Troya Müzesi

Troya Müzesi, Türkiye'nin Çanakkale ilinde Troya antik kentine ait eserlerin sergilendiği arkeoloji müzesidir. Çanakkale, neolitik çağdan tarihi çağların başlangıcına kadar birçok medeniyete ev sahipliği yapmış bir kenttir. Çanakkale'nin Tevfikiye Köyü yakınlarında bulunan Troya Antik Kenti de geçmişte Avrupa ve Asya arasında yer alan önemli ticaret yerleşim yerlerinden biridir. Müzenin kuruluş amacı Homeros'un M.Ö. 8. Yüzyıla ait İlyada ve Odysseia destanına konu olan ticaret, zenginlik ve savaş kenti olarak ilgi çeken Troya şehrinin tarihi kalıntı ve koleksiyonlarına ev sahipliği yapmak ve yurt dışına kaçırılmış eserlerin iadesi işlemlerini gerçekleştirmektir. Bu düşünceden de hareketle müzede kopya esere yer verilmemektedir.

Müze girişinde Troya'nın farklı katmanları; mezar taşları, büyük ve küçük boy heykeller, sahne canlandırmaları ve fotoğraflarla anlatılmaktadır. Müzenin giriş alanı olan, Troas (Biga Yarımadası) ve çevresini konu alan sirkülasyon bandında ise ziyaretçilere müze ziyaretleri sırasında karşılarına çıkacak kavramlar hakkında ön bilgi vermek amacıyla arkeoloji bilimi, arkeolojik ve arkeometrik tarihleme yöntemleri, neolitik (Cilalı taş), kalkolitik (Bakır), tunç ve demir çağları; höyük, restorasyon, konservasyon gibi terimler çeşitli çizim ve interaktif yöntemlerle aktarılmaktadır.

Müze 10 Ekim 2018'de ziyaretçilere açılırken, resmî açılışı 18 Mart 2019'da gerçekleşmiştir. Tevfikiye Köyü sınırları içinde, Troya örenyerinin girişinde bulunur. 3.000 m2 sergi salonuna, 12.750 m2 kapalı alana sahiptir. Troya'nın katmanları arasında bulunan on ayrı kentin tanıtıldığı müzede büyük boyutta taş lahitlerden, ufak cam iğneler ve altın küpelere kadar farklı nitelik ve ölçeklerde 6 binden fazla arkeolojik eser sergilenir, 41 bine yakın eser ise depolarda yer alır.

Müzenin projesi 2011'de düzenlenen ulusal mimari proje yarışmasıyla belirlendi. 132 projenin katıldığı Troya Müzesi Ulusal Mimari Proje Yarışması'nda Ömer Selçuk Baz, Okan Bal, Cenk Kurtel, Mehmet Yılmaz, Berrin Yavuz'dan oluşan ekibin projesi oy birliği ile birinci seçildi.

Müzenin inşaatına 2013 yılında başlandı. 2015 yılında duran çalışmalar T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın Çanakkale Valiliği koordinasyonu ile ilan ettiği 2018 Troya Yılı kapsamında yeniden başladı. Resmî açılışı 18 Mart 2018'de gerçekleşen müze 10 Ekim 2018'de ziyarete açıldı.

1980 yılından beri Çanakkale'nin Atatürk Caddesi üzerindeki binasında hizmet veren Arkeoloji Müzesi'ndeki eserler Troya Müzesi'ne taşındı. İstanbul Arkeoloji Müzesi'nden alınan Troya hazine buluntuları ile 2014 yılında T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından ABD'den getirilen Troya altınları da yer almaktadır.

Time dergisi 2019 yılı Ağustos ayında Troya Müzesi'ne "Dünyada Görülmesi Gereken 100 Yer" listesinde yer verdi. Müze, Avrupa Konseyi'ne bağlı Avrupa Müze Forumu (European Museum Forum) tarafından verilmekte olan Avrupa Yılın Müzesi Ödülü'ne 2020 yılı için aday oldu.

Müze binası dışarıdan bakıldığında topraktaki bir yarıktan yükselen, peyzaj içerisine oturtulmuş dev bir buluntu olarak algılanan bir bina olarak tasarlanmıştır. Paslanmış metal (korten) kaplı olan yapı, zemin artı üç kattan oluşur. Dışarıdan algılanmayan yeraltındaki katında konferans salonu, satış birimleri, atölye, depo gibi müzenin destek işlevlerine ilişkin mekânlar bulunur.

Sergi yapısı yer altındaki katın üzerinde 32x32 metre boyutlarında kare planlı bir obje şeklinde yükselir. Müzenin başlangıç ve bitiş noktaları tam üst üste konumlanır. Katlar arasında merdiven bulunmaz, farklı katlara 480 metre uzunluğunda bir rampa ile ulaşılır. Müze ziyareti rampadan aşağı inerek başlar. Rampanın duvarlarında bulunan nişlerde Troya’nın farklı katmanları; mezar taşları, büyük boy heykeller, sahne canlandırmaları ve büyük boy fotoğraflarla anlatılır. Yapının çatısında seyir terası bulunur. Kaplı olduğu malzemenin paslanmasından dolayı müzenin rengi her yıl değişir.

Müzede malzeme deposu veya laboratuvar gibi alanlar, küp biçimli odalarda ziyaretçiler tarafından arkeologların çalışma süreçlerini görmesine izin verecek şekilde saydam olarak tasarlanmıştır.