Zootropolis: Hayvanlar Şehri

Zootropolis: Hayvanlar Şehri (Birleşik Devletlerdeki adıyla “Zootopia”, Walt Disney Pictures tarafından yayınlanan ve yapımcılığı Walt Disney Animation Studios tarafından yapılan 2016 yapımı üç boyutlu, bilgisayar animasyonu, gizem, suç, komedi filmi. Disney'in 55. uzun metraj filmidir. Byron Howard ve Rich Moore tarafından yönetilen filmin seslendirme kadrosunda Ginnifer Goodwin, Jason Bateman, Idris Elba, Jenny Slate, Nate Torrence, Bonnie Hunt, Don Lake, Tommy Chong, J. K. Simmons, Octavia Spencer, Alan Tudyk ve Shakira yer almaktadır. Film; polis olmak isteyen bir tavşanın hayallerinin peşinden gitmesini, ulaştıktan sonraki hayal kırıklığını ve işini yapma arzusunda yaşadıklarını konu edinmektedir.

Film galasını 17 Şubat 2016'da El Capitan Theatre'da yaptı ve 4 Mart 2016'da geleneksel 2D, Disney Digital 3D, RealD 3D ve IMAX 3D biçiminde gösterime girdi. Hikayesi, animasyonu, mizahı, stereotip ve ırkçılık teması için övgü aldı. Bazı ülkelerde gişe açılış rekorları kırarak dünya çapında 1 milyar $'dan fazla hasılat etti. 2016'nın en çok hasılat yapan dördüncü filmi ve tüm zamanların en çok hasılat yapan 26. filmidir. 8 Şubat tarihinde Disney CEO’su Bob Iger, devam filmi üzerine çalıştıklarını belirtmiştir.

Amerikan Film Enstitüsü tarafından 2016'nın En İyi 10 Filminden biri seçilen film, En İyi Animasyon Filmi kategorisinde Akademi ve Altın Küre ödülünü kazandı, ayrca BAFTA ödülüne aday gösterildi.

Zootropolis, aslında biraz James Bond'a benzeyen "Jack Savage" adlı karakter merkezli, uluslararası ajan filmi olarak tasarlandı. Disney Story Trust'ın (gelişimdeki tüm filmlerle görüşüp tartışan bir stüdyo) yardımıyla film Wilde'ın başrolde olduğu ve Hopps'un onun yardımcısı olduğu bir polis filmi gelişimine girdi. Bir süre için film yapımcıları hikayenin bu sürümünde çok kararlılardı. Fakat Kasım 2014'te film yapımcıları, eğer rolleri Nick'in yerine Judy'e odaklı olarak tersine çevirirlerse daha çekici olacağının farkına vardılar. Bu bakış açısındaki değişiklik birkaç karakterin çıkarılmasına sebep oldu.

Film, Ağustos 2013'te, D23 Expo'da duyuruldu. Jared Bush tarafından yazılan senaryo Mart 2016'da yayınlanmak üzere zamanlandı. Resmi duyurudan önce, Mayıs 2013'te Jason Bateman'ın kadroda yer aldığı basına sızdırıldı. Fikir Howard'ın 1973 yapımı Robin Hood filmine benzer bir film yapmak, ayrıca hayvanların insan biçiminde rollerde başrolde yer almasını istemesiyle ortaya çıktı. Bu fikirle birlikte şehir, insan tasarımının aksine hayvan tasarımıymış gibi düşünüldü. Howard'a göre, diğer filmlerde hayvanların ya kendi ya da insanların dünyasında yaşadıklarından dolayı, Zootopia diğer insan biçimindeki hayvanların olduğu filmlerden farklı olacaktı. Hayvanlar tarafından tasarlanan çağdaş dünya fikri yönetici yapımcı John Lasseter tarafından kabul edildi.

Film için araştırmalar Disney's Animal Kingdom'ın yanı sıra Kenya ve San Diego Zoo Safari Park'ta yapıldı. Animatörler, birçok hayvanın yürüyüş döngülerinin yanı sıra kürk renklerinin incelemesinde sekiz ay harcadı. Ayrıca, karakterlerin kürk renklerini daha gerçekçi yapmak için doğal tarih müzesine gittiler. Aydınlatma çeşitliliğinin altında mikroskopla kürklerin görünümünü yakından gözlediler. Film yapımcıları Zootopia'nın kentsel tasarımı için New York, San Francisco, Las Vegas, Paris, Şanghay, Hong Kong ve Brasília gibi şehirlerden esinlendiler. Mart 2015'te, Rich Moore'un yönetmen olarak kadroya katıldığı ve ek olarak Jared Bush'un ortak yönetmen olacağı açıklandı.

Disney'in kürk animasyonu üzerindeki en son çalışması 2008 yapımı aynı adlı filmin karakteri Bolt'du. Fakat o zaman kullanılan yazılım Zootopia hayvanlarının gerçekçi kürklerini oluşturacak kadar hazır değildi. Bu nedenle mühendisler kürk kontrolü yazılımı iGroom'u geliştirdiler. Her birine 2.5 milyon tüy düşen iki başrol Judy Hopps ve Nick Wilde, kürkünde dokuz milyon tane saç teli bulunan bir zürafa ve 480.000 tane saç teli olan bir kemirici bu yazılımla geliştirildi.

Oyunbozan Ralph'ın yapımından bu yana geliştirilen gerçek-zaman ekran uygulaması Nitro, kürkleri daha tutarlı, bozulmamış ve ince yapmak için kullanıldı. İlk olarak Karlar Ülkesi'nde kullanılan ağaç ve bitki dinamosu Bonsai, ağaçların çok detaylı yapraklarıyla beraber çok sayıda değişimi için kullanıldı.

6 Mayıs 2015'te Bateman ve Ginnifer Goodwin'in sırayla Nick Wilde ve Teğmen Judy Hopps rollerinde kadroya dahil oldukları açıklandı. Bateman karakterini ''kurnaz, alaylı fırıldak'' biri olarak tanımladı. Bateman yönetmenlere: ''Benden ne tür bir ses yapmamı istiyorsunuz?'' diye sorduğunu ve onların yüzüne sanki aptalmış gibi baktığını ve ''Ne yapıyorsan onu yap. Sadece konuş'' dediklerini açıkladı.

Zootropolis, Disney Digital 3D, RealD 3D ve IMAX 3D olarak yayınlandı. Film 2002 yapımı Define Gezegeni filminden bu yana yerel IMAX sinemalarında yer alan ilk Disney yapımı animasyon oldu. Film birkaç uluslararası ülkedeki yayını için yeniden isimlendirildi. Birleşik Krallık'ta ve diğer Avrupa ülkelerinde, ''utopia'' kavramının tersine, ''metropolis'' kavramı kaynak alınarak Zootropolis olarak yeniden isimlendirildi. Almanya'da Zoomania ve Çin'de Crazy Animal City olarak isimlendirildi. Disney değişikliklerin nedenini açıklamayı kabul etmedi fakat The Guardian ve The Irish Times bunun nedenini ticarete ilişkin yasal sorunlardan olduğunu öne sürdü; Danimarka'daki Givskud Zoo ve Birleşik Krallık'taki çocukların müzik albümü dahil birkaç Avrupa markası ismi zaten kullanmaktaydı.

İlk tanıtım fragmanı 11 Haziran 2015'te, Walt Disney Animation Studios'un YouTube sayfasında yayınlandı. İkinci tanıtım fragmanı gene aynı sayfada 23 Kasım 2015 tarihinde yayınlandı. İlk resmi fragman ise 31 Aralık 2015'te gene aynı sayfa da yayınlandı. Judy Hopps ve Nick Wilde'ın şekilleri Disney Infinity 3.0 için 1 Mart 2016'da yayınlandı.

Zootopia, Walt Disney Studios Home Entertainment tarafından Blu-ray, Blu-ray 3D, DVD ve Digital HD olarak 7 Haziran 2016'da yayınlandı. Film, 12 Haziran 2016'nın haftasının bitiminde, ev medyası satış çizelgesine üst sıralardan giriş yaptı.

Zootopia, $150 milyonluk bütçesine karşılık, Kuzey Amerika'da $341.3 milyon ve diğer bölgelerde $682.5 milyon hasılat elde ederek toplamda $1.024 milyar gişe başarısı sağladı. Deadpool'u takiben yılın ikinci şaşırtıcı başarısı oldu. 18 Mart 2016'da film $500 milyon marka ulaştı ve Karlar Ülkesi (2013) ve 6 Süper Kahraman (2014)'dan sonra dönüm noktasına ulaşan art arda üçüncü Walt Disney Animation Studios filmi oldu. 5 Nisan'da bilet satışlarında $800 milyon hasılatı aşan 2016'nın ilk filmi oldu. 24 Nisan'da $900 milyonu geçen ilk film oldu. 5 Haziran'da $1 milyar markı geçti ve 2016'da (Kaptan Amerika: Kahramanların Savaşı'ndan sonra) bunu yapan ikinci film, genel olarak dördüncü animasyon film, 11. Disney filmi (3. Disney animasyon filmi) oldu.

Dünya çapında, 2016'nın (Kahramanların Savaşı ve Kayıp Balık Dori'nin arkasında) en yüksek hasılat yapan üçüncü filmi ve en yüksek hasılat yapan birinci animasyon filmi oldu. Kendi özgün yayınıyla (Karlar Ülkesi'nden sonra) ikinci en yüksek hasılat elde eden Walt Disney Animation Studios filmi ve (Avatar'ın arkasında) en yüksek hasılat yapan ikinci özgün film oldu. Tüm zamanların en yüksek hasılat elde eden dördüncü animasyon filmi ve tüm zamanların en yüksek hasılat elde eden yirmi dördüncü filmidir.

ABD ve Kanada'da, gösterim öncesi filmin açılış haftasında 3,827 sahneden $60–70 milyon yapacağı öne sürüldü. Film 3100 3 boyutlu, 365 IMAX ve 325 geniş boyutlu sinemada sahnelendi. Perşembe gecesi ilk gösteriminden $1.7 milyon kazandı ve yaz dışında açılış yapan Pixar Disney yapımı olmayan animasyon film rekoru kırdı. Açılış haftasında $19.5 milyon kazandı ve (Karlar Ülkesi'nin rekorunu kırarak) Pixar Disney yapımı olmayan animasyon film rekorunu kırdı ve Mart için en yüksek hasılat yapan ikinci (Buz Devri 2'nin arkasında) animasyon film oldu. Açılış haftasında beklenenden daha iyi bir sonuç çıkararak $75.1 milyon ile (6 Süper Kahraman'ın rekorunu kırarak) Pixar Disney yapımı olmayan en yüksek açılış hasılatı yapan animasyon film, (Karlar Ülkesi'nin rekorunu kırarak) Walt Disney Animation Studios filmleri arasında en yüksek açılış haftası hasılatı yapan birinci film, (Loraks'ın rekorunu kırarak) Mart açılışını en yüksek yapan animasyon film, Mart açılışını en yüksek yapan beşinci film ve tüm zamanların en yüksek açılışını yapan onuncu animasyon film oldu. Ayrıca, Ters Yüz ve Avatar'ın araksında en yüksek hafta sonu açılış yapan üçüncü özgün film oldu. IMAX'da da başarı sağlayan film 366 sahneden $5.2 milyon kazandı ve Oyuncak Hikayesi 3'ün $8.4 milyonunun arkasında, IMAX açılışı yapan en iyi ikinci animasyon oldu.

İkinci hafta sonunda, kademeli olarak %31 oranında $51.3 milyona düştü ve en iyi tutunan animasyon filmlerden biri oldu. Oyunbozan Ralph'ın %32'lik ikinci hafta düşüşüyle hemen hemen eşitti fakat Lego Filmi'nin %27'lik ikinci hafta düşüşüne göre fazlaydı. Film üçüncü haftasında $37.2 milyon kazanarak gişe başarısında devam etti ve $200 milyonu geçerken önceki haftasına göre %28'lik düşüş yaşadı. Bu, açılışını $100 milyonu geçmeden yapan bir filmin, üçüncü hafta sonu $68 milyon olan Avatar'ın arkasında, $35 milyon olan Skyfall'ın önünde en iyi ikinci üçüncü hafta sonu başarısı oldu. Film dördüncü hafta sonunda, süper kahraman filmi Batman v Superman: Adaletin Şafağı filmini solladı.

Film, toplamda 154 gün sinemalarda yer alarak, 4 Ağustos 2016'da gösterimden kalktı. En yüksek hasılat elde eden ikinci (Karlar Ülkesi'nin arkasında) Walt Disney Animation Studios filmi, 2016'nın en yüksek hasılat elde eden altıncı filmi ve tüm zamanların en yüksek hasılat elde eden onuncu animasyon filmi oldu.

Zootopia, uluslararası alanda dağınık olarak gösterime girdi. Walt Disney Studios Motion Pictures, birçok pazarda okul tatilinin üstünlüğünü almaya karar verdi. Açılışını, 14 Şubat'ın hafta sonunun bitiminde uluslararası marketlerde çok sınırlı sayıda yapmaya başladı ve 3 pazardan $4.5 milyon kazandı. İkinci haftasında 22 market genişledi ve $31.2 milyon ekledi. Üçüncü haftasında yeni market olmadan $33 milyon daha ekledi. Dördüncü haftasında 45 ülke genişledi ve $64.7 milyon hasılat yaparak uluslararası gişede Çin filmi Ip Man 3'ün arkasında ikinci sıraya geldi. Çin'deki güçlü ikinci hafta sonu hasılatından sonra beşinci hafta sonunda gişeyi kapattı. Önceki hafta sonundan %25'lik artışla 45 ülkeden $89.3 milyon ekledi. Batman v Superman: Adaletin Şafağı zirvedeki yerini almadan önce altıncı haftada ikinci defa ilk sıradaki yerini sürdürdü.

Hafta sonu açılışında -çeşitli pazarlar arasında- film, İspanya'da $3.1 milyon ve ek olarak Belçika ve Danimarka'da $1.7 milyon hasılat elde etti. Pixar Disney yapımı olmayan bir animasyon film olarak Çin'de ($23.6 milyon), Fransa'da ($8.7 milyon), Rusya'da ($7.9 milyon), Almanya'da ($6.8 milyon), Hong Kong'da ($1.9 milyon), Polanya'da ($1.2 milyon) ve Hindistan'da açılış rekoru kırdı. Birleşik Krallık ve İrlanda'da $7.3 milyon, Meksika'da $4.6 milyon, Avustralya'da $3.6 milyon, Brezilya'da $2.6 milyonla açılış yaptı ve İtalya'da tatilsiz hafta sonunda $3.3 milyon'la açılış yaptı. Film Avusturya, İsviçre, Portekiz ve Güney Afrika'da 1. sıradan açılış yaptı.Zootopia'nın Kuzey Amerika dışındaki geniş pazarları, Çin ($235.6 milyon), onu takiben Japonya ($70.1 milyon), Almanya ($34.1 milyon), Birleşik Krallık ($34.1 milyon) Rusya ve BDT ($32.2 milyon), Fransa ($31.9 milyon) ve Güney Kore ($31.3 milyon) oldu. Film Çin'de yerel para ile en yüksek hasılat yapan Disney filmi oldu (¥1.530 milyar). Rusya'da yerel para ile tüm zamanların en yüksek ikinci (Avatar'ın arkasında -₽3.6 milyar-) hasılatını yaptı (₽2.3 milyar). Rusya ve Almanya'da üç hafta gişede üst sırada yer alırken aynı başarıyı Çin ve Kore'de iki hafta ile gerçekleştirdi.

Film Çin'de beklentileri aştı ve Jurassic World'un $229 milyonundan beri Hollywood'un en iyi çıkışı olarak düşünüldü. Açılış gününde $3.4 milyon ve üç günlük açılışında $23.8 milyon hasılat yaptı. Yayınının dokuzuncu gününde (Cumartesi günü) $25 milyon (İlk Cumartesine nazaran $10.6 milyon fazla) ile bir günde en fazla hasılat elde eden en iyi animasyon film oldu ve genel anlamda 6 Süper Kahraman'ı geçerek Çin'deki en yüksek hasılat yapan Disney filmi oldu. İkinci hafta sonunda, önceki hafta sonundan %139'luk büyük artışla $60 milyon hasılat elde etti ve $100 milyon markı geçerek Kung Fu Panda 3 ve Monkey King: Hero Is Back'den sonra Çin'de bunu yapan üçüncü animasyon oldu. Üçüncü hafta sonunda $40 milyon toplamda ise $175 milyon hasılat elde ederek Çin'de tüm zamanların en yüksek hasılat yapan animasyon filmi oldu. 27 Mart'ta, yayınının on yedinci gününde, $200 milyon markı geçti ve kilometre taşını geçen ilk animasyon film, ikinci Disney filmi ve altıncı Hollywood filmi oldu. Film, 2016'nın en yüksek hasılat yapan animasyon filmi ve en yüksek hasılat yapan ikinci filmi oldu.

Film Japonya'daki açılışını 23 Nisan'da yaptı ve hafta sonu açılışında $4 milyon kazanarak Detective Conan: The Darkest Nightmare'in arkasında ikinci sıraya yerleşti. İlk iki haftasında ikinci sırada iken üçüncü haftada üst sıraya gelmek nadir bir başarıydı. Sonraki iki hafta bilet satışlarındaki artış devam etti ve dört hafta sonu arka arkaya gişede en üst sırada yer aldı. Dört düzgün galibiyetten sonra film, Deadpool'u solladı. 11 hafta sonu art arda ilk üç sırada kaldı ve toplamda $70.1 milyon hasılat elde etti.

Film Türkiye'deki hafa sonu açılışını 70.010 seyirci ve 898.404₺ ile yaptı ve Sihirbazlar Çetesi 2 ve Warcraft'ın arkasında üçüncü sırada yer aldı. Açılış haftasında 116.249 seyirciye ulaşan film gene aynı sıralamayla aynı filmlerin arkasında üçüncü sıradaki yerini sürdürdü. İkinci hafta sonunda 180.115 seyirciye ulaştı ve Warcraft'ı geçerek ikinci sıraya geçti. İkinci haftasında ise toplamda 218.535 seyirciyle ikinci sıradaki yerini korudu. Üçüncü hafta sonunda 252.995 seyirciye ulaşmasına rağmen Ninja Kaplumbağalar: Gölgelerin İçinde, Kurtuluş Günü: Yeni Tehdit ve Sihirbazlar Çetesi 2 filmlerinin arkasında kalarak dördüncü sıraya geriledi. Üçüncü haftasında 280.275 seyirciyle gene aynı sıralamayla aynı filmlerin arkasında dördüncü sırada devam etti. Film dördüncü hafta sonu ve haftasında altıncı sıraya gerilerken beşincide dokuz, altıncı hafta sonunda 14 ve haftasında 13. sırada kaldı. Türkiye'de toplam 11 hafta gösterimde kalan film 353.699 seyirci ve 4.244.793,00₺ hasılat ile 2016'nın en fazla hasılat yapan 32. filmi, en fazla hasılat elde eden 18. yabancı film ve en fazla hasılat elde eden sekizinci animasyon film oldu.

Zootopia eleştirel anlamda başarılı bir sonuç çıkardı. Rotten Tomatoes'ta 2016'nın en yüksek yüzdesine sahip filmlerinden biri oldu. Film sitede 243 yorumdan %98'lik bir yüzde yakaladı ve 10 üzerinden 8.1 puan aldı. Sitenin eleştirmenlerin ortak görüşü kısmına ''Işıl ışıl, çok yönlü Zootopia, görkemli devleti kadar zengin ve güncel kapsayıcı mesaj sunuyor. Geride kalan tüm süresinde hızı ve eğlencesi genç seyircileri eğlendirmeye yetiyor'' yazıldı. Pinokyo'nun arkasında (%100) resmi genel kurallarla değerlendirilmiş en yüksek ikinci (Pamuk Prenses ve 101 Dalmaçyalı ile paylaşıyor) film ve genel olarak Pinokyo, Oyuncak Hikayesi filmleri (ilk iki film %100, üçüncüsü %99), Kayıp Balık Nemo (%99), Ters Yüz ve Yukarı Bak'ın (ikisi de %98) arkasında en yüksek sekizinci Disney animasyonu oldu. Metacritic'te 43 eleştirmenin yorumundan ortalama 78 puan aldı. CinemaScore'daki seyirci oylamasında A+ ile F arasında ''A'' sınıfı ortalama aldı.The New York Times'dan Neil Genzlinger filmin ''eğlenceli, zeki [ve] düşünce uyandıran'' olduğunu düşündü. Forbes'ten Mark Hughes Zootopia hakkında ''Güzel ve Çirkin'den bu yana en iyi Disney animasyonu'' yorumunda bulundu. Rolling Stone'dan Peter Travers önyargının zararları hakkındaki güncel mesajları överek Zootopia'nın ''belki de 2016'nın en yıkıcı filmi'' olduğunu yazdı. IGN eleştirmeni Eric Goldman ''Zootopia, Disney'in nasıl olduğunun harika bir örneği'' diyerek filme 10 üzerinden 9 puan verdi. The Observer eleştirmeni Mark Kermode filmi ''çok eğlenceli ve çok hoş tatil ikramı'' olarak buldu.

Türk eleştirmenler de film hakkında olumlu yorumlarda bulundu. Film, Box office Türkiye'de dört eleştirmenin yorumundan 71 puan aldı. Habertürk'ten Mehmet Açar film hakkında ''bütün memeli hayvan türlerinin birbirlerini “yemeden” yaşadığı bir dünyada barışın tehlikeye girmesini anlatan “Zootropolis: Hayvanlar Şehri''” düşman oluşturmak ve ırkçılık temaları üzerine şekillenen eğlenceli ve seyre değer bir animasyon'' yorumunda bulundu. Sözcü gazetesinden Burak Göral ise ''toplumlarda birilerinin diğerleri üzerine kurduğu ötekileştirmenin, önyargılarla oluşan ayrımcılığın iyi niyet ve hoşgörüyle nasıl aşılabileceğini çocuklara tatlı bir polisiye hikayeyle anlatan parlak bir animasyon'' olduğunu yazdı.