SalihHub/Wikipedia-TR-2023-Embedded-Dump huggingface dataset:
Cercopithecinae

Cercopithecinae, babunlar, makaklar ve vervet maymunları dahil olmak üzere yaklaşık 71 türden oluşan, bir Köpeksi maymun alt familyasıdır. Çoğu cercopithecine maymunu türü, Sahra altı Afrika ile sınırlıdır, ancak makaklar Asya'nın uzak doğu bölgelerinden kuzey Afrika'ya ve Cebelitarık'a kadar uzanır.

Çeşitli türler, yaşadıkları farklı arazilere adapte olmuştue. Arboreal türler ince, narin ve uzun bir kuyruğa sahipken, karasal türler daha tıknazdır ve kuyrukları küçük veya hiç olmayabilir. Tüm türlerin iyi gelişmiş başparmakları vardır. Bazı türlerin kıçlarında, çiftleşme dönemlerinde renklerini değiştirebilen iskiyal kallositeler bulunur.

Bu maymunlar gündüzcüldür ve sosyal gruplar halinde birlikte yaşarlar. Yağmur ormanları, savanlar ve kel kayalık alanlardan Japon makakları gibi serin ve hatta karlı dağlara kadar her türlü arazi ve iklimde yaşarlar.

Çoğu tür, meyveler, yapraklar, tohumlar, tomurcuklar ve mantarlardan böceklere, örümceklere ve daha küçük omurgalılara kadar değişen diyetlerle hepçildir.Tüm türler, içinde yiyecek depolayabilecekleri yanak keselerine sahiptir.

Gebelik yaklaşık altı ila yedi ay sürer. Yavrular üç ila 12 ay sonra sütten kesilir ve üç ila beş yıl içinde tamamen olgunlaşır. Bazı türlerin yaşam süresi 50 yıl kadar uzun olabilir.
Ay Yapım

Ay Yapım, 2005 yılında Kerem Çatay tarafından kurulan medya yapım şirketi. Şirket dünyada 20 ülkede ortağı bulunan "Sparks Network"ün bir dönem Türkiye ortağı idi. Türkiye'nin en büyük yapım şirketlerinden biridir. Merkezi İstanbul Türkiye'de bulunmaktadır. Yapımları, farklı ülke televizyonlarında da yayınlanmaktadır. Aşk-ı Memnu isimli dizisi senaryo hakları Amerika Birleşik Devletleri'nde yayın yapan Telemundo Television Studios tarafından satın alınarak Pasión Prohibida adıyla yeniden çekilmiştir.

Seul Uluslararası Drama Ödüllerine Ay Yapım dizi ve oyuncuları farklı kategorilerde aday olmuştur. Televizyon dünyasının prestijli organizasyonlarından biri olan Seoul International Drama Awards'da, 2012 yılında Ezel dizisi "Special Prize" 2014 yılında Medcezir dizisi Best Serial Drama dalında "Silver Bird" ödülünün sahibi olmuştur.

Ay Yapım tarafından 2012 yılında üretilen Son dizisi, 2015 yılında ABC kanalı tarafından primetimeda yayınlanmak üzere "Runner" ismiyle yeniden çekilmektedir. Runner'ın başrollerinde Paula Patton ve Brent Sexton yer almaktadır.
Su Tseng-chang

Su Tseng-chang (Çince:蘇貞昌 - Pinyin:Sū Zhēnchāng) (d. 28 Temmuz 1947), 2006'dan 2007'ye ve yine 2019'dan 2023'e kadar Çin Cumhuriyeti'nin (Tayvan) başbakanı olarak görev yapan Tayvanlı bir politikacıdır.

2019 yılında dönemin başbakanı Lai Ching-te'nin yerel seçimlerde yaşanan yenilgi sonrası istifasının ardından devlet başkanı Tsai Ing-wen tarafından Lai'in ardılı olarak başbakanlık görevine atanmıştır.
Porsche 64

Porsche 64, veya VW Aerocoupe, Type 64 ve Type 64K10, Porsche'nin ürettiği ilk otomobil sayılan araç. Model 64 Beetle'dan alınan birçok parçası sebebiyle model 64 olarak adlandırılmıştır. 4 silindirli boksör motoru 50 bhp güç üretmekteydi. Son hızı 160 km/saattir.

1939'da üç araç yapılmış, biri II. Dünya Savaşı sırasında bir Alman bürokratın yaptığı kazada parçalanmış, diğer iki araç Porsche ailesi tarafından kullanılmıştır. Savaşın sonunda biri Müttefik askerleri tarafından ailenin evinin garajında bulunmuş, üstü kesilip birkaç hafta kullanıldıktan sonra motoru arızalanmış, daha sonra parçalanmıştır. Son kalan araç 1945'te ABD'ye götürülmüş, en son 1981 yılında bir pist etkinliğinde kullanılmıştır.
Liepāja

Liepāja; (), Letonya'nın batısında, Baltık Denizi kıyısında kurulmuş, tam olarak 21. doğu enlemi üzerinde bulunan bir şehirdir. Letonya'nın Kurzeme Bölgesi'nin en büyük, ülkenin Riga ve Daugavpils'ten sonraki en büyük şehridir. Önemli bir liman şehri olan Liepāja'nın 1 Ocak 2011 tarihi itibarıyla nüfusu 83,000'dir.

Liepāja, Letonya'da "Rüzgârın doğduğu şehir" olarak anılır. Bunun sebebi büyük ölçüde sürekli denizden esen esintidir. Imants Kalniņš tarafından bestelenen () isimli şarkı şehrin marşı konumuna gelmiştir. Liepāja'nın ülkenin en rüzgâr alan şehri olması ve bu şekilde rüzgârla tanınmasının bir sonucu olarak ülkenin en büyük rüzgâr türbinleri bu şehirde kurulmuştur.

Şehrin arması bağımsızlığını kazandığı 18 Mart 1625'ten dört gün sonra benimsenmiştir. Armada gümüş bir fonda bölgenin ünlü aslanını kırmızı şekilde, kuyruğu kesik halde ve ön ayakları bir ıhlamur () ağacına dayamıştır.

Liepāja balıkçılıkla ilgilenen bir koloni tarafından kuruldu ve bilinen ilk ismi 1253 yılında Lyva'dır. On yıl sonra, 1263 yılında şehrin ismi Libau olarak değiştirildi. 1560 yılında ismi Liepāja olarak kabul edildi. Bu zaman boyunca kontrolü Livon ve Polonyalılara ait oldu.

Liepāja ve bulunduğu bölge (Courland), 1795 yılında Rus İmparatorluğu kontrolüne geçti ve 19. ile 20 yüzyılın başlarında, ABD'ye giden Rus sığınmacılar ve göçmenlerin en büyük limanı oldu. 1919 yılında, Letonya'ya gelen Bolşevikler ile kısa süreliğine Letonya yönetimi burada bulundu.

Coğrafik açıdan oldukça önemli bir bölgede bulunan Liepāja, askeri tarih açısından da önemli roller almıştır. Ünlü Sovyet limanı Karaosta Karosta buna örnektir. Bir diğer örnek ise Letonya deniz kuvvetlerinin çok büyük bölümde burada olmasıdır.

Bir diğer örnek son yıllarda restore edilmiş Sovyet yapısı olan ve ülkenin en büyük üç havaalanından bir olan Liepāja Uluslararası Havalimanı'dır. Soğuk Savaş boyunca Sovyet Hava Savunma Kuvvetleri'nin askeri üssü olarak kullanılan havalimanı bugün modern bir tesis olarak hizmet vermektedir.
Ahmed Avad bin Avf

Ahmed Avad bin Avf (Arapça: أحمد عوض بن عوف‎) (d. 1957), Sudanlı asker ve siyasetçi. Afrika ülkesi Sudan'da ordunun yönetime el koyması neticesinde 11 Nisan 2019 ile 12 Nisan 2019 tarihleri arasında Askeri Geçiş Konseyi Başkanı sıfatıyla fiilen devlet başkanlığı görevlerini üstlenmiştir.

Dönemin devlet başkanı Ömer el-Beşir hükûmetinde Savuma Bakanı olarak görev aldı. 11 Nisan 2019 tarihinde yaptığı açıklama ile ordunun yönetime el koyduğunu açıklamıştır. Üstlendiği başkanlık görevinden sadece bir gün sonra istifa ederek görevi Orgeneral Abdülfettah el-Burhan'a devrettiğini açıklamıştır.
Dominic DeNucci

DeNucci, 23 Ocak 1932'de Frosolone, Molise, İtalya'da doğdu. Amerika Birleşik Devletleri vatandaşlığına geçerek yaşamını Philadelphia, Pensilvanya'da sürdürdü. 1958'de Dominic DeNucci ring adıyla adım attığı profesyonel güreş kariyerini 24 Nisan 2012 yılında köşesine çekilene kadar sürdürdü.

DeNucci, Haziran 2020'den bu yana kalp yetmezliği tedavisi gördüğü McCandless Township, Pensilvanya'daki bir hastanede 12 Ağustos 2021 tarihinde 89 yaşında öldü.
Osman Nihat Akın

İlkokul yıllarında dedesinin çevresinde bulunan, çağının ünlü müzik üstatlarını tanıyıp dinleyerek müzikle tanıştı. Leon Hancıyan'dan nota,usul, okulundaki müzik öğretmeni Sabri Bey'den piyano öğrendi.

Akın'ın ayrıca biraz şairliği de vardır. Eserlerinin bir bölümünün sözleri kendisine ait. "Yine bu yıl ada sensiz içime hiç sinmedi" güfteli Nihavent şarkıyı, tarihçi-yazar Ahmet Refik Altınay'ın ölümü üzerine besteledi.

Akın, daha çok makale, araştırma ve hatıra yazıları yazdı. Yazılarında "Neydede", "Hafid-i Rasim", "Delikli İğne" gibi takma adlar kullandı. Yazılarında, sade ve akıcı dil kullandı.
Hvis lyset tar oss

Hvis lyset tar oss (Norveççede Işık bizi alırsa) Norveçli black metal solo projesi Burzum'un üçüncü stüdyo albümüdür. Eylül 1992'de kaydedildi ama Nisan 1994'e kadar yayınlanmadı. Varg Vikernes bu albümü favori Burzum albümü olarak göstermiştir.

Albüm kapağı 19. yüzyıl ressamı Theodor Kittelsen'in Fattigmannen isimli resminden alınmıştır. Vikernes albümü Fenriz (Darkthrone) ve Demonaz'a (Immortal) ithaf etmiştir. Fanzinlere gönderilen promosyon kopyaları "Et hvitt lys over skogen" (Norveççede "Ormanın üstünde beyaz bir ışık") isimli parçayı içermiş ama bu daha sonra Vikernes'in stüdyoda yaptığı "Tomhet" (Boşluk) isimli parçayla değiştirilmiştir.
Changping Muharebesi

Changping Muharebesi (), MÖ 262-260 yılları arasında Savaşan Devletler Çağı'nda Zhao ve Qin devleti arasında meydana gelen bir muharebedir. İki yıllık bir çıkmazdan sonra, savaş Qin kuvvetleri için kesin bir zaferle ve Zhao esirlerinin çoğunun acımasızca infaz edilmesiyle sona erdi ve bu da Zhao devleti için kurtarılamaz bir insan gücü ve stratejik rezerv kaybıyla sonuçlandı.

İnsanlık tarihinin en kanlı savaşlarından biri olan bu dönemin olaylarıyla ilgili ana tarihsel kayıtlar, bir asırdan fazla bir süre sonra yazılan ve Zhao tarafından kabaca 450.000 ölü ve Qin tarafından 250.000 ölü olduğunu tahmin eden Shiji kayıtlarından alınmıştır. Tang İmparatoru Xuanzong daha sonra bazı insan kalıntılarının bir koleksiyonunun üzerine bir tapınak inşa etti ve günümüze kadar bile bölgede dağınık kemikler ve toplu mezarlar keşfedilmeye devam etmektedir.
Ban Kulin

Ban Kulin (Boşnakça: Ban Kulin, Бан Кулин) (5 Mayıs 1163 - 1204), Kulinić ailesine mensup olan Ban Kulin, M.S. 1180 – 1204 yılları Banlık görevini yerine getirmiştir. 1204 yılında 41 yaşında ölmüştür. Bu dönemde Bosna, hem Bizans İmparatorluğunun vasal devleti olarak hem de Macaristan İmparatorluğunun vasalı olmuştur. Ban Kulin, Bosna’nın en ünlü ve önemli tarihi hükümdarlarından biri olmuştur.

Kulin Ban Erken Boşnak Tarihinin gelişimi üzerine büyük etkisi vardır. Bu Dönemde Dubrovnik ve Bosna Banlığı arasında barışçıl ilişkileri teşvik ve ticari ilişkilerin gelişmesi amacıyla bir anlaşma imzalanmıştır. Ban Kulin beratı,1189 yılında Bosna Banlığı ile Ragusa Cumhuriyeti (Dubrovnik) arasında, Ragusaların ticari haklarına yönelik yapılan ticari bir anlaşma olarak Orta Çağ Bosna’sında önemli bir yer tutmaktadır. Bu belge Balkanlarda en eski yazılı devlet dokümanlarından biridir. Bu berata göre, Bosnalı Ban Kulin, Prens Krvaše ve Dubrovnik’te yaşan tüm insanlara kendi ülkesinde hareket ve ticaret özgürlüğü vadetmektedir. Berat iki dilde yazılmıştır. Bunlar; Latince ve Boşnakça Dilinin Ştokavian diyalektiğinin eski formudur. Belgenin katibi Radoje olarak adlandırılır ve alfabesi erken Bosna Kiril alfabesidir. Bu belge Boşnak ulusal gururu ve tarihi mirası açısından büyük öneme sahiptir.
Tone Wilhelmsen Trøen

İlk olarak 2013 yılında Akershus'tan seçilen, ilk döneminde parlamento üyesi olarak Sağlık ve Bakım Hizmetleri Daimi Komitesinin bir üyesiydi. Trøen 2017 yılında yeniden seçildi ve Seçim Komitesi'ne ve Aile ve Kültür İşleri Daimi Komitesinin başkanlığına atandı. Olemic Thommessen'in Storting Başkanı olarak istifasının ardından Muhafazakâr Parti'nin 14 Mart 2018'de kendisini Başkan adayı olarak gösterdi ve ertesi gün resmen Storting Başkanı olarak seçildi.
Nükleotit

Nükleotit, bir fosfat, beş karbonlu bir şeker ve bir azotlu organik bazdan oluşan bir kimyasal bileşiktir. En yaygın nükleotitler nükleik asitlerin yapı taşlarıdır. Ayrıca koenzim A, flavin adenin dinükleotit, flavin mononükleotit, adenozin trifosfat ve nikotinamid adenin dinükleotid fosfat gibi koenzimler de nükleotittir. Koenzimlerin hücre metabolizması ve sinyal iletiminde önemli rolleri vardır.

Nükleotitlerin baz kısmı olan nükleobazlar pürinler ve pirimidinler olarak ikiye ayrılır. Adenin ve guanin birer pürin, sitozin, timin ve urasil ise birer pirimidindir. Nükleotitlerin pentoz kısmı riboz veya deoksiriboz'dur. Şeker kısmı deoksiriboz ise nükleotidin adının başına 'deoksi' eklenir. Nükleotidin fosfatsız kısmına nükleozit denir. Nükleozit kısmına bir, iki veya üç fosfat grubu eklenebilir ve bunlara sırasıyla nükleotit monofosfat, difosfat ve trifosfat denir. Ayrıca nükleotidler dışarıdan hazır olarak alınamaz.
2014 Türkvizyon Şarkı Yarışması

2014 Türkvizyon çoğunlukla Türklerin yaşadığı veya Türkçe konuşan ülkelerin katıldığı bir şarkı yarışması İlk kez Aralık 2013'te yapılmış, 2014 için seçilen yer Türk Dünyası kültür başkenti Tataristan'ın başkenti Kazan seçildiği için Türkvizyon 2014 bu şehirde yapıldı. Almanya ve Moskova Oblastı yarışmaya ilk defa katıldı.

Yarışmaya her yıl o yılki "Türk Dünyası Kültür Başkenti" ev sahipliği yapmakta, yarışma için uygun yer 2014 Türk Dünyası Kültür Başkenti Kazan seçilmiştir.

Yarışma bir yarı finalden ve bir finalden oluşur. Yarı finalden çıkan 15 ülke finalde yarışmaya hak kazanacaktır. Yarışmayı kazanan ülkenin solisti altın heykelcik, dereceye giren diğer 2 solistte para ödülü ile ödüllendirilmektedir.
Recaizade Mahmud Ekrem

Recaizade Mahmud Ekrem (Osmanlı Türkçesi: رجاﺋﻰ زاده محمود اكرم; d. 1 Mart 1847, İstanbul - 31 Ocak 1914, İstanbul), Türk şair ve yazardır. 19. yüzyıl Osmanlı dönemi Türk edebiyatının önde gelen isimlerindendir.

1 Mart 1847 yılında İstanbulda doğdu. Takvimhane Nazırı Recai Efendi'nin oğlu, Ercüment Ekrem Talu'nun babasıdır. Babasından Süryanice ve Farsça öğrendi. 1858'de ilköğretimini tamamladı, özel öğrenim görerek yetişti. Mekteb-i İrfan'ı bitirdikten sonra (1858) girdiği Harbiye İdadisi'ndeki öğrenimini sağlık sorunları nedeniyle tamamlayamadı. Hariciye Nezareti Mektubi Kalemi'nde memurluğa başladı (1862). Tanzimat ve Nafia dairelerinde başmuavinlik (1874), Şura-yı Devlet (danıştay) üyeliği (1877), Mekteb-i Mülkiye ve Galatasaray Sultanisi'nde öğretmenlik (1880-88), birkaç ay Evkaf ve Maarif Nazırlığı (1908), Meclis-i Âyân üyeliği (1908-14) yaptı.

Resmi görevle Trablusgarp'a gönderildi. 1908'de 2. Meşrutiyet'ten sonra kurulan Kamil Paşa kabinesinde Maarif Nazırı oldu. Namık Kemal'le tanışmasının ardından Encümen-i Şuara'ya katıldı. İlk yazıları Namık Kemal yönetimindeki Tasvir-i Efkar gazetesinde yayınlandı. 1870'lerden sonra kendisini tümüyle yazılarına verdi. Batı edebiyatından çeviriler yaptı. 1870'te ilk oyunu Afife Anjelik, 1871'de ilk şiir kitabı Nağme-i Seher yayınlandı. Yaşamını yitirdiğinde Meclis-i Âyan üyesiydi.

Namık Kemal'le tanışmasının ardından edebiyat çevresine girmiş ve onun Fransa'ya gitmesi üzerine, 1867'de Tasvir-i Efkar gazetesinin yönetimine geçmiştir. Recaizade, üç oğlunun, özellikle de çok sevdiği Necat'ın ölümünden duyduğu acıyı dile getirdiği şiirleriyle daha çok karamsar duygular işledi. Eski edebiyatı savunan Muallim Naci ve çevresiyle girdiği edebiyat tartışmalarıyla Edebiyat-ı Cedide akımının doğmasına zemin hazırladı. Başta Tevfik Fikret olmak üzere döneminin genç şair ve edebiyatçılarını çevresinde topladı. Tanzimat ve Batı düşüncesinin yeni kuşağa benimsetilmesinde önemli rol oynadı.

Kendisinin yetkin tiyatro oyunu olarak bilinen Çok Bilen Çok Yanılır, ölümünden sonra yayımlandı. Sanatta güzellik ilkesine bağlı kaldı. "Sanat sanat içindir" anlayışını savundu. Doğaya dönük, insanı doğa içinde ele alan şiirler yazdı. Aşk ve ölüm temalarını işledi. Eski-yeni edebiyat tartışmalarının merkezinde yer aldı. Tek romanı, Türk edebiyatında realizmin ilk örneklerinden sayılan Araba Sevdası adlı eseridir. Yazar bu eserde ailesinin parasını zevk ve eğlencesine harcayanları eleştirdi. Bu eseri yazdığı dönemde ailesini karşısına almış ve baba mirasından olacağını bile bile eserini yazmaya devam etmiştir.
NGC 4013

NGC 4013, Büyük Ayı takımyıldızı yönünde yaklaşık 55 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan yandan görülen bir çubuksuz sarmal gökada. William Herschel tarafından 6 Şubat 1788 tarihinde keşfedilmiştir.

NGC 4013'ün başlıkta yer alan renkli görüntüsü, daha önce hiç bilinmeyen bir özelliği; gökadanın merkezinden 80 bin ışık yılı öteye kadar uzanan, çok büyük, soluk renkli, ilmik biçiminde bir yapıyı ortaya çıkarmıştır. Dikkat çekici bu yapının ayrıntılı araştırması, onun aslında başka bir gökadayla, muhtemelen de büyük bir sarmal gökada ile birleşirken kütleçekimsel dalgalarla parçalanan küçük bir gökadaya ait olan yıldızlardan meydana gelmiş bir akıntı olduğunu ortaya çıkarmıştır.
Heaven Can Wait (film, 1943)

Heaven Can Wait, yapımcılığını ve yönetmenliğini Ernst Lubitsch'in yaptığı 1943 Amerika yapımı technicolor komedi filmidir. Senaryo Samson Raphaelson tarafından yazıldı. Müzikleri Alfred Newman'a, sinematografisi Edward Cronjager'a aitti.

Film, cehenneme ait olduğunu kanıtlamak zorunda olan bir adamın hayat hikayesini anlatır. Başrollerinde Gene Tierney, Don Ameche ve Charles Coburn vardır. Yardımcı oyuncular arasında Marjorie Main, Laird Cregar, Spring Byington, Allyn Joslyn, Eugene Pallette, Signe Hasso, Louis Calhern, Tod Andrews ve Clara Blandick yer alır.
Gökben Derviş

Şiir ve yazıları; Hayal, Şiiri Özlüyorum, Akköy, Mühür, Akatalpa, Eliz, Dize, Karakalem, Kurşun Kalem, Şiirsaati, Denizsuyukasesi, Temren, Varlık, Sincan İstasyonu, Özgür Edebiyat… gibi dergilerde yayımlanmış ve yayımlanmaya devam etmektedir.

Yalnızlık Manifestosu adlı dosyası, Homeros Edebiyat Ödülleri Kemal Özer Şiir Ödülünde (2010) birincilik almıştır. Aynı dosya, Memet Fuat Genç şiir ödülünde (2010) övgüye değer bulunmuştur. 2011 Arkadaş Zekai Özger Şiir ödülü, Jüri Özel Ödülünü almıştır. 2013 yılında Homeros Edebiyat Ödülleri / Bir Şiiri İnceleme yarışmasında Tristram: Politik, Poetik, Estetik ve Etik Bir Şiir Tasarımı adlı çalışmasıyla birinci olmuştur.

2005 yılından itibaren oyunculuk yapan Derviş; 2011-12 yıllarında İzmir Karşıyaka Halk Eğitim Merkezi’nde ve İzmir Özel Ata Koleji’nde sözleşmeli öğretmen olarak çalıştı. Tiyatro Bügü’de oyun yazarı, oyuncu ve kurucu (2013) olarak görev aldı, Tiyatro Seyirlik’te (2013), oyunculuk yaptı; “Yabancı” adlı sinema filminde, “Ana Yüreği”, “Farklı Desenler”, “Hızır Ekip” ve "İki Dünya Arasında" adlı TV dizilerinde rol aldı.

Gökben Derviş’in ilk şiiri  “Denizsuyukâsesi” dergisinin Mart- Nisan 2008 sayısında yayımlandı. Şiir, yazı ve söyleşileri daha sonra; “Varlık”, “Hayal”, “Sincan İstasyonu”, “Şiiri Özlüyorum”, “Eliz Edebiyat”, “Dize”, “Şiirden”, “Karakalem” ve “Özgür Edebiyat”  gibi dergilerde yayımlandı. Bir ara “Temren” dergisinin yayın kurulunda çalıştı.

“Yalnızlık Manifestosu” adlı dosyası ile Homeros Edebiyat Ödülleri Kemal Özer Şiir Ödülü (2010)’nü aldı. Aynı dosya Mehmet Fuat Genç Şiir Ödülü (2010)’nde Övgüye Değer bulundu. 2011’de “Kabuk” adlı dosyayla, Arkadaş  Z. Özger Şiir Ödülü Seçici Kurul Özel Ödülü’nü aldı. 2013 yılında Homeros Edebiyat Ödülleri / Bir Şiiri İnceleme Yarışması’nda  “ Tristam: Poetik, Politik, Estetik ve Etik Bir Şiir Tasarımı” adlı çalışmasıyla birinci oldu.

'Kabuk, (Şiir), Arkadaş Zekai Özger Şiir Ödülü, Mayıs y., 2012Bir Şiirin İçi, (İnceleme, Aslıhan Tüylüoğlu, Nilüfer Altunkaynak ve Nuran Kekeç ile birlikte), Karşıyaka Belediyesi Kültür Yayını, 2013'''
X

Xx Türk alfabesinde kullanılmayan bir Roma harfidir. IPA'daki değeri damağın arkasından gelen bir H sesidir. Türkçedeki ıxlamur (ıhlamur) sözcüğünün bu harfle yazılması doğru ses değerlerine örnek teşkil eder. Bazı dillerde normal H sesinden biraz daha sert ve hırıltılıdır. Yunanca, Kürtçe, Lazca ve Azerbaycan Türkçesinde de tıpkı Arapçadaki Hı (خ) gibi bir art damak sesini çıkarmak için kullanılır. Kiril Alfabesindeki Х harfi ile aynı ses değerine sahiptir.

X harfi Türk alfabeleri içerisinde Tatarcada, Salarcada ve Azericede kullanılır. Art damaktan gelen bir H sesidir. Normal H sesi hiçbir engele takılmadan çıkarken bu ses boğazın üst kısmında titreşir. Azerbaycan Türkçesinin resmî harflerinden birisidir. İç ve Doğu Anadolu ağızlarında sıklıkla rastlanır. Örneğin: Baxmax (Bakmak) fiilinin okunuşu Baḥmaḥ şeklindedir ancak kelimenin içindeki h harfleri gırtlaktan ve hırıltılı olarak çıkartılır. Çaxmax (Çaḥmaḥ; Çakmak), Yanmax (Yanmaḥ; Yanmak)… Anadolu Türkçesinin halk ağzındaki ve Azericedeki kullanımında çoğu zaman aynı kaynağa yakın olarak seslendirilen Arapçadaki Ha (ح) harfi ile olan farkı ortadan kalkmıştır (Ⱨ, Ḩ).
Mustafa Hilmi Hadžiomerović

Hadžiomerović dini temel ve genel eğitimini doğduğu şehirde aldı. Daha sonra Prijedor'daki lisede okudu ve ardından Saraybosna'daki Gazi Hüsrev Medresesi'nde gitti.

1837'de Hadžiomerović, 15 yıl boyunca bir Medresede okumak için İstanbul'a gitti. Daha sonra Bosanski Novi'de çalışmak için Bosna'ya döndü ve daha sonra Saraybosna'daki Kuršumli medresesine okul öğretmeni olarak gönderildi. Bir yıl sonra Arebi-Atik camisinde İmam olarak atandı. 1856'da Mustafa Hilmi Efendi Hadžiomerović Saraybosna Müftüsü olarak atandı ancak 1888 yılına kadar ders vererek öğretmenlik görevine devam etti. Habsburg'un 1878'de Bosna'yı işgal etmesinin ardından Hadžiomerović, barış ve sükûnet için kamuoyuna başvuruda bulundu. 17 Ekim 1882’de, Avusturyalılar Bosna’yı Türk makamından kademeli olarak ayırmak için onu Reis-l-ulema’ya atadılar.

Yıllarca süren çalışmalarından bıkan Mustafa Hilmi Efendi Hadžiomerović, 1893'te Reisu-l-ulema görevinden istifa etti ve iki yıl sonra 10 Şubat 1895'te öldü.
Niki Terpstra

Niki Terpstra, (d.18 Mayıs 1984), şu anda UCI ProTeam için yarışan Hollandalı bir bisikletçidir. Yarış bisikletçisi Mike Terpstra'nın kardeşidir. Jan Raas ve Hennie Kuiper'den sonra taşlı yol Anıtları bahar klasikleri, Paris-Roubaix ve Ronde van Vlaanderen'ı kazanan üçüncü Hollandalı bisikletçi oldu.
Roger Scruton

Roger Vernon Scruton (; 27 Şubat 194412 Ocak 2020), İngiliz filozof, yazar ve hayvan hakları aktivisti. Estetik ve siyaset felsefesi, özellikle de gelenekçi muhafazakâr görüşlerin ilerlemesi konusunda uzmanlaşmış ve eserler kaleme almıştır.
Magnetron

Magnetron, kendiliğinden uyartımlı gibi osilatördür, diğer Yürüyen dalga tüpleri ya da klistron doğrusal ışınım yapan tüpler gibi çalışır. Magnetronda, radar cihazına in yüksek gönderim gücünü üretmek için birbirine dik (çapraz biçimli) bir elektrik ve kuvvetli bir manyetik alan oluşur. Bu nedenle eski yayınlarda magnetron "çapraz alan üreteci” veya "çapraz alan osilatörü” olarak adlandırılmıştır.
Armando Broja

Armando Broja (d. 10 Eylül 2001), forvet pozisyonunda görev yapan İngiltere doğumlu Arnavut millî futbolcudur. Premier League takımlarından Chelsea'de forma giymektedir.
Yellowstone Millî Parkı

Yellowstone Ulusal Parkı (Yellowstone National Park), ABD'nin Idaho, Montana ve Wyoming eyaletlerinde yer alan millî parkı. 1 Mart 1872'de Devlet Başkanı Ulysses S. Grant'ın imzasıyla ABD'nin ve dünyanın ilk ulusal parkı olmuştur.

Dünyanın ilk ve en eski ulusal parkı olma özelliğini taşımaktadır. Yellowstone Ulusal Parkı'nın büyüklüğü yaklaşık olarak 8987 km2'dir. Amerika'nın Idaho, Wyoming ve Montana eyaletlerinin kesiştiği yerde bulunur. Büyük bir kısmı (%96) Wyoming'de olmakla birlikte %3'ü Montana ve %1 i ldaho eyaletine kadar uzanmaktadır. Özellikle içinde bulunan çok büyük gayzerleri ile tanınır. Dünyadaki sıcak su kaynaklarının yarısı burada bulunur ve sayıları 10000'i aşmaktadır. Yellowstone da 300 den fazla gayzer, 290 dan fazla da irili ufaklı şelale bulunmaktadır.

Old Faithful en çok ziyaret edilen gayzer'dir.Yellowstone'daki belki de dünyadaki en önemli gayzerdir. Yaklaşık olarak her 91 dakikada bir, çok yüksek sıcaklığa ulaşan sıcak suyu ve buharını havaya püskürmektedir.

Yellowstone'nin %96 sı Wyoming %3 ü Montana %1 i ise Idaho eylateinde bulunmaktadır. Yellowstone'nin yüzölçümü 8991 km² olup bu büyüklük ile Rhode Island ve Delaware eylatlerinden daha büyüktür. Milli parkın %5'ini nehirler ve göller oluşturmaktadır ve en büyük su kütlesi 352 km² ile Yellowstone Gölü'dür. Yellowstone Gölü 2357 metre rakımı ile Kuzey Amerika'daki en yüksek rakımlı göldür. Ormanlar parkın yüzölçümünün %80'ini kaplar. Geri kalan alanın çoğu ise otlaktır.

Yellowstone Ulusal Parkı Memeliler, kuşlar, balıklar ve sürüngenlerin yüzlerce türüne ev sahipliği yapmaktadır. Yellowstone'da özellikle Kuzey Amerika boz ayısı, Amerikan kara ayısı, bizon, Kanada geyiği, antilop, çakal ve vaşaklar yoğun olarak bulunmaktadır. 1960'ların sonuna doğru Yellowstone da özellikle ayı populasyonu oldukça artmıştır. Ayılar insanlardan korkmadıkları için, park ve piknik alanlarındaki çöpleri karıştırarak yiyecek temin etmeye çalışmaktadırlar. Sonunda bunu önlemek için parktaki tüm çöp kutuları tamamen kapalı ve onların erişemeyecegi şekilde yeniden dizayn edilmiştir.

Parktaki termal aktivite de hayvanların yiyecek teminine büyük ölçüde yardımcı olmaktadir. Gayzerlerin yaydığı ısı sayesinde otlar daha iyi gelişmekte ve bu ısı otların kışın karlarla örtülmesini dahi önlemektedir. Bu sayede kış aylarında genellikle güneye göç eden su kuşları ise parkta kışın da yaşamlarını sürdürebilmektedirler.
Jacques Martin (çizer)

Jacques Martin (25 Eylül 1921; Strasbourg - 21 Ocak 2010; Brüksel) , Fransız animatör ve çizerdir. Ünlü çizgi film kahramanı Tenten karakterini yaratan Belçikalı çizer arkadaşı Hergé ile Tenten'in Maceraları 'nı konu alan dergi ve çizgi filmlerde beraber çalışmışlardır.