Eskikaraağaç, Karacabey

Ağustos ve eylül aylarında Avrupa'daki üreme alanlarından Afrika'ya doğru göç etmekte olan leyleklerin göç yolu üzerine bulunan Eskikaraağaç, "Leylek Köyü" olarak bilinir. Ramsar alanı içindedir. Avrupa Leylek Köyleri Ağı üyesi olan köyde 2005 yılından beri "Leylek Festivali" adında bir festival düzenlenmektir.

Bursa il merkezine 45 km, Karacabey ilçesine 29 km uzaklıktadır. 1998 yılında Ramsar alanı ilan edilerek koruma altına alınmış olan Uluabat Gölü kuzeyindeki kalker kaplı yarımada üzerindedir. Eskikaraağaç köyü de Ramsar alanı içinde yer alır. Köy merkezi gölden 25 metre uzaklıktadır. Göldeki Halilbey Adası da Eskikaraağaç köyüne bağlıdır.

Tarihî Rum mahallesidir. Orijinal ismi Gilyos'tur. Bu kelimenin Helen dilinde "güzel-geçit" anlamına gelen "kuvaila"dan gelmiş olduğu; Apolyont yarımadasının girişinde bulunduğundan köye bu adın verildiği düşünülür. Köyde Mikhael Archangelos adını taşıdığı bilinen ama yapanı ve yaptıranı bilinmeyen bir kiliseye ait kalıntılar, Halilbey Adası'nda manastır kalıntısı ve kale kalıntıları vardır.

Köye bağlı Halilbey Adası, Osmanlılar'ın 1308'deki ilk deniz seferi sonucunda Kara Ali tarafından alınan adadır. Barış yoluyla Osmanlı topraklarına katılan adada bulunan büyük bir kilisenin papazını ailesiyle beraber Osman Bey'e getiren Ali Bey’in, Osman Bey tarafından papazın güzelliği ile meşhur kızıyla evlendirildiği söylenir.

Bursa'da kadı sicillerinde Kilis olarak geçen köyün de bu olduğu sanılmaktadır. (1907) tarihli Hudavendigâr Vilâyeti Salnamesinde "Karaağaçbükü" adıyla 124 hane olarak kayıtlıdır.

1927 tarihli Bursa Vilâyeti Salnamesinde ise "Karaağac-ı kebir" adıyla 199 hane ve 79'u yabancı olmak üzere 707 nüfus bulunduğu belirtilmektedir. Nüfus mübadelesi sonuncu Rum halkın boşalttığı köye Yunanistan'dan gelen göçmenler yerleştirilmişse de göçmenlerin bir kısmı köye değil de, köyün hemen karşısına kurdukları yeni köye yerleşmiştir. Eskikaraağaç'ın nüfusu 1924 yılında Yunanistan'ın Drama şehrinden, 1937'de Bulgaristan'dan göç eden göçmenlerden oluşur.

Eskikaraağaç köyü, ağustos ve eylül aylarında Avrupa'daki üreme alanlarından Afrika'ya doğru göç etmekte olan leyleklerin göç yolu üzerine bulunur. Köyde 2005 yılından beri "Leylek Festivali" adında bir festival düzenlenmektedir. Eskikaraağaç, hem çevre hem tarım koşullarını sağladığı için 2011 yılında Avrupa Tabiat Mirası Vakfı tarafından "leylek köyü" seçilerek Avrupa Leylek Köyleri Ağı üyesi olmuştur. Leyleklerin zarar görmemesi için elektrik tellerini kaplama ya da yer altına alma, arazilerdeki yüksek gerilim hatlarına fosforlar takma, leyleklerin takılıp yaralanmaması için gölü ip ve naylonlardan temizleme gibi önlemler alınır.

Köy 2010'lu yıllarda Yaren adı verilen leyleğin aynı balıkçı teknesine her yıl gelmesi ve orada olduğu süre içinde aynı balıkçı teknesine sık sık konması ile gerçekleşen serüven belgesele konu olmuştur. 2021 yılında Yaren Leylek onuncu kez köye gelerek aynı tekneyi ziyaret etmiştir. Köyde profesyonel kuş gözlemine ve gölün büyük bir kısmının izlenmesine imkân sağlayacak olan bir kuş gözlem evi bulunmaktadır. Kuş Gözlem Evi içindeki tahnit (doldurulmuş kuş) müzesi vardır. Gölün kıyısında "Leylek Yürüyüş Yolu" adı verilen bir kilometrelik bir yürüyüş yolu bulunur.

Araştırmacılar, akademisyenler, kuş gözlemcileri, doğa bilimcileri ile doğaseverlerin katıldığı 18. Ulusal Kuş Konferansı, 2017 yılında Karacabey Belediyesi ve Doğa Derneği iş birliği ile Eski Karaağaç köyünde gerçekleştirilmiştir.

Köy halkının ana gelir kaynakları tarım ve balıkçılıktır. Gölde sazan, sudak, has kefal, mersin morinası, alabalık ve inici balığı avlanan balık türleridir. Sazcılık da köy sakinleri arasında yaygın bir geçim kaynağı olmuştur ve saz ihraç edilmektedir. 2000'li yıllardan itibaren doğa turizmi ve kongre turizmini geliştirmek üzere çabalar vardır.