Türk Deniz Araştırmaları Vakfı

Türk Deniz Araştırmaları Vakfı, (TÜDAV) bir gurup bilim insanı, denizci ve doğasever tarafından Türk deniz ve iç sularıyla ilgili bilimsel araştırma, yayın, eğitim, koruma alanları ve bilgi bankası gibi konular hakkında  çalışmak üzere  1997 yılında kurulmuş, ulusal ve uluslararası ölçekte faaliyet gösteren bir sivil toplum kuruluşudur.

Denizlerimizle ilgili yapılan çok kıymetli çalışmalar dağınık olduğundan, araştırmacıların, istediği bilgilere ulaşması da zordur. Bu nedenle deniz bilimlerinin değişik disiplinlerine ilişkin bir veri tabanı oluşturulmaktadır. Bu zaman alıcı ve zor bir görev olmasına karşın halen devam etmektedir.

Biyolojik çeşitlilik başta gelmek üzere Türk Deniz Araştırmaları Vakfı, çeşitli araştırma projelerini gerek kendi kaynaklarıyla, gerekse kaynak temin edecek kişi ve kurumlarla ilişkiye geçerek desteklemektedir. Bu kapsamda Türk Boğazları konusunda uzun dönemli bir proje yürütülmektedir. Araştırmalardan elde edilen veriler dergimiz vasıtasıyla yayımlanmaktadır.

Araştırmalar bir yandan Türkçe ve yabancı dilde bilim dünyasına sunulurken; öte yandan denizlerimizi tanıtmak ve sevdirmek amacıyla kamuoyuna rehber kitaplar da hazırlanmaktadır. Vakfımızın kuruluşundan beri yayımladığı kitapların sayısı 60’ı geçmiş olup deniz bilimleri alanında öncü bir rol üstlenmektedir.

Denizlerimizle ilgili her türlü bilginin geniş kitlelere ulaştırılmasına TÜDAV büyük bir önem vermektedir. Belli dönemlerde seminer ve koruma önlemleri özellikle balıkçılara ve diğer toplum katmanlarına anlatılmaktadır. Çocuklara yönelik boyama ve türlerin korunmasıyla ilgili kitaplar birçok ilköğretim okulunda dağıtılmaktadır.

Hem araştırma ve uygulamaların yapılabileceği, hem de kişilerin deniz yaşamıyla tanıştırılabileceği sualtı deniz parkı ve özel koruma alanları oluşturulması konusundaki çabalarımız devam etmektedir. Bunun yanında, korunması gereken türlerle ilgili görüş ve önerilerimizi de ilgili bakanlıklarla paylaşmaktayız.

Türkiye’nin ilk defa Antarktika’ya bilimsel bir sefer organize etmesiyle, TÜBİTAK ve 7 farklı üniversitelerden kıtaya giden 13 bilim insanı kıtadaki araştırmalarını 2016’da tamamladı. İklim değişikliği, buzullar, yabancı türler, kirlenme, denizel biyoçeşitlilik, koruma alanları, deniz memelileri ve botanik konularında araştırma yapacak ekipte iki kadın akademisyen de yer aldı. Kıtaya 2 Nisan’da ayak basan ve 10 Nisan’da çalışmalarını tamamlayarak Antarktika’dan ayrılan bilim insanları, Ukrayna’ya ait olan Vernadsky Üssü ve civarındaki 50 millik alanda Türk bayrağını dalgalandırarak araştırmalarda bulundu. Ukrayna Ulusal Antarktik Bilim Merkezi (NASC) ile ITU-PolReC ve Türk Deniz Araştırmaları Vakfı (TÜDAV) arasında 2015’te imzalanan anlaşmayla, beyaz kıtada uzun süreli işbirliğinin ilk adımları bu seferle atılmış, aynı zamanda Türk üniversitelerinin kıtaya birlikte gerçekleştirdiği ilk seferi olmuştur.

Türk Deniz Araştırmaları Vakfı’nın önem verdiği konulardan bir tanesi de kitap yayımlarıdır. İngilizce ve Türkçe dillerinde Yayımlanmış 64 adet kitabı bulunmaktadır. Bu kitapların pdf formatları halkın bilinçlenmesi adına TÜDAV’ın kendi internet sayfasında ücretsiz bir şekilde paylaşılmaktadır.

37 STK üyesi ile Açık Deniz İttifakı (High Seas Alliance, HSA), 2011 yılındaki kuruluşundan bu yana, gezegeninin yaklaşık % 50’sini oluşturan açık denizlerin korunmasına yönelik olarak çalışıyor. Ülkelerin egemenliği dışında kalan açık denizler dünyanın en önemli biyolojik bölgeleri olarak en az korunan ve en kritik düzeyde tehdit altında olan ekosistemleri barındırmaktadır.

HSA üyeleri, açık denizlerin korunması, koruma tedbirlerinin arttırılması, güçlendirilmesi ve açık denizde koruma alanlarının ilanı için işbirliği yapmak, kamuoyuna, karar vericilere ve uzmanlara bilgi vermek ve bağlantılar kurmak için birlikte çalışır. Bu nedenle, denizlerde biyolojik çeşitliliği koruyacak yeni ve yasal olarak bağlayıcı bir antlaşmanın hayata geçirilmesi için çaba sarf edilmektedir.

Aynı zamanda, aşırı avcılık, derin deniz tabanı madenciliği, deniz ulaşımı ve iklim değişikliği gibi insan faaliyetleriyle açık denizlerdeki biyoçeşitlilik üzerindeki baskılar artmaktadır. HSA, mevcut okyanus yönetimindeki boşlukları ele alan yeni anlaşmanın etrafında şekillenen tartışmaların sağlam ve etkili koruma önlemlerini kapsaması için tavsiyelerde bulunmaktadır. TÜDAV 2018 yılından beri Açık Deniz İttifakı’na üyedir.

Günümüzde, dünya çapında 70’ten fazla organizasyon, soğuk su mercanlarını ve derin deniz ekosistemlerini korumak için DSCC şemsiyesi altında birlikte çalışmaktadır. TÜDAV bu koalisyonun ortağıdır.

Türk Deniz Araştırmaları Vakfı (TÜDAV), Uluslararası Atlantik Orkinoslarını Koruma Komisyonu toplantılarına (ICCAT) gözlemci olarak kabul edildi. Türkiye’den tek gözlemci olarak kabul edilen TÜDAV, bundan sonra orkinos stoklarının ve Türkiye’deki balıkçıların sürdürülebilir balıkçılık ve orkinos konusundaki hak ve menfaatlerinin korunması için çaba gösterecektir.

TÜDAV, 2009 yılından beri ACCOBAMS – Karadeniz, Akdeniz ve Mücavir Atlantik Bölgesinde Yaşayan Cetacea Türlerinin Korunması Anlaşması (Agreement on the Conservation of Cetaceans of the Blacksea, Mediterranean Sea and Contiguous Area) ‘nın ortağıdır.

CIESM, Akdeniz ve Karadeniz’e kıyısı olan 20 ülke ile Almanya, İsviçre ve Portekiz’le birlikte 23 üyeden oluşan bilimsel bir kuruluştur. Merkezi Monako’da olan bu bilimsel kuruluş, tüm deniz bilimleri konularında yapılan araştırmaları destekleyen, genelde üç yılda bir bilimsel toplantı veya kongre tertiplemektedir. CIESM’in kuruluşu oldukça eski yıllara uzanmaktadır. İlk bilimsel toplantı 1910 yılının Mart ayında Monako’da yapılmıştır. Türkiye'nin üyeliği 1953 yılıdır. TÜDAV 2002 yılında beri bu kuruma üyedir.

Özel Koruma Alanları için Bölgesel Aktivite Merkezi (RAC / SPA), Akdeniz Ülkelerinde yer alan Özel Koruma Alanları ve Biyolojik Çeşitlilik ile ilgili Protokolün uygulanmasına yardımcı olmak amacıyla, Barselona Sözleşmesi veProtokolleri için kurulmuştur. TÜDAV bu kurumda 2015 yılından beri temsil edilmektedir.

MedPAN organizasyonu, 90'lı yıllardan bu yana aktif olan Deniz Koruma Alanları yöneticileri tarafından MedPAN ağını koordine etme misyonu ile 2008 yılında kurulmuştur. TÜDAV 2015 yılından beri bu kurumda temsil edilmektedir.

Ukrayna Ulusal Bilimler Akademisi Enstitüsü TÜDAV’ın Antarktika seferleri sırasında işbirliği yaptığı, Ukrayna’nın Antarktika’daki en yetkili kurumudur. TÜDAV ile ortakları devam etmektedir.

iSea, 2016 yılında Yunanistan'ın Selanik kentinde kurulmuş bir Çevre Örgütüdür. Amaçları, araştırma, farkındalık yaratma ve koruma politikalarının teşvik edilmesi yoluyla, içinde yaşayan fauna ve flora da dahil olmak üzere su habitatlarını korumaktır. TÜDAV ile ortakları devam etmektedir.

Uluslararası Okyanus Enstitüsü (IOI), geleceğin bilgili liderlerini yaratmak amacıyla Okyanus Yönetişimi alanında eğitim ve kapasite geliştirme işini yürüten, dünyanın önde gelen bağımsız ve kar amacı gütmeyen sivil toplum kuruluşudur. IOI, Okyanus Yönetimindeki (okyanusun eşitlik ve barışçıl kullanımları) ahlaki, etik ve yasal değerlere vurgu yaparak, genç ve kariyer ortası uygulayıcıları kıyı ve okyanus yönetimine çağdaş yaklaşımlar konusunda eğitir. TÜDAV ile ortakları devam etmektedir.

Yapımı TÜDAV’a ait olan videolar sayesinde halkın farkındalığı arttırılması amaçlanmış ve vakfın 1997’den beri yaptığı çalışmalar arşiv niteliğinde görsel olarak Youtube kanalı üzerinden paylaşıma sunulmuştur.