Gaffar Okkan

Ali Gaffar Okkan (24 Şubat 1952, Hendek, Sakarya – 24 Ocak 2001, Diyarbakır), faili hâlen meçhul olan bir suikast sonucu öldürülmüş eski Diyarbakır emniyet müdürüdür. Diyarbakır halkı tarafından "Gaffar Baba" olarak bilinir ve hatırlanır.

Ali Gaffar Okkan, 1952 yılında Sakarya'nın Hendek ilçesinde doğdu. 30 Eylül 1970'te Polis Kolejinden, 29 Eylül 1973'te Polis Akademisinden mezun olarak İzmir İl Emniyet Müdürlüğüne komiser yardımcısı olarak atandı.

Gaffar Okkan, İzmir'de komiser rütbesine kadar çeşitli birimlerde görev yaptıktan sonra, 1983 yılında Şanlıurfa İl Emniyet Müdürlüğüne atandı ve 1985 yılında şube müdürlüğüne terfi etti. 1986'da Eskişehir İl Emniyet Müdürlüğü kadrosunda görev aldı. Eskişehir'de 1992'de emniyet müdür yardımcısı oldu. 6 Aralık 1993 tarihinde 1. Sınıf Emniyet Müdürlüğü'ne terfi ederek Kars il emniyet müdürü olarak atandı. Okkan'ın polis şefi olarak bir sonraki görev yeri, PKK ve Kürt Hizbullah gibi örgütler tarafından uzun süredir devam eden bir isyanın yaşandığı ve önemli ölçüde göçün görüldüğü güneydoğudaki Diyarbakır'dı.

Gaffar Okkan, 18 Kasım 1997'de Diyarbakır İl Emniyet Müdürü olarak göreve başladı. Bu arada da İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi kamu yönetimi bölümündeki lisans eğitimini tamamlayıp mezun oldu.

Gaffar Okkan Kars emniyet müdürü iken, PKK ve Hizbullah örgütlerinden olumsuz etkilenen Diyarbakır halkına emniyet müdürü olarak atanmıştı. Türkiye'deki Hizbullah'ın kurucusu Hüseyin Velioğlu'nun 17 Ocak 2000 tarihinde İstanbul, Beykoz'daki villasına yapılan baskında öldürülmesinde çok büyük bir rolü vardı.

Gaffar Okkan, bir çatışma merkezi hâline gelmiş olan Diyarbakır'a gelişinden kısa bir süre sonra polis telsizinden bir anons yaptı:3310'dan (Okkan'ın rozet numarası) karargâha. İki gündür şehirde teftiş yapıyorum ve meslektaşlarımın görev bilincinin olmadığını görüyorum. Bu benim ilk ve son uyarım.Bu duyuru, onun diğer polis şefleri gibi olmadığının bir işaretiydi. Göreve gelmeden önceki ilk resmî faaliyetlerinden biri, güvenlik nedeniyle sivillerin girmesine yasak olan polis merkezinin önündeki sokağı kaldırmak oldu. Kısa süre sonra şehir içindeki güvenlik barikatlarını da kaldırdı ve suçları önlemek için şehrin kritik bölgelerine kameralar yerleştirdi. Gaffar Okkan, gece geç saatlere kadar ofisindeki dev monitörden Diyarbakır sokaklarını gözlemlerdi.

Okkan'dan önceki polis memurları, Diyarbakır'ın kaotik ortamında sokağa çıkmanın çok riskli görülmesi nedeniyle "masa başı işler" için ofislerinde kalmayı tercih ederdi. Okkan ise kadınlı erkekli tüm polisleri sokağa göndererek onlara şehrin vatandaşlarına nezaket ve şefkatle davranmaları talimatını verdi.

Kadın polisler Diyarbakır'da ilk kez onun emriyle sokağa çıktılar, trafiği yönettiler. Okkan, her birinde iki kadın memurun bulunduğu iki devriye polis arabası görevlendirdi. Biri, kaçak çocukları almak veya kayıp çocukları aramak ve onları ebeveynlerine teslim etmekle görevlendirildi. Diğer ekip ise yürüme engelli yaşlılara yardım etmekle görevlendirildi. Diyarbakır Havalimanı'nda kadın polisler, yaşlıların biniş işlemlerini üstlendiler ve çıkış kapısına kadar onlara eşlik ettiler. Okkan, havaalanı yetkilisini yaşlılar için tekerlekli sandalye satın alması ve hizmete sokması için ikna etti.

O sıralar Diyarbakırlılar, sokaklarda üniformalı polislerle karşılaşmaya alışkın değildi. Polisin genellikle çevik kuvvet araçları ve coplardan oluştuğunu düşünüyorlardı. Ancak yeni polis şefi Okkan, polisin iyi yanlarını göstermeye kararlıydı. Bu davranış çevredekileri çok şaşırttı. Eski emniyet müdürleriyle neredeyse hiç karşılaşmayan vatandaşlar, Okkan ile sık sık görüştü. Onu tanıdıkça daha çok sevdiler. Okkan kısa sürede güven oluşturmayı başardı ve hedefine halkı inandırdı. Sloganı, "Biz halktan yanayız. Vatandaşın canını, malını, namusunu korumam emredildi. İşte bunun için geldim." idi.

Gaffar Okkan, aynı zamanda ateşli bir Diyarbakırspor taraftarıydı. Okkan, kulübün evinde oynadığı tüm maçları kaçırmadan izlerdi. Maçlar boyunca polis şefi gibi değil de kulüp başkanı gibi hareket etti ve takımla yakından ilgilendi. Takımın attığı gollerin ardından oyunculara sarılır ve elinde kulüp bayrağıyla kutlama için sahada koşardı. Maçlarda "Gaffar Baba" sloganlarıyla ve tezahüratlarıyla karşılanırdı. Diyarbakır gençlerini ve çocuklarını terör örgütlerinden ve uyuşturucu şebekelerinden uzak tutmak için spora yönlendiren Okkan, amatör spor kulüplerine de malzeme yardımı yaptı.

Gaffar Okkan'ın birincil hedefi, Lübnan'daki adaşı grupla bir ilgisi olmayan yasa dışı köktendinci İslam yanlısı Kürt Hizbullahı idi. Okkan, Hizbullah'ın çökertilmesinde çok önemli bir rol oynadı. 17 Ocak 2000'de, Türkiye'deki Hizbullah'ın lideri Hüseyin Velioğlu, İstanbul, Beykoz'daki villasında polis güçlerinin düzenlediği baskında öldürüldü. Okkan, yüzlerce grup üyesinin tutuklandığı Kürt Hizbullahı'na yönelik bu ve benzeri baskınlarda önemli rol oynadı. Ayrıca, pek çok faili meçhul cinayetin güvenlik güçleri yerine çoğunlukla Hizbullah isyancıları tarafından işlendiğini kanıtladı.

Bu girişimlerden sonra meslektaşları ve yakın arkadaşları, Okkan'ı zırhlı araca binmesi için uyarmaya başladı. Bu tür tavsiyeleri, "Ben zırhlı araca binsem vatandaş ne yapar?" sözleriyle reddetti. Ölümünden bir hafta önce düzenlediği basın toplantısında 26 Hizbullah tetikçisinin listesini yayımladı ve kendisine yapılan saldırıdan 45 dakika önce, bir gazeteciye verdiği röportajda Hizbullah'tan korkmadığını belirtti. Bir keresinde, Diyarbakır'da veya memleketi Hendek'te, kimsenin onu öldüremeyeceğini, çünkü vatandaşların onu koruyacağını söylemişti.

24 Ocak 2001 günü akşam saatlerinde Gaffar Okkan, vali ile görüşmek üzere Genelkurmay Başkanlığındaki görev yerinden ayrıldı. Saat 17.40 sıralarında makamından valilik binasına makam aracıyla seyir hâlinde iken, Sezai Karakoç Bulvarı üzerinde, Et Balık Kurumu ile Eflatun Park arasında, kimliği belirsiz kişilerce pusuya düşürüldü. Saldırganlar, uzun namlulu tüfeklerle ateş açmaya başladılar. Okkan ve yanındaki beş polis memuru, açılan ateş sonucu olay yerinde hayatını kaybetti. Saldırıdan sonra Okkan'ın arabasının kapısını da açan silahlı kişiler, öldüğünden emin olmak için yakın mesafeden kendisine birkaç el ateş etti. Hızla kaçan saldırganlar arasında cep telefonu iletişimi yoktu.

Gaffar Okkan'ın kafasına 20'ye yakın mermi isabet ettiği bildirildi. Çıkan çatışmada ise saldırganlardan birinin yaralandığı bildirildi. Olay yerinde, 16 farklı tüfekten ateşlenmiş 469 boş Kalaşnikov kovanı bulundu. Polis, faili bulmak için bölgeyi kapsamlı bir şekilde aradı ve birkaç şüpheliyi gözaltına aldı. Bu cinayet hâlâ tam anlamıyla çözülmemiş olmakla birlikte, Hizbullah tarafından işlendiği düşünülmekte ve iddia edilmektedir.

Devlet yetkilileri, saldırının arkasında Hizbullah'ın olduğunu açıkladı ve yeni bir tutuklanma dalgası başladı. Hiçbir militan grup suikastın sorumluluğunu üstlenmedi. Ancak önceden ölüm tehditleri de alan Okkan'ın bu saldırısı, asıl şüpheli olarak Hizbullah'a atfedildi. Hüseyin Velioğlu'nun öldürüldüğü 17 Ocak 2000'deki Beykoz baskınında yakalanan Hizbullahçı bazı kişiler, mahkemede, cezaevinde kendilerine baskı olduğu takdirde o cezaevinin savcısını, müdürünü, o ilin emniyet müdürünü ve mahkeme heyetini Gaffar Okkan'ın yanına göndereceklerini söyleyerek tehditlerde bulundular.

Gaffar Okkan'ın suikasta uğraması, başta Diyarbakırlılar olmak üzere tüm ülkede büyük bir üzüntüyle karşılandı. Ertesi gün yas tutan binlerce Türk ve Kürt vatandaş, Okkan'ın suikastını ve ölümünü protesto etmek için şehirde toplandı ve saldırıyı kınayan sloganlar attı. Valilik binasına yürüyen halk, burada bir dakikalık saygı duruşunda bulunarak, öldürülen polislerin Türk bayrağına sarılı tabutları önünde gözyaşlarıyla saygı duruşunda bulundu.

Okkan için polis merkezine bir taziye defteri yerleştirildi. Diyarbakır'da bir pazarcı, kitapta şöyle yazmıştı.Hayatımızda ilk kez bir polis şefinin cep telefonunun numarasını verdiğine tanık olduk. Hiçbir sebep yokken onu ofisinde ziyaret ettiğimde, kendimi bir polis şefi olarak bu kadar rahat hissettiğimi hayal edebiliyor musunuz?Okkan cinayetinin ardından Diyarbakır'da birçok aile, yeni doğan erkek çocuklarının çoğuna "Ali Gaffar" ve "Ali Gaffar Okkan" isimleri verdi. 2011 yılında, Diyarbakır'dan adaşı olan 101 erkek çocuğu, "Yolculuk" adlı bir proje kapsamında, Gaffar Okkan'ın eşi ve kızının huzurunda ölümünün 10. yıldönümünde düzenlenen anma töreninde saygılarını sunmak için Sakarya'nın Hendek ilçesindeki mezarını ziyaret etti.

Hâlen daha Diyarbakırspor'un onursal başkanı olan Ali Gaffar Okkan'ın ismine 2017'de Sakarya'da hatıra ormanı yapıldı; ismi Atakum, Altınordu, Kirazpınar ve daha birçok cadde, sokak, sağlık ocağı, polis meslek eğitim merkezi gibi lokasyonlara verildi. Ayrıca Türk Polis Teşkilatının 177. kuruluş yıl dönümünde Gaffar Okkan'ın balmumu heykeli yaptırılıp Diyarbakır İl Emniyet Müdürlüğü içerisinde oluşturulan bölümde anısına sergilenmeye başlamıştır.