Mavi Kart (Avrupa Birliği)

Mavi Kart veya Mavi Avrupalı İşçi Kartı (İngilizce: Blue Card), Avrupa Birliği üyesi olmayan vatandaşların, Danimarka ve İrlanda hariç olmak üzere Avrupa Birliği içindeki 27 ülkenin 25'inde çalışmasına ve yaşamasına izin verir. Ancak, Mavi Kartı veren ülke Schengen Bölgesine üye değilse (örneğin AB üyesi Bulgaristan, Kıbrıs ve Romanya gibi) Schengen alanına üye bir ülkeye girişe izin vermez. Mavi Kart, ABD'deki Yeşil Karttan esinlenerek ortaya çıkarılmıştır. AB bayrağının on iki altın yıldızla ve zemin renginin mavi olması nedeniyle mavi kart adını almış ve düşünce kuruluşu Bruegel tarafından icat edilmiştir.

Avrupa Komisyonu tarafından sunulan mavi kart önerisi, AB üyesi olmayan vatandaşlara üç yıla kadar geçerli olacak ancak daha sonra yenilenebilecek çalışma izni başvurusunda bulunmaları için tek yollu bir prosedür sunmaktadır. Mavi kart statüsü ayrıca elverişli aile birleşimi kuralları gibi başka haklar da taşır. Teklif aynı zamanda mavi kart verilenler için AB içinde farklı üye devletler arasında seyahat etmeyi de teşvik etmektedir. Bu teklifin yasal dayanağı, Roma Antlaşması'nın 63(3) ve (4) Maddeleridir (ɡünümüzde Madde 79 TFEU).

Mavi kart önerisi, Avrupa Komisyonu Başkanı José Manuel Barroso ve Adalet, Özgürlük ve Güvenlik Komiseri Franco Frattini tarafından 23 Ekim 2007'de Strasbourg'da düzenlenen bir basın toplantısında sunuldu. Barroso, teklifin arkasındaki nedenleri şu şekilde açıkladı: AB'nin gelecekteki emek ve beceri eksikliği; üçüncü ülke işçilerinin iş amacıyla farklı üye devletler arasında hareket etmesinin zorluğu; 27 farklı üye devlet için çelişkili kabul prosedürleri ve AB vatandaşları ile yasal göçmenler arasındaki "haklar uçurumu". Teklif, basitleştirilmiş bir başvuru prosedürü ve yasal üçüncü ülke çalışanları için bir dizi ortak hak içeren başka bir teklif olan COM(2007)638 ile birlikte sunuldu. 'Mavi kart' adı, potansiyel göçmenlere mavi kartın ABD'deki yeşil karta Avrupa'daki alternatif olduğunu belirtmek için seçilmiştir. Mavi renk, Avrupa Birliği bayraklarının ve logolarının hakim rengidir.

Teklif sunulduktan kısa bir süre sonra, yetenekli işçileri kapmada algılanan işlevsellik nedeniyle gelişmekte olan ülkelerin hükümetlerinden ağır eleştiriler aldı. Güney Afrika Sağlık Bakanı Manto Tshabalala-Msimang, birçok Afrika ülkesinin halihazırda vasıflı sağlık çalışanı göçünden muzdarip olduğuna işaret ederek, bu önerinin durumu daha da kötüleştirebileceğini söyledi. Faslı uluslararası ekonomi hukuku profesörü Tajeddine El Husseini daha da ileri giderek, bunun "yeni bir sömürgeleştirme ve ayrımcılık biçimi olduğunu ve buna güney ülkeleri arasında destek bulmanın çok zor olacağını" söyledi.

20 Kasım 2008'de Avrupa Parlamentosu, beyin göçüne karşı bazı önlemler önerirken mavi kartın getirilmesini destekledi ve AB Üye Devletleri için daha fazla esnekliği savundu. Ancak bu önerilerin çoğu, 25 Mayıs 2009'da kabul edilen müteakip mevzuatta göz ardı edildi. "Üye Devletlerin Mavi Kart sahiplerine kota koymaları veya uygun gördükleri takdirde tamamen yasaklamaları" gibi bazı tavizler verildi. Mavi Kart kuralları, Avrupa Daimi İkamet Yönergesi ile de sorun yaşayabilir. Bazı AB Üye Devletleri, AB Mavi Kart programını uygulamaya uygun değildir. Avusturya, Kıbrıs ve Yunanistan, Temmuz 2011'de uyarılmalarına rağmen, 19 Haziran 2011'den önce uygulanması gereken Mavi Kart Direktifi'nin kurallarını henüz iç hukuka aktarmadılar. Günümüzde bu kartın revizyonu çok tartışılan bir konudur. COVID-19 pandemisi, sağlık sektöründe yaşlanan ve azalan vasıflı iş gücünü ortaya çıkardı. Bu sorunu çözmek için mavi kartı daha çekici hale getirmek için girişimlerde bulunuldu, ancak bugüne kadar hiçbiri başarılı olamadı.

Ağustos 2020 itibariyle, Avrupa ülkeleri verilen Mavi Kartların sayısında büyük farklılıklar göstermektedir. Kıbrıs, Yunanistan ve Hollanda henüz kart çıkarmazken, Almanya 27.000 kartla başı çekerken, onu 1.500 ile Fransa izledi.

Aktarma son tarihinin geçmesinden yıllar sonra bile, bazı Üye Devletler (İspanya ve Belçika gibi) henüz kanunu tam olarak yürürlüğe koymamış veya direktifte vaat edilen hakları tam olarak vermemiştir. Düşünce kuruluşları şimdiden Mavi Kart'ı ve onun zayıflıklarını tamamlamak için tasarlanmış fikirler sundular.

1 Ocak 2014 tarihi itibariyle Almanya 7.000 Mavi Kart vermiştir. Bunlardan 4.000'i halihazırda Almanya'da yaşayan yabancılara verildi. Ancak, 1 Ocak 2018 tarihi itibariyle Almanya, deneyim nedeniyle uygun bulunan işçilere Mavi Kart verememektedir.

7 Haziran 2016'da AB Göç Portalına özel bir AB Mavi Kart bölümü eklendi. Site, potansiyel Mavi Kart başvuru sahiplerine ülkeye özgü bilgiler sağlamaktadır. Yalnızca AB Üye Devlet yetkililerinin Mavi Kart düzenleyebileceğini belirtmekte ve yanlış bilgi içerebilecek veya hizmetleri için ücret alabilecek resmi olmayan başvuru sitelerine karşı uyarıda bulunmaktadır.

Mavi kartı alan başvuru sahibi, 2 yıl içinde iş değiştirirse ve 18 ay boyunca diğer AB ülkelerinde çalışamayacaksa, göçmenlik servisine bildirimde bulunmalıdır.