Siyasi ideolojiler listesi

Sosyal bilimlerde, siyasi ideoloji, belirli bir toplumsal hareketin, kurumun, sınıfın veya büyük bir grubun etik ideallerini, prensiplerini, doktrinlerini, mitlerini veya sembollerini açıklayan ve toplumun nasıl çalışması gerektiğini ve belirli bir toplumsal düzen için bazı siyasi ve kültürel bir plan sunan bir dizi fikirler bütünüdür. Siyasi ideoloji, gücün nasıl dağıtılması gerektiği ve hangi amaçlar için kullanılması gerektiği konularıyla ilgilenir. Bazı siyasi partiler belirli bir ideolojiyi sıkı bir şekilde takip ederken, diğerleri genel olarak ilgili ideolojiler grubundan ilham alabilir, ancak belirli bir ideolojiyi açıkça benimsemezler. Bir ideolojinin popülaritesi, bazen çıkarları doğrultusunda hareket eden ahlaki girişimcilerin etkisiyle de ilgilidir. Siyasi ideolojilerin iki boyutu vardır: (1) hedefler: toplumun nasıl organize edilmesi gerektiği; ve (2) yöntemler: bu hedefe ulaşmanın en uygun yolu.

Bir ideoloji, fikirlerin bir koleksiyonudur. Tipik olarak, her ideoloji, en iyi hükümet biçimini (örneğin otokrasi veya demokrasi) ve en iyi ekonomik sistemi (örneğin kapitalizm veya sosyalizm) içeren belirli fikirleri içerir. Aynı kelime bazen bir ideolojiyi ve ana fikirlerinden birini tanımlamak için kullanılır. Örneğin, sosyalizm bir ekonomik sistem olarak kullanılabilir veya bu ekonomik sistemi destekleyen bir ideolojiyi ifade edebilir. Aynı terim aynı zamanda birden fazla ideolojiyi de ifade edebilir, bu yüzden siyaset bilimciler bu terimler için genel kabul gören tanımlar bulmaya çalışırlar. Örneğin, terimler zaman zaman karıştırılmış olsa da, komünizm genellikle Sovyet tipi rejimler ve Marksist-Leninist ideolojilere atıfta bulunmak için yaygın olarak kullanılırken, sosyalizm genellikle Marxizm-Leninizm'den ayrı olan farklı ideolojilere daha geniş bir şekilde atıfta bulunmak için kullanılmıştır.

İdeoloji, "sosyal bilimin tamamında en kaçınılmaz kavram" olarak adlandırılan sorunlu bir terimdir. İdeolojiler genellikle siyasi yelpazedeki konumlarıyla kendilerini tanımlarlar (sol, merkez veya sağ gibi), ancak siyasi stratejilerden (genellikle tanımlandığı şekliyle popülizm) ve bir parti etrafında inşa edilen tek konulardan (örneğin, sivil liberteryenizm ve Avrupa entegrasyonuna destek veya karşıtlık) ayırt edilebilir, ancak bunlar herhangi bir ideoloji için merkezi olabilir veya olmayabilir. Birçok çalışma, politik ideolojinin aile içinde kalıtsal olduğunu göstermektedir.

Aşağıdaki liste tamamen alfabetik sıraya göre düzenlenmiştir ve pratik siyasi hayatta bulunan ideolojileri birkaç gruba ayırmayı amaçlamaktadır. Her grup, birbirleriyle ilişkili ideolojileri içermektedir. Başlıklar, her grup içindeki en iyi bilinen ideolojilerin isimlerine atıfta bulunmaktadır. Başlıkların isimleri, hiyerarşik bir düzen veya bir ideolojinin diğerinden evrilmiş olduğu anlamını kesinlikle ima etmemektedir. Bunun yerine, söz konusu ideolojilerin pratikte, tarihsel olarak ve ideolojik olarak birbirleriyle ilişkili olduğunu belirtmektedir. Bu nedenle, bir ideoloji birkaç gruba ait olabilir ve ilgili ideolojiler arasında bazen önemli ölçüde örtüşme bulunabilir. Bir siyasi etiketin anlamı ülkeler arasında da farklılık gösterebilir ve siyasi partiler genellikle birden fazla ideolojiyi benimserler.

Sosyoloji, toplumların bütüncül normları, yapıları ve işleyişini inceleyen bir bilimdir. Bu alanda çeşitli disiplinlerarası araştırma teknikleri kullanılarak gözlem yapılır, elde edilen veriler analiz edilir, yorumlanır ve farklı perspektiflerden sonuçlara ulaşılır. Sosyal reaksiyonların incelenmesine özel bir vurgu yapılır; yani toplumda bir etki veya davranış kalıbına yol açan nedenler araştırılır. Aynı şekilde, çağdaş sosyal eğilimleri anlamak ve insan davranışının nasıl ortaya çıktığını geniş bir etkileşim alanı içinde anlamak amaçlanır.

Tarihte, birçok sosyolog düşünceleriyle çağdaş toplumlara iz bırakmış, politik, sosyal veya insanın doğal davranış ve eğilimleri üzerine yapılandırılmış düşünceleriyle öne çıkmıştır. Sosyologlar, toplumu her yönüyle inceleyen ve insan davranışının nedenini ve düşünce biçimini anlamaya çalışan kişilerdir.

Rousseau, 1712 yılında Cenevre'de doğmuş ve çağdaş tarih için büyük bir öneme sahiptir. Rousseau büyük bir yazar, besteci ve filozoftur. Siyasi düşünceleri Amerikan Devrimi sırasında büyük ölçüde etkili olmuş ve daha sonra Fransız Devrimi'ne de etki etmiştir. Düşünceleri tüm Avrupa ve Amerika'ya yayılmıştır. Hem çağdaşları (örneğin Kant) hem de günümüzdeki düşünürler (örneğin Derrida) üzerinde etkisi günümüzde bile devam etmektedir. Fikirleri ve düşünceleri modern politika, çağdaş sosyoloji ve eğitim düşüncesi için önemli temeller oluşturmuştur.

Rousseau'nun ünlü eseri "Toplum Sözleşmesi", özgürlük, sivil özgürlük ve toplum kavramları üzerine düşüncelerini açıklar. İnsan, özgürlükten yararlanmasına rağmen, onu esir eden farklı "görünmez" veya "hileli" zincirleri göz ardı eder. Toplumların doğal olarak ortaya çıkmadığını belirtir. Aile, insanın en eski ve doğal kurumu olup, hükümdarın halkıyla olan ilişkisine benzer bir ilişki taşır. Hak doğru güçten doğmaz ve görev zorunluluktan doğmaz. Otorite tarafından yaratılan meşru sözleşmeler, insanları gizlice esir almanın ve güç kullanmanın bir yoludur, bu nedenle bunlar insanlar üzerinde hakkı vardır. Hepimizin eşit olduğu ön kabulünden yola çıkarak, hükümdarların var olabilmesi için insanları esir almanın tek yolu "yasal" olarak olmaktır. Bir halk bir krala boyun eğmeden önce bir halktır ve aynı zamanda azınlık büyük kitlelerin kararlarına maruz kalır: Genel irade, özel irade ile karşı karşıya kalır. Genel irade, herkesin iradesi tarafından sınırlandırılır, yani çoğunluğun oluşturduğu partilerin oluşumu ile azınlığın sesi duyulmaz hale gelir. Sosyal sözleşme, ortak iyiliği ve kişilere eşit olarak verilecek hakları arayışını içerir.

Soberanı "üstün" bir varlık olarak belirler ve kuralların ona uygulanmayacağı bir kişi olarak tanımlar; aynı zamanda sosyal sözleşmenin ona uygulanmadığı bir kişidir, yani halka itaat etmeleri gerekmektedir, ancak kararları kendi takdirine dayalı olarak almalıdır. Sosyal sözleşmede insan, doğal özgürlüğünü kaybeder ve sivil özgürlüğünü kazanır. İnsan, mülkiyet üzerindeki gücü sınırlayarak, bir tür sivil özgürlük elde etmek için mülkiyeti üzerindeki gücü birine devreder; yani temel olarak, tekrar hükümdara esir olur. Bir şey elde etmek için bir şeyi feda etmek gerekir. Hükümdarın gücü bölünemez ve mutlaktır. Hükümdarın, halkı üzerinde ince olan sınırlamaları vardır. İnsan olan hükümdar, güce sahip olsa bile bir hayatı elinden almak hakkına sahip değildir.

Karl Marx, Almanya kökenli bir Yahudi filozoftudur. Komünist düşüncenin temellerini atmıştır. Marx, felsefe, tarih, sosyoloji ve ekonomi alanlarında çalışmalar yapmıştır. Friedrich Engels ile birlikte, bilimsel sosyalizmin, modern komünizmin ve marksizmin öncüleri olarak bilinirler. En ünlü eserleri arasında "Komünist Parti Manifestosu" ve "Das Kapital" bulunur.

Marx'ın "Das Kapital" adlı eserinde, Ekonomi Politik'e atıfta bulunarak toplum içindeki sınıf ayrımlarının nasıl belirginleştiğini açıklar. Bu fikrin sadece kapitalistlere yarar sağladığını ve işçilerin toplumda yoksulluk, kötü muamele ve eksikliklerle mücadele ettiğini ifade eder. Marx, emek ve mal için fiyat dalgalanmalarını eleştirir ve bu değerlerin belirlenmesi için bir ortalama veya belirli bir yasanın olmadığını belirtir. Ayrıca, her ürün için harcanan emeğin o ürüne değer katmadığını öne sürer. Toplumdaki zorlukları ve acıları sorgular ve herkesi eşit şekilde tatmin edebilecek gerçekleştirilebilir bir komünist düzenin mümkün olup olmadığını sorgular (teori, uygulama değil).

Marx'a göre, kapitalistlerle işçi sınıfı arasında bir sınıf mücadelesi mevcuttur. Ücretin, işçiye belirli bir hizmet veya çalışma süresi için verilen para miktarı olduğunu ifade eder. İşçinin bir işverenle yaptığı iş değiş tokuşu olarak kabul edilir; işçi belirli bir süre çalışma sözü verir ve karşılığında belirlenmiş bir miktar para alır. Aynı şekilde, bir malın belirli bir miktar para karşılığında değiş tokuş edilmesi durumunda, bu miktarın fiyat olarak kabul edildiğini belirtir. Bu nedenle, ücret, işçinin emeğine atfedilen bir fiyat olarak görülür ve işçi bir mal gibi değerlendirilir. Örneğin bir tuval üretildiğinde, işçi ücretini ürünün üretimi öncesinde alır; bu nedenle ücret, genellikle bu tür faaliyetler için işverenin biriken paralarından gelir. Sonuç olarak, satışın kazancı genellikle üretim maliyetinin üzerinde satılır ve bu kazanç kapitalistin eline geçer.

Genel olarak, Marx, üretimde kullanılan makinelerin artışını eleştirir. Bu durumun ürünün üretimini artırmak ve talebi karşılamak için daha düşük bir fiyatla sunmak için bir yöntem olarak kullanıldığını ve aynı zamanda işçi sınıfının iş gücüne olan ihtiyacını ortadan kaldırdığını ifade eder. Sermaye artışının işçi sınıfı üzerinde domino etkisi olabilir ve olumlu ya da olumsuz sonuçlar doğurabilir. Sermaye sadece bir kişinin sahip olduğu para miktarıyla sınırlı değildir, aynı zamanda ürünleri üretmek ve satmak için gereken araç ve malzemeleri de içerir. Arz ve talep arasındaki ilişkiyle yoğun şekilde bağlantılı olan rekabet duygusu, her ürünün alım fiyatını belirler. İşçilere verilen hizmet için ödenen ücret, iş saatleri ve belirli bir malın üretim maliyeti tarafından belirlenir. Marx, sosyalizm olarak adlandırılan sistemin temellerini atmıştır.

Hobbes, 1588 yılında İngiltere'de doğan bir sosyologdur. Ana vurgusunu siyaset felsefesine yönlendirmiştir. Leviathan adlı kitabı ise daha sonra, 1651 yılında yayımlanmıştır. Batı siyaset felsefesi için temel bir yapı oluşturmuş ve politik teoriyi sosyal sözleşme perspektifinden ele almıştır. Bu konu daha sonra birçok sosyolog tarafından da incelenmiştir. İdealleri mutlakiyetçilik ve mutlak egemenlik üzerine kurulu olsa da, bu düşünce daha sonraki liberal ideoloji için temel oluşturmuştur. Aynı zamanda, bireyin hakları, insanın doğal eşitliği ve siyasi düzen gibi diğer konuları da ele almıştır.

Thomas Hobbes, Leviathan adlı eserinde Cumhuriyet ve Egemenlik konularına odaklanmaktadır. Egemenlik kavramını, mutlak ve tartışmasız bir güce sahip olan bir hükümdarın varlığı olarak tanımlar. İnsanların eşitlik durumunun sadece fiziksel değil, psikolojik olarak da bireyler arasında savaşlara yol açtığını belirtir.

Hobbes aynı zamanda Cumhuriyet kavramını kontrol ve hükmetme aracı olarak görmektedir: Hükümetin halk üzerinde resmi bir kontrolü, korku ve endişeye neden olur. Halk, hükümetinden korkarsa, ona meydan okumaz.

Cumhuriyet, bir grup insan arasında geri dönüşü olmayan bir bağlılık gerektiren bir anlaşma olarak kabul edilir ve bu da her bir üyenin sürekli bağlılık içinde olmasını gerektirir. Bu bağlamda, sosyal sözleşme kavramı ortaya çıkar; egemenlik için bir temsilci yaratılır.

Eşitlik, adalet, alçakgönüllülük, merhamet gibi terimler, nispeten eski kavramlardır çünkü artık gerçek insan doğasını tanımlamamaktadır; insan doğası gurur, intikam, taraflılık, para gibi kavramlara dayanmaktadır. İnsan doğası, birçok kişinin gücünü azaltıp sadece bir kişiye aktarmak istemesi üzerine kuruludur. Nedeni, her bireyin özgür iradesini sınırlayarak güç ve kontrol elde etmektir. "Akıllıca" kararlar alarak halkını çeşitli zararlardan korumaya ve barışı sağlamaya çabalarlar. Bir cumhuriyet, sayısız insan arasında yapılan anlaşmalar dizisidir ve her biri bireysel ve toplu çıkarları için tüm kaynaklarını kullanır. Cumhuriyet olduğu sürece, egemenlik de vardır; mutlak güç.

Bir cumhuriyetin kurumu, bu cumhuriyete ait olanların takip etmesi gereken tüm kuralları belirler. Cumhuriyetin kurulması, vatandaşlar ve liderleri arasında geri dönüşü olmayan bir bağlılık gerektirir. Egemen, vatandaşlar ile yaptığı bir anlaşmayı bozamaz ve aynı şekilde, vatandaşlar da egemenleri ile yaptıkları bir anlaşmayı bozamazlar. Önceden yapılan herhangi bir anlaşma tamamen geçersiz hale gelir.

1864 yılında doğan Max Weber, felsefe, ekonomi, hukuk, tarih, siyaset bilimi ve sosyoloji hakkında olan eserleriyle büyük bir üne sahip olmuştur. Sosyoloji ve kamu yönetimi çalışmalarının kurucularından biri olarak kabul edilir. Din sosyolojisi ve yönetim gibi konulara odaklanmıştır. Devletin tanımı, Siyaset Bilimi çalışmalarının temelini oluşturur ve aynı şekilde, kapitalizm gibi ekonomik sistemlerin gelişimine literatürde katkısı bulunmaktadır, bunlar çağdaş topluma da etki etmiştir.

Bu eserde, yazar bir kavramı sadece kendi bakış açısıyla değil, farklı pozisyonları ve perspektifleri araştırarak tanımlayabileceğimizi anlatıyor. Tarih boyunca topluma etki eden bir gerçeklik üzerine temellenmiş bir eserdir.

"Zamanın para olduğunu düşün. Günlük işiyle on şilin kazanabilen bir kişi, yarısını boşa harcayarak veya evde boşta geçirerek, sadece altı peni harcasa bile, gerçekte harcadığı veya daha doğrusu israf ettiği beş şilin ekstra kaybetmiş olur" (sayfa 27).

"Krediye para gibi bak. Birinden borç aldığın parayı ona geri vermekle kalmaz, aynı zamanda o para sayesinde faiz ve zamanla kazanabileceğin her şeyin keyfini sürebilirsin. İyi bir krediniz ve onu iyi kullanma yeteneğiniz varsa, zaman ilerledikçe ciddi bir miktar biriktirebilirsin" (sayfa 27).

"Paranın üremesi ve faydalı olması gerektiğini düşün. Para para doğurabilir, birinden diğerine aktarılabilir ve böylece birbirlerini artırabilirler. Beş şilin doğru bir şekilde yatırılırsa altı şilin olur, bunlar da birbirlerine eklenerek yedi, hatta daha fazla olabilirler. Yatırılan paranın miktarı arttıkça, getirisi de artar. Bu nedenle, kazanç hızlı ve sürekli olarak çoğalır. Bir domuzu öldüren, binlerce yavrusunu yok eder. Beş şilini boşa harcayan, o parayla elde edebileceği her şeyi ortadan kaldırır: büyük bir para yığını" (sayfa 27).

"Deyimi doğrultusunda, iyi ödeyen cebini doldurur. Anlaşmış bir vade için zamanında düzenli ödeme yapan kişi, arkadaşlarına ihtiyacı olmadığı sürece her zaman krediye layık olur" (sayfa 27).

"Bazen bu çok faydalı olabilir. Genç birinin ilerlemesi için en önemli şey, her işinde zamanında ve dürüst davranmasıdır. Bu nedenle, size verilen parayı anlaşılan süreden daha fazla elinde tutmamalısınız, böylece arkadaşınızın hayatta size yardım etme şansı olmaz" (sayfa 27).

"Bir kişinin kredibilitesine etki edebilecek küçük eylemlere dikkat etmelisiniz. Örneğin, sabah beş ya da akşam sekizde çekiç sesi duyan alacaklı, altı ay boyunca memnun olur; ancak sizinle ilgili daha fazla bilgiye sahipse, bilardo oynarken ya da barda sesinizi tanırsa, çalışmanız gereken saatte çalışmadığınız için ertesi sabah hatırlatma yapar ve paranızı toplamadan önce talep eder" (sayfa 27).

"Aynı zamanda, sahip olduğunuzu düşündüğünüz her şeyi harcamamanız ve bu düşünceyle yaşamamanız önemlidir. Kredi alan birçok insan, sık sık bu yanılsamayı yaşar. Bunu önlemek için giderlerinizi ve gelirlerinizi ayrıntılı bir şekilde kaydetmelisiniz. Bu detaylara dikkat ederseniz, en önemsiz giderlerin bile büyük meblağlara dönüştüğünü fark edecek ve gelecekte ne kadar tasarruf edebileceğinize inanacaksınız" (sayfa 27-28).

"Dikkatli ve dürüst bir kişi olarak, altı poundla yüz pounda ulaşabilirsiniz. Günde bir kuruş boşa harcayan bir kişi, yıl boyunca altı poundu boşa harcamış olur, ki bu da yüz poundun kullanımına eşittir. Günde sadece iki dakika olsun harcamış bir kişi, yılda yüz şilini boşa harcamış olur. Beş şilini yatırım yapmaya karar veren kişi, onları çarçur etmiş olur. Bu nedenle, genç bir kişi yaşlandığında, böyle büyük bir miktarı kaybettiği için büyük bir pişmanlık duyacaktır" (sayfa 28).

Önceden alıntı yapılan metin, kapitalizmin temelini oluşturur ve işadamının kendi ekonomik sermayesini geliştirmek için bu temellere göre hareket ettiğini açıklar. Aynı zamanda, Amerikan kültürünün, kendi dinleri gibi, kapitalizmde büyüdüğü ve kök saldığı anlatılmaktadır. Kapitalizm, sadece maddi bir hedefi olmayan, aynı zamanda her bireyin kendi içindeki ahlaki yönünü de kullanan bir işleyişe dönüşmüştür.

Kapitalizmin amacı kazanmak, kazanmak ve kazanmaktır. Kapitalizmde ahlaki kavram, kredi ve kendi paranızı artırmak için kullanılan bir araç haline gelmiştir. Aslında, her bireyin olumlu bir özelliği değil, kendi ekonomik gelişimi için bir araç haline gelmiştir. Amerikalılar, bu ahlaki değeri, ikna etme ve mal edinme aracı olarak kullanırlar ve böylece ekonomik açıdan öne geçerler, ancak aynı zamanda büyük iş insanlarının gerçek niyetlerine dair yanıltıcı bir görüntü oluştururlar. Kapitalizmin, daha fazla ve daha fazla istemek, yeni ve geçici bir eğilim olmadığını, eski, şu anki ve gelecekteki toplumlara nüfuz ettiğini anlamaktadır. Her şeyin sonunda, bir tür kazanç elde etmek için yapılır. Ekonomik, mal, hizmet veya basitçe iç huzur olabilir. Aynı şekilde, kapitalizm ruhu düşünceler ve perspektifler içinde daha da derinleşiyor ve insanların zihinlerine daha fazla yerleşiyor.