Esrarın yasallığı

Esrarın yasallığı, tıbbi ve rekreasyon amaçlı, ülkeye, sahip olma, dağıtma ve yetiştirme ve (tıbbi bakımdan) nasıl tüketilebileceği ve hangi tıbbi koşullar için kullanılabileceği açısından farklılık göstermektedir. Çoğu ülkede bu politikalar, 1961'de kabul edilen Birleşmiş Milletler Narkotik İlaçları Tek Sözleşmesi, 1971 tarihli Psikotrop Maddeler Sözleşmesi ve 1988'de Uyuşturucu Maddeler ve Psikotrop Maddelerdeki Yasadışı Trafik ile Mücadele sözleşmesi ile düzenlenmiştir.

Birçok ülkede eğlence amaçlı esrar kullanımı yasaktır; bununla birlikte, birçoğu, basit bulundurma işlemini cezai olmayan bir suç (genellikle küçük bir trafik ihlaline benzer şekilde) yapmak için bir suç unsuru haline getirme politikasını benimsemiştir. Bazılarıysa, küçük miktarlarda bile bulundurmanın birkaç yıl hapis cezası ile cezalandırıldığı bazı Asya ve Orta Doğu ülkeleri gibi çok daha ciddi cezalara da sahiptir.

Sadece Uruguay ve Kanada, ülke çapında esrarın tüketimini ve satışını tamamen yasallaştıran ülkelerdir. Amerika Birleşik Devletleri'nde, on eyalet ve Columbia Bölgesi federal olarak yasadışı olsa da satış ve tüketimi yasallaştırdı. Gürcistan ve Güney Afrika'daki mahkeme kararları, kişisel üretimin ve esrar tüketiminin yasallaştırılmasına değil, yasal satışa olarak yol açmıştır. Birçok ülkede, özellikle İspanya ve Hollanda'da, esrar satışının lisanslı kuruluşlarda tolere edilmesinin yasaklandığı sınırlı bir uygulama politikası benimsenmiştir.

Esrarın tıbbi kullanımını yasallaştıran ülkeler arasında Avustralya, Kanada, Şili, Kolombiya, Almanya, Yunanistan, İsrail, İtalya, Hollanda, Peru, Polonya, Sri Lanka ve Birleşik Krallık yer almaktadır. Diğerleri ise sadece Sativex veya Marinol gibi bazı kanabinoid ilaçların kullanımına izin veren daha kısıtlayıcı yasalara sahiptir. Amerika Birleşik Devletleri'nde, 33 eyalet ve Columbia Bölgesi, esrarın tıbbi kullanımını yasallaştırdı, ancak federal düzeyde, kullanımı herhangi bir amaç için yasaklanmış durumda.

Türkiye'de keyfi amaçlı esrar tüketimi ve esrar satışı yasal değildir fakat Türkiye'nin bazı bölgelerinde keyfi amaçlı esrar tüketimi konusunda tolerasyon gösterilebilmektedir. Narkotik birimlerinin 2017 Türkiye Uyuşturucu Raporu'na göre Türkiye'de en çok kullanılan madde esrardır. Anketlerde de özellikle gençlerin 1/3'inden fazlasının kullanıyor ya da kullanmış olduğu ortaya çıkmıştır.

25 Ocak 2016 tarihinde Türkiye'de kırmızı reçete ile esrarda bulunan kannabinoidlerden delta-9-tetrahidrokannabinolü etken madde olarak ihtiva eden Sativex adlı ilacın doktorlar tarafından reçete edilmesi serbest hale getirilmiştir. Ayrıca Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'nın 2016'da Resmi Gazete'de yayınladığı yönetmelik doğrultusunda belirli şartlar ve izinler altında Türkiye'nin bazı illerinde bitkinin lif, tohum ve sapından yararlanılması için kenevir yetiştiriciliği yasal hale gelmiştir. Esrar üretiminin önüne geçilmesi için hasadın yapılmasından sonra bitkilerin çiçek ve yapraklarının derhal imha edilmesi şartı konulmuştur.

Avrupa'da keyfi esrar tüketimi genellikle büyük bir cezai yaptırıma neden olmaz hatta Hollanda'da belediyelerin kontrolünde esrar satışı yapılmaktadır. 2018 yılı itibarıyla Lüksemburg ciddi bir karar aldı ve ülkede 6 hafta süren görüşmelerin ardından kurulması kararlaştırılan üçlü koalisyon hükûmeti, esrarın yasallaştırılmasını programına aldı ve öncelikli hedeflerinden biri olarak belirledi. Liberal eğilimli Demokrat Parti (DP) Sosyal Demokrat Parti (LSAP) ve Yeşil Parti (Die Greng) koalisyon protokolünü Pazartesi günü imzaladı. Koalisyon ortakları, yasa dışı uyuşturucu ticaretinin ve suçların önünü kesmek; uyuşturucunun kullanıcılara verdiği fiziksel zararı en aza indirmek istiyor. Devlet denetiminde satışı yapılan esrarın, sürekli kontrol edileceği için, belirli kalitenin altına düşmeyeceği görüşündeler. Hükûmet, koalisyon protokolünde yer alan planı, yeni yılda yasa tasarısı haline getirerek parlamentoya sunacak. Parlamentonun onayı sonrası Lüksemburg, Avrupa'da esrarı serbest bırakan ilk ülke olacak.