Sanat ve eğlencede simya

Simyanın, hem simya metinlerinde hem de ana akım eğlencede görülen, sanatla uzun süredir devam eden bir ilişkisi vardır. Edebi simya, Shakespeare'den modern fantezi yazarlarına kadar İngiliz edebiyat tarihi boyunca görülmektedir. Burada karakterler veya olay örgüsü, simyasal bir magnum opus'u takip eder. On dördüncü yüzyılda Chaucer, Terry Pratchett'inkiler gibi son zamanlardaki fantezi eserlerinde hala görülebilen bir simya hiciv akımı başlattı.

Görsel sanatçıların da simya ile benzer bir ilişkisi vardı. Bazıları simyayı hiciv kaynağı olarak kullanırken, diğerleri ise simyacılarla bizzat çalışmış veya eserlerine simyasal düşünce veya sembolleri entegre etmişlerdir. Aynı zamanda müzik de simyacıların eserlerinde yer aldı ve hala da popüler sanatçıları etkilemeye de devam ediyor. Son yüz yılda, simyacılar fantastik kurgu, film, televizyon, çizgi roman ve video oyunlarında büyülü ve spagirik bir rolde tasvir edilmiştir.

Birinci grupta, simya metinlerinin kendisinde bulunan tezhipler ve simgeler yer alır. İllüstrasyonlar, Kleopatra'nın Chrysopoeia'sı gibi erken dönem eserlerde ortaya çıktı, ancak on üçüncü yüzyılın ortalarına kadar ortaçağ eserlerinde büyük ölçüde yok denecek kadar azdı. On beşinci yüzyılın başlarında ise, Ripley Parşömeni ve Mutus Liber gibi simya eserlerinde önemli resimsel öğeler ortaya çıkmaya başladı. Bu eğilim, on altıncı yüzyıl amblemlerinde daha da gelişti ve ilerledi. Horapollo'nun çalışmalarından ilham alan bu alegorik sanat formu, simyacılar tarafından benimsendi ve Matthäus Merian, Lucas Jennis, Johann Theodor de Bry, Aegidius Sadeler ve diğerlerinin gravürlerinde kullanıldı.

Simyacıları, tür çalışmalarında tasvir etme eğilimi Yaşlı Pieter Brueghel (y. 1525-1569)'in çalışmalarıyla başladı ve Jan Steen (1626-1679) ve Genç David Teniers'in (1610-1690) çalışmalarında devam etti.

Simya, boyanın evriminde de rol oynamıştır. Simyacılar ve pigment üretimi, Leyden papirüsü X ve Stockholm papirüsü kadar erken dönemlerden, Robert Boyle'un Origin of Formes and Qualities (1666) eserine kadar kesişmiştir. Cennino Cennini ve Theophilus gibi sanatçıların pigment tarifleri, simyanın hem pratik hem de teorik yönlerinden etkilenmiş ve bazı alegorik ve büyülü unsurlar içermiştir.

Birinci kategoride simyacıların yazıları yer alır. Panopolis'li Zosimos (MS 300) ile başlayan ve simya tarihi boyunca uzanan simya külliyatında teknikten çok alegorik metinler ortaya çıkar. Bu türün çok daha sonraki bir örneği The Chymical Wedding of Christian Rosenkreutz'da (1616) bulunabilir.

Ben Jonson, The Alchemist (yaklaşık 1610). Bu oyunda bir evin sorumlusu olarak bir uşak bırakılır ve uşak, orayı suç işlemek için kullanır ve dolandırıcı olur, oyunun bir noktasında felsefe taşını elde etmek için ondan yardım istenir.

Yirminci ve yirmi birinci yüzyıl örneklerinde ise, simyacılar genelde daha romantik veya mistik bir ışık altında sunulur ve simya, büyü ve büyücülük arasında genellikle çok az ayrım yapılır. Simya, aynı zamanda fantastik kurguda da yaygın bir tema haline gelmişti.

Erken bir örnekte, Sör Thomas Malory, Le Morte d'Arthur'da Orkney'li Sör Gareth'in kişisel, psikolojik ve estetik gelişiminin altında yatan bir motif olarak simyayı kullanır. Sör Gareth'in arayışı, kara şövalyeyi yenip zırhını giyerek ilk önce nigredo aşamasından geçmesi bakımından simya süreciyle paralellik gösterir. Bundan sonra Gareth, dört elementi temsil eden şövalyeleri yenerek güçlerini ele geçirir. Kırmızı Şövalye ile savaşırken ve onu yenerken (görevinin genel amacı), rubedo aşamasını yaşar ve başarıyla geçer. Gareth, görevinin sonuna doğru metresi Lyoness'den, zırhını rengârenk hale getiren bir yüzük alır. Bu, pankromatik felsefe taşına gönderme yapar ve Gareth çok renkli zırhı içindeyken yenilmez olur.

Fırtına, Prospero'nun arketip Magus olduğu simyasal imgelerle doludur (ölmekte olan Krallar ve oğulları, Mercurius ruhu olarak Ariel vb.) ve William Shakespeare'in tüm çalışmaları arasında simyasal olarak en çok etkilenmiş olandır. Ann-Marie MacDonald'ın yazdığı Goodnight Desdemona (Good Morning Juliet) oyunundaki ana karakter, Shakespeare'in Othello'sunun arkasındaki simyayı belirlemeyi başarır. Edebi simya, Paulo Coelho'nun Simyacı (1988) gibi romanlarında da popüler olmaya devam ediyor.

David Meakin, 1995 tarihli Hermetic Fictions; Alchemy and Irony in the Novel adlı kitabında, simyacılardan veya simyadan bahsetmeseler ya da simya alegorisi veya tasviri içermeseler bile ona kişisel olarak bir şekilde simyayı dolaylı olarak hatırlatan unsurlar içerdikleri sürece, hikayeleri simya olarak sınıflandırmıştır ve bu da alışılmadık bir durumdur. Örneğin, bir yazarla ilgili herhangi bir kitabı da simya olarak görür, çünkü ona göre "yazmak bir tür simyadır." Kaptan Nemo'nun denizaltısı Nautilus, "hermetik olarak kapalı bir hücre" (tüm denizaltılar hava geçirmezdir, bu nedenle "hermetik olarak kapalıdır") olduğu için "simyasaldır". Hermann Hesse'nin The Glass Bead Game kitabındaki oyun, bilginin mükemmelliği arayışıyla ilgilidir, bu nedenle Meakin onu "entelektüel bir simya" olarak kabul eder. Simya veya simyacılardan bahsetmeyen, simya alegorisi veya tasviri kullanmayan, ancak dolaylı olarak Meakin'e simyayı hatırlatan fikirleri kullanan yazarların listesi arasında Charles Williams, William Godwin, Percy Bysshe Shelley, Émile Zola, Jules Verne, Marcel Proust, Thomas Mann, Hermann Hesse, James Joyce, Gustav Meyrink, Lindsay Clarke, Marguerite Yourcenar, Umberto Eco, Michel Butor, Amanda Quick, Gabriel García Marquez ve Mária Szepes yer alır.

Edebi simya, film ve televizyona da genişletilmiştir. Simya arayışı, The Holy Mountain (1973) ve Milton's Secret (2016) gibi filmlerde izleyiciler tarafından açıkça görülebilir. Kayboluş (1988) daha az belirgin bir örnektir. The Golden Egg'den uyarlanan bu film, Mutus Liber'in ortaya çıkışı gibi doğrudan simyasal araçlar içeriyor. Daha da önemlisi, kötü adam simyasal büyük eserin çarpık bir yorumunu tamamlarken olay örgüsü simyasal olarak görülebilir. The Vanishing'in (1993) Amerikan versiyonunda, simyasal unsurlar çıkarılmıştır.

Simyasal etki, mitlerin ve efsanelerin film uyarlamalarında da görülebilir. Jason ve Altın Post'un simyasal bir yorumuna dair kanıtlar, Antakyalı John'un (yedinci yüzyıl) yazılarında bulunabilir. Bu (ve diğer) mitlerle olan simyasal bağlar Rönesans simyacılarına kadar devam etti ve özellikle Solomon Trismosin'e atfedilen on beşinci yüzyıl simya kitabı Aureum vellus'ta (Altın Post) bu belirgindir. Jason and the Argonauts (1963 filmi) gibi bu hikayelerin daha yeni enkarnasyonları, filmde simya alegorisini ileriye taşıma kapasitesine sahiptir. Harry Potter film serisi gibi filmler, daha yeni kurgu için aynı işlevi görür.

Yirminci yüzyılın diğer eğlence ve sanat biçimleri gibi, simya içeren filmler ve şovlar da genelde sihir ve fantezi unsurlarını içerir. Bazen bu durum, Parash Pathar (1958) ve Hudson Hawk (1991) filmlerinde olduğu gibi büyülü gerçekçiliğe kadar uzanır. Aynı tür tasvir 9 (2009) gibi bilimsel fantezi filmlerinde veya The Dark Crystal (1982) gibi fantastik filmlerde de bulunabilir. 2014'ün fantastik korku filmi As Above, So Below da bu kavramlara yer vermiştir.

Deneysel film yapımcısı James Whitney, 1970'lerin ortalarında dört simya film serisi planladı. Bunlardan sadece biri olan Dwija (1976) yapıldı ve William Wees tarafından "titreşen renkli bir ışık akışı içinde tekrar tekrar çözülen ve maddeleşen bir simya kabı" olarak tanımlandı.

Alman deneysel film yapımcısı Jürgen Reble, film şeridinin fiziksel ve kimyasal manipülasyonunda simyasal süreçlere atıfta bulunarak, özellikle Alchemy'yi filmin "işlenmesi ve sabitlenmesi" arasındaki boşluğu kapatıyor olarak tanımlıyor.

2010 yılında hareketli görüntü sanatçısı Richard Ashrowan, on ikinci yüzyıl simyacısı Michael Scot'un metinlerini kullanan ve simya temalarıyla ilgili performanslar içeren Alchemist adlı bir video enstalasyonu yarattı.

Fullmetal Alchemist serisi: Temmuz 2001 ile Haziran 2010 arasında yazılan ve yayınlanan Japon manga serisi. Steampunk teknolojileriyle ve simyanın yaygın olarak uygulanan bir bilim olduğu, esas olarak Avrupa Sanayi Devrimi'nden sonra tasarlanan kurgusal bir 20. yüzyılın başlarında geçen dizi, iki simyacı erkek kardeşin, Edward ve Alphonse Elric'in yolculuğunu takip ediyor. İki kardeş, simya kullanarak annelerini hayata döndürmek için başarısız bir girişimin ardından vücutlarını eski haline getirmek için felsefe taşını arıyor. Ayrıca iki anime dizisi de vardır; Fullmetal Alchemist (2003) ve Fullmetal Alchemist: Brotherhood (2009).

Golden Sun serisiGrimGrimoireHarry Potter and the Philosopher's StoneHaunting GroundICOIndiana Jones and the Emperor's TombKingdom Come: DeliveranceKingdoms of Amalur: Reckoning (2012)The Lurking Horror MabinogiMana Khemia: Alchemists of Al-RevisMarvel: Avengers Alliance (2012)MinecraftNeverwinter Nights serisi ve Dungeon & Dragon Neverwinter'