Gülten Dayıoğlu

Türkiye'de çocuk ve gençlik edebiyatının önemli isimlerindendir. Kendi yaşamından izler taşıyan Fadiş romanı Türkiye'de çocuk klasikleri arasına girmiştir. "Türkiye'de üç kuşağı eserleri ile büyüten yazar" olarak bilinir.

1935 yılında Kütahya'nın Emet ilçesinde doğdu. Babası, "Yüncü Aliler" lakabıyla tanına aileden gelen şapka ustası Lütfi Efendi (Uyan), annesi Emine Hanım'dır. Ailenin tek çocuğu olan Gülten Hanım, anne ve babasının ayrılması üzerine annesi tarafından büyütülmüştür.

Çocukluğunun büyük bir kısmını Emet ilçesinde geçirdi. İlkokulun ilk üç sınıfını Emet'in Örencik Köyü'nde okuduktan sonra önce Kütahya 30 Ağustos İlkokulu'na devam etti. Bu okuldaki öğretmeninin teşviki ile öyküler yazmaya başladı. İlk öyküsü olan Bahçıvanın Oğlu, 15 yaşındayken Afyonkarahisar'da yerel bir gazetede yayımlandı. Ailesi İstanbul'a taşınınca ilköğrenimini Nişantaşı İlkokulu'nda tamamladı.

1956'da İstanbul'da Atatürk Kız Lisesi'nden mezun oldu. Bir süre İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde öğrenim gördükten sonra okulu bıraktı. 1958 yılında avukat Cevdet Dayıoğlu ile evlendi, bu evlilikten iki oğlu oldu.

Dışarıdan sınavlara girerek Çapa Öğretmen Okulu'nu bitirip ilkokul öğretmeni oldu. Silivri’nin köylerinde, Şişli Talatpaşa İlköğretim Okulu’nda ve Selim Sırrı Tarcan İlköğretim Okulu'nda öğretmenlik yaptı. Öğretmenlik yaptığı sırada çocuk kitaplarının yetersizliğini fark etti. Sınıfta öğrencilerine anlattığı öyküleri öğrenclerinin sevmesi üzerine 1963-1971 yıllarında çocuklar için birer öykülük küçük kitaplar hazırladı.

1964-1965 yılında Yunus Nadi Hikaye Yarışması'na "Döl" adlı hikâyesi ile katıldı ve bir oy farkla ikincilik kazandı. Gilbert Delaheye- Marcel Marlier'ın Martine adlı orijinali Fransızca olan resimli çocuk kitaplarının ilk onaltı sayısını, Ayeşegül dizisi olarak Türkçeye uyarladı.

1970 yılında ilk kitabı olan "Döl", 1971 yılında ilk romanı Fadiş yayımlandı. Kendi yaşamınan izler taşıyan Fadiş romanı Türkiye'de çocuk klasikleri arasına girdi. 2021'de 100. baskını yapan Fadiş romanı ülkede üç nesil tarafından okunan bir kitap olmuştur.

15 yıl ilkokul öğretmenliği yaptıktan sonra geçirdiği ciddi mide rahatsızlığı sebebiyle 1976'da öğretmenliği bırakan Dayıoğlu, bu tarihten sonra tamamen yazarlığa yöneldi. 6-9 yaş arası çocuklar için 20 kitaptan oluşan Ece ile Yüce dizisini hazırladı. 9-12 yaş kesimi için gerçek, gerçeküstü ve bilimkurgu türünde romanlar yazdı. Fantastik-bilim kurgu türündeki Mo’nun Gizemi adlı romanı, en çok okunan kitaplarından birisi oldu. Silivri'de bir köpek eğitim çiftliğinde yaptığı gözlemlerden yola çıkarak yazdığı öyküleri on kitaplık İz Sürücü Köpekler dizisinde topladı. Eşiyle birlikte dünyanın birçok ülkesini gezen ve 116 ülkede bulunan yazar, seyahatlerinde tuttuğu notları içeren 11 gezi kitabı yayımladı.

Eserleri birçok dile çevrilen Dayıoğlu'nun Almanca'ya çevrilen Dünya Çocukların Olsa romanı, 1984 yılında Alman Yayıncılar Birliği tarafından dünyaca ünlü yazarların eserlerinden seçilen "Gençliğe Yarın Umudu Veren Üç Yüz Kitap" listesine girdi.

1993 yılında otuzuncu sanat yılı, Anadolu'nun İstanbul, Ankara, Kütahya Emet ve Anadolu'nun değişik kentlerinde yıl boyunca çeşitli seminer, panel, konferans ve yarışma etkinlikleriyle kutlandı.

Fadiş romanının 30. yaşı nedeniyle 2001'de birçok etkinlik yapıldı. Mart 2001'de Altın Kitaplar Yayınevi'nin Pera Palas'ta düzenlediği basın toplantısı ile başlayan etkinlikler, üniversitelerin eğitim fakültelerinde düzenlenen sempozyum, panel ve çeşitli toplantılarla devam etti.

Yazar, nitelikli çocuk ve gençlik edebiyatı eserlerinin desteklenmesi amacıyla 2007'de Gülten Dayıoğlu'nun adını taşıyan bir çocuk ve gençlik edebiyatı vakfı kurdu. Vakıf, her yıl çocuk ve gençlik edebiyatı alanındaki edebiyat eserleri ve bilimsel araştırmaları ödüllendirmektedir.

Dayıoğly'nun 50. sanat yılı, 2013'te Türkiye’de çeşitli okullarda ve üniversitelerde, çocuk ve gençlik edebiyatı seminerleri, paneller, söyleşi ve imza günleriyle kutlandı.