Syarhey Tsihanouski

Syarhey Leanidaviç Tsihanouski veya Sergey Leonidoviç Tihanovski (, ); d. 18 Ağustos 1978), Belaruslu bir vicdan mahkumu, YouTuber, video blog yazarı, muhalif ve demokrasi yanlısı aktivist. Öncelik olarak Belarus devlet başkanı Aleksandr Lukaşenko rejimine karşı aktivizmiyle tanınmaktadır. Mayıs 2020'de, 2020 başkanlık seçimlerine aday olma niyetini açıkladı, ancak iki gün sonra tutuklandı. Karısı Sviatlana Tsikhanouskaya, çekişmeli seçimlerde Lukashenko'nun en büyük rakibiydi.

Tsihanouski 18 Ağustos 1978'de Belarus'un Homyel Bölgesi'deki Horki'de doğdu ve Homyel'de büyüdü. Tsihanouski, fiziksel ve matematik spor salonunda okudu, ardından Frantsysk Skaryna adını taşıyan Francysk Skaryna Homyel Eyalet Üniversitesi Filoloji Fakültesi'nden mezun oldu. Daha sonra Homyel ve Mazyr'de gece kulüpleri açarak konserler düzenledi. Video prodüksiyonu, reklam ve müzik videoları ile uğraştı.

Tsihanouski, neredeyse kazara bir blog yazarı olduğunu söylüyor. Homyel yakınlarında bir çiftlik düzenledi ve yerel, bölgesel ve ulusal yetkililerin bürokratik engelleriyle karşılaştı, ardından gazetecilerle yaşadığı zorluklardan bahsetti.

"Country for Life" (Страна Для Жизни) adlı YouTube kanalı 2019'da açıldı ve yıl boyunca 140 bin abonenin ilgisini çekmeyi başardı. Kanal, sıradan Belarusluların hikâyelerine ve "ömür boyu bir ülke inşa etmeye yardımcı olacak" girişimcilerin gerçek vakalarına adanmıştır. Tsihanouski, sosyal ve politik konularda bir video çekiyor ve başta Belarus bölgelerinde olmak üzere insanların sorunları hakkında konuşuyor.

Tsihanouski, "Real News" logolu bir arabadaki ekibiyle birlikte, bir aydan fazla bir süre boyunca Beyaz Rusya'yı gezerek ve kendisine şehirdeki ve ülkedeki sorunları kamera karşısında anlatan abonelerle röportaj yaptı. Kanaldaki en popüler video (30 Mayıs 2020 itibarıyla neredeyse bir milyon görüntüleme), Hlybokaye kasabasından bir kadının hayatı ve Lukashenko'ya karşı tavrı hakkındaki hikâyesidir. Tsihanouski'nin YouTube kanalında muhalif siyasetçiler ve işadamlarıyla yaptığı röportajlar da yer alıyor. Beyaz Rusya çevresindeki gezilerde Siarhei Tsihanouski, onu izleyen insanların (muhtemelen Belarus özel servislerinin çalışanları) olduğu arabalarla sürekli takip edildi.

Lukashenko'nun kurallarını eleştiren Tsihanouski'nin YouTube videoları popülerlik kazandı. Lukashenko karşıtı bağımsız blog yazarları (Tsihanouski dahil), hükûmet tarafından kontrol edilen televizyon, gazete ve radyoya alternatif bir medya alternatifi olarak, hükûmetin yönetimi için büyük bir tehdit olarak görüldü ve çoğu yetkililer tarafından hedef alındı. Mayıs 2020'ye kadar Tsihanouski'nin YouTube kanalı 140.000 abone topladı; Temmuz 2020 ortasına kadar 243.000 aboneye ulaştı. Bu abone sayısı devlet tarafından işletilen Belarus 24 uydu kanalının abone sayısından 12 kat fazladır.

9 Mayıs 2020'de Syarhey Tsihanouski'nin düzinelerce destekçisi, COVID-19 salgını sırasında Minsk'teki Zafer Bayramı Yürüyüşü ile olan anlaşmazlıklarını ifade etmek için Babruisk'te bir "Anti-geçit" düzenledi. Protesto yürüyüşü bir protesto motor mitingi şeklini aldı. Polis, motorlu miting sonrasında yaklaşık 15 kişiyi gözaltına aldı. Syarhey Tsihanouski o sırada gözaltına alındı.

Syarhey Tsihanouski, 7 Mayıs'ta YouTube kanalında, Aleksandr Lukaşenko'ya ve onun onlarca yıllık yönetimine meydan okuyarak Belarus Cumhurbaşkanı adayı olmayı planladığını duyurdu. Bu olaydan önce, 6 Mayıs'ta, Mahilyow civarında Belarus militsyya (polis) tarafından gözaltına alındı; polis, Tsihanouski'nin arabasının camını kırmakla tehdit etti ve polis memuru olduğunu gösteren bir kimlik sunmadı. Bir gün sonra, Slutsk'tan bir blog yazarı, Uladzimier Niaronski de dahil olmak üzere Tsihanouski'nin müttefikleri tutuklandı. Niaronski de dahil olmak üzere Tsihanouski'nin ekibinin minibüsleri bir yol polisi ve AMAP polis özel kuvvetleri mensupları ile iki kamyonet tarafından kovalandı.

Syarhey Tsihanouski tutuklanmasının ardından, Belarus'un Rusya ile entegrasyonuna karşı 19 Aralık 2019'da Minsk'teki mitinge katıldığı için Homyel'deki geçici bir gözaltı merkezinde tutuldu. Nihayetinde 15 gün hapis cezasına çarptırıldı: Aralık 2019'da "izinsiz bir protesto eylemine katılmaktan" 15 gün ve Orsha ve Brest'teki YouTube kanalının aboneleriyle görüştüğü için 30 gün hapis cezasına çarptırıldı. Tsihanouski gözaltına alındıktan sonra YouTube kanalında Belarus cumhurbaşkanlığına aday olma niyetini duyurdu. Ancak, Beyaz Rusya Merkez Seçim Komisyonu, kendisini aday göstermeyi reddetti.

Seçim komisyonu Tsihanouski'nin adaylığını kaydetmeyi reddettikten sonra, eşi Svyatlana Tsihanouskaya kendi başına aday olmaya karar verdi. Svyatlana Tsihanouskaya'nın girişim grubu, Belarus Merkez Seçim Komisyonu tarafından başarıyla kaydedildi. Syarhey Tsihanouski, Svyatlana Tsihanouskaya'nın cumhurbaşkanlığı seçimlerine katılımı için imza toplamak üzere girişim grubunun başına geçti.

Serbest bırakıldıktan sonra Deutsche Welle Tsihanouski ile yaptığı röportajda, Belaruslu blog yazarı ve Rus muhalefet lideri Aleksey Navalni ile Ukrayna cumhurbaşkanı olan Ukraynalı aktör Volodimir Zelenski arasında paralellikler kurdu. RTVI ayrıca Tsihanouski ve Navalni arasında bir paralellik kurdu.

Syarhey Tsihanouski destekçileri tarafından söylenen kampanyasında aktif olarak "Dur, hamamböceği!" Sloganını kullanıyor. Tsihanouski'nin kampanyasının sembolü terliklerdir. "Dur, hamamböceği!" sloganı, Sovyet şairi Korney Çukovski'nin "bıyıklı hamamböceğinin" tüm hayvanları nasıl korkuttuğu ve onların hükümdarı haline geldiği "Hamamböceği" masalından bahsediyor. Görünüşe göre, bu slogan Belarus'un mevcut liderliğine bir göndermedir. Terlik, sözde geleneksel bir haşere kontrol aracıdır. Euronews gazetecileri, Belarus'taki olayları, Belaruslu aktivist Franak Viachorka'nın bu sözle alıntısını gösteren "Terlik Devrimi" olarak adlandırdı.

29 Mayıs 2020'de Syarhey Tsihanouski ve en az sekiz kişi, Svyatlana Tsikhanouskaya'nın cumhurbaşkanlığı adaylığı için imza toplarken Belarus'un kuzeybatısındaki Hrodna kentinde tutuklandı ve "kamu düzenini ciddi şekilde ihlal etmek için organizasyon veya hazırlık yapmak" ile suçlandı. Görüntüler ve tanık ifadeleri, Tsihanouski'nin bir kadının saldırgan bir şekilde takip edip Tsihanouski'yi görünüşte kasıtlı bir provokasyon girişiminde ona dokunması sonrasında tutuklandığını gösteriyor; iki polis memuru daha sonra "Syarhey Tsihanouski'nin peşinde olan kadına katıldı" ve polisle arbede çıktı. Viasna İnsan Hakları Merkezi'ne göre, aralarında Svyatlana Tsikhanouskaya'nın girişim grubunun iki üyesi ve Syarhey Tsihanouski'nin üç yardımcısı da dahil olmak üzere en az 13 kişi gözaltına alındı. Beyaz Rusya İçişleri Bakanlığı, "polis memurlarına karşı şiddet" iddiasıyla bir ceza davası açtıklarını söyledi. Belarus yetkilileri, polisin yaralandığını iddia etseler de, video görüntülerinde bu tür bir yaralanmaya dair hiçbir kanıt yoktur.

10 Ekim 2020'de Lukaşenko, tutuklu Tikhanovsky ve diğer aday Viktar Babaryka ile Anayasa değişiklikleri ile ilgili dört saatlik bir toplantıda konuştu. Bu sırada Tikhanovsky ve Babaryka gözaltındadır.

30 Kasım'da, Sergei Tikhanovsky'nin tutukluluğunun 3 ay daha uzatıldığı öğrenildi. Ciddi bir suçla (12 yıla kadar) suçlandığı için 18 aya kadar gözaltında tutulma hakkına sahiptir.

26 Ocak 2021'de Belarus medyası, sosyal ve politik gazete Narodnaya Volya'nın, Sergei'nin 29 Mayıs'ta Grodno'daki bir grev sırasında gözaltına alındığı provokatörle konuşmayı başardığını bildirdi. Müfettişler 26 Şubat'ta tutukluluk süresini iki ay uzatarak 29 Nisan'a kadar uzattı.

11 Mart 2021'de Soruşturma Komitesi, Tikhanovski'yi, blogunu Belarus hükûmetinin şiddet yoluyla devrilmesini savunduğu gerekçesiyle suçlayarak aleyhindeki ceza davası soruşturmasını tamamladı. 15 yıla kadar hapis cezasıyla dört suçlamayla karşı karşıya kaldı. 24 Haziran'da Minsk'te yargılanması başladı ve suçlu bulundu. 14 Aralık 2021'de Tikhanovski 18 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Beş destekçisi 14 ila 16 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Tüm cezai süresini tamamlarsa, Tikhanovski serbest bırakıldığında 60 yaşından büyük olacaktır.

9 Eylül 2021'de, Avrupa Konseyi eski Başkanı, Polonya Başbakanı ve Avrupa Halk Partisi'nin lideri Donald Tusk, Tikhanovsky ailesini Nobel Barış Ödülü'ne aday göstermeyi teklif etti. Bunun güçlü bir sinyal olacağına ve bu “son yılların en barışçıl hareketine” katılan tüm Belarus'lulara adanacağına inanıyor.

Belarus muhalefetinin diğer üyeleriyle birlikte, Sakharov Ödülü'ne aday gösterildi. 22 Ekim 2021'de Avrupa Parlamentosu Sakharov Ödülü'nü kazananları açıkladı. Sergei Tikhanovsky adayların arasındaydı.