Leonid Brejnev'in ölümü ve devlet cenaze töreni

Leonid Brejnev'in ölümü ve devlet töreni, üçüncü Sovyetler Birliği Komünist Partisi genel sekreteri Leonid Brejnev'in 10 Kasım 1982 tarihinde kalp krizi sonucu hayatını kaybetmesi ve sonrasında düzenlenen devlet cenaze töreni. Ölümü resmi olarak 11 Kasım'da Sovyet radyo ve televizyonları tarafından duyuruldu ve 5 günlük ulusal yas ilan edildi. Törenin ardından Kremlin Duvarı Mezarlığı'na defnedildi. Yerine 15 Kasım 1982 günü Yuri Andropov genel sekreter olarak seçildi.

Cenazeye 32 ülkenin devlet başkanı, 15 ülkenin hükûmet başkanı, 14 ülkenin dışişleri bakanı ve 4 prens katıldı. ABD Başkanı Ronald Reagan, kendi yerine Amerika Birleşik Devletleri başkan yardımcısı George H. W. Bush'u gönderdi. Tören konuşmacıları Yuri Andropov, Dmitriy Ustinov, Sovyet Bilimler Akademisi Başkanı Anatoli Aleksandrov ve bir fabrika işçisi idi.

Brejnev 1974 yılından ölümüne kadar birçok hastalık ile mücadele etmişti. Kalp hastalığı, lösemi, çene kanseri, amfizem ve dolaşım bozukluğu ve obezite mevcuttu ve sigara kullanımına bağlı olan hastalıklar şiddetlendi. 1970'lerin ortalarından ölümüne kadar düzenlenen toplantılara sağlık sorunları kaynaklı zaman zaman katılmadığı ifade edildi. Brejnev 1982 yılında nadiren halk karşısına çıktı. Doktorlar tarafından sağlığının kötü olduğunun bildirilmesine rağmen o iyi olduğunda ısrarcı oldu. Mayıs 1982 şiddetli krizler geçirdi, ancak 10 Kasım 1982 tarihindeki kalp krizine kadar yoğun tedavi istemedi. Onuruna verilen bir devlet cenaze töreni ile birlikte Kızıl Meydan'daki Kremlin Duvarı Mezarlığı'na defnedildi. Ülke çapında 5 günlük yas ilan edildi.

11 Kasım Yuri Andropov cenaze töreninden sorumlu komitenin başkanı seçildi. Birinci dünya ülkelerindeki yorumcular bu durumun Andropov'un genel sekreter seçilmesinde önemli olduğunu iddia etti.

Sovyet liderlerinin cenazelerinde tabutun arkasında naaşı kadife yastık yer alırdı. Brejnev kızı Galina Brejneva, naaşı sürekli takip etti. Törende konuşan Andropov, Brejnev'i "uluslararası gerginliklerin çözülmesi için mücadele eden ve insanoğlunun tehdit eden nükleer savaştan koruyan bir lider" olarak andı ve onun yumuşama politikasını övdü.

Cenaze sırasında Moskova şehir merkezi görevli polis milislerce ve askerlerce kapatıldı. Her yer kızıl bayraklar ve komünist semboller ile süslendi. Brejnev'in naaşı üç gün Birlik Evi'nde kaldı. Üçüncü gün tabut BRDM-2 model zırhlı aracın oldu çektiği bir top arabasına yerleştirildi ve Lenin'in Mozolesi önünde selamlandı. Andropov; Savunma Bakanı Dmitriy Ustinov; Bilimler Akademisi Başkanı Anatoli Aleksandrov ve bir fabrika işçisi konuşma yaptı. Konuşmaların ardından, Andropov ve Nikolay Tihonov, tabut taşıyanlar arasındaydı. Brejnev ailesi ona son vedasını yaptı, Rus geleneklerine göre kızı Viktorya Brejnev onu yüzünden öptü ve toprağa verildi. Brejnev'in vücudu mezarlığa indirildiğinde büyük bir askeri manga selam durdu ve orkestra eşliğinde Sovyetler Birliği Marşı çalındı. Time dergisi Sovyet halkının büyük çoğunluğunun Brejnev'in ölümünden sonra yas tuttuğunu yazdı.

Brejnev'in cesedinin iki kez düştüğü ifade edildi. İlkinde Birlik Evi'ndeki Sütun Salonu'nda yerleştirilirken Brejnev'in bedeni düştü. İkincisinde ise metal kaplı yeni bir tabut yapıldı ve mezara indirildiği zaman cenaze görevlileri tabutun ağırlığını kaldıramadı ve tabut kazayla mezar deliğine düştü.

Cenazeye 32 ülkenin devlet başkanı, 15 ülkenin hükûmet başkanı, 14 ülkenin dışişleri bakanı ve 4 prens katıldı. Cenazeye katılanlar arasında Kamboçya lideri Heng Samrin, Fransa başbakanı Pierre Mauroy, Hindistan başbakanı Indira Gandhi, Afganistan devlet başkanı Babrak Karmal Küba devlet başkanı Fidel Castro, Çin Dışişleri Bakanı Huang Hua, Filistin Kurtuluş Örgütü lideri Yaser Arafat, Polonya Birleşik İşçi Partisi lideri ve olan Polonya başbakanı Wojciech Jaruzelski, Derg (Etiyopya) Devlet Başkanı Mengistu Haile Mariam,, Mali devlet başkanı Moussa Traoré, Doğu Almanya Devlet Başkanı ve Almanya Sosyalist Birlik Partisi genel sekreteri Erich Honecker, Romanya devlet başkanı Nicolay Çavuşesku ve Suriye devlet başkanı Hafız Esad ve çok sayıda devlet yetkilisi vardı. Brejnev'in ölümünün ilan edildiği günden itibaren Suriye'de yedi gün yas ilan edildi. ABD Başkanı Ronald Reagan, kendi yerine Amerika Birleşik Devletleri başkan yardımcısı George H. W. Bush'u gönderdi. Ayrıca gelecekte Kanada başbakanı olacak olan Justin Trudeau'nun babası Pierre Trudeau da törene katılanlar arasındaydı.

Ronald Reagan saat 3:35 başsağlığı mesajı yayınladı. Mesajında "dünyanın en önemli figürüyle geçirdiği yaklaşık iki yılı" andı ve Sovyet–ABD ilişkilerinde iyileşme yaşanması için umudu olduğunu belirtti. Papa II. John Paul II "şanlı bir kişinin anısına özel düşünceler beslediğini" ifade etti. Eski Batı Almanya Başbakanı Helmut Schmidt "Brejnev'in ölümünden acı hissettiğini" söyledi. Çin "derin taziyelerini" belirtti. Hindistan başbakanı Indira Gandhi "ihtiyacımız anında bizim yanımızda durdu" ifadelerini kullandı.