Claude Louis Berthollet

Claude Louis Berthollet (9 Aralık 1748 – 6 Kasım 1822) 1804'te Fransız Senatosu başkan yardımcısı olan Savoy-Fransız kimyagerdir. Ters kimyasal reaksiyonların mekanizması yoluyla kimyasal denge teorisine yaptığı bilimsel katkılar ve modern kimyasal terminolojiye katkısıyla tanınır. Pratik bir temelde, Berthollet klor gazının ağartma etkisini ilk gösteren ve modern bir ağartma maddesi olarak bir sodyum hipoklorit çözeltisi geliştiren ilk kişidir.

Eğitimine Chambéry'de ve ardından tıp fakültesini bitirdiği Torino'da başladı. Berthollet'in kimya ile ilgili çalışmalarda büyük yenilikleri, onu kısa sürede 1780'de Bilim Akademisi'nin aktif bir üyesi yaptı.

Berthollet, Antoine Lavoisier ve diğerleri ile birlikte, kimyasal bileşiklerin modern adlandırma sisteminin temeli olarak hizmet eden bir kimyasal isimlendirme veya bir isim sistemi tasarladı.

Ayrıca boyar madde ve ağartıcılar üzerine araştırmalar yaptı ve klor gazının ticari ağartıcı olarak kullanımını 1785'te ilk kez tanıttı. İlk olarak 1789'da Paris'teki Javel rıhtımındaki laboratuvarında klor gazını bir sodyum karbonat çözeltisinden geçirerek modern bir ağartma sıvısı üretti. "Eau de Javel" olarak bilinen ortaya çıkan sıvı, zayıf bir sodyum hipoklorit çözeltisiydi. Araştırdığı ve ilk ürettiği bir diğer güçlü klor oksidan ve ağartıcı Berthollet Tuzu, potasyum klorat (KClO3), olarak bilinir.

Berthollet, sabit oranlar yasasının geçerliliği konusunda başka bir Fransız kimyager olan Joseph Proust ile uzun süreli bir savaşa girmişti. Proust, kimyasal bileşiklerin, üretim yöntemlerine bakılmaksızın, bileşenlerinin sabit bir oranından oluştuğuna inanırken, Berthollet, bu oranın başlangıçta alınan reaktanların oranına göre değişebileceğine inanıyordu. Proust teorisini doğru ölçümlerle kanıtlamasına rağmen, teorisi Berthollet'in otoritesi nedeniyle hemen kısmen kabul görmedi. Berzelius 1811'de onayladığında onun yasası nihayet kabul edildi, ancak daha sonra Berthollet'in tamamen yanlış olmadığı bulundu, çünkü belirli oranlar yasasına uymayan bir bileşik sınıfı var. Bu stokiyometrik olmayan bileşikler, onuruna berthollidler olarak da adlandırılır.

Berthollet, Napolyon ile birlikte Mısır'a giden ve Institut d'Égypte'nin fizik ve doğa tarihi bölümünün bir üyesi olan birkaç bilim adamından biriydi.

Nisan 1789'da Berthollet, Londra'da Royal Society üyeliğine seçildi. 1801'de İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi'ne yabancı üye seçildi. 1809'da Berthollet, Hollanda Kraliyet Sanat ve Bilim Akademisi'nin selefi olan Hollanda Kraliyet Enstitüsü'nün birinci sınıf yardımcı üyesi seçildi. 1820'de Edinburgh Kraliyet Cemiyeti'nin Fahri Üyesi ve 1822'de Amerikan Sanat ve Bilim Akademisi'nin Yabancı Onursal Üyesi seçildi.

Claude-Louis Berthollet'in meslektaşları Antoine Lavoisier, Louis Bernard Guyton de Morveau ve Antoine François, comte de Fourcroy ile birlikte yayınlanan 1788 tarihli Méthode de Nomenclature Chimique başlıklı yayını, Amerikan Kimya Derneği'nin Kimya Tarihi Bölümü'nden Kimyasal Atılım Ödülü ile onurlandırıldı, 2015 yılında Académie des Sciences'ta (Paris) sunulmuştur.

Berthollet, 1788'de Marie Marguerite Baur ile evlendi. Oğulları Amédée-Barthélémy Berthollet, 1811'de, bilincini kaybetmeden ve dumanlara yenik düşmeden önce fizyolojik ve psikolojik deneyimlerini son bir bilimsel katkı olarak kaydettiği, kömür yakarak karbon monoksit zehirlenmesinden intihar ederek öldü.