İlyas Kemaloğlu (Kamalov)

17 Şubat 1978'de Rusya Federasyonu'nun Ulyanovsk (Simbirsk) iline bağlı Filippovka köyünde doğdu. 1995'te Filippovskaya Lisesi'ni bitirdikten sonra Türkiye'ye geldi. 1997-2001 yılları arasında Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi tarih bölümünde eğitim gördü. 2003'te "Altın Orda-İlhanlı Münasebetleri" başlıklı tezle yüksek lisansını, 2008'de "Altın Orda ve Rusya: Rusya Üzerindeki Türk-Tatar Etkisi" başlıklı tezle doktorasını tamamladı. 2004-2008 yılları arasında ASAM'da (Avrasya Stratejik Araştırmalar Merkezi) Rusya-Ukrayna masasında uzman olarak çalıştı. 2009-2012 yılları arasında Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği'ne bağlı Ermeni Araştırmaları Grubu'nun projesi çerçevesinde Türk Tarih Kurumu'nda çalıştı. Bu görevi sırasında Ermeni meselesine dair Rus arşiv belgelerini Türkçeye çevirerek Türk araştırmacıların istifadesine sundu. 2012'de doçent oldu. 2009-2013 yılları arasında Dışişleri Bakanlığı tarafından desteklenen ORSAM'da (Ortadoğu Stratejik Araştırmalar Merkezi) Avrasya danışmanı olarak görev yaptı. 2013 ve 2018 yıllarında arka arkaya iki kez TC Başbakanlık Atatürk, Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Türk Tarih Kurumu Bilim Kurulu'na aslî üye seçildi. 2013 yılında Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi tarih bölümünde öğretim üyesi olarak görev aldı. 2020 yılından itibaren Marmara Üniversitesi Tarih bölümünde öğretim üyesi olarak çalışmaktadır. İlyas Kemaloğlu, Ayşegül Kemaloğlu ile evli olup bir çocuk babasıdır.

Rusça, İngilizce, Farsça, çeşitli Slav ve Türk lehçelerini bilen Kemaloğlu'nun telif, çeviri ve editörlüğünü yaptığı otuzdan fazla kitap çalışması bulunmaktadır. Çalışmalarının büyük bir kısmı Altın Orda, Tatar hanlıkları, Rusya tarihi, Türk-Rus ilişkileri ve Avrasya coğrafyasındaki güncel gelişmelerle ilgilidir. 2011'de "Altın Orda ve Rusya: Rusya Üzerindeki Türk-Tatar Etkisi" (Ötüken Yayınları, 2009) adlı çalışması, 2011’de Türk Tarih Kurumu Teşvik Ödülü’ne, 2019’da ise İlim Yayma Vakfı Sosyal Bilimler Ödülü’ne layık görüldü. Bu çalışması ve "Moğolların Kafkasya Politikası" adlı eseri Rusça'ya tercüme edilerek Tataristan Bilimler Akademisi Ş. Mercanî Tarih Enstitüsü tarafından basıldı.

Dergi ve gazetelerde tarih, popüler siyaset ve uluslararası ilişkiler konularında çok sayıda makalesi yayımlandı. 2014'te çekilen ve yedi dile çevrilen 13 bölümlük "Türkler" belgeselinin metin yazarlığını ve danışmanlığını yaptı. Ötemiş Hacı'nın Çengiznamesi'ni, Velyaminov Zernov'un Kırım hanlarına ait yarlıklarını, Altın Orda hanlarının yarlıklarını, Galstyan'ın Moğollar'a dair Ermeni kaynaklarını Türkçeye kazandırarak Türkiye'de Altın Orda ve hanlıklar tarihi ile ilgili önemli bir boşluğu doldurdu. Kazan'da faaliyet gösteren Altın Orda Araştırmaları Merkezi'nin danışmanlığını yapan İlyas Kemaloğlu, aynı zamanda bu merkezin çıkarmış olduğu Golden Horde Review adlı derginin yayın kurulu üyesidir.

İlyas Kemaloğlu'nun Türkçeye kazandırdığı ana kaynaklar arasında farklı dönemlerde Osmanlı Devleti'ne gelen Rus diplomatların rapor ve hatıraları bulunmaktadır. Bu eserler, Osmanlı-Rus münasebetleri açısından önem arz eden kaynaklardır. Bunun dışında Kemaloğlu, Ermeni meselesi ve Sultan II. Abdülhamid dönemi ile ilgili Rus arşiv belgelerini Türkçeye tercüme ederek Türk araştırmacıların istifadesine sundu. Son çalışmalarının arasında Atlas Tartarica (2017) ve Rus Genelkurmay Belgelerinde II. Abdülhamid ve Osmanlı Ordusu (2018) gibi yayınlar yer almaktadır.

İlyas Kamalov, Altın Orda ve Rusya: Rusya Üzerindeki Türk-Tatar Etkisi, Ötüken Yayınları, İstanbul, 1. Baskı: 2009; 2. Baskı: (İlyas Kemaloğlu) 2015 (Rusçası: Zolotaya Orda i Russkiy Ulus: Tatarskoe Vliyanie na Rossiü, Tataristan Bilimler Akademisi Ş. Mercanî Tarih Enstitüsü, Kazan 2016).

G. Kurpalidis, Büyük Selçuklu Devletinin İdari, Sosyal ve Ekonomik Tarihi, çev. İlyas Kamalov, Ötüken Yayınları, İstanbul, 1. Baskı: 2007; 2. Baskı: 2011.

Esir Bir Diplomatın Gözünden İstanbul: Pavel Artemyeviç Levaşov'un Hatıraları (1763-1771), yay. haz. A. A. Vigasin, çev. İlyas Kemaloğlu (Kamalov) - Eduard Khusainov, ed. Erhan Afyoncu - Uğur Demir, Yeditepe Yayınları, İstanbul 2012.

Tsarskaya Rossia v Fotografiyah İz Kollektsii Dvortsa Yıldız, haz. K. Fırat, Rusçaya çev. İ. Svistunova - İ. Kemaloğlu, Abdülhamid Araştırmaları Merkezi, İstanbul 2019.

Tolstoy'un Gizli Raporlarında Osmanlı, Rusça yay. haz. M. R. Arunova - F. S. Oreşkova, çev. İbrahim Allahverdi, yay. haz. İlyas Kamalov, Yeditepe Yayınları, İstanbul 2009.

V. Velyaminov-Zernov, Kırım Yurtuna ve Ol Taraflarga Dair Bolgan Yarlıglar ve Hatlar: Kırım Tarihine Dair Kaynaklar, haz. A. M. Özyetgin - İ. Kamalov, TTK Yayınları, Ankara 2009.

A. A. Kolesnikov, Rus Seyyahların Gözüyle Kaşgar (19. Yüzyılın İkinci Yarısından XX. Yüzyılın Başlangıcına Kadar), yay. haz. İ. Kamalov, TTK Yayınları, Ankara 2010.

Avrasya Türkologları Sözlüğü, 1. Cilt-1. Kitap: Rusya Türkologları (XX. Yüzyıl) ; 1. Cilt-2. Kitap: Rusya Türkologları (XX. Yüzyılın İkinci Yarısı- XXI. Yüzyılın Başı), yay. haz. İ. Kamalov - A. Kolesnikov, TTK Yayınları, Ankara 2011-2012.

Atatürk'ten Soğuk Savaş Dönemine Türk-Rus İlişkileri (I. Çalıştay Bildirileri Ankara 14-15 Mayıs 2010), çev. ve yay. haz. İlyas Kamalov - İrina Svistunova, Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, Ankara 2011.

A. A. Novoselyskiy, XVII. Yüzyılın Birinci Yarısında Moskova Devleti'nin Tatarlarla Mücadelesi, çev. Kemal Ortaylı, yay. haz. Erhan Afyoncu - İlyas Kamalov, TTK Yayınları, Ankara 2011.

Soğuk Savaştan Günümüze Türk-Rus İlişkileri II. Çalıştayı, yay. haz. ve çev. İlyas Kemaloğlu - İrina Svistunova, Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, Ankara 2015.

A. Yakubovskiy, Timur ve Timurîler Devrinde Semerkand, çev. S. Rasol, yay. haz. İ. Kemaloğlu, TTK Yayınları, 1. Basım: 2018; 2. Basım: 2019.