Versay'ın Gülü

Versay'ın Gülü (ベルサイユのばら Berusaiyu no Bara; Rose of Versailles, Lady Oscar), Riyoko Ikeda tarafından yazılmış bir "shōjo" manga serisidir. Hayranları arasında "BeruBara" (ベルばら) olarak da bilinir. Türünün ilk örneği olarak kabul edilen ve günümüzde manga klasikleri arasında yerini alan eser Fransız İhtilali öncesi, Versay Sarayında dönen entrikalar içinde dört kişinin yaşadıklarını ve ilişkilerini konu almaktadır. Hikâyenin protagonistleri; savurganlığıyla ünlü Fransa kraliçesi Marie Antoinette, kraliçenin yasak aşkı yakışıklı İsveçli Kont Fersen, bir türlü erkek varise sahip olamayan babası tarafından erkek gibi yetiştirilen bir kadın, Oscar, ve onun çocukluğundan beri arkadaşı olan uşağı André'dir.

Versay'ın Gülü, 41 bölümlük bir anime serisine, tamamı kadın üyelerden oluşan müzikal topluluğu olan Takarazuka tarafından bir müzikale ve Japon-Fransız ortak yapımı bir filme uyarlanmıştır.

1755 yılında soylu Jarjeyes ailesinin altıncı kızı dünyaya gelir. Kraliyet Muhafızları Başkomutanı General de Jarjayes (Françiois-Augustin Régnier de Jarjayes'den esinlenmiş)'nin görevini devredeceği bir erkek varise sahip olma umutları da bir kez daha yıkılır. Bunun üzerine General de Jarjeyes son doğan kızını bir erkek gibi yetiştirmeye karar verir ve ona Oscar François ismini koyar. Oscar'a örnek olması için dadısının öksüz kalmış torunu André'yi getirtir. İki çocuk dertsiz tasasız birlikte büyürler.

Bundan 14 yıl sonra, Avusturya Prensesi Marie Antoinette o zaman Fransa kralı olan XV. Louis'nin torunu veliaht prens Louis Auguste'la evlendirilmek üzere Fransa'ya gelir. Henüz çocuk yaşta olan bu iki gencin evliliği Fransa ve Avusturya arasında yüzyıllardır süren savaşı bitirmek için tasarlanmıştır. Güzelliği ve zarafetiyle herkesi büyüleyen ve bunun da son derece farkında olan Marie Antoinette, tıknaz ve çekingen Louis Auguste'tan hiç de etkilenmemiştir.

Babasının adımlarını izleyen Oscar'a Marie Antoinette'i koruma görevi verilir. Böylece Oscar, Versay sarayının fırtınalı yaşamına adımını atmış olur. Sağ kolu André de onu gölge gibi takip etmektedir.

VX. Louis'nin ölümünün ardından Louis Auguste'un XVI. Louis olarak tahta çıkmasıyla kraliçe olan Marie Antoinette o zamanlar hâlâ küçük, yaramaz bir kızdır. Üstlendiği ağır sorumluluğun farkında değildir. Aklı fikri eğlencelerde ve pahalı elbiselerdedir. Bir gün katıldığı bir maskeli baloda İsveçli Kont Fersen'le tanışır. İki genç birbirlerine aşık olurlar. Fersen'in Versay sarayına yaptığı ziyaretler sıklaştıkça kraliçenin Fersen'le ilişkisi olduğuna dair dedikodular da çoğalır. Marie Antoinette'in yakın dostu ve sırdaşı olan Oscar kraliçeyi korumak için elinden geleni yapar. Fakat bu arada kendisi kadın kalbine yenik düşerek Fersen'e umutsuzca aşık olur. Oscar'a derin bir aşkla bağlı olan André ise bu durum karşısında çaresizdir. Acısını kendine saklar; çünkü Oscar onun duygularından habersizdir.

Bu sırada Fersen, Marie Antoinette'le yasak ilişkisini bitirmek için Amerika'ya kaçar. 7 yıl sonra döndüğünde bıraktığından çok farklı bir Fransa bulacaktır. Halkın durumu ekonomik bakımdan gittikçe kötüleşmektedir. Halktan alınan vergilerle savurgan bir hayat süren soylu kesime karşı tepkiler artmaktadır. Halkın öfkesinin odak noktası da kraliçedir. Özellikle de gerdanlık olayıyla kraliçenin itibarı iyice sarsılmıştır. Devrim adım adım yaklaşıyor fakat kraliyet ailesi ve soylu kesim bu gerçeğin farkında değillerdir.

Fersen'den uzaklaşmak için Kraliyet Muhafız Komutanlığı (La Garde Royale)'ndaki görevinden istifa eden Oscar, Fransız Güvenlik Muhafızları Komutanlığına (Les Gardes Françaises) atanır. Buradaki askerler alt sınıftan gelme, yoksul ve disiplinsizdirler. Oscar bir yandan onları düzene sokmaya çalışırken diğer yandan da onları daha iyi tanıdıkça yoksulluğun diz boyu olduğu Paris'in aslında Versay'dan ne kadar farklı olduğunu görür. Her gün yapılan protesto gösterilerinde eşitlik için naralar atılmakta, soylulara karşı yapılan şiddet olayları artmaktadır. Yeni bir çağ başlamak üzeredir. Oscar bu kaosun içinde kendine yeni bir yol belirlemek zorunda kalır.

Aşağıda hikâyenin en çok öne çıkan karakterleri kısaca anlatılmıştır. Bu karakterlerden Marie Antoinette, Hans Axel von Fersen, Rosalie Lamorlière ve Jeanne Valois de la Motte dışındakiler hayal ürünüdür. Bazı karakterlerin anime ve mangada farklı olan belli özellikleri burada harmanlanarak verilmiştir.

Tümgeneral François-Augustin Régnier de Jarjayes'nin altıncı kızı olarak doğan Oscar, babası tarafından erkek gibi yetiştirilir. Versay sarayında göreve başlamasının ardından hem güzel hem yakışıklı görünüşü, keskin bakışları ve karizmasıyla oldukça popüler bir kişilik olur. Yetiştirilme tarzı nedeniyle kendini bir erkek gibi yaşamaya şartlamıştır. Güçlü, cesur, fedakâr, onurlu ve idealleri uğruna canını verebilecek bir kişiliğe sahiptir. Hayatının bir trajedi olması ise kadınlığını bastıramaması yüzündendir. Dışarıdan sert ve soğuk görünse de o aslında sevecen hatta kırılgan bir kadındır. Önce kadınlığını bir zayıflık olarak gören Oscar, sonradan bu yönünü kabullenir ve gerçek aşkına kavuşur.

Avusturya İmparatoriçesi Maria Theresia'nın kızı olan Marie Antoinette, 14 yaşındayken siyasi nedenlerle o sıralar veliaht prens olan XVI. Louis'yle evlendirilir. Büyüleyici güzelliği ve asaletiyle Versay sarayına adımını attığı andan itibaren dikkatleri üzerinde toplar. Öldüğü güne kadar kimseye boyun eğmeyen, sarsılmaz bir gurura sahiptir. Fakat saf kişiliği yüzünden saray entrikalarının hedefi haline gelir. İtibarından ve servetinden yararlanmak isteyen kişilerin oyununa gelerek bazı kötü arkadaşlar edinir. Kraliçe olarak yerine getirmesi gereken görevlerden bunalıp sade bir hayatın özlemini duyar. Balolara gitmek, kumar oynamak ve yeni elbiseler satın almak gibi eğlencelerde huzur bulur. Fersen'le yaşadığı yasak aşkın duyulmasıyla hem halk arasında hem de sarayda saygınlığını büyük ölçüde yitirir. Oscar'la birbirlerinden çok farklı insanlar olmalarına rağmen aralarında saygı ve güvene dayalı derin bir dostluk vardır. Oscar'ın bütün ricalarına ve uyarılarına rağmen Marie Antoinette hiçbir zaman halkıyla ilgilenmez ve bunun cezasını giyotinle öder.

Oscar'ın dadısının torunudur. Küçük yaşta anne babasını kaybettikten sonra Oscar'a oyun arkadaşı olması için Jarjeyes malikanesine getirilir. Oscar'ın aksine soylu değildir; fakat Oscar onu uşak olarak değil, arkadaş olarak görür. Oscar'ın aksine sakin ve sabırlı bir kişiliğe sahiptir. Hem kişiliği hem de konumu gereği olayları uzaktan izler. Oscar'a Marie Antoinette'i koruma görevi verildikten sonra aralarına mesafe girdiğini hisseder. Ama kendisinin sorumlu tutulduğu bir kazada Oscar'ın onun yerine canını ortaya koyması kuşkularını yersiz çıkarır. Bu olaydan çok etkilenen André bir gün Oscar için canını feda etmeye yemin eder. Zamanla Oscar'a beslediği duygular aşka dönüşür. Fakat o hislerini kendine saklar. Oscar'ı koruyup kollamaya, zorluklar karşısında desteklemeye devam eder. Bir bakıma André son nefesine kadar Oscar'ın peşinden hiç ayrılmayan bir gölge gibidir.

İsveçli bir asilzade olan Fersen, yakışıklılığı ve centilmen tavırlarıyla kadınlar arasında popüler bir figürdür. Paris'teki bir maskeli baloda Marie Antoinette'le tanışır ve ona ilk görüşte aşık olur. Karliçe'nin yanında sık sık görülmesi üzerine önce sarayda, sonra da bütün Fransa'da ikilinin aşk yaşadığına dair dedikodular ortaya çıkar. Fersen, Kraliçe'yle yaşadığı aşkın kraliyet ailesinin itibarını zedelediğini fark edince duygularına gem vurmak için kaçması gerektiğini anlar. Fransız birliklerinin yanında Amerikan Bağımsızlık Savaşı'na katılır. Fakat yıllar sonra döndüğünde Kraliçe'nin onun desteğine ihtiyacı olduğunu görür ve hayatının sonuna kadar ona hizmet edip onu korumak için Kraliçe'nin yanında kalmaya karar verir.

Ablası Jeanne ve annesi Nicole'la Paris'te yoksulluk içinde yaşayan iyi kalpli bir kız olan Rosalie, Jeanne'ın evden kaçması ve annesinin bir soylunun faytonun altında ezilerek ölmesiyle yıkılır. Annesi ölmeden önce Rosalie'nin gerçek annesi olmadığını, onun aslında bir soylu olduğu söyler. Bunun üzerine Rosalie annesinin ölümünün intikamını almak ve gerçekte kim olduğunu öğrenmek için Versay sarayına doğru yola çıkar. Bu sırada yolu Oscar'ınkiyle kesişir. Oscar zavallı Rosalie'ye yardım etmek için onu yanına alır. Rosalie'nin Oscar'a duyduğu büyük hayranlık zamanla aşka dönüşür. Fakat Rosalie, onu bir kızkardeş gibi gören Oscar'dan duygularına karşılık bulamaz. Bu arada Rosalie onu büyüten annesinin katili olan Madam de Polignac'ın gerçek annesi olduğunu öğrenir. İki arada bir derede kalan Rosalie bir süre sonra, Polignac'ı öldüremeden Paris'e geri döner. Oscar'ın yanındayken tanıştığı Bernard'la evlenir ve devrim için çalışmaya başlar.

Gerdanlık olayının baş kahramanı olan Jeanne, soylu Valois ailesine mensup bir asilzadenin hizmetçisi Nicole'den olan çocuğudur. Doğuştan hakkı olmasına rağmen sahip olmadığı zenginlik içinde bir hayatı elde etmek için her şeyi göze alan, hırslı ve kurnaz biridir. Bir gün dilencilik yaparken yoldan geçen bir soylu olan Markiz de Boulainvillier, onun Valois soyundan geldiğini öğrenince onu koruması altına alır. Burada soylu bir hanımefendi gibi davranmayı öğrenen Jeanne, Nicolas de la Motte adında bir asilzadeyle evlenir. Jeanne'a deliler gibi âşık olan Nicolas onun her dediğini yapmaya hazırdır. Nicolas'nın yardımıyla Jeanne, Markiz de Boulainvillier'yi öldürür ve bütün servetini miras alır. Sonradan Marie Antoinette'in geri çevirdiği çok pahalı bir gerdanlığın satıcısıyla tanışır ve satıcıya Marie Antoinette'i gerdanlığı almaya ikna edeceğine söz verir. Kraliçe'ye zaafı olan sözde din adamı Kardinal Louis René Édouard de Rohan'ı kefil olarak gösterip gerdanlıkla kaçar. Fakat kısa süre sonra Jeanne'ın foyası ortaya çıkar. Suçlu bulunup ömür boyu hapse mahkûm edilmesine rağmen onun masum olduğuna inan halkın gözünde Kraliçe'nin itibarını derinden sarsmıştır.

Marie Antoinette'i koruma görevinin kime verileceğini belirleyen bir düello sırasında Oscar'a karşı yenilen Giroıdelle yıllar sonra Oscar'ın istifası üzerine Kraliyet Muhafız Komutanı olur. Gizliden gizliye Oscar'a âşık olan Girodelle Oscar'ı yıllardır yakından izlemiş olarak onun kadın ruhunun onu sevip kollayacak bir erkeğe ihtiyacı olduğunu düşünerek bir gün ansızın ona evlenme teklifi eder. Oscar'ın teklifini reddetmesi üzerine kalbi kırılır fakat onun mutluluğunu istediği için üstelemez.

Soyludan çalıp fakire veren Kara Şövalye olarak ortaya çıkan Bernard'ın gerçek kimliği Oscar'ın onu yakalamasıyla ortaya çıkar. Gazetecilik yapan Bernard, devrimin önde gelen liderlerinden Robespierre'in adamlarındandır. Soylulara karşı olan nefreti çocukluğundaki bir trajediye dayanmaktadır. Soylu olan babası yeni bir metres bulunca Bernard'ı ve annesini evden kapı dışarı etmiştir. Bernard'ın çaresiz annesi, oğlunu da alarak Seine nehrine atlayıp intihar etmeye kalkışmış, Bernard mucizevi bir şekilde bu olaydan sağ kurtulmayı başarmıştır. Bernard, Oscar'ın Fransa'da süregelen sınıf ayrımındaki adaletsizlik konusunda gözünün açılmasını sağlar. Düşüncelerinden etkilenen Oscar, onu serbest bırakır. Bu olaydan sonra Bernard, Oscar'a hep sadık bir dost olarak kalır.

Fransız Güvenlik Muhafızları'nın B bölüğünün başı olan Alain, soylu ailesinden ve Harp Okulu (École militaire) mezunu olmasına rağmen annesi ve kızkardeşiyle oldukça yoksul bir hayat sürmektedir. Oscar'dan önceki komutan, kendisini karargahta ziyaret etmeye gelen kızkardeşinin ırzına geçmeye kalkışınca, Alain komutanı dövmüş, bunun sonucunda da rütbesi asteğmenlikten eriliğe indirilmiştir. Fazla rahat tavırları ve patavatsızlık düzeyindeki açık sözlülüğüyle başa çıkılması zor bir karakterdir. Yüksek sosyeteden olan Oscar'a güvenmesi uzun zaman alır. Fakat, sonradan ona büyük hayranlık duymaya başlar, hatta aşık olur. Alain, başta soylular arasında da belli bir hiyerarşinin olduğunun canlı örneği olarak, Oscar'ın halkın yoksulluğunu ve bir devrimin yaklaştığını en çarpıcı biçimde fark etmesini sağlar.

Yazar Riyoko Ikeda, Stefan Zweig'in Marie Antoinette adlı kitabından etkilenip, Fransız İhtilali öncesi dönemi konu alan bir manga yazmak istemiştir. Gelmiş geçmiş en dokunaklı mangalardan biri olarak kabul edilen Versay'ın Gülü böylece doğmuştur. Toplam 9 bölüm ve 1700'den fazla sayfadan oluşan manga, Şūeişa Margaret Dergisinde 1972-1973 arasında yayımlanmış, sadece 1972-1974 yılları arasında 15 milyondan fazla satarak büyük başarı yakalamıştır.

Ana hikâyenin ardından 5 tane yan hikâye yayımlanmıştır. Gaiden (外伝) adı altında geçen bu yan hikâyelerin ilki 1972'de ana hikâyenin son bölümünden sonra, diğerleri ise 1984-1985 yılları arasında ayrı bir cilt olarak yayımlanmıştır. İkinci ciltteki Gaidenlerin çizim tarzı ana hikâyeninkiyle değişiklik gösterir.

Manganın 1994 yılında yeniden basımında 1972 yılındakinden farklı olarak bazı bölümlerin isimleri değiştirilmiştir. Bu değişikliğin hikâyenin odak noktasının Marie Antoinette'ten Oscar'a kaydırılması amacıyla yapıldığı söylenebilir.

Manganın yayımlanmasından 8 yıl sonra Tokyo Movie Şinşa eserin anime versiyonunu yapmak için yazardan telif haklarını satın almıştır. Böylece 40 bölüm sürecek olan anime 1979 yılında Nippon TV kanalında yayına başlamıştır. 1980'de son bölüm yayınlandıktan sonra tüm diziyi özetler nitelikte bir bölüm daha yayınlanmıştır. Animenin yönetmenliğini 1. ve 18. bölümler arasında Tadao Nagahama, 19. bölümden sonrasını Osamu Dezaki yapmıştır. Şingo Araki ve Miçi Himeno karakter tasarımını üstlenmiştir. Animenin müziklerini ise Koci Makaino bestelemiştir.

Anime, açılışından da anlaşılacağı gibi Marie Antoinette ve Oscar yerine sadece Oscar'ı ana karakter olarak gösterir. Manga'nın ilk bölümlerinde Marie Antoinette'in üzerinde çok durulmasına rağmen animenin ilk bölümü sadece Oscar'la ilgilidir. Bu değişikliğin sebebi manganın yayımlanmasından sonra okuyucular arasında Oscar'ın Marie Antoinette'ten daha popüler olduğunun gözlemlenmesi olabilir. Animenin Avrupa'ya "Versay'ın Gülü" yerine "Lady Oscar" adıyla pazarlanmasının da bundan kaynaklandığı söylenebilir.

Oyuncularının tümünün kadın olduğu Takarazuka müzikal topluluğu ilk defa 1974'te Versay'ın Gülü'nü sahneye taşıdı. Büyük başarı yakalayan müzikal "BeruBara Boom" (ベルバラブーム) diye tabir edilen Takarazuka'nın popülerliğini bir anda arttığı dönemi başlatmıştır. O zamandan beri 1500'den fazla kez sahnelenmiştir. Takarazuka'nın simgesi haline gelen müzikal, Takarazuka'nın hâlâ en meşhur temsili olarak kabul edilir(İngilizce) (İngilizce) . Şinci Ueda'nın yönetmenliğini üstlendiği temsil Takarazuka'nın 5 grubunun hepsi (Çiçek - 花 Hana, Ay - 月 Tsuki, Kar - 雪 Yuki, Yıldız - 星 Hoşi ve Sema - 宙 Sora) tarafından sahneye konmuştur.

1974 yılında oynan ilk temsil hariç diğerlerinde hikâye ya Oscar ve André'nin ya da Fersen ve Marie Antoinette'in aşkını konu almış, temsilin ana karakteri de Oscar, André veya Fersen olmuştur. Marie Antoinette'in baş karakter yapılmamasının nedeni Takarazuka'nın sergilediği oyunların özelliğinin kadın oyuncular tarafından oynanan erkek karakterlere vurgu yapılmasıdır. Oscar her zaman erkek karakterleri oynamak için eğitim almış bir oyuncu tarafından canlandırılmıştır.

2008 yılında temsilin alışılmış senaryolarına ek olarak Girodelle, Alain ve Bernard'ın ana karakter olduğu alternatif senaryoların sahnelenmesi kararlaştırılmıştır. Bu temsillerde sırayla Girodelle'in Fersen'in kızkardeşi Sophie'ye duyduğu aşk, Alain'in Oscar'a olan karşılıksız aşkıyla kızkardeşi Diane'le olan ilişkisi ve Bernard'ın Rosalie'ye yaşadığı aşk konu edilecektir.

1979'da Versay'ın Gülü, Fransız Yönetmen Jacques Demy'nin yönetmenliğini yaptığı, Mataiçiro Yamamoto'nun yapımcılığını üstlendiği bir sinema filmine uyarlanmıştır. Filmin müziklerini ise Michel Legrand bestelemiştir. Avrupalı oyuncuları bir araya getiren film İngilizce çekilmiştir.

Inochi Aru Kagiri Aishite (I'll Love You as Long as I Live), animeyi özetleyen bir filmdir. Video olarak 21 Mayıs 1987'de ve tiyatral olarak 19 Mayıs 1990'da yayımlanmıştır.