Anas crecca

Erkeklerde baş kahverengi olup, baş yanlarında gözleri de içine alan ve enseye doğru darlaşarak uzanan yeşil renkli geniş birer kuşak vardır. Bu kuşağın ön kısmı sarı bir çizgi ile çevrilidir. Ayrıca ensede de siyah bir leke bulunur. Kuyruk gri, karın taraf mat beyazdır. Üreme mevsimleri haricinde erkekler dişilere daha benzer olarak görünürler. Dişilerde ise genel renk kırmızıya çalan kahverengidir. Ancak üzerindeki lekeler erkekten daha iridir. Erkek ve dişide kanat aynaları yeşil ve aynaların ön ve arka kenarları beyaz, gaga ve ayaklar mavimsi gri renktedir. Boyu 34-38 cm uzunluğunda ve 53-59 cm kanat genişliğindedir.

Yüzücü ördeklerin en küçük olanıdır. Türkiye'de yeşilbaştan sonra en çok görülen ördek türüdür. Türkiye'nin çeşitli bölgelerinde tıkır, civil, papi, mıkır, behri, fiyyik, tıkırdak, cüce ördek olarak da adlandırılır. İç sularda, dere kenarlarındaki otluklarda gündüzleri sürüler halinde beslenirler. Sudan 90 derece açıyla havalanabilirler. Üreme zamanları dışında topluca yaşar ve büyük sürüler halinde bulunurlar. Son derece hızlı uçarlar.

İlkbahar ve yaz aylarında beslenme çoğunlukla yumuşakçalar, solucanlar, kabuklular ve böcekler olmak üzere hayvansaldır. Kışın ise su bitkilerinin, otların, sazların tohumları ve hububat ve pirinç gibi tarımsal ürünlerle beslenirler.

6 ay ila bir yaşı arasında üreme olgunluğuna ulaşır, üreme dönemi mayıs ayında başlar. Kuluçka süresi 21-23 gündür. Haziran veya Temmuz başında dişilerin kuluçkaya yatmasıyla beraber erkekler bir araya gelir ve 4 hafta kadar sürecek olan geniş çaplı bir tüy değiştirme göçüne katılırlar. Ya da üreme alanı yakınlarında uçuşsuz bir tüy değiştirme dönemi geçirirler. Dişiler üreme alanında tüy değiştirirler. Sonbahar göçü en yoğun olarak Ekim-Kasım aylarında gerçekleşir. Üreme mevsimi dışında 30-40 bireylik büyük gruplar oluştururlar, bazen yüzlercesi birarada bulunur. Kış boyunca ve özellikle av sezonunda geceleri beslenirler.

Yuva, sık bitkilerin arasında veya çalıların altında toprağa açılan bir çukurdur. Suya yakındır, nadiren 100 metreden daha uzaktır. Koloni halinde yaşamadıkları halde, komşu çiftlerin yuvaları 1 metre mesafede olabilir.

Çamurcunlar üreme mevsiminde özellikle, kenarında yuva yapmaya elverişli bitkilerle örtülü ağaçlık alanların olduğu sığ ve daimi suları tercih ederler. Özellikle küçük ağaçlıklı nehir vadilerindeki bol ve hızlı yetişen bitkileri barındıran küçük tatlısu gölleri ve sığ bataklıklar büyük bir sulak alanı, göl veya akarsu sistemini oluşturan su alanları olduklarından, açık sulara tercih edilir.

Diğer uygun habitatlar ise küçük göletler, su birikintileri, lagünler ve yavaş akan derelerdir. Üreme mevsimi dışında da yine benzer habitatlara giderler. Bataklık, göl habitatlarının yanısıra, bol ve hızlı gelişen vejetasyona sahip korunaklı sular ve hatta sel alanları ve yapay sulara dahi giderler.

Otlanmak için çamur düzlükleri olan bataklıkları tuzlu veya açık su habitalarına tercih etmesine karşın, kışın tuzlu ya da acısu lagünlerinin, tuzlu bataklıkların, gelgit koylarının, gelgit alanı çamur düzlüklerinin, deltaların ve nehirağzı sularının kıyılarında dahi görülebilirler.

Tür, sulak alan drenajı gibi sebeplerle alçak arazi kaybı ve bozulması, ağaçlandırma ve arazi kullanımı değişiklikleri gibi sebeplerle de yaşam alanı kaybı tehdidiyle karşı karşıyadır.

Geniş bir yayılımı vardır, küresel yayılım alanı 26milyon km^2 den fazladır. Türkiye'de Işıklı Gölü,Çorak Gölü, Meriç Deltası, Gediz Deltası ve Göksu Deltası türün yoğunlukla kaydedildiği alanlardır.

Kışları Akdeniz, Afrika, Batı ve Güney Asya'ya göç eden kuşlardır. Yazları Avrupa ve Asya'nın en kuzey bölgelerinde görülür. Batı, Orta ve Doğu Avrupa'nın bazı kesimleri, Trakya, Batı Anadolu ve Kafkasya'da yıl boyu yerleşik popülasyonları vardır.