UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listeleri

UNESCO, önemli maddi olmayan kültürel mirasların dünya çapında daha iyi korunmasını sağlamak ve bunların öneminin fark edilmesini sağlamak amacıyla Somut Olmayan Kültürel Miraslar listesini belirledi. Bu liste Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması amacıyla üyeleri BM Genel Kurulu'nda taraf devletlerce seçilen Hükûmetlerarası Komite tarafından yayınlanmaktadır. UNESCO'nun, insanlığın dünyadaki farklı sözlü ve nesnel hazinelerini içeren bir özetiyle, önemli bir bileşen ve kültürel çeşitlilik ve yaratıcı ifade deposu olarak tanımladığı maddi olmayan mirasın korunmasının önemine dikkat çekmek amaçlanmaktadır.

(2010 itibarıyla) program iki liste derlemiştir. İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsili Listesi, bu mirasın çeşitliliğini göstermek ve önemi hakkında farkındalık yaratmak için kültürel "uygulamalar ve ifadeler" içermektedir. Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi, toplulukların ve ülkelerin, onları canlı tutmak için acil önlem almak zorunda oldukları düşünülen kültürel unsurlardan oluşmaktadır.

2013 yılında Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi'ne dört ana unsur dahil edilmiştir ve bunlar Taraf Devletlerin bu mirasların, ilgili toplulukların katılımıyla uluslararası işbirliğini ve yardımlarını harekete geçirmesine yardımcı olmaktadır. Acil Koruma Listesi 2017 itibarıyla 35 unsur barındırmaktadır. Komite, Somut Olmayan Mirasın farkındalığının artırılması ve toplulukların kültürel çeşitliliğini yansıtan gelenek ve tekniklerin tanınması için, İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi'ne 25 unsur eklemiştir. Liste herhangi bir mükemmellik veya münhasırlık standardı atfetmemekte ya da tanımamaktadır. Sözleşmeye Taraf 158 Devletin dört tanesi (Etiyopya, Makedonya Cumhuriyeti, Nijer ve Ukrayna) bu listedeki ilk unsurların sahibi idi ve (2010 itibarıyla) listede toplam 281 unsur yer almaktaydı.

İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsil Listesi, "kültürel mirasın çeşitliliğini göstermek ve önemi hakkında farkındalık yaratmaya yardımcı olmak" üzere soyut kültürel miras unsurları içeriyor.

Acil Korunma Gerektiren Somut Olmayan Kültür Mirası Listesi Acil Korunma Gerektiren Somut Olmayan Kültür Mirası Listesi, "Topluluklar ve Taraf Devletlerin bunları canlı tutmak için acil önlemlerin alması gerektiği" konusundaki somut olmayan kültürel miras unsurlarını içerir.

En İyi Koruma Örnekleri En İyi Koruma Uygulamaları Kaydı''', Taraf Devletlerin ve toplulukların, "yaşayan mirasın, uygulamanın ve bilginin gelecek kuşaklara aktarılmasında karşılaşılan zorlukların üstesinden nasıl geldiğinin örneklerle paylaşımını" gösterir.

Somut Olmayan Kültürel Miras Listeleri, 2008 yılında Maddi Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi'nin yürürlüğe girdiği tarihte ilan edilmişitir. Bundan önce, İnsanlığın Sözlü ve Maddi Olmayan Mirasının Başyapıtları olarak bilinen bir proje, gelenek, özel ve kültürel alanlar gibi maddi olmayan varlıkların değerini ve bu kültürel ifadelerin biçimlerini gösteren bir Bildiri ile listelenmekteydi. Başyapıtların tanımlanması, bu hazineleri teşvik etmek ve korumak için devletlerin taahhüdünü de beraberinde getirirken UNESCO da koruma planlarını finanse eder. 2001'de başlayıp 2005 yılına kadar iki yılda bir 90 adet maddi olmayan mirasın yer aldığı toplam üç listeleme yapıldı.

Daha önce ilan edilen 90 adet Başyapıt, unsurlar olarak bilinen ilk kayıtlar olarak İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi'''ne dahil edilmiştir. Daha sonraki unsurlar, UNESCO Sözleşmesine katılan, üye devletler olarak adlandırılan ve çok uluslu adaylıkların yanı sıra tek bir adaylık dosyası sunmasına izin verilen ulusal hükûmetler tarafından sunulan adayların değerlendirilmesinin ardından listelendi. Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Hükûmetler Arası Komitesi olarak bilinen somut olmayan miras konusundaki bir uzmanlar paneli ve atanmış bir organ daha sonraki adayları listedeki unsurlar olarak resmi olarak listelemeden önce incelemeye başlamıştır.