1. Petrus

Birinci Petrus Mektubu (Grekçe: Πέτρου Επιστολή A') ya da Petrus'un Birinci Mektubu Yunanca Kutsal Yazıların (Yeni Ahit) bir kitabıdır. Sadece 1. Petrus olarak da adlandırılmaktadır. Bu mektup Petrus'un tüm Hristiyan cemaatlere yazdığı bir mektuptur. Bunun için katolik (genel, umumi) mektup olarak adlandırılır.

Petrus'un 1. Mektubu açıkça Küçük Asya'ya dağılmış Hristiyanlara yöneliktir. Sadece güney Roma eyaletleri olan Likya, Kilikya ve Pamfilya'dan söz edilmemektedir. Yahudi asıllı ve diğer milletlerden olan Hristiyanlardan oluşan okurlar muhtemeldir; çünkü Küçük Asya'da da çok sayıda Yahudi asıllı Hristiyan yaşamaktaydı.

İsa'nın elçisi Petrus kendini yazar olarak tanıtır: „İsa Mesih’in elçisi Petrus’tan, … seçilmiş kimselere; …“ (1. Petrus 1:1). Mektubun yazarı Mesih’in çektiği acıların bir tanığı idi (1. Petrus 5:1). Silas Petrus'un sekreteriydi ve Markos'u „oğlum“ adlandırdı.

Kutsal Kitap'ta İsa Mesih'in bu elçisi için beş farklı isim geçmektedir: İbranice adı "Simeon", Yunanca "Simon" ("duymak" anlamına gelen İbranice bir kökten gelir), sonra "Petrus" (Yunanca bir isim; Kutsal Kitap'ta sadece o bu ismi taşıyor) ve buna karşılık gelen Sami adı "Kifas" (belki de Eyüp 30:6 ve Yeremya 4:29'da kullanılan İbranice kephím [kaya (çoğul)] kelimesiyle ilişkilidir) ve ayrıca "Simon Petrus" kombinasyonu (Elçilerin İşleri 15:14; Matta 10:2; 16:16; Yuhanna 1:42).

Petrus, Yuhanna veya Yunus'un oğluydu (Matta 16:17; Yuhanna 1:42). Petrus'un önce Beytsayda'da (Yuhanna 1:44), ancak daha sonra Kefernahum'da (Luka 4:31, 38) yaşadığı bildirilir; her iki yer de Celile Denizi'nin kuzey kıyısındaydı. Petrus ve erkek kardeşi Andreas, görünüşe göre, “Simon'un ortakları olan” Zebedi'nin oğulları Yakup ve Yuhanna ile birlikte balıkçılık ticaretini yürüttüler. (Luka 5:7, 10; Matta 4:18-22; Markos 1:16-21). Böylece Petrus izole bir balıkçı değil, saygın bir şirkete aitti.

Petrus'un evli olduğu söylenir ve daha sonraki yıllarda büyük ihtimalle karısı, diğer elçilerin eşlerinin yaptığı gibi, misyonerlik yolculuklarında (veya bazılarında) ona eşlik etti (1. Korintoslular 9:5). Kayınvalidesi, kardeşi Andreas ile paylaştığı evde yaşıyordu (Markos 1:29-31).

Petrus, İsa'nın ilk öğrencilerinden biriydi ve Vaftizci Yahya'nın bir öğrencisi olan Andreas tarafından İsa'ya getirildi (Yuhanna 1:35-42). Bu olayda, İsa ona Kifas (Petrus = 'kaya parçası') (Yuhanna 1:42; Markos 3:16) adını verdi. Bir süre sonra Celile'de Petrus, kardeşi Andreas ve arkadaşları Yakup ve Yuhanna'ya İsa'nın “insan avcıları” olma daveti yöneldi. Yine bir süre sonra İsa 12 elçilerini seçerken Petrus aralarındaydı (Matta 10:2). İsa'nın üç buçuk yıl süren hizmeti esnasında Petrus onun yanındaydı.

Petrus'un yazarlığı erken kilise geleneğinde doğrulanır, yani 2. yüzyılda Polikarp, Papias, İskenderiyeli Clemens ve Irenaeus tarafından, 3. yüzyılda Tertullianus, Origenes ve Kiprian tarafından. Eusebios (yaklaşık M.S. 260-342), Hristiyan cemaatlerinin ihtiyarları bu mektuptan tam anlamıyla yararlandığını bildirir. Ayrıca Ignatius, Hermas ve Barnabas'ın ikinci yüzyılın başlarından kalma mektubu da buna atıfta bulunur.

Bütün bu yazarlarla birlikte, Petrus'un birinci mektubu genel olarak kabul edilen kutsal metinler arasında sayılır ve onun Kutsal Yazıların kanonuna dahil edilmesi asla sorgulanmadı.

• Elçi Petrus'un stili edebi Koine Yunancasıdır. Celileli eğitimsiz olarak tanımlanan balıkçı Petrus'un (Elçilerin İşleri 4:13) ana dili büyük olasılıkla Aramice idi. Petrus o zamanın "dünya dili" olan Yunanca'ya aşina olsa bile, Yunanca'nın böylesine yazılı bir bilgisi olduğu varsayılamaz.

• Mektubun yazarı, İbranice Kutsal Yazılardan çoğunlukla Yunanca çeviriden alıntı yapar. Sadece 1. Petrus 4:8 görünüşe göre doğrudan Özdeyişler 10:12'nin İbranice metnine alıntılanır.

• Modern dinbilimciler Pavlus'un ve Petrus'un teolojisi arasında bir fark olduğunu iddia eder. Diğer taraftan 1. Petrus Mektubu ile Paulus'un mektupları arasında bağlantılar olduğu görülür. Bunun için Petrus, adını taşıyan mektupları yazmadığını ileri sürerler.

• Yahudilerin liderleri Petrus ve Yuhanna'yı "cahil ve sıradan insanlar" olarak görmelerine rağmen, bu ikisinin eğitimsiz veya tahsilsiz olduğu anlamına gelmez. Onlara uygulanan agrámmatos kelimesi (Elçilerin İşleri 4:13) hakkında bir tefsir kitabı: "buradaki kelimenin hahamlık eğitiminin eksikliğini ifade ettiği" yazıyor (Yuhanna 7:14, 15; Elçilerin İşleri 4:13).

Petrus, iki dilli bir Yunan-Yahudi şehri olan Betsayda'dan geldi (bu, kardeşi Andreas'ın bir Yunanca adı olduğu gerçeğiyle vurgulanıyor) ve muhtemelen uzun bir zaman boyunca Yahudilerin ve Yunanların yaşadıkları bir bölgede (diaspora) çalıştı. Sekreter olarak bahsettiği Silas Roma vatandaşıydı ve Yunanca bilmekteydi.

• Petrus ve Pavlus arasında karşılıklı saygı vardı ve sahip oldukları imanı hakkında aralarında farklılıklar yoktu. İsa, öğrencilerinin arasında imanla ilgili birlik olması gerektiğini öğretti (Yuhanna 17:21). Pavlus ve Petrus mektuplarında bu birliği vurguladılar (Efesoslular 4:2-6; 1. Petrus 3:8). Eski Kilise, ikisi arasındaki teolojik karşıtlıktan hiçbir şey bilmiyordu. 19. yüzyılda teoloji bu fikri gündeme getirdi.

Mektubun yazılış tarzı, M.S. 64'te Nero'nun zulmü patlak vermeden önce yazılmış olduğunu gösteriyor. Markos Petrus'la birlikte olduğundan, ilk mektubun M.S. 62 ile 64 arasında yazıldığı varsayılabilir (1. Petrus 5:13). Bundan önce, yani elçi Pavlus'un Roma'daki ilk esareti sırasında (yaklaşık M.S. 59-61), Markos onunla birlikteydi ve Pavlus Roma'da ikinci kez esaret altındayken (yaklaşık M.S. 65), Timoteos'un Markosla birlikte kendisine gelmesini rica etti (Koloseliler 4:10; 2. Timoteos 4:11).

Petrus'un sözlerinden anlaşılacağı gibi, ilk mektubunu Babil'deyken yazdı (1. Petrus 5:13). Tüm izler, "Babil" ile bazılarının iddia ettiği gibi Roma'yı değil, Fırat üzerindeki şehir kastedildiğini göstermektedir (daha fazla ayrıntılar aşağıda).

1. Petrus 5:13'te Babil yazılış yeri olarak geçtiği halde birçok yorumculara göre mektup muhtemelen Roma'da yazıldı. Babil Roma için gizli bir isim olarak sayılır (daha fazla ayrıntılar aşağıda).

Roma Katolik Kilise'ye göre elçi Petrus Roma'da ilk Papa olarak hizmet etti ve sonra hüküm süren tüm Papalar Petrus'un ardıllarıdır. The Catholic Encyclopedia 'da (1911) şöyle yazıyor: "Bu, Roma piskoposlarının elçi Petrus'un önceliğine ilişkin iddiasının tarihsel temelini oluşturur."

Ancak Petrus'un Roma'dan yazdığı fikrinin savunucuları, Roma'dan sembolik olarak ve Babil kılığına girerek bahsettiğini iddia ediyorlar. The Catholic Encyclopedia şöyle diyor: "Aziz Petrus'un Roma'da kalması ve ölümü, birinci yüzyılın sonu ile ikinci yüzyılın sonu arasındaki döneme ait bir dizi kusursuz tanıklıkla doğrulanan tartışılmaz tarihi gerçeklerdir." New Catholic Encyclopedia adlı eserde: "Petrus'un son yıllarını Roma'da geçirdiği kesindir." diye yazıyor.

Petrus'un iki mektubu da dahil olmak üzere, Kutsal Yazılarda, Petrus'un Roma'ya gittiğinden söz edilmez. Pavlus Roma'da kaldığından söz eder, ancak Petrus'un da orada olduğunu asla söylemez. Romalılara yazdığı mektupta 35 isim vermesine ve 26 isimli kişiye selam göndermesine rağmen Petrus'tan bahsetmiyor (Romalılar 16). Ayrıca Pavlus'un Roma'dan yazdığı mektuplarda (Efesliler, Filipililer, Koloseliler, 2 Timoteos, Filimon ve İbraniler), selam gönderenlerden Petrus'un adı eksiktir.

Roma hükûmeti (Nero yönetiminde) tarafından Hristiyanlara yönelik korkunç zulmün henüz başlamadığı için, Petrus'un başka bir isim kullanarak Roma'nın kimliğini gizlemek için hiçbir nedeni olmazdı.

Petrus görevine uygun olarak sünnetlilerin elçisi olarak hizmet etti. (Galatyalılar 2:8) Bu nedenle, çabalarını diaspora, yani "dağılma" üzerinde yoğunlaştırdı. Babil, Yahudilerin doğudaki "dağılımında" odak noktası oldu.

Babil Talmud'unun ortaya çıkışıyla bağlantılı olarak, Judaica Ansiklopedisi, çağımızda Yahudiliğin orada sürdürdüğü "Babil'in büyük akademilerine" işaret eder. The International Standard Bible Encyclopedia şunları belirtiyor: "Babil, yüzyıllar boyunca Doğu Yahudiliğinin bir toplanma noktası olarak kaldı ve MS 5. yüzyılda haham okullarındaki tartışmalar Kudüs Talmud'unu ve bir yüzyıl sonra Babil Talmud'unu doğurdu."

Petrus, “dağılmış, gurbet hayatı yaşayan” iman kardeşlerine yazarken “Pontus, Galatya, Kapadokya, Asya ve Bitinya eyaletleri” (1. Petrus 1:1) bir şifre değildiler. Bunun için mektubun yazıldığı yer olan “Babil'in de harfi Babil şehri anlamına geldiğini varsaymak mantıklıdır.

• Petrus'un Roma'da kalmasına bir destek olarak Romalı Klemens'in yazdığı anılır. Ancak ondan önce Romalı Klemens (M.S. yaklaşık 50- 97 ya da 101) - Pavlus ve Petrus'tan birlikte söz etmesine rağmen - elçi Pavlus'un vaaz etme faaliyetinin ayırt edici özelliğinin hem doğu hem de batı'da aktif olması olduğuna dikkat çekti. Klemens'in ifadesi aslında Petrus'un Roma'da kalmasına karşı konuşuyor.

• M.S. birinci yüzyılın sonunda ve ikinci yüzyılın başında yaşayan Ignatius, Petrus'un Roma'da kalmasına bir başka destek olarak anılır. Ignatius, Roma'daki Hristiyanlara şöyle yazdı: “Size Petrus ve Pavlus gibi emretmiyorum. Bunlar elçiler, ben mahkum bir adamım.” Catholic Encyclopedia bu sözler şöyle açıklanır: “Bu söz, iki elçinin Roma'da şahsen çalıştığı ve orada müjdeyi elçilik yetkisiyle vaaz ettiği anlamına gelmelidir.” Ignatius, hem Petrus hem de Pavlus'un Roma'da olduğunu söylemedi. Ancak Pavlus ve Petrus'un elçiler olarak emir verdiğinden bahsetti. Emirlerin mektupla veya sözlü olarak, haberciler veya başka yerlerden gelen ziyaretlerle verilebileceği olabilir. İlgili kişinin kişisel olarak belirli bir şehirde olması gerekli değildi.

• Irenaeus'un (M.S. yaklaşık 135 – yaklaşık 200) mevcut yazılarına göre Petrus Roma'daydı. Şunları yazıyor: “Matta, Yahudiler arasında ana dillerinde bir İncil paylaştı, Petrus ve Pavlus ise müjdeyi vaaz edip Roma’da Kilise’yi kurdular.”

Fakat bu sözler Irenaeus'tan gelmemiş olabilir. Çünkü Irenaeus'un orijinal Yunanca el yazmaları kaybolmuştur. Ona atfedilen bu sözler, yüzyıllar sonra bulunan yetersiz bir Latince tercümesidir. Latin bir kopyacı kolayca Petrus hakkındaki düşünceleri ekleyebilirdi. Katolik kilisesi tarihçisi Louis Ellies Dupin, benzer sahtekarlıkların yapıldığını kabul ediyor. O yazıyor: "Katolikler, inananların dindarlığını güçlendirmek ve sürdürmek için tarihleri, mucizeleri ve azizlerin efsanelerini icat ettiler."

Ancak Irenaeus'un bu sözde sözlerine karşı en güçlü kanıt, İncil'le çelişmeleridir. Romalılar Mektubu'ndan anlaşıldığı gibi, elçi Pavlus o şehre gelmeden önce Roma'da Hristiyanlar vardı. Bu aynı zamanda Katolik New American Bible'de Romalılara giriş bölümünde de kabul edilmektedir: “Ne erken Hristiyan geleneği ne de Pavlus'un Romalılara mektubunda Roma'daki Hristiyan topluluğunun bir kurucusundan bahsedilmediği için, Hristiyan inancının Roma'ya Yeruşalim'deki Yahudi cemaatinin Hristiyanlığa dönüşen üyeleri aracılığıyla geldiği varsayılabilir."

• Roma'daki küçük bir mezarda Petrus'a ait olduğu düşünülen kalıntılar kazılar sonucunda ortaya çıkarılmıştır. Bu mezarın Petrus'un mezarı olduğunu düşünen kişiler, varsayımlarını Petrus'un Roma'da olduğu iddiasına dayandırırlar. New Catholic Encyclopedia, bulunan kemiklerden şunları söylüyor: “Anatomik ve jeolojik çalışmalar bu kemiklerin birinci yüzyıla ait olduğunu gösterir; buna uzun boylu bir adamın kemikleri de dahildir. Ancak bunların Aziz Petrus'un kemikleri olduğu kanıtlanamaz."

El yazmalarına gelince yazarlar ilk önce papirüs kullandılar. Papirüs, aynı adı taşıyan bir su bitkisinden yapılır. Yazıcılar yaklaşık M.S. 4. yüzyıldan itibaren el yazmalarında papirüs yerine genellikle dana, kuzu ya da keçi derisinden yapılan ve daha dayanıklı bir malzeme olan vellum (bir parşömen türü) kullanılmaya başladılar. Bu vellumlardan günümüze dek ulaşan bazıları çok önemli Kutsal Kitap el yazmalarını içerir.

Bölüm 1: Giriş sözleri (1, 2); yaşayan bir ümitle birlikte yeni bir doğum (3-12); söz dinleyen çocuklar olarak kutsallığa erişmek (13-25).

Bölüm 2: Tanrı'nın sözüne özlem geliştirmek (1-3); canlı taşlar olarak ruhi bir yapı oluşturmak (4-10); bu dünyada yabancılar olarak yaşamak (11, 12); uygun olan boyun eğme (13-25): İsa'nın örneği (21).

Bölüm 3: Kadınlar ve kocalar (1-7); duygudaşlık göstermek; barış aramak (8-12); doğruluk uğruna acı çekmek (13-22): ümidi savunmağa hazır olmak (15), vaftiz ve iyi vicdan (21).

Bölüm 5: „Tanrı'nın sürüsünü güdün“ (1-4); alçakgönüllü ve uyanık olmak (5-11): kaygılar Tanrı'ya bırakmak (7), İblis kükreyen bir aslan gibidir (8); kapanış sözleri (12-14).

Petrus, okuyucuların dikkatini "yaşayan bir ümidin yeni doğuşuna" ve İsa Mesih'in dirilişi aracılığıyla Tanrı'nın merhametine göre göklerde onlar için tutulan bozulmaz mirasa yönlendirerek başlar. Bu nedenle, “seçilmişler”, çeşitli denemelerden dolayı kederli olmalarına rağmen çok mutludurlar, çünkü imanlarının sınanmış olması, “İsa Mesih ortaya çıktığında … övgü, onur ve saygı kazandıracak” (1:3-7).

Eski peygamberler bu kurtuluş hakkında araştırmalar yapmışlardır. Bu hakikatler Petrus'un hitap ettiği Hristiyanlara kutsal ruhla açıklanmıştı (1:10-12). Bu nedenle onlar söz dinleyen çocuklar gibi aklı başında davransınlar ve kutsal olsunlar (13-16). Onlar boş yaşam tarzından “kusursuz ve lekesiz bir kuzu gibi olan Mesih’in değerli kanı sayesinde” kurtuldular (1:18, 19). Tanrı'ya iman edip ümit bağlamak bir hayal kırıklığıyla sonuçlanmayacak; çünkü Tanrı'nın sözü bir çiçek gibi solmayacak (23-25).

Yeni doğmuş bebekler gibi Kutsal sözdeki saf süte özlem geliştiren kişiler “her kötülüğü, hilekârlığı, ikiyüzlülüğü, kıskançlığı ve çekiştiriciliği” kendilerinden atmalıdırlar (2:1, 2). Böylece onlar yaşayan taşlar olarak ruhi bir evde inşa edilirler. Temel taşı olan İsa Mesih aracılığıyla Tanrı'nın kabul edeceği ruhsal kurbanlar getirirler (2:4-6). Petrus, iman kardeşlerini gurbette misafir ve yabancı olarak yaşasınlar diye teşvik ediyor. şöyle yazıyor: “Dünyadaki milletler arasında iyi yaşayışınızı sürdürün ki, sizi kötülük yapmakla suçladıkları konularda iyi davranışlarınızı görerek, denetleme gününde Tanrı’yı yüceltsinler.“ (2:11, 12).

Özgür insanlar oldukları halde Tanrı'dan aldıkları özgürlüğü kötülüğe kılıf olarak değil, Tanrı’nın kulları olarak değerlendirmelidirler. Bu, insan yapısı her idari düzene boyun eğmeleri de kapsar (2:13, 16). Fakat iyi olanı yaparken biri sıkıntı çeker ve buna katlanırsa Tanrı’yı memnun eder. İsa bu hususta bir örnek bıraktı; çünkü o „hiçbir günah işlemedi, ağzından hiçbir hileli söz çıkmadı. Hakaret gördüğünde hakaretle karşılık vermedi. Acı çektiğinde kimseyi tehdit etmeye kalkışmadı; tersine kendisini, adil şekilde yargılayanın ellerine bıraktı“ (2:20-23).

Hristiyan imanı paylaşmayan kocaları olan kadınlar onlara boyun eğsinler, ta ki davranışlarıyla, söz söylenmeden kazanılabilsinler (3:1). Hristiyan kocalara gelince onlar daha narin bir kap gibi olan kadınlarına değer versinler ki, duaları bir engelle karşılaşmasınlar (3:7). Petrus, herkese kardeş sevgisiyle, derin bir şefkatle, alçakgönüllülükle davranarak, birbirinize duygudaş olarak, aynı düşünüşte olmaları gerektiğini yazıyor. Onlar kötülüğe kötülükle, hakarete hakaretle değil, iyi sözlerle karşılık versinler (4:8, 9). İsa'nın takipçileri besledikleri ümidin nedenini soran herkesin önünde savunma yapmaya daima hazır olmalıdır. Fakat bunu yumuşak başlı bir tutumla ve derin saygıyla yapılması gerekir (3:16). Sonra Petrus, vaftizin Tanrı önünde rahat bir vicdan dileği ve kurtuluş için bir koşul olduğunu gösteriyor (3:21).

Mesihi örnek alan kişiler milletlerin yolunu terk etmelidir. Onlar artık edepsiz davranışların, ihtirasların, ölçüsüzce içilen şarabın, çılgın eğlencelerin, içki âlemlerinin, iğrenç putperestliklerin peşinde değildir (4:3). Aralarındaki sevginiz güçlü olmalı, çünkü „sevgi birçok günahı örter“ (4:8). Petrus konukseverliğin önemini vurguluyor (4:9). İsa'nın takipçileri diğer insanların nefretini beklemelidir, fakat biri „Mesih’in takipçisi olduğundan sıkıntı çekerse hiç utanmasın, bu adı taşıyarak Tanrı’yı yüceltmeye devam etsin“ (4:16).

Petrua ayrıca cemaatteki ihtiyarlara da öğüt veriyor. Tanrı’nın sürüsüne zorla değil, istekle baksınlar, efendilik taslayarak değil, sürüye örnek olarak çobanlık etsinler (5:2, 3). Mektubunun sonunda problemlerle uğraşan kardeşler tüm kaygılarını da onlarla ilgilenen Tanrı'ya bırakabildiklerini yazıyor. Tanrı, kükreyen bir aslan gibi yutacak birini bulmak için dolanan İblis onları saldırdığı zaman onlara yardım edecektir (5:8, 9). Mektup selamlarla bitiyor.