Nikos Ksiluris

Nikos Ksiluris (Yunanca: Νίκος Ξυλούρης; d. 7 Temmuz 1936 – ö. 8 Şubat 1980) ya da bilinen diğer bir adıyla Psaronikos (Yunanca: Ψαρονίκος), Yunan besteci ve şarkıcı. Girit’in Anogeia kasabasında doğdu. Diğer ikisi de Girit müziğinin büyük müzisyenleri Antonis Ksiluris ya da lakabıyla Psarantonis ile Yannis Ksiluris ya da lakabıyla Psaroyannis olan üç kardeşten en büyüğüydü. Müziği, Yunan ruhunu yakaladığı için kendisine Girit’in Başmeleği dendi.

İnsanlara yaşanan olaylardan yola çıkarak isim takmak, Anogeialılar arasında da adanın ve ülkenin geri kalanında olduğu gibi yaygındır. Ksiluris’in lakabı ise dedesi Psarantonis olarak bilinen Antonis’ten gelmektedir: Girit'in bağımsızlığı, Yunanistan'ın kuruluşundan sonraya denk geldiği için ada, Ksiluris’in dedesinin zamanında hâlâ Osmanlı kontrolündeydi. Antonis, Türkleri soyan bir grupla arkadaşlık ediyordu ve ne zaman Türklerle karşılaşacak olsalar, en hızlıları olarak anında dağılan grubun geri kalanını sanki balık yakalarmış gibi çabucak toplayıp bir araya getiriyordu. Bu nedenle kendisine Yunanca balık ve Türk kelimelerinin birleşimi olan Psarotourkos denmeye başladı ve bu isim zamanla Psarantonis’e dönüştü. Böylece ailenin kendisinden sonraki erkek üyelerinin isimleri, başlarına “Psaro” eki eklenerek kullanılmaya başlandı.

Ksiluris’in ilk yılları, adada cesaretiyle ün salmış Anogeia’ya karşı, ergenliğinde Mihver Devletleri’ne karşı verilen savaşın kargaşasında test edilecek olan bir vatan sevgisiyle doluydu. 1941’de Girit Savaşı sırasında Alman paraşüt birlikleri, adaya indiğinde dört yaşındaydı. Üç sene sonra Almanlar, halk ve yöneticilerin İngilizlerle Girit direniş güçlerine yardım ve yataklık ettiği gerekçesiyle Anogeia’yı yerle bir ettiler. Ksiluris ve ailesi Girit’in başka bir kasabasına kaçtılar ve ancak Almanlar teslim olduktan sonra Anogeia’ya geri döndüler. Bir dönem kendisi de Anogeia’da saklanan Patrick Leigh Fermor, Ksiluris’in "Filedem" şarkısını o kadar çok seviyor ve söylüyordu ki savaştan sonra yakın çevresi kendisini bu şekilde çağırmaya başladılar.

İlk lirini on iki yaşında aldı ve liriyle birlikte Girit müziği icra etmede büyük bir potansiyel gösterdi. Müziğinden etkilendiği ünlü lirist Leonidas Klados’un yanında iki sene boyunca lir öğrendi. Kasaba düğünleri, vaftiz törenleri ve Girit’in farklı yerlerindeki diğer çeşitli etkinliklerde çaldı. On yedi yaşında, Heraklion’daki folk ve Girit müziği icra edilen bir restoran olan “Kastro”da çalmaya başladı.

1958’de yaptığı kayıt kariyerinde dönüm noktası oldu. Dinleyiciler sesine hayran kaldılar ve bu yükselen yıldızdan daha fazlasını duymak istediler. Yurt dışında ilk olarak 1966’da konser verdi ve San Remo Müzik Festivali’nde birincilik ödülü aldı. Ertesi yıl Heraklion’da Erotokritos adıyla Girit’in ilk gazinosunu açtı. Bunu, Anyfantou’nun 1969’daki büyük ses getiren kaydı takip etti. Çok geçmeden Atina’daki Folk Müzik Gazinosu’nda sahne almaya başladı. Böylece kariyerini Atina’da sürdürmeye başladı.

70’lerin başında Ksiluris’in sesi yalnızca Girit müziğiyle değil, aynı zamanda darbenin ardından başa geçen Yunan askeri güçlerine karşı ayaklanan gençlerle de özdeşleşmişti. Ksiluris, mantinada tekniğiyle müziğine ünlü şairlerin şiirlerini de dahil ederek yeni bir folk müzik tarzı oluşturdu. Bu tarzı diğer birçok müzisyen tarafından da benimsendi.

Ksiluris, Heraklion’dan zengin bir aileden gelen Giritli olan Urania Melabianakis ile evlendi. Biri kız diğeri oğlan olmak üzere iki çocukları oldu.