Boeing 777

Boeing 777 Uzun menzilli, geniş gövdeli, Çift koridorlu, çift motorlu yolcu uçağı. Boeing Ticari Uçaklar tarafından üretilmektedir. Dünyanın en büyük ve yaygın büyük çap turbofan motorlu, üç sınıfta 283 ve 368 arasında tek sınıf yapılandırmasında 550 yolcu taşıma olanağına sahip, 5235 ila 9380 deniz mili (9695 - 17.500 km)'ye kadar menzili vardır. 777'ye dışarıdan bakıldığında diğer uçaklardan ayırt edici özellikleri, yuvarlak gövde kesiti, bıçak-kuyruk konisi, altı tekerlekli ana iniş takımı. Boeing 777'in ilk telesiyejli filosiyeline göre, bilgisayar aracılı kontrolleri var. Ayrıca, tamamen bilgisayar destekli tasarımla tasarlanan ilk ticari uçak.

Lansmanı 1995 yılında yapılan Boeing 777 serisi, 300 ila 400 koltuk kapasitesine sahip uçak segmentinde lider konumda bulunuyor. Ferah kabini, güvenilirliği ve yakıt verimliliğiyle dünyanın dört bir yanında havayolu şirketlerinin tercihi olan 777 serisi, 5 yolcu ve 1 kargo modelinden oluşuyor. Boeing 777'lerle orta-uzun menzilli uçak pazarının yüzde 70'ini elinde tutuyor. Tamamen bilgisayar ortamında tasarlanan ilk yolcu uçağı Boeing 777, pazarı çıktığı 1995'ten çok kısa bir süre sonra, çift koridorlu orta boy uçak sınıfının tartışılmaz lideri oldu. Boeing 777, havayollarının isteklerinin doğrultusunda tasarladı ve normalde opsiyonel olan 80 adet özelliği 777'nin standart konfigürasyona dahil ederek, uçağı müşterileri için son derece ekonomik bir hale getirdi. Dünyanın en büyük çift motorlu, çift koridorlu ticari jet uçağı olan Boeing 777'in 7 modeli bulunuyor: 777-200, 777-200ER, 777-200LR, 777-300, 777- 300ER ve 777-9X. 777'ler ekonomi sınıfında 47, "Business Class"ta 50, "First Class" ta ise 53 cm genişliğindeki koltuklarıyla, sınıfının en rahat uçağı olma unvanına sahip. Kıtalar arası uçabilme tescilini alan ilk iki motorlu, çift koridorlu, üç-sınıf'ta 283-368 arasında, bir sınıfta 550 yolcu taşıyabilir,777’lerin iniş takımları, bugüne kadar bir ticari uçağa takılan en büyük iniş takımı.777’nin ana iniş takımlarında 6’şar, burnunda da 2 tekerleği bulunuyor. Menzili 5,235-9,450 deniz mili (9,695-17,500 km)'dir.777'in pazar yarışmacıları, A330-300, A340, ve A350 XWB'in bazı değişkenleridir. 777-200LR, Dünyanın en uzun menzil ticari uçağı olup 17.500 km menzile sahiptir. 3 Sınıfta 301 Yolcu taşıyabilir.

Boeing, 777'nin kargo versiyonu olan 777F'in 777-200LR modelinden geliştirdiği, dünyanın en uzun menzilli çift motorlu kargo uçağı. İlk test uçuşunu 2005 yılında yapmış; ekonomik yakıt tüketimi ve performans verimliliğini kanıtlayan yeni uçaklar halen hizmet veren 747-400 kargo uçağının tamamlayıcısı olarak 20 Şubat 2009'da ilk olarak Air France’da hizmete girmiştir. 1999 Avrupa çıkışlı uzun menzilli hatlarda hem 777’lerde hem de rakip uçaklarda seyahat eden 6.000 yolcu arasında yapılan araştırmada, her 4 yolcudan 3’ü 777’yi rakiplerine tercih etti. 1997Malezya Havayolları’na teslim edilen 777-200ER boş olarak yaptığı ilk uçuşunda, saatte ortalama 889 km hız yaparak hiç mola vermeden 20.044 km kat etti ve yine bu modele ait hız ile mesafe rekorlarını kırdı.

Ekim 2005'teBoeing 777-200LR, Hong Kong'dan havalanıp, Pasifik Okyanusu, ABD ve Atlantik Okyanusu üzerinden Londra'ya uçarak tarihi bir rekor kırdı. 22 saat 42 dakika havada kalarak, 21 bin 601 km. yol kat eden uçağın kokpitinde pilot Suzanna Darcy-Hennemann oturuyordu. Hennemann'a 777 programının kaptan pilotu Frank Santoni de eşlik etti. Uçuş çok uzun sürdüğünden ekibe John Cashman ve Randy Austin isimli pilotlar da dahil oldu. Uçağa üç adet ilave yakıt tankı kondu. Uçak Hong Kong'dan 161 ton yakıtla havalandı, uçuş sırasında bu yakıtın 152.6 tonunu kullandı. Uçak Londra'ya indiğinde hâlâ iki saatlik yakıtı vardı. 777-200LR saatte ortalama 879 km hız yaptı. Uçuşa katılan ekip güneşin doğuşuna iki kere şahit oldu.

Boeing, çift motorlu ve geniş gövdeli modeli 777 serisinin 777'nci uçağını, Air France'a teslim etti. Nisan 2009. Boeing 777 serisinin uzun menzilli versiyonu olan 777-300LR, Air France'ın yeni logo ve marka kimliğini taşıyan ilk uçak olma unvanını da elde etti. Dünyadaki en büyük Boeing 777 filolarından birine sahip olan Air France, 777-300LR ile kargo versiyonu 777 Freighter'ın lansman müşterisiydi.

Boeing 777'lerde, ses hızının altında uçan ticari uçaklar için geliştirilmiş en yüksek aerodinamik verimliliği sağlayan kanatlar kullanılıyor. Uzun ve geniş yapısıyla uçağın daha hızlı ve yüksekten uçmasını sağlamanın yanı sıra, hızlı yükselme imkânı da sağlayan kanatlar, uçağın yüksek rakımlarda ve sıcaklıkta verimli çalışmasına yardımcı oluyor. 60.9 metre uzunluğundaki kanatlar, aynı zamanda uçağın yakıt deposu olarak görev yapıyor.

Boeing 777'lerin en önemli özelliklerinden biri de uçuş paneli ve kontrol sistemleri. 777'lerin tüm kontrolleri, elektronik sinyallerle (fly-by-wire) yönetiliyor. Uçağın elektronik kontrol altyapısı, kokpitte bulunan likit kristal ekranlardan takip edilebiliyor. Pilotların, uçakla ilgili verileri üç boyutlu görmesini ve doğrudan müdahale etmesini sağlayan ekran sistemi, Geliştirilmiş Yere Yaklaşma Uyarı Sistemi (Enhanced Ground Proximity Warning System-EGPWS), Yer Manevra Görüntü Sistemi (Ground Maneuver Camera System-GMCS) gibi teknolojilerle destekleniyor.

Boeing ve 777 modellerini tanımlanmak için iki özellik kullanılır. 1) Gövde uzunluğu ve aralığı. Gövde uzunluğu yolcu ve yük miktarını etkiler. 777-200 ve türevlerinin temel boyutu 1998 yılında uzatıldı ve 777-300 modelleri geliştirildi. 2) 777 Maksimum Menzil kriterlerine dayalı olarak üç parça olarak kategorize edildi.

777-200: 777 başlangıçta yenilenen bir Boeing 767 olarak düşünüldü. ama Boeing onun yerine, bütünüyle yeni bir tasarımı benimsedi. 777 ileri gelenleri özellikleri itibarı ile benzersiz bir uçak gövdesi tasarladılar. Boeing'in ilk uygulaması, ileri bir teknoloji camı, bileşiklerin göreceli olarak büyük ölçek kullanımı ve aşırı derecede güçlü turbofan motorlar, yeni ana iniş takımları. 777-200 ilk, 12 Haziran 1994'te uçtu, FAA'le, ve JAA belgesi, 19 Nisan 1995'te hükmen verdi. İlk müşteri teslimi, 1995 Mayıs'ta United Airlines'a yapılmıştır. 88 adet üretilmiştir, Son teslimi 30 Ağustos 2000’de United Airlines'a yapılmıştır.

Üstün yakıt tasarrufu, verimliliği ve güvenilirliğiyle bilinen bu uçaklar, kendi sınıfındaki en yakın rakibinden yüzde 19 daha hafif olan Boeing 777-300ER, bu özelliğiyle yakıt tüketiminde önemli avantaj sağlıyor. Uçak ayrıca, koltuk başına yüzde 22 daha düşük karbondioksit salınımı ve yüzde 20 daha düşük uçuş maliyeti sunuyor. Boeing 777-300ER, 3 sınıflı kabin konfigürasyonunda 365 yolcu taşıyor ve 14.685 kilometrelik menzile ulaşıyor. Dünyanın en başarılı çift koridorlu iki motorlu uçakları olarak kabul edilen Boeing 777 ailesi, bugüne kadar dünya genelinde 56 havayolu şirketinden, 1.100'ün üzerinde sipariş aldı.

Türk Hava Yolları (THY) filosuna katılacak en uzun menzilli yolcu uçağı olacak Boeing 777-300ER’nin Hint Jet Airways şirketinden kiralanan uçak, ilk seferini 29 Aralık 2008 de Singapur'a yaptı. THY yeni uçaklarını Singapur, Hong Kong ve Londra hatlarında kullanacak. Anlaşmaya göre THY toplam 3 Boeing 777-300ER alacak. THY isterse alacağı 777 sayısını 6’ya kadar çıkartabilecek. İlk altı ay anlaşmaya göre 312 koltuk kapasitesine sahip 777’lerde Jet Airways’den gelecek pilot ve kabin memurları görev yapacak. Bu süre boyunca uçak Hindistan bayrağı taşıyacak. Daha sonra THY pilot ve kabin memurlarının eğitimlerini tamamlamasıyla uçak Türk tesciline geçecek. Filoya katılan Boeing 777’lerle birlikte THY’de uzun menzilli uçuşlarda üçlü kabin uygulamasına geçiliyor. Ekonomi, business ve uçağın ön bölümünde yer alan first class’la THY yolcularına maksimum konfor sunulacak. Toplam 8 koltuk kapasiteni sahip first class’ta koltuklar 180 derece yatarak 210 santimetrelik yatak haline geliyor. Her yolcunun önünde 57 santimetrelik özel ekranlar yer alıyor.

777 yük taşıtı: 777-200'in bir bütün kargo uyarlamasıdır. 19 Şubat 2009'da hizmete girmiştir. 777 200LR ve 777 300ER'in özelliklerinin birleştirilmesinden oluşmuştur. 777-200LR ve GE90 110B1 motorlarının olduğu 110,000 lbf (489 kN), yakıt tanklarıyla birleştirdi ve 300ER'in iniş takımları ile güçlendirildi. 103 tonluk maksimum bir yüküyle 777F’in kapasitesi, 747 400F'in 112 tonluk kapasitesine yaklaşacaktır. Neredeyse aynı bir yük yoğunluğuyla, Boeing daha yaşlı 747F ve MD 11F yük taşıtları için bir değiştirme olarak 777F'i hedefliyor. 24 Mayıs 2004'te ilk siparişi Fransa Hava Yollarından aldı. 777F ekonominin, 100+ ton yük taşıtları geliştirdi. 777 300ER olarak aynı yakıt kapasitesiyle, 777F maksimum yükle 4,895 deniz mili(9,065 km) maksimum yüklü menzil sahasına sahip olacak. 777F Kargo uçağı ile güncel olarak hiçbir kıyaslanabilir hava aracı yoktur, ama 777F'e benzer tanımlamalarla iki modeli geliştirilmektedir. Airbus A330 200F, daha az yükü taşıyacak, daha küçük, ve daha ucuz bir alternatif. 90 tonun civarı bir kapasitesiyle teklif edilen A350 900F, daha yetenekli bir yarışmacı olacak. 777F'den daha küçük olmasına rağmen. MD 11F başka bir kıyaslanabilir hava aracıdır. 777F'in, 2009'da hizmete girdiği zaman, dünyada en uzun menzilli yük taşıtı olması beklenmektedir. 7 Kasım 2006 da FedEx acele posta servisi 10 Kargo uçağı A380 800Fs sipariş emrini iptal etti, onun yerine 15 adet 777F satın alacağını açıkladı.

KC–777: 777F'in tanker uçağı uyarlamasıdır. 2006 Eylül'de, Boeing alenen, KC-777'i üretmek için hazır ve gönüllü olduğunu ilan etti, eğer USAF’a KC-767'den daha büyük bir tanker gerektirse yerine KC 777'yi önerecek. Ayrıca tanker, kargo veya personeli taşıyabilecek. Nisan 2007 'de ABD hava kuvvetleri KC X alım ihalesi açtı, Boeing KC-767’nin yerine, KC 777’yi teklif etti.

En fazla 777'yi alan Boeing müşterileri Emirates, Singapore Airlines, United Airlines, ILFC ve American Airlines'dır. Emirates, Temmuz 2016 itibarıyla en büyük havayolu işletmecisidir ve -200, -200ER, -200LR, -300, -300ER ve 777F dahil olmak üzere üretilen 777 varyantın hepsini işleten tek müşteridir. Emirates'in 102. 777 olması için belirlenen -300ER'lik üretim hattının 1.000'de 777'si Mart 2012'de yapılacak bir fabrika töreninde açıldı.

Emirates (157), United Airlines (74), Cathay Pacific (70), Air France (70), American Airlines (67) ve British Airways ile Temmuz 2016'dan itibaren toplam 1.324 uçak (tüm varyantlar) havayolu şirketine hizmet ettiler. (58), All Nippon Airways (56), Singapore Airlines (53), Qatar Airways (53) ve daha az uçak tipi olan diğer operatörler.

2 Ağustos 2005’te Malezya Havayolları’na ait uçak, Perth’den havalandıktan yarım saat sonra tek motoru gücünü yitirdi. Soruşturmayı yapan uzmanlar, pilotun hızı yanlış okumasına yol açan bilgisayar hatası tespit etti.

17 Ocak 2008'de British Airways'e ait 777-200ER Pekin-Londra seferinin iniş safhasında motorlarının gücünü kaybetmesi sonucu Heathrow havaalanı pistine çarpmış ve uçak gövdesinde, sol kanatta, iniş takımlarında ve motorda ağır hasar meydana gelmiştir.

28 Şubat 2008'de American Airlines'a ait (Uçuş 299) Miami Los Angeles seferini yapan Royce Trent 895 motorları ile donatılmış uçak, son yaklaşım manevrasında bir motorunda bir anlık güç kaybı yaşamış; deneyimli mürettebat sayesinde normal iniş işlemlerini tamamlamışlardır.

Kasım 2008 tarihinde Delta Airlines'a ait (Uçuş 18) Şangay-Atlanta seferi yapmakta olan ve Rolls-Royce Trent 895 motorlarına sahip bir 777-200ER, 39.000 feet yükseklikte (12.000 m)bir motorunun itme gücünde azalma yaşadı. Mürettebatı 31.000 feet (9.400 m) manuel kurtarma prosedürleri takip etti ve uçuş olay olmadan devam etti.

5 Eylül, 2001 tarihinde British Airways tarafından işletilen Boeing 777 Denver Uluslararası Havaalanın da bir yer görevlisi kanatları tamir ederken yakıcı bir ateşe maruz kaldı ve ağır yanıklarla yaşamını yitirdi.

6 Temmuz 2013'te Asiana Airlines'a ait 777-200ER, Güney Kore'nin Seul kentinden Amerika Birleşik Devletleri'nin San Francisco kentine uçuşunu yaptığı sırada San Francisco Uluslararası Havalimanı'na yaklaşırken piste kısa gelmesi neticesinde kuyruğunun piste çarpması sonuncu gerçekleşen kazada 2 kişi yaşamını yitirdi.

08 Mart 2014'te Malezya Havayolları'na ait Kuala Lumpur-Pekin seferini yapan 777-200 tipi uçak kalkıştan 41 dakika sonra Vietnam'ın güneyinde kayboldu. Kazada 12 si mürettebat olmak üzere toplam 239 kişinin akıbeti henüz belirlenmedi.

17 Temmuz 2014 Malezya Havayolları MH17 sefer sayılı Amsterdam - Kuala Lumpur uçağı Ukrayna üzerinde füze ile düşürüldü. Kazada 280 yolcu ve 15 mürettebat olmak üzere 295 kişi hayatını kaybetti. Füzeyi hangi ülkenin ateşlediği bilinmiyor.

3 Ağustos 2016 Emirates Hava Yolları UAE521 sefer sayılı Thiruvananthapuram - Dubai uçağı Dubai Uluslararası Havalimanı'na indikten sonra alev aldı. Uçaktan bulunan 282 yolcu ve 18 mürettebat uçaktan sağ salim tahliye edilirken, yanan uçağa müdahale eden bir itfaiye görevlisi hayatını kaybetti.

29 Kasım 2017 Singapur Havayoları'na ait 777-200ER tipi uçak Singapur Changi Havalimanı'nda çekilirken yangın atlattı. Uçakta sadece bir adet görevli teknisyen bulunuyordu ve güvenli bir şekilde tahliye edildi. Uçak yangından hasar aldığı için uçuşlardan çekildi.

22 Temmuz 2020 Etiyopya Havayolları'na ait 777F tipi uçak Şanghay Pudong Uluslararası Havalimanı'nın kargo park pozisyonundayken alev aldı. Uçak yangından hasar aldığı için uçuşlardan çekildi.

20 Şubat 2021 United Airlines UAL328 sefer sayılı Denver - Honolulu uçağı kalkıştan 4 dakika sonra sağ motorundan bazı parçalar Denver şehri üzerinde düştü. Pilot hemen acil durum deklare etti ve Denver Havalimanı'na dönüş kararı aldı. Hemen yapılan incelemede fan bıçaklarının birisinin metal yorgunluğu nedeniyle kırıldığını ve bir diğer bıçağı da kırdığı anlaşıldı. Boeing inceleme tamamlanana kadar Pratt & Whitney PW4000 motorunu kullanan uçakların uçuşlardan çekilmesini önermiştir. 2018 Yılında benzer bir olay United Airlines UAL1175 sefer sayılı San Francisco - Honolulu uçağının da başına gelmiştir, bu uçak da aynı motor tipini kullanmaktaydı.aynı motor tipine sahipti.