Davulga, Emirdağ

MS 3. yüzyıl ve daha ileri yıllarda buranın yerleşim merkezi olduğu tespit edilmiştir. Ağazören Mevki, Amarium şehrinin bir uzantısıdır. Burada bulunan paralar ve ören yerleri yerleşim bölgesi olduğunu göstermektedir. Ayrıca Samanlı mevkiinde örenler vardır. Çubuk Mevki ise bu insanların yaylak olarak kullandığı bir yer olarak tespit edilmiştir. Kasaba halkı Azerbaycan (Gence ve Karabağ hanlıklarından) gelmiştir. Önce Doğu Anadolu Murat-Fırat ırmakları boyunca ilerlemişledir. Kayseri yakınlarında konaklamışlar, bir kısmı Kayseri dolaylarına yerleşmişlerdir. Bir kısmı da daha ileriye gelerek bu bölgeye yerleşmişlerdir. 1800 yıllarında Bolvadin Büyük Karabağ ve Davulga Kasabası kurulmuştur. Daha sonra bu kasabalardan köyler bölünmüş 30 civarında Karabağ köyü olmuştur.

Kayıtlarda Karabağlu, Karabaği olarak geçen Karabağ oymağı, Boz-ulus’a bağlı olup önce Orta Anadolu’ya, sonra Barçınlı Kazası Sivri Karkın Köyü’ne yerleştirilmişlerdir. Ancak buranın su ve otlağının yetersiz olması nedeniyle Sivrihisar yöresine gönderilmişlerdir. Burada da eşkıya zulmüne uğradıkları hususunda şikayette bulunmaları üzerine Tavulga (Davulga), Alikan (Alikel) ve Göl-i Karabağı (Bolvadin-Büyük Karabağ Kasabası) köylerine iskan edilmişlerdir.

1540 kayıtlarına göre oymağın bir kolu Aydın, bir kolu ise İçel Yörüklerine karışmıştır. Karabağ oymağı Karluk Türkleri’ne kadar dayanır. Divan-ı Lügat’it Türk’te Karluk, ’’Göçebe Türklerden bir bölük adıdır. Oğuzlardan ayrıdırlar. Oğuzlar gibi Türkmen’dirler.’’ biçiminde geçmektedir.Karluk, kar yığını anlamındadır.

Karlukların üç ana oymağından birisi olan Karabağ, onuncu asrın sonlarında bir Türkmen bölgesi olan Mankışlak’tan batıya doğru göçmüşlerdir. Uzun yıllar Erzurum’u yaylak, Musul’u kışlak olarak kullanmışlardır. Eyyubi Devleti’nin kuruluşunda yer almışlardır. Selahattin Eyyubi’nin Karabağ Türkmeni olduğuna dair kuvvetli kanıtlar vardır.

Davulga başa geçirilen zırh, miğfer, dağ çileği anlamındadır. Davulga, gülgillerden çiçekleri beyaz ya da açık pembe olan ılıman iklim seven, küçük bir ağaçtır. Ağacının ince gövdesi kahverenginin kırmızıya çalan bir tür çeşidi rengindedir ve dış yüzeyi pürüzsüzdür. Ana gövdenin dibinden birçok yan gövde çıkar. Dağlık alanların tepelere yakın yerlerinde yetişir. Balı pek makbüldür. Yöremizdeki on civarında olan Karabağ köyleri Davulga’dan bölünmedir.

Emirdağı’nda Bozulus Aşireti’nden Davulga karyesi sakini Servinaz Hatun’un katili Mehmed, refiki Yunus oğlu Hasan, Kör İsmail ve Aydınlıoğlu Osman ile veresenin muhakemelerine dair Hüdavendigar valisinin resmi yazısı gönderilmiştir.

Karahisar-ı Sahib’e bağlı Emirdağı kazasında meskun Karabağı Aşireti Müdürü İsa Bey’in azliyle yerine vekaleten tayin edilmiş olan Şeyhlü Müdürü Hacı Ahmed Ağa’nın Muslucalu Aşireti Müdürü Mustafa Ağa’nın azliyle yerine vekaleten tayin edilmiş olan Pınarhisar Müdürü Ömer Efendi’nin, Davulga Aşireti Müdürü Hacı Bey’in azliyle yerine vekaleten tayin edilmiş olan Bekir Ağacın, Hanbarcın Müdürü Halil Ağa’nın azliyle yerine vekaleten tayin edilmiş olan Eşref Ağa’nın, Roma(?) Müdürü Ahmed Ağa’nın azliyle yerine vekaleten tayin edilmiş olan Mustafa Ağa’nın ve Baklan Müdürü Mustafa Hasan Bey’in azliyle yerine vekaleten tayin edilmiş olan Abdülmennan Efendi’nin asaletleri icra olunmuştur.

Karahisar-ı Sahib Sancağı dahilinde kain Emirdağı’nda meskûn Gülkarabağı Aşireti Müdürü Hamdı Efendi’nin istifasına mebni vekaleten tayin olunan Ali Efendi’nin asalet yetkisi istenmiştir.

Karabağlı/Bozulus Türkmen aşiretinden olan Karabağ Yörükan cemaatı, Hüdavendigar Livası, İnegöl nahiyesindeve öteden beri Barçınlı ve Bolvadin kazalarında sakin idiler. Barçınlı kazasında kışlayıp Emirdağlarında yaylarlardı. Bademli/Karabağ oymağına bağlıdır.

Sakarya Savaşında Emirdağ üzerinden Haymana'ya doğru ilerleyen Yunan kuvvetleri 25 Ağustos 1921 günü kasabamızı istila etmiş,harmanları yakmış, koyun sürülerini ve büyük baş hayvanlarını da beraberinde götürmüştür. Ancak emirdağları ve bolvadin arasında kalan karabağ bölgelerine köy ahalimiz silahsız olarak düşmana karşı koymuşlar anlatılanlara göre silah sesi verebilmek için taşı taşa vurmuşlardır.

Domurlu mahallesinde 24 Oğuz boyundan biri olan Boz Ulus ların Toraman ailesi mensupları oturmaktadır. Bu mahallenin tamamı birbiriyle akrabadır ve oğuz geleneği olan aile içine dışarıdan sızmayı engellemek için sonradan gelen aileleri samanlı ovası mevkiine sevk etmişlerdir. Halen bu mahalleyle diğer mahalleler arasında görünmeyen ama hissedilen bir çizgi vardır.

Kasabamız halkından Yemen, Trablusgarp, Balkan Çanakkale ve Kurtuluş savaşına büyük bir oranda katılım olmuştur. Bu Şehitliklerde Afyonkarahisar – Davulga şehitlerine rastlamak mümkündür.

Rakımı 900 m'dir. Kasabamızın Güney kısmı dağlıktır. Emirdağ'ın eteklerine kurulmuştur. En yüksek yeri Hotul Baba Tepesi dir. Batısı kuzeyi ve doğusu ovalıktır.

Kasabada karasal iklimin hüküm sürmesi akarsuyunun bulunmaması, yer altı sularının 130–170 m'den çıkması sonucu sulu tarıma geçilememiştir.Kasabada bol miktarda tahıl tarımı arpa, buğday yetiştirilmektedir. Bunun yanında az da olda nohut, mercimek, fiğ, yulaf gibi ürünlerde yetiştirilmektedir. Sulu tarıma geçilmesi için ferdi ve kooperatif çalışmaları vardır ancak yeterli başarı sağlanamamıştır.