Karşıyaka (futbol takımı)

İttihat ve Terakki Partisi’nin İkinci Meşrutiyet’i ilan ettiği 1908 yılında Türkiye‘de futbol genellikle yabancılar tarafından oynanmaktaydı. İzmir’deki bütün takımlar Rumlar, Ermeniler ve İngilizler tarafından kurulmuştu. Panionios ve Apollon bu takımların önde gelenleriydi. Maçlar azınlıklar arasında oynanmaktaydı ve bu azınlıklar diğer şehirlerde olduğu gibi İzmir’de de futbola hakim durumdaydılar. Bu tarihte Kadızade Zühtü Işıl, Kadızade Raşit, Süreyya İplikçi, Refik Civelek, Osman Nuri ve Örnekköylü Hüseyin'den oluşan 6 Karşıyakalı genç aralarında para toplayarak satın aldıkları futbol topuyla Rus asıllı Karşıyakalı bir aileye ait olan Omiros Tarlası namındaki boş bir arsada futbol oynamaya başladılar.

Bu arsada futbol oynadıkları bir gün yağmurun çiselemesi üzerine bir zeytin ağacının altına sığınan gençler,azınlıkların futbol sahasındaki egemenliğine başkaldırı hareketi olarak kendi kulüplerini kurmaya karar verdiler ve 1 Kasım 1912 (1328) tarihinde Karşıyaka Türk Mümarese-i Bedeniyye Terakki Kulübü'nü yani bugünkü adıyla Karşıyaka Spor Kulübü'nün kuruluşunu gerçekleştirdiler. Kuruluş aşamasında altı genç ile birlikte Hüsnü Tonak, Tahir Bor, Fevzi Fikri Altay ve Sezai Çullu'da yer almıştır. Bu tarihten 1914'te Altay'ın kuruluşuna kadar Karşıyaka, İzmir'deki tek Türk spor kulübü idi.

Karşıyaka’nın tarihindeki ilk on biri Kaptan Raşit Kadızade, Suat Karşıyaka, Refik Civelek, Kaleci Salih, Çakır Kemal, Örnekköylü Hüseyin, İtalyan Hanri Barter, Kemalpaşalı Sarı Ali, Muharrem, Hüsamettin ve Zühtü Işıl’dan oluşmaktaydı. Kurulan bu takım, Birinci Dünya Savaşı ve Türk Kurtuluş Savaşı'na kadar yabancılarla birçok çekişmeli maç oynamıştır.

Karşıyaka, kuruluşundan Kurtuluş Savaşı’na kadar geçen sürede hiçbir maçta yenilmemiş, İtalyan ve Yunan şampiyonlarını birçok kez yenerek bu kulüplerin kapatılmasına sebep olmuştur.

Karşıyaka Spor Kulübü'nün Kurtuluş Savaşı sonrası "Karşıyaka Gençler Birliği" olarak kurulmasında iki numaralı üye olarak görev yapan kurucularından olan Kadızade Zühtü Işıl, I. Dünya Savaşı ve Millî Mücadele'de 8 yıl birçok cephede savaşmış, hatta Filistin cephesinde “Kanal Harekatı” sırasında İngilizler'e esir düşmüştür.

Kurtuluş Savaşı yıllarında İzmir'in çoğunluğunu Rum, Fransız ve diğer yabancılar oluştururken, Karşıyaka ise Türklerin yoğun yaşadığı bir yerleşim birimiydi. Bugün için söylenen '"Biz Karşıyakalıyız"' ifadesi de Türklerin Anadolu'ya geçerken kendilerini tanıtmak için kullandığı bir parolaydı. Bu parola ile '"Biz Türküz"' denilmektedir.

Yeni tespit edilen bilgiler ışığında, 1912 yılında gayriresmî olarak kurulmuş olan kulüp, 1914'ün sonlarında Karşıyaka Müdafaa-i Milliye Cemiyeti himayesinde Karşıyaka Türk Mümarese-i Bedeniyye Terakki Kulübü olarak resmen kurularak örgütlü mücadeleye başlamıştı. İlk maçını Osmanpaşa Camii Şerifi yanındaki meydanlıkta yani Omiros Tarlası namındaki çayırda yapan Karşıyaka, İzmir İttihad ve Terakki Merkez Ticaret Mektebi ile yaptığı bu maçı 3-0 ile kazanmıştır. İlgili kaynakta kuruluş amacını; '"Türklüğün gücünü yükseltmeye çalışmak"' olarak belirtilmiştir.

Kurucularının birçoğu Kurtuluş Savaşı'nda yararlılık göstermiş, Kuva-yi Milliye kahramanıdır. İstiklal Madalyalıdır. İşgal yıllarında Fikri Altay ve Süreyya İplikçi, İzmir'i işgal eden Yunanlar tarafından İzmir'den Yunan adalarına sürülmüştür. Cemal Ahmed Umar, Akhisar'da Kurtuluş Savaşı'na fiilen katılmış, yaralanmış ve "Gazi" olmuştur. Kenan Or, Bahriye zabiti olarak Kurtuluş Savaşları'nda, Donanmamız ile büyük yararlılıklar göstermiştir.

Santrafor olarak oynayan eski Başbakanlardan Adnan Menderes'in de bulunduğu takım Türk Kurtuluş Savaşı’na katılarak birçok cephede savaşmıştır. İzmir’e ilk giren Türk kuvvetleri içinde Karşıyakalı bazı sporcular da bulunmaktaydı.

Karşıyaka 1926 yılında İzmir şampiyonu olmuştur. Bu şampiyonluktan sonra 24 Haziran 1926 tarihinde Atatürk’ün kulübe ikinci ziyareti gerçekleşmiştir. İsmet İnönü ve Fahrettin Altay ile kulübü ziyaret eden Atatürk, Karşıyaka Kulübü’nün cepheden döndükten sonra yeniden kurmuş olduğu takımı ile İzmir Ligi’nde yabancı rakipleri ile yaptığı mücadele sonucunda hiç gol yemeden şampiyon olduğunu öğrenmiş ve bunun üzerine kulübün ambleminde ay-yıldız kullanılmasını istemiştir.

1937'de arasında dönemin İzmir Valisi Fazlı Güleç'in zorlaması sonucu kırmızı-siyah renkleri taşıyan "Yamanlarspor" adıyla Bornovaspor'la birleşti. Bu birleşme 1944'e kadar devam etti. 1951-1959 yılları arasında 8 amatör branşta İzmir şampiyonluğu elde eden Karşıyaka 17 branşta faaliyette bulunan tek spor kulübüdür.

2018-19 3. Lig 2. grupta yer alan Karşıyaka Ufuk İskender ile başladığı sezonda 2. haftanın ardından Aytekin Sümbül, 7. haftanın ardından Mesut Toros yönetiminde ligde mücadele etti. 34 maçta 15 galibiyet, 10 beraberlik ve 9 mağlubiyet aldı. 55 puan toplayarak grubunu 4. tamamladı ve play-off oynamaya hak kazandı. Play-off yarı finalinde Van Büyükşehir Belediyespor'a 0-0 ve 1-2'lik maçlar sonucunda elenerek 2. Lig'e çıkma şansını kaybetti.

2019-20 sezonunda 3. Lig 2.grupta mücadele etmeye devam eden Karşıyaka sezona yine teknik direktör Mesut Toros ile başladı. İlk 3 hafta sadece 1 puan alınması sonucunda Mesut Toros ile yollarını ayıran yeşil kırmızılı takımda göreve eski hocası Soner Tolungüç getirildi. Karşıyaka futbol takımı devre arasını 27 puanla 4.sırada tamamladı. 2020-21 sezonunu 3. Lig 3. Grupta geçiren kulüp ligi 44 puanla 7. sırada tamamlayarak 2. Lig için play-off şansını kaçırdı. Geçtiğimiz sezonu ise 3. Lig 3. Grupta geçirdi ve ligi 49 puanla 8. sırada tamamladı. 5 sezondur transfer yasağı bulunan takım, mücadelesine alt yapılardan yetiştirdiği gençlerle devam etmekteydi 2022 yılında ise transfer yasağı kaldırıldı ve 12 oyuncu transfer edildi.