Türkiye'de sokak hayvanı sorunu

Türkiye'de sokak hayvanı sorunu veya Türkiye'de başıboş hayvan sorunu, Türkiye'de evcil birer hayvan olan başta kedi ve köpeklerin kontrolsüzce sokağa salınması ve sokakta kontrolsüzce çoğalmalarından meydana gelen sorunlara denir.

Farklı türler birbirleriyle temasa geçtiğinde birbirlerine bazı hastalıklar aktarabilir. Bu hastalıkları bazı türler bağışıklık sistemini geliştirdiği için kolaylıkla atlatabilirken bazı türlerde ise ölümcül sonuçlar doğurabilir. Yarasadan insana aktarılan Koronavirüs gibi virüsler gibi her canlı arasında bakteriyel ve farklı aktarımlar olur. Bu aktarım kimi zaman salya ile olabileceği gibi damar yoluyla ve canlının besin olarak tüketilmesiyle de olabilir.

Başıboş sokak hayvanları hayatlarını idame ettirmek için çoğunlukla hijyenik olmayan şekillerde beslenme ihtiyaçlarını gidermekte. Bu beslenme yöntemlerinin başında çöp konteynerleri yer almakta. Çöp konteynerlerinden çoğu zaman zehirleyici yan etkileri olan besinler hayvanlarda ölüme veya hastalıklara sebep olmakta. Bu hastalıklar ölümcül olabildiği gibi tür içinde bir zararı olmayan ama bulaşıcı etkiye sahip hastalıklar da olabilir. Taşıyıcı görevi üstlenen hayvan bu hastalığı başka türde canlılara bulaştırabilir ve bu hastalık bulaşan kişide ölümcül sonuçlara yol açabilir.

Merkezi sinir sistemini hedef alan ve ölümcül bir hastalık olan kuduz hayvanlardan insanlara geçmesi yönüyle insanlar için tehlikeli bir hastalıktır. Hastalık hayvana bulaştıktan sonra hayvanda saldırganlaşma ve huy değişimi gibi psikolojik etkiler gözlemlenir.

Hastalık bir insana bulaştığında kuduz aşısı yapılması gerekir. Kuduzun kuluçka süresi öncesinde bu aşı sayesinde antikor sağlanması hastalığı basitçe yenebilmeyi sağlar. Fakat aşının yapılmadığı veya gecikildiği durumlarda kişide ilk etapta iştahsızlık, kırgınlık, yorgunluk ve ateş; ısırık bölgesinde ağrı ve duyu kaybı görülür. Ardından bu belirtiler şiddetlenir ve huzursuzluk, aşırı korku hali, saldırganlık, uykusuzluk, psikiyatrik bozukluklar ve depresyonla bunlara eşlik eden öksürük, boğaz ağrısı, titreme, karın ağrısı, bulantı-kusma etkileri görülür. Nörolojik olarak hiperaktivite, oryantasyon bozukluğu, hayal görmeler, sara krizleri, tuhaf davranışlar, ense sertliği, hızlı ve sık nefes alıp verme, salya artımı ve felçler görülmektedir. Nörolojik belirtiler gözlemlendikten sonra 7 gün içinde hasta ölür.

Saldırgan veya uysal olmasına rağmen sokak hayvanları insanlarda korkuya neden olabilmekte. Bu sokak hayvanı görünce yolunu değiştirmekten panik atağa ve kalp krizine kadar çeşitli tepkilerle sonuçlanabilmekte. Bu tür korkuları olan kişilerde baş dönmesi, bayılma hissi, boğulma hissi, kala kalma, yüksek nabız atış hızı, hızlı ve sığ solunum, terleme, titreme ve kaçmaya çalışma gibi sonular gözlemlenebilmekte. Çocuklarda ise bu belirtiler hayvan tehlikeli veya tehdit edici olmasa bile, hayvanın bulunabileceği yerlerden kaçınmak, hayvanların varlığında veya düşüncelerinden kaynaklanan kaygı veya stres, nefes darlığı, ağlamak, ebeveyne sarılmak, öfke nöbeti geçirmek veya sinirlenmek şeklindedir. Ayrıca sokak hayvanı saldırısına uğrayan kişilerde bu travmalara sebep olabilmektedir.

Sokak hayvanlarının insanların yaralanmasına ve ölümlerine neden olabilecek bir sorundur. Özellikle çocuklar ve yaşlılar gibi daha hassas kesimler, sokak hayvanlarının saldırılarına daha açıktır. Nitekim birçok defa yaşlılar ve çocuklar kimi zaman ölümle sonuçlanan saldırılara maruz kalmıştır. Ayrıca, sokak hayvanlarının sağlıksız koşullar altında yaşaması ve sağlıksız yiyecekler tüketmesi nedeniyle insanların sağlıklarını tehdit edebilir.

Tarihçi İlber Ortaylı, Habertürk TV'nin Açık ve Net programında şu sözleri söyledi: "Barınak köpeklerin psikolojisi, huyu değişiyor. Bu bakımdan insanlar bakacağı köpeği alsınlar."

Bağımsız Millet Vekili adayı Ahmet Sonuç, Cüneyt Özdemir'in İkna programında şu sözleri söylemiştir: "Günümüzde sorumlusu yöneticiler olan bir başıboş hayvan sorunu var ülkemizde, maalesef."

TRT Haber'e konuşan Veteriner Yunus Giray Özarslan şu açıklamayı yapmıştır: "Sürekli gezdikleri ve farklı noktalara gittikleri için haliyle hayvanlar arasında birbirlerine bulaştırdıkları hastalıklar var. Haliyle onların sürekli hastalıklarla mücadelesiyle ömürleri de kısalıyor. Aşağı yukarı 5 - 6 yıl kadar yaşadığını tahmin ediyoruz."

Prof. Dr. Orhan Özbey ise konuşmasında şu ifadelere yer verdi: "Bir defa hem sokak için hem de sokaktaki köpekler için sokak tehlikeli. Köpeklerden dolayı insanlara bulaşan hastalık ve köpeklerin insanlara saldırması bir tehlike arz ediyorsa ve köpeklerden dolayı çevre kirliliği söz konusuysa bunu göz önünde bulundurmalıyız. Hayvanların refahını ve sağlığını koruyabileceğimiz en önemli çözüm önerisi hayvanların özellikle belediyeler tarafından sahiplendirilmesidir."

Zafer Partisi Genel Başkanı Ümit Özdağ YouTube kanalı üzerinden yayınladığı bir videoda şu sözleri söyledi: "Çözüm belediyelerin ve devletin mama şirketlerinin ekonomik katkısıyla bütün sokak köpeklerinin doğru şartlarda yaşayabilecekleri barınakların inşa edilmesi, köpeklerin kısırlaştırılması ama köpek sahiplerinin de köpeklerini öyle istedikleri zaman ortaya atıp gidemeyecekleri bir sistemin ısrarla kurulması gerekiyor."

CHP Ankara Milletvekili Murat Emir durumla ilgili olarak şu sözleri söylemiştir: "Sokak hayvanları veya daha geniş anlamıyla hayvan hakları meselesi çok geniş bir konu ve ülkemizde de maalesef dünya standartlarının çok gerisinde. Zaman zaman bu tartışmanın alevlendiği görsek de çok önemli bir sorun olarak karşımızda durduğu açık."

İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener ise şu açıklamayı yapmıştır: "Sokak hayvanları ülkemiz için, artık çok ciddi bir sorun haline geldi. Bu sorun gün geliyor, masum çocuklarımızı tehlikeye atıp, canlarına mal oluyor, gün geliyor, sessiz canlarımızın, canice katledilmesine sebep oluyor."