Lars Vilks

Lars Vilks (20 Haziran 1946 – 3 Ekim 2021), İsveçli çizer, karikatürist, heykeltıraş ve sanat tarihçisidir. İslam peygamberi Muhammed'i çizmiş olduğu karikatürlerle ve İslam dinine karşı muhalif tavırlarla adı duyulmuştur.

Lars Vilks, 20 Haziran 1946'da İsveç'in Helsingborg şehrinde doğdu. Babası Letonya asıllı, annesi ise İsveçliydi. Lund Üniversitesi'nde öğrenim gördü. 1988 ile 1997 yılları arasında Oslo Güzel Sanatlar Akademisi ve 1997 ile 2003 yılları arasında Bergen Ulusal Sanat Akademisi'nde öğretim görevlisi olarak çalıştı.

Akademik olarak eğitilmiş bir sanat teorisyeni olmasına rağmen Vilks, kendi kendini yetiştirmiş bir görsel sanatçıydı. 1970'lerde resim yapmaya başladı ve 1984'te Nimis adlı eserinden başlayarak kendine özgü olan heykelleri yaratmaya başladı.

Vilks, eleştirel din tasvirlerinde kendisini "fırsat eşitliği suçlusu" olarak tanımladı. Gerçekten de Vilks, İsa'yı Katolik Kilisesi'ndeki skandala bir gönderme olarak bir pedofil olarak tasvir etti ve aynı zamanda "kapitalizm tarafından şişmiş modern bir Yahudi"nin grotesk bir karikatürünü çizdi.

2007'de Vilks, Temmuz ayında Tällerud'daki bir sanat sergisinde gösterilmek üzere belirlenen üç çizimde Muhammed'i dolambaçlı bir köpek olarak tasvir etti ve bu da uluslararası bir tartışmaya neden oldu. Bu yıldan itibaren çizdiği Muhammed temalı karikatürleri nedeniyle özellikle Müslüman ülkelerden büyük tepkiler almıştır.

Benzer tepkiler ve tartışmalar, bu olaydan bir yıl önce de Danimarka'daki bir film festivalinde, bir gazetenin Muhammed'in karikatürlerini yayımlaması ile gündeme gelmişti. Hatta bu olay nedeniyle ünlü İranlı yönetmen Mecid Mecidi, Danimarka'daki film festivalinden filmini çekmiş ve ülkesine dönerek Muhammed'in hayatını anlatacak olan geniş çaplı bir film projesi yapmaya koyuldu. Mecidi'nin bu ünlü filmi, 2015'te vizyona girdi.

2007 yılında yayımlanan karikatür, büyük tepki ve öfkeye yol açmış, o sırada İsveç Başbakanı olan Fredrik Reinfeldt, gerginliği yatıştırma çabasıyla 22 Müslüman ülkenin Stockholm'deki büyükelçileriyle görüşmüştü.

Bu tartışmaların ardından Lars Vilks, aralarında El-Kaide bağlantılı Irak İslam Devleti'nin de bulunduğu ve 150.000 $'a kadar varan tekliflerle başına ödül koyularak çeşitli ölüm tehditleri aldı. Vilks, yeri geldiğinde kimliği belirsiz kimseler tarafından telefonla bile ölüm tehdidi aldığını söyledi. Tehditler artınca, yanına koruma polisleri verilmiş ve kalan yaşamını gizli bir adreste sürdürmüştür.

Vilks'in 2015 yılında katıldığı Kopenhag'daki bir ifade özgürlüğü tartışmasına silahlı saldırı girişiminde bulunulmuş ve bir film yönetmeni saldırıda yaşamını yitirmişti. Vilks, saldırının hedefinin muhtemelen kendisi olduğunu söylemişti.

Lars Vilks, 3 Ekim 2021'de, yanında bulunan iki koruma polisiyle birlikte geçirdiği trafik kazasında öldü. İsveç medyası, Vilks'in içinde olduğu sivil polis aracının İsveç'in güneyindeki Markaryd kasabası yakınlarında bir kamyonla çarpıştığını yazdı. Kaza sırasında Vilks'e eşlik eden iki polis de öldü, kamyon şoförü ise yaralandı.

İsveç polisinden yapılan açıklamada, kazanın nasıl meydana geldiğinin henüz net şekilde belirlenemediği, fakat ilk bakışta kuşkulu bir müdahale olduğuna dair bir bulgu görülmediği kaydedildi. Vilks, 75 yaşındaydı.