmektedir.

Ancak Ankara savaşı bu ovada yapılmıştır Mahallede Timurlenkten kalma tarihi bir hamam vardır, timurlenk hamamı eski resimleri olmadığından restore edilememiştir. 20 Temmuz 1402 de Yıldırım Beyazıt'ın ordusu ile Timur'un ordusu savaşmıştır. Savaş Timur un savaşı kazanması ile sonuçlanmış Y.Beyazıt esir düşmüştür. Melikşah Ankara savaşının tam olduğu yerde kurulmuş bir mahalledir. Melikşah metropol yasası ile birlikte çubuk ilçesine ait bir mahalle olmuştur.
Kimya felsefesi

Kimya felsefesi, kimya biliminin temelindeki varsayımları ve metodolojiyi inceler. Kimya felsefesi, filozoflar, kimyagerler ve filozof kimyacılar tarafından araştırılmıştır. Tarihin büyük bölümünde bilim felsefesi büyük oranda fizik felsefesinden oluşmaktaydı fakat kimya kaynaklı felsefi sorular 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren artan düzeyde ilgi görmüştür.

Kimya ve kimyanın neyi irdelediği tanımlanmaya çalışıldığı takdirde başlıca felsefi sorular ortaya çıkmaktadır. Atomlar ve moleküller genellikle kimya teorisinin temel birimleri olarak kabul edilir ancak moleküllerin yapısı ve kimyasal bağlara dair geleneksel açıklamalar, metaller, metal kompleksleri ve aromatiklik gibi birçok madde özelliğini hesaba katmaz.

Bazı kimyagerler ve kimya filozofları, mikro yapılardan ziyade maddeleri kimyanın temel çalışma birimleri olarak ele almayı tercih ederler. Maddeleri sınıflandırmanın bu iki yöntemi arasında her zaman bire bir benzeşme yoktur. Örneğin çoğu kayaç doğada sabit oranlarda veya uzamsal ilişkilerle oluşmamış birçok iyondan meydana gelen mineral kompleksleri halinde bulunur.

Kimya felsefesiyle alakalı bir başka felsefi problem de, kimyanın maddelerin mi yoksa reaksiyonların mı araştırması olduğu sorusudur. Atomlar, katı halde bile sürekli olarak hareket halindedir ve uygun koşullarda birçok kimyasal kendiliğinden reaksiyona girerek yeni ürünler oluşturur. Sıcaklık, basınç, diğer moleküllere olan yakınlık ve manyetik alanın gibi çeşitli çevresel değişkenler, maddenin özellikleri üzerinde etki sahibidir. Schummer'in bu konu hakkındaki yorumu şöyledir: "Madde filozofları bir kimyasal reaksiyonu belli maddelerin değişimiyle tanımlarken, süreç filozofları maddeyi karakteristik kimyasal reaksiyonlarıyla tanımlar."

Özellikle 2000 yılında Kimya Felsefesi'''ni yazan Hollandalı filozof Jaap van Brakel ve "Foundations of Chemistry" dergisinin editörü, 2004 tarihli "Normatif ve Tanımlayıcı Bilim Felsefesi ve Kimyanın Rolü" vb. makalelerin yazarı Malta doğumlu filozof kimyager Eric Scerri gibi birkaç filozof ve bilim insanı, son yıllarda kimya felsefesine odaklandı. Scerri, özellikle periyodik tablonun felsefi temellerinin yanında fizik ve kimyanın periyodik tabloyla ilgili olarak birbirleriyle nasıl kesiştiğiyle ilgilenir. Scerri bu durumun sadece bilimin değil, felsefenin de bir konusu olduğunu iddia etmektedir.
Sistina Şapeli'ndeki fresklerin restorasyonu

Sistina Şapeli, Aziz Petrus Bazilikası kuzeyindeki Vatikan'ın içinde, Papa IV. Sixtus tarafından inşa edilmiş ve 1481 yılında tamamlanmıştır. Duvarları 15. yüzyıl İtalya'sının en saygın sanatçıları arasında olan ve aralarında Ghirlandaio, Perugino, ve Botticelli gibi isimlerin yer aldığı Rönesans ressamları tarafından dekore edildi. Şapel ayrıca 1508 ve 1512 yılları arasında Papa II. Julius isteğiyle, Michelangelo tarafından yapılan tavan boyamasıyla geliştirildi ve Papa VII. Clemens tarafından Michelangelo'ya yaptırılan "Kıyamet Günü" tasviri 1541 yılında tamamlandı. Raffaello Sanzio tarafından 1515-16 yılları arasında yapılan halılar topluluğu tamamlamaktadır.

Resimlerin birlikteliği, Rönesans döneminin en büyük resimsel düzenini meydana getiriyor . Ayrı ayrı incelenirse, Michelangelo'nun resimleri batı sanatının şimdiye kadar oluşturulmuş en önemli eserleri arasındadır. Michelangelo tarafından yapılan Şapel'in tavan freskleri ve hilal şeklindeki aralıklar, 1980 ve 1994 yılları arasında bir dizi restorasyon geçirmiştir. Yapılan bu son restorasyon, renkleri ve detayları ortaya çıkarmasından dolayı sanatseverler ve tarihçiler üzerinde derin bir etki bırakmıştır. Bunun bir sonucu olarak şu iddia edilmiştir: "Michelangelo hakkındaki tüm kitapların yeniden yazılması gerekecek". Sanat tarihçisi James Beck'e göre, restorasyon son derece kritik olmuştur, restorasyonu yapan kişiler sanatçının gerçek niyetinin farkına varamamıştır. Bu konudaki tartışmalar devam etmektedir.
Kick Off

İlk sürümleri Amiga ve Atari ST platformlarında oynanabilmekteydi. Daha önce hiçbir bilgisayar futbol oyununa eklenmeyen özelliklere sahip olduğu için kendi kategorisinde bir öncü olarak kabul edilmektedir. Kendisinden önceki oyunlardan farklı olarak Kick Off'ta top futbolcunun ayağına yapışmazdı, bu da oyuncunun ve onunla birlikte topun kontrolünü oldukça zorlaştırır, oyuna bir gerçekçilik katardı. Diğer futbol oyunlarından farklı olarak pek çok futbola özgü özellikler içerirdi; farklı yetenek ve stillerdeki oyuncu karakterleri, farklı taktikler, fauller, kartlar, sakatlıklar, pozisyon tekrarları, uzatma süreleri, ve farklı ruh hallerindeki hakemler Kick Off'u diğer bütün futbol oyunlarından ayırmaktaydı.
Lakşmana

Rama'nın erkek kardeşi ve yakın arkadaşı, Ramayana destanındaki kahramanlardan biridir. Çoğu Hinduizm okulları Lakşmana'nın yedinci avatarın bir parçası olduğuna inanırlar, onlara göre Rama temel avatarken Lakşmana ikincil formdur.
Kafkas akrebi

Küçük boylu akreplerdir. Vücut açık yeşilimsi-sarıdır. Kuyruk, posteriore doğru kalınlaşmaz; ilk kuyruk segmenti 10 tam karinalı; II.-IV. segmentler 8 tam karinalıdır.
Anedjib

Anedjib, daha doğrusu Adjib ve ayrıca Hor-Anedjib, Hor-Adjib ve Enezib olarak da bilinen, 1. Hanedanlık döneminde hüküm süren erken Mısır kralının adıdır. Mısırlı tarihçi Manetho ona "Miebîdós" adını verdi ve 26 yıllık saltanatı olduğunu söyledi Torino Kraliyet Kanonu ise 74 yıllık bir saltanatı olduğunu söyler. Mısırbilimciler ve tarihçiler günümüzde her iki kaydı da abartılı olarak görüyorlar ve genellikle 8-10 yıllık bir saltanatın var olduğunu kabul ediyorlar.
Yarı hücre

Bu tabakada meydana gelen reaksiyonlar, elektrot-elektrolit arasında elektriksel yük üreterek, elektrotla elektrolit arasında gerilim farkı oluşmasına neden olur. Tipik bir reaksiyonda, elektrottaki metal atomunun çözünerek pozitif iyon halinde çift tabaka boyunca taşınması ve elektrolitin net pozitif yük alması, bu arada elektrodun da net negatif yük ile yüklenmesi söz konusudur. Büyüyen potansiyel farkı, çift tabaka içerisinde yoğun bir elektriksel alan oluşturur.
Claire Chazal

Claire Chazal (bilinen adıyla: Clara Chasal ; d. 1 Aralık 1956; Thiers), Fransız kadın gazeteci, televizyon sunucusu, müzisyen ve aktris. 1991'den bu yana Fransa basın yayın kuruluşu TF1'de görev almaktadır.

Ünlü Fransız şahsiyetler Patrick Poivre d'Arvor, Xavier Couture, Philippe Torreton ve Arnaud Lemaire ile yakın dostluğu olmuştur. Fransız gazeteci Patrick Poivre d'Arvor ile beraberliğinden 1995 doğumlu François Chazal Poivre d'Arvor adlı gazeteci bir oğlu vardır. Fransız yapımcı Xavier Couture ile 2000-2003 yılları arasında evli kalmıştır.
Tijana Bogićević

Tijana Bogićević (Тијана Богићевић, , d. 1 Kasım 1981) Sırp şarkıcı. 2017 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Sırbistan'ı temsil etmiştir. Bogićević daha önce 2011 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Nina'nın geri vokaliydi. Ayrıca Sırbistan'ı 2009 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Beovizija 2009 aracılığıyla temsil etmekle yarıştı, ancak yarı finali geçemedi.

Bogićević, ilk "Čudo" ı piyasaya sürdükten sonra 2013 yılında Sırbistan'da büyük beğeni topladı. Ertesi yıl Aleksa Jelić'le "Još jednom" adlı bir düet yayınladı. Bogićević şu anda Birleşik Devletlerde yaşıyor.
Çavdır, Kavaklıdere

Çavdır'ın ne zaman kurulduğuna ilişkin kesin bir bilgi yoktur. Osmanlı belgelerinde; Aydın Vilayeti, Menteşe Sancağı, Mesevle Kazasına bağlı bir karye olduğundan söz edilmektedir. 1891 tarihli Aydın Vilayet Salnâmesi'nde ise, adı Çavdar olarak geçmektedir. 1950'li tarihlerde kendi talebiyle Yatağan'dan Bozdoğan'a katılmış, fakat kısa bir sürenin ardından tekrar Yatağan'a bağlanmıştır. 6360 sayılı Büyükşehir kanunu dolayısıyla köyden mahalleye dönüşmüş ve 30 Mart 2014 tarihinde idaresi Yatağan'dan Kavaklıdere'ye verilmiştir.

Mahalle sakinlerinin büyük çoğunluğu, geçmini zeytincilikle uğraşarak ve mermer sektöründe işçilik yaparak sağlamaktadır. Ayrıca, içlerinde bir kahvehâne ve bir bakkal olmak üzere dört işyeri mahallede etkinlik göstermektedir. Mahalledeki öğrenciler, taşımalı olarak Çayboyu'ndaki eğitim kurumlarında öğrenim görmekte; Çayboyu Aile Hekimliği görevlileri, haftada bir kere mahalleye gelerek sağlık hizmeti sunmaktadır.

Mahalleyi Kurucuova'ya bağlayan, Osmanlı döneminde Ülküt Çayı üzerine inşâ edilmiş, iki göze sahip bir kemer köprü mevcuttur. Mahalle, bunun dışında; cami, halı saha ve düğün salonuna sahiptir.
Sophie Wilmès

Wilmès, Brüksel Başkent Bölgesi'nin Ixelles belediyesinde doğdu. Wallonia'daki Grez-Doiceau kasabasında büyüdü ve Brüksel'deki üniversitede okudu. Uygulamalı iletişim ve finans yönetimi derecesine sahiptir (Saint-Louis Üniversitesi, Brüksel). Bir hukuk firmasında ekonomik ve finansal danışman olarak çalıştı.

2007'den 2014'e kadar Wilmès, Sint-Genesius-Rode kentinde Finans, Bütçe, Frankofon Eğitimi, İletişim ve Yerel İşletmelerden Sorumlu İlk Alderman'dı. 2014-2015 yılları arasında Flaman Brabant eyaletinde eyalet meclis üyeliği yaptı. 2014 yılında Temsilciler Meclisine seçildi.

Eylül 2015'te Hervé Jamar, 1 Ekim 2015'te Liège eyaletinin valisi seçildiğinde istifa edeceğini açıkladı. Sophie Wilmès, I. Michel Hükûmetinde bütçenin bakanı olarak seçildi. Aralık 2018'de II. Michel Hükûmeti'nde Bütçe, Kamu Hizmeti, Milli Piyango ve Bilimsel Politika Bakanı olarak görev yaptı. 27 Ekim 2019'da Charles Michel'in ardından ilk kadın Belçika başbakanı oldu.
Mahidevran Sultan

Mahidevran Sultan (Osmanlı Türkçesi: ماه دوران سلطان Mah-i Devran Sultan; bazı kaynaklarda adı Gülbahar olarak da geçmektedir; 1500 civarı - 3 Şubat 1581, Bursa), Osmanlı Padişahı I. Süleyman'ın eşi, Şehzade Mustafa'nın annesidir.

1500 yılı civarında doğmuş olup, bazı kaynaklarda Çerkes kökenli bazı kaynaklarda ise Arnavut olduğu iddia edilmektedir. İlk adının Bosfor olduğu iddia edilse de, "Bosfor", Çerkesler arasında Taman yarımadasının ismidir, bu sebeple bazı kişiler isminin değil memleketinin Bosfor olduğunu söyler. Babasının adı Bursa'daki Şehzade Mustafa Türbesi'ndeki mezar sandukası levhasında Abdullah; saray arşivindeki belgelerde ise Abdurrahman ve Abdülmennân olarak yazdığından cariye olduğu düşünülmüştür.

Saruhan Sancak Beyi Şehzade Süleyman'ın Manisa Sarayı haremine girdi. 1515 yılında Süleyman'ın en büyük erkek çocuğu olan Mustafa'yı dünyaya getirmesinin ardından Mahidevran adını aldı. 1520 eylülünde I. Selim'in vefat etmesinin ardından Süleyman'ın Osmanlı padişahı olması üzerine çocuğuyla birlikte İstanbul'a geldi. İki kızkardeşinin de sarayda onunla birlikte yaşadığı ve Bursa’da Muradiye Külliyesindeki Saraylar türbesine defnedilmiş oldukları düşünülür.

Şehzade Mustafa yetişkinliğe ulaşınca Osmanlı geleneklerine uygun olarak Saruhan Sancak Beyi olarak görevlendirildi. Yine gelenek olduğu üzere annesi Mahidevran Sultan da oğluyla birlikte Saruhan'a gitti. 6 Ekim 1553 tarihinde Süleyman, Konya'da bulunan oğlu Mustafa'yı kendisini tahttan indirmeyi planladığı inancıyla boğdurttu. Mustafa'nın cenazesi Bursa'ya gönderilirken, Mahidevran ile Mustafa'nın kızı ve cariyeleri de Bursa'ya sürüldü.

Bursa Şer’i Mahkeme Sicilleri arasında bulunan bir belgeye göre Mahidevran Sultan, 8-10 kişilik maiyet kadrosuyla birlikte Amasya’dan Bursa’ya sürgün edilmiştir. Padişah hanımı olarak alması gereken paşmaklık toprakların vergisi kesilmiştir. On sene civarında Bursa'da yaşadığı evin kirasını ödeyemez duruma geldi ve birçok yere borçlanmıştır. Süleyman diğer eşi Hürrem Sultan'ın 1558'deki ölümünden sonra, Bursa kadısı aracılığıyla Mahidevran'ın borçlarını ödetip kendisine ödenek bağlatırken; ertesi yıl aşağıdaki fermanla Bursa Hisarı'nda, İmaret-i İsâ mahallesindeki Leyszâde evini kendisine aldırttı.

"Gelen bilgi doğru ise hükm-i hümayunum elinize geçince o çeşit evlerin kirası günde ne ediyorsa bilgi alınıp söz konusu evlerde ne zamandan beri oturulup kirasının verilmediği hesaplanıp çıkan meblağın Hassa Harc Emininden verilmesi için ferman olunmuştu. Buna göre filan kişilerle evlere gidilip araştırma yapıldı. Günlük 10 akçe kira bedeli çıkarıldı. 9,5 yıllık kira bedeli hesaplanıp 34 bin 200 akçe ev sahiplerine ödendi."

Kendisine verilen ödenekle geçinen Mahidevran, oğlu Mustafa'nın Muradiye'deki mezarının üstüne Mustafa-i Cedit Türbesi'ni yaptırırken, türbenin bakımı için evinin yanında iki değirmen ve yüz bin dirhem gümüş para vakfetti. 3 Şubat 1581 tarihinde öldü ve oğlunun yanına gömüldü.

2003 yılında yayınlanan Hürrem Sultan adlı Türk televizyon dizisinde Mahidevran Sultan'ı Hatice Aslan, 2011-2014 yılları arasında yayınlanan Muhteşem Yüzyıl dizisinde ise Nur Fettahoğlu canlandırdı.
Salem (dizi)

Salem, Adam Simon ve Brannon Braga tarafından kurgulanan bir Amerikan tarihsel kurgu, korku, gerilim ve drama televizyon dizisidir. WGN America kanalının ilk uzun soluklu dizisidir. Dizide 17.yüzyılda geçen gerçek Salem cadı mahkemeleri olaylarından esinlenilmiştir. 5 Mayıs 2014 tarihinde, Salem üçüncü sezon onayını almıştır.

17. yüzyılda Amerika henüz yeni keşfedilmiş bir kıtayken bu kıtanın yeni sakinleri de bulundukları yeri benimsemeye ve var olmaya çalışır. Salem, Amerika'nın küçük bir köyüdür ve köyün kendine has gizemli yönleri vardır.

Köy halkı, katı birer Püriten olan din adamlarının etkisi altındadır. John Alden ve Mary Sibley köyün tüm baskılarına rağmen yasak aşk yaşar; ancak Kızılderililer ve Fransızlarla başlayan savaşla birlikte John savaşa katılmak zorunda kalır ve Mary'i ardında bırakır.

Janet Montgomery, dizideki adıyla (Mary Sibley), George Sibley'in eşi ve Salem en güçlü cadısı.. Bir zamanlar John Alden'nın bebeğini taşıdı ve hala ona karşı içinde güçlü duygular vardır.

Shane West, dizideki adıyla (John Alden), bir savaş gazisi ve Salem'de cadı saldırılarının paniği yaşanırken aklın sesi olarak eve döndü. Mary'nin eski sevgilisi. Mağdur olan masum insanların yanında olan birisi.

Ashley Madekwe, dizideki adıyla (Tituba), Mary'nin en yakın arkadaşı ve John Alden'nin bebeğini öldürmek için onu ikna ederek kendi gizli ayini ile cadı yaptı.

Elise Eberle, dizideki adıyla (Mercy Lewis), Mary Sibley'in büyüsü altında şiddetli rahatsızlıklar yaşadı. Bir cadı tarafından işkence altında olduğuna inanılan kız.

Iddo Goldberg, dizideki adıyla (Isaac Walton), Geçmişte yatığı zina nedeniyle ceza almış, Salem'in temizliğinden sorumludur. Salem çevreleyen ormanlarda bir şey keşfeder.

Michael Mulheren, dizideki adıyla (George Sibley), Mary Sibley'in kocası. Ve aynı zamanda kasabanın meslis üyesi. Mary Sibley'in ona yaptığı büyü yüzünden yıllardır felç durumda.