Panathinaikos (basketbol takımı)

Panathinaikos BC, Yunanistan, Atina merkezli Panathinaikos kulübünün profesyonel basketbol takımıdır. Ekip ayrıca kısaltma adıyla P.A.O ve başkan tarafından kullanılan adıyla Panathinaikos Athlitikos Omilos yani (Panathinakos Atletik Kulüp) olarak bilinmektedir. Basketbol kulübü 1922 yılında kuruldu, atletik kulüp ise 1908 yılında. O zamandan bu yana Pana elde ettiği başarılarla büyük bir kulüp haline geldi. Mücadele ettiği yıllar boyunca sürekli Avrupa ve Yunanistan'daki en büyük kulüpler arasında yer almıştır. Takım tarihi boyunca 34 A1 Ethnikis şampiyonluğu, 18 Yunanistan Basketbol Kupası, 6 EuroLeague şampiyonluğu, 1 Kıtalararası Kupa ve 2 kez Triple Crown kupalarını müzesine götürme başarısı gösterdi.

Kulüpte yıllardır Avrupa ve tüm dünyada tanınmış oyuncular forma giymiştir. Bunlardan en önemlileri ve kimileri: Dominique Wilkins, Byron Scott, Antonio Davis, Panagiotis Giannakis, Dino Rađa, Alexander Volkov, Dejan Tomašević, Ramūnas Šiškauskas, İbrahim Kutluay, Nikos Galis, Antonis Fotsis, Fanis Christodoulou, Željko Rebrača, Arijan Komazec, Stojko Vranković, Žarko Paspalj, Dimitris Diamantidis, Šarūnas Jasikevičius, Nikola Peković, Mike Batiste, Vasilis Spanulis, Johnny Rogers, Fragiskos Alvertis ve Dejan Bodiroga'dır. Koç olarak Avrupa'nın en iyi koçu olarak kabul edilen Sırp antrenör Željko Obradović bu takımda 1999-2012 yılları arasında tam 13 yıl görev yapmış ve Pana ile sınırsız başarı yaşamıştır. Takım ayrıca Avrupa kıtasında Euroleague turnuvasını 6 kez kazanmıştır. Panathinaikos kazandığı kupalar ile başarılarla Yunanistan ve Avrupa'da mücadele eden en iyi Yunan takımı olarak kabul edilmektedir. Türkiye millî basketbol takımının yıldızlarından İbrahim Kutluay da bu takımın formasını giydi ve 1 kez EuroLeague şampiyonluğu sevinci yaşadı.

Panathinaikos, 1908 yılında bir futbol kulübü olarak kuruldu. 1919 yılında Yunanistan'da basketbol henüz bilinmiyordu. O dönemde Giorgos Kalafatis diğer sporcularla birlikte Paris'teki Müttefikler Arası Oyunlara katıldı ve I. Dünya Savaşı'nda İtilaf Devletleri arasındaki basketbol maçlarını izledi. Daha sonra gerekli ekipmanla Yunanistan'a döndüğünde, Apostolos Nikolaidis liderliğinde Panathinaikos basketbol kulübünü kurdu.

Panathinaikos ilk maçını 1919 yılında, yine Yunanistan'da basketbolun öncüsü olan bir başka kulüp olan X.A.N. Thessaloniki (YMCA) ile Panathinaiko Stadyumu'nda oynadı. Kalafatis, 1937'de yeni bir Panathinaikos takımı kurmayı başardı ve ertesi yıl YMCA, Ethnikos G.S. Athens, Panionios, Aris ve Iraklis gibi daha önce kurulmuş kulüpleri yakalamaya çalıştı. Angelos Fillipou, Nikos Mantzaroglou, Litsas ve Dimitrakos grubun elebaşlarıydı ve onlara daha sonra Telis Karagiorgos, Thymios Karadimos, Giorgos Bofilios, Philipos Papaikonomou, Petros Polycratis ve Nikos Polycratis katıldı. Bunu takip eden Alman işgali sırasında Dimitris Giannatos (basketbol takımının kurucu üyesi) direniş eylemi nedeniyle Naziler tarafından idam edildi.

Panathinaikos, 1946 (savaş sonrası ilk şampiyonluk) ve 1947'de Ioannis Lambrou, Missas Pantazopoulos, Stelios Arvanitis ve Jack Nicolaidis (Apostolos Nikolaidis'in yeğeni) gibi oyuncuların yardımıyla şampiyon olmuştur.

1950 ve 1951 yıllarında Panathinaikos, büyük sporcular Faidon Matthaiou (Yunan basketbolunun Patriği olarak kabul edilir) ve Nikos Milas'ın yardımıyla bir kez daha şampiyon oldu. 1954'te kulüp başarısını tekrarlayacaktı, ancak sonraki beş yıl sonuçsuz kalacak ve kulüp, gücüne rağmen yenilenmek zorunda kalacaktı.

1961 yılında Panathinaikos yeni liderleri Georgios Vassilakopoulos, Stelios Tavoularis ve Petros Panagiotarakos ile Yunanistan Ligi şampiyonluğunu kazandı. 1962'de Panathinaikos bu başarıyı tekrarladı ve yine Yunanistan Ligi şampiyonu oldu. O yıl aynı zamanda PAO ilk kez Avrupa çapında bir turnuvaya katıldı ve 1961-62 sezonunda FIBA Avrupa Şampiyonlar Kupası'nda Hapoel Tel Aviv ile karşılaştı.

23 Kasım 1963'te Panathinaikos, Mantellos Kupası'nda Olympiacos'u 90-48'lik skorla mağlup etti; bu turnuva daha sonra yerini 1976'da ilk kez düzenlenen Yunanistan Kupası'na bıraktı.

1967 yılında Panathinaikos, Giorgos Kolokithas'ın (döneminin en büyük basketbolcularından biri) da kadrosunda yer aldığı Yunanistan Ligi şampiyonu oldu. 1969 yılında Yunanistan Ligi şampiyonluğunu kulübün ilk Avrupa başarısı olan 1968-69 sezonunda FIBA Avrupa Kupa Galipleri Kupası'nda Dinamo Tiflis'e elenerek yarı finale yükselmesi izledi. Bir sonraki yıl, 1970'te PAO, bir Avrupa maçında yabancı bir oyuncu (Craig Greenwood) kullanan ilk Yunan basketbol takımı oldu.

Bu altın yıllar boyunca Panathinaikos, büyük liderleri ve skorerleri Apostolos Kontos ile 14 Yunanistan Ligi şampiyonluğunun 10'unu kazandı. Bu dönemde, koçluğun tilkisi lakaplı Kostas Mourouzis, 4-K (genç Kontos, Koroneos, Kokolakis ve Kefalos) takımını yönetti. Bu oyuncular, daha yaşlı oyuncularla bağlantı görevi gören Iordanidis ile birlikte üst üste 5 Yunanistan Ligi şampiyonluğu kazandı ve 1971-72 sezonunda Amerikalı Willy Kirkland'ın yardımlarıyla FIBA Avrupa Şampiyonlar Kupası'nda yarı finale kalarak zamanlarının en büyük başarısını elde etti. Ne yazık ki dönemin devlerinden Ignis Varese, Panathinaikos için aşılmaz bir engel oldu.

Sonraki 4 sezonda Panathinaikos, 1977'de bir kez Yunanistan Ligi şampiyonu oldu ve 1979'da ilk Yunanistan Kupası'nı kazandı. 1974'te Memos Ioannou'yu ve 1979'da, ilerleyen yıllarda takıma büyük katkı sağlayacak bir oyuncu olacak Yunan asıllı Amerikan David Stergakos'u transfer ettiler.

Takip eden beş yıl içinde Panathinaikos, 4 Yunanistan Ligi şampiyonluğu (1980, 1981, 1982, 1984) ve iki Yunanistan Kupası (1982, 1983) kazandı. Daha spesifik olarak, Kostas Politis'in koçluğunu yaptığı 1982 yılında Panathinaikos ilk Yunan dublesi kazanmanın yanı sıra 1981-82 sezonunda FIBA Avrupa Şampiyonlar Kupası'nda 6. sırada yer almayı başardı. O sezonun grup aşamasında Panathinaikos, güçlü CSKA Moskova takımını son saniyelerde kazandığı gerilim dolu bir maçın ardından geride bıraktı. Kulübün düşüşe geçmeden önceki son Yunanistan Ligi şampiyonluğu 1984 yılında Korfu'da oynanan ve Liveris Andritsos ile Tom Kappos'un başrollerini paylaştığı maçta geldi.

Panathinaikos, Rony Seikaly'i keşfettiğinde yaklaşmakta olan düşüşten kaçınmak için büyük bir şansa sahipti, ancak Yunan hükümetinin bürokratik sorunları, hakkı olduğunu iddia etmesine rağmen bir Yunan vatandaşı olarak Yunanistan Ligi'nde oynamasını engelledi ve sonuçta Syracuse'da kolej basketbolu oynamak için Amerika Birleşik Devletleri'ne taşınmak zorunda kaldı.

1985 yılında Panathinaikos, Yunanistan Ligi'ni 3. sırada tamamladı. Stergakos, Ioannou, Vidas, Andritsos ve ertesi yıl takımdan ayrılan Koroneos kilit oyunculardı. Ancak Yunan Ligi'ndeki güç dengesi Aris'in lehine değişti ve Panathinaikos ligin lideri olmaktan çıkıp ikinci planda kaldı. Yine de değerli bir rakip olarak kaldılar. Böylece, 1986'da, her şeye rağmen, güçlü Aris'i yarı final aşamasında Yunanistan Kupası'ndan elemeyi başardılar. Ardından Panathinakos finalde Olimpiakos'u yenerek 1993'e kadar son şampiyonluğunu kazandı. Sonraki iki sezon boyunca Panathinaikos sezonu beşinci sırada bitirdi ve son beş yıldaki en kötü sonuçlarını aldılar.

1988'de Yunanistan Ligi'nde yabancı oyuncu kullanma yasağı kaldırıldı ve Panathinaikos NBA'den Edgar Jones'u transfer etti. Yetenekli bir şutör, skorer ve ribauntçuydu ve sonraki iki yıl boyunca takımın yıldızı oldu. PAO, diğer büyük Yunan takımlarına karşı önemli galibiyetler elde etse de, kayda değer bir üstünlük sağlayamadı. Sonraki iki yıl boyunca, daha sonra NBA'de büyük bir kariyer yapacak olan Antonio Davis, takımın lideri olarak Jones'un yerini aldı. Bu dönemde Panathinaikos en yetenekli genç Yunan oyuncularından bazılarını da (Fragiskos Alvertis, Nikos Oikonomou ve Christos Myriounis) kadrosuna katmıştı ancak bu durum kulüp tarihinin en kötü dönemini yaşamalarına engel olamadı. 1991'de Yunanistan Ligi'ni 7. sırada bitiren Panathinaikos, 1992'de 8. sıraya geriledi ve 1967'den bu yana ilk kez Avrupa kupalarının dışında kaldı.

1992 yılında kulübün basketbol departmanı, Giannakopoulos ailesinin yönetimi altında profesyonel oldu. 1992 yazında Panathinaikos takımı tamamen yeniden yapılandırma girişiminde bulundu. Yunanistan'ın en iyi basketbolcusu Nikos Galis kulüp tarafından transfer edildi ve yıldız oyuncular Stojko Vranković, Tiit Sokk ve Arijan Komazec tarafından desteklendi. Böylece Galis, PAO'yu bir Yunanistan Kupası zaferine ve ev sahibi avantajına sahip olmalarına rağmen kaybettikleri Yunanistan Ligi şampiyonluk finallerine taşıdı. Bir sonraki sezon olan 1993-94'te Galis, Sasha Volkov ve Stojko Vranković ile birlikte Panathinaikos'u 1994 FIBA Avrupa Ligi Final Four'unda kulüp tarihinin en yüksek derecesi olan 3.'lüğe taşıdı. Buna rağmen şampiyonluğu kazanmayı başaramadılar.

1994-95 sezonu, kulübün Panagiotis Giannakis ve Žarko Paspalj'ı transfer etmesiyle en iyi koşullarda başladı. PAO yine tüm yerel şampiyonlukların favorisiydi. Kulüp, Yunanistan Ligi şampiyonası başlamadan önce Olympiacos'u çok zorlu bir maçta Yunanistan Kupası'ndan eleyerek başladı. Ancak Yunanistan Ligi'nin ilk maçlarından sonra, Olympiacos'a karşı oynanan Yunanistan Kupası maçında ve FIBA Avrupa Ligi 1994-95 sezonu elemelerinin belirleyici maçında PAO'ya liderlik eden oyuncu Nikos Galis profesyonel basketbolculuk kariyerine son verdi. Sonuç olarak takım, bazı harika maçlar oynamasına rağmen, sadece Avrupa'yı 3. sırada bitirmeyi ve Yunanistan Ligi finallerine katılmayı başardı.

1996 yılında takımdan beklentiler çok yükselmişti, çünkü Panathinaikos'un önemli bir şampiyonluk elde etmesi şarttı. 1995 yazında, Avrupa'da oynamış en iyi Amerikalı oyunculardan biri olan ve dokuz kez NBA All-Star seçilen Dominique Wilkins'i transfer ettiler. Takımın baş antrenörü Božidar Maljković'ti. Giannakis, Vranković, Alvertis ve Patavoukas ile birlikte çok deneyimli bir takım oluşturdular ve 1996 yılında Yunan basketbolu için eşi benzeri görülmemiş bir başarı elde ettiler. Nitekim Nisan 1996'da Paris'te oynanan Final Four'da Panathinaikos, turnuvanın finalinde FC Barcelona'yı 67-66'lık skorla yenerek FIBA Avrupa Ligi şampiyonluğunu (şimdiki adıyla EuroLeague) kazanan ilk Yunan takımı oldu. Paris'teki büyük zaferin hemen ardından Yunanistan'a dönen Panathinaikos, Olimpiakos'a bir kez daha yenilerek Yunanistan Ligi şampiyonluğunu elde edemedi.

Bir sonraki sezonda Maljković, takım oyununa dayalı bir oyun kurmak amacıyla tüm yıldızları kadrodan çıkardı. Sezonun başlamasıyla birlikte Panathinaikos, Güney Amerika Ligi şampiyonu Olimpia'yı 3 maçlık bir seride 2-1 yenerek 1996 FIBA Kıtalararası Kupa şampiyonu oldu. Ancak takımın yeniden yapılanması başarısız oldu ve Panathinaikos, Avrupa şampiyonluğunu korumak için 1997 FIBA EuroLeague Final Four'una katılamadı. Dahası, Yunanistan Ligi şampiyonasını 5. sırada bitirerek gelecek sezon EuroLeague'ye katılma hakkını kaybettiler.

Bir sonraki sezon Slobodan Subotić kulübün baş antrenörlüğünü üstlendi ve Dino Rađja'yı Panathinaikos'a gelmesi için ikna etti. Radja'nın dev transferine üç kez NBA şampiyonu olan Byron Scott ve Fanis Christodoulou eşlik etti ve Alvertis, Oikonomou ve Koch'un da yardımıyla Panathinaikos, 14 yıl sonra Yunanistan Ligi'ni tekrar kazandı.

1998 yazında Panathinaikos başkanı Pavlos Giannakopoulos, Avrupa'ya damga vuracak bir takım kurmaya başladı. Bunu başarmak için 1998 FIBA Dünya Kupası MVP'si Dejan Bodiroga ile anlaşırken Nando Gentile, Pat Burke ve Nikos Boudouris de takıma katıldı. 1998-99 sezonu Panathinaikos için çok önemliydi çünkü Yunanistan Ligi playofflarında ev sahibi avantajını elde eden Olimpiakos zirveye geri dönmeye hazırlanıyordu. Yunan Ligi finallerinin son maçında Panathinaikos, rakiplerine karşı en belirleyici deplasman galibiyetlerinden birini elde ederek şampiyonluğa ulaştı.

Željko Obradović'in 1999 yazında Panathinaikos'a gelişi, kulüp için olağanüstü bir dönemin başlangıcı oldu; birçok önemli başarı elde edildi ve takım Avrupa kulüp basketbolu tarihinin en güçlü takımlarından biri haline geldi.

Obradović'in yaptığı ilk şey, takımı Panathinaikos'un mutlak lideri olan Dejan Bodiroga'ya adapte etmek oldu. Bu stratejinin başarısı sonucunda PAO, üst üste 3 EuroLeague Finali'nin (2000-2002) ardından 2 EuroLeague şampiyonluğu (2000, 2002) ve ayrıca üst üste 3 Yunanistan Ligi şampiyonluğu (1999-2001) kazandı. 2000 yılında Selanik'te düzenlenen EuroLeague Dörtlü Final'inde Panathinaikos, finalde Makkabi Tel Aviv'i 73-67 yenerek ikinci kez EuroLeague şampiyonu oldu. 2002 yılında Bologna'da düzenlenen 2002 EuroLeague Dörtlü Final'inde Panathinaikos, finalde ev sahibi Bologna'yı 89-83'lük skorla mağlup ederek Avrupa'nın en prestijli kupasını üçüncü kez kazandı.

Yine de bu dönemde iki kez Yunanistan Kupası finali oynamalarına rağmen Yunanistan Kupası'nı kazanamadılar. Rebrača, Gentile, Middleton, Alvertis, Kattash, Kutluay ve Foçis takımın bu yıllarda sivrilen oyuncularından bazılarıydı. Yunanistan Ligi'ndeki hakimiyet, PAO'nun 3. EuroLeague şampiyonluğunu kazandığı 2002 yılında nihayet sekteye uğradı. Ayrıca, yıl sonunda takımda Bodiroga'nın takımdan ayrılmasıyla başlayan birçok önemli değişiklik oldu ve takım kadrosunun yenilenmesi zorunlu hale geldi.

Panathinakos takımı ateşli ve tutkulu mükemmel taraftarlarıylada meşhur bir takımdır. 20.000 kapasiteli Atina'da bulunan O.A.C.A. salonuna çektiği her maç başına 15 bin kişiyle EuroLeague'de ve Avrupa'daki en çok seyirci ortalamasına sahip takımdır. 2005-06 sezonunda EuroLeague'de 29 Mart, 2006 tarihinde oynanan Benetton Treviso maçında salona çektiği 18.900 taraftarla EuroLeague tarihinde bir maçta en çok taraftar toplayan takım unvanını ele geçirmişlerdir. Bu rekoru kendi kendilerine Tau Vitoria ve Efes Pilsen maçlarında 2 kez daha kırma başarısı gösterdiler. Fakat daha sonra KK Partizan onlara karşı 2009 yılındaki bir maçta kendi evleri olan Štark Arena'ya 22.250 taraftar çekince Sırplar seyirci rekoru kırma onuruna eriştiler. Böylece Panathinaikos takımıda bu rekoru kaybetmiş oldu. Fakat 2012-13 Euroleague çeyrek final serisinde Barcelona ile oynanan bir karşılaşmada O.A.C.A.'ya resmi olarak 25.000 binin üzerinde yaklaşık 30 bin olarak tahmin edilen bir taraftar topluluğu çekerek tekrar EuroLeague seyirci rekorunu tekrar kırma başarısı gösterdiler. Bu maçtan sonra kulübe maçtaki aşırı taraftar nedeniyle 25 bin euro para cezası verildi.