Gümerdiğin, Şabanözü

Gümerdiğin Çankırı ili Şabanözü ilçesine bağlı olan bir mahalledir. Ancak 2007 yılı sayımları sonucu nüfusu 2000 kişi altında olduğundan 2014 yılında Şabanözü'ne mahalle olarak bağlanmıştır.

Kasaba coğrafi şartların etkisiyle resmi işler dışında tamamen Ankara ile ilişkilidir. Tipik bir Anadolu kasabası olan Gümerdiğinde eğitim durumu oldukça yüksektir.

Belediye de şartlar dahilinde olabildiğince çeşitli hizmeti halka sunma uğraşındadır ve halen kasabada modern bir çevre düzenleme ve yol yapım çalışması devam etmektedir.

Gümerdiğin adı günümüze Kumar-Tigin / Humar-Tigin isminden bozularak gelmiştir. Ancak bu noktada Selçuklu Hanedanı ve Harzemşahlar dönemlerinde yaşamış bulunan Humar-Tigin adlı üç ayrı kişiyle ilgili olduğu bilinmekle birlikte hangisinin bu beldeye adını verdiği kesinlik kazanmamaktadır. Humar adının o dönemlerde çok yoğun olarak kullanıldığı da göz önüne alınırsa yukarıda geçen üç Humar Tigin'den farklı bir bey de olabiliceği uzak bir olasılık değildir. Her iki durumda da adının kökeni Humar Tigin'den geldiği kesindir. Moğol istilasına kadar geçen dönemde Türklerde bu adın çok yaygın olarak kullanıldığı da değişik tarihi kaynaklarca da doğrulanmaktadır.

Gümerdiğin'de okuma yazma seferberliği 1926 yılında halk mektebinde başlamıştır. Daha sonra Atatürk'ün direktifleriyle 1932 yılında çevre köylerin de katkısıyla bir adet okul binası ve beş adet lojman yapılmıştır. Bu bina ile birlikte kasabada beş sınıflı ilkokul eğitimi başlamıştır. Daha sonra 1 pansiyon ve iş atölyelerinin bulunduğu iki bina yapılarak 1948 yılında hizmete girmiştir. Öğrenci sayısının artmasıyla 1972 yılında şimdiki beş derslikli birinci kademe binası yapılmıştır. 1972-1973 öğretim yılında belediye hizmet binasında ortaokul eğitim-öğretimi de başlamıştır. 1980 yılında ilkokul yeni binasına taşındığından 1932 yılında yapılan kerpiç bina onarılarak 1983 yılında ortaokulun hizmetine sunulmuştur. 1992-1993 öğretim yılından itibaren okul ilköğretim okulu olarak eğitim-öğretime devam etmektedir. 1996 yılında yapımı tamamlanan iki katlı işlik binası 1999 yılında sınıf haline dönüştürülerek okul hizmetine sunulmuştur. Okulda 2005-2006 eğitim-öğretim yılında 60 kız 56 erkek olmak üzere toplam 116 öğrenci, anasınıfında ise 15 öğrenci bulunmaktadır. Öğretmen sayısı ise 8 kadrolu 3 sözleşmeli olmak üzere 12 kişidir.Ayrıca 1 hizmetli bulunmaktadır. Okuluda 18 bilgisayardan oluşan bilgi teknoloji sınıfı, fen bilgisi laboratuvarı okul kütüphanesi ve taşımalı sistemle Karahacı, Karamusa, Özbek ve Bulgurcu köyleri ile Yeşilöz mahallesi, Çakıreşme ve Dereyayla mezralarından gelen 65 öğrencinin yararlandığı yemekhane bulunmaktadır. Okuluda anasınıfı 2004-2005 öğretim yılında açılmış ve 15 öğrenciyle eğitim öğretime devam etmektedir.

Halk oldukça misafirperverdir.Tüm ahali sevecen ve dost canlısıdır. Köy ahalisinin tanımadıkları bir çocuğu görünce Gızım sen kimin gızısın ya da oğlum sen kimin oğlusun sorusunu sorması da köy de sıklıkla rastlanan bir durumdur.

Kasabanın kuzey yamacında çam tepesi adı verilen piknik ve mesire yeri mevcuttur. Bu tepede senelerce Sarı Kız adı altında bir efsane dolaşmış ancak bu vesileyle tepede hazine arayanların çabaları hep boşa çıkmıştır.

Gümerdiğinde iki tane sulama göleti bulunmaktadır. Bu göletlerdeki su miktarı kuraklığa bağlı olarak oldukça azalmış olsa da halen balık tutma ve etrafında piknik yapma amaçlı ziyaret edilebilir.

Kasabanın güneyinde Anayolun hemen alt tarafında birkaç kilometre uzanan içinden Sanı çayının da geçtiği Bük bulunur. Burada kasabalılara ait meyve bahçeleri ve çay kenarında uzanan yabani böğürtlen çalıları gezmeye değerdir.

Kasabada genellikle İç Anadolu Bölgesi yöresine ait yemekler yapılır. Çorba olarak ilk akla gelen Tarhana çorbasıdır. Bazı evlerde yalnızca bu çorba özellikle kış günleri her gün yenir. Bunun dışında kışın genelde kurufasulye yazın ise taze fasulye yemeği yenir. Bu konuda Ak guru , gök guru , dön geri şeklinde bir tekerleme de kasaba da bilinir.

Mahalle de sağlık ocağı faaldir. Ancak doktor yoktur, Sağlık Memuru, Hemşire vardır. Zaman zaman ebe de bulunur. Doktora ihtiyaç olduğunda hastalar yaklaşık 5 km uzaktaki Şabanözü'ne sevk edilir. Kasabada eczane yoktur. Bu ihtiyaç da Şabanözü ilçesinden karşılanır.

Kasabanın toprağında bir miktar asbest de bulunmaktadır. Bu durum ülke için ekonomik bir önem ifade etse de kasabada zaman zaman görülen erken akciğer kanseri vakalarının sebebi olması konusunda şüpheleri üzerinde toplamaktadır.

Kasaba Şabanözü'ne yaklaşık 5 kilometre mesafede ve güneybatısındadır. Gümerdiğin, Çankırı’nın ise 49 km güneybatısında bulunmaktadır. Gümerdiğin; 38. enlem ve 40,7. boylamları arasında yer almaktadır. Kuzeyinde yaşlı çam ormanının yer aldığı Çam tepesi, güneyinde Göçük sırtları, Değirmen gediği ile Çoraklık tepesi, doğusunda Arpa deresi sırtları batısında ise Akkaya meşelik tepesi ve Killik başı sırtları bulunmaktadır. Deniz seviyesinden yüksekliği 1000 metredir. Tarım yapılan arazilerdeki tek tük ağaç dışında genellikle yeşil alan azdır. Kasabanın güneyinden yaklaşık 2 km uzaktan Sanı çayı batı istikametinde geçer. Çayda balıkçılık yapılmaz.

Kasaba karasal iklim altında olsa da karadenize de fazla uzak olmadığından nadir de olsa bu iklimin etkileri görülür. Örnek olarak bir karadeniz bitkisi olan fındık gümerdiğinde yetişebilmektedir.

İki adet DSİ ye ait sulama göleti mevcuttur. Gümerdiğin'de bulunan iki adet gölet sulama açısından ekonomik ve balıkçılık açısından turistik değere sahiptir. Belediye tarafından su bir gün öncesinden isim yazdırılarak, sırayla ve makul bir ücret karşılığı korucular kontrolünde verilir.

Kasabada genellikle buğday, fiğ,arpa, fasulye, nohut, elma, armut, erik, mısır gibi sebze ve meyve yetiştirilir. Buğday, fiğ ve arpa dışındaki ürünler genellikle satılmaz ve beslenme amaçlı olarak kasaba içinde değerlendirilir. Ancak ürünlerini perakende olarak ana yol üzerinde veya ilçe pazarında satan köylülere rastlamak da mümkündür.

1950'li yıllardan beri kullanılan ancak yeterli verim alınamayan ve bir rivayete göre bir ucu Zonguldak bir ucu Çoruma kadar uzanan geniş bir havzaya sahip kömür ocağı mevcut ancak yeterli performans alınamamıştır.