FK Crvena zvezda

FK Crvena zvezda, tam adıyla Fudbalski klub Crvena zvezda () ya da Türkçe kaynaklarda anılan adıyla Kızılyıldız, Sırbistan'ın başkenti Belgrad merkezli futbol takımı.

Crvena zvezda, Belgrad Üniversitesi öğrencileri tarafından 1945'te kuruldu. 1979'da UEFA Kupası finali oynadılar. 1991'de Bari, İtalya'da Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası'nı ve aynı yıl Tokyo'da Kıtalararası Kupa'yı kazandılar, UEFA Süper Kupası'nı kaybettiler. 1991 tarihlerinin altın yılı oldu ve Crvena zvezda bir daha bu kadar başarılı olamadı.

Yapılan istatistiklere göre Sırbistan'ın ve Yugoslavya'nın en popüler takımı olan Crvena zvezda Dragan Stojković, Vladimir Jugović, Robert Prosinečki, Siniša Mihajlović, Dejan Savićević ve Dejan Stanković gibi birçok yıldızı da uzun süre kadrosunda barındırdı. Ama bu istikrarını sürdüremedi.

Takıma ev sahipliği yapan Rajko Mitić Stadyumu 57.328 kişilik kapasiteye sahiptir. Önceleri 100.000 kişilik kapasiteye sahip olduğundan ünlü Maracanã Stadyumu'na atfen Maracanã olarak da anılırdı.

II. Dünya Savaşı'nda Hitler'in Alman ordularına karşı bütünleşen Yugoslav toplumlarının sembolü haline gelen Kızılyıldız, savaş bitiminde 1945 yılında Partizan ile birlikte kurulan birçok takımdan biriydi. Halk tarafından daha fazla sevilmesinin nedeni ise, Partizan'ın ordu kökenli, Kızılyıdız'ın ise halk takımı olması ve üst üste başarılarla Yugoslavya'nın 1 numaralı takımı olmasıydı. 7 yıl aradan sonra yeniden başlayan Yugoslavya liginde ilk başlarda başarılı olamasa da, Yugoslavya kupasını üst üste üç kez (1948, 1949 ve 1950) kazandı. Ligdeki ilk şampiyonluklarını 1951 ve 1953 yıllarında kazanan Kızılyıldız'ın ilk dönemdeki meşhur futbolcuları; orta saha ve forvetin yetenekli ismi Rajko Mitic, kaleci Vladimir Beara, sağbek Branko Stankovic, orta sahada Branko Zebec ve daha sonra forvette yer alan Dragoslav Sekularac'tı. 1950'lerin ikinci yarısı ile birlikte Kızılyıldız'ın büyük tırmanışı başladı.Partizan ve Hırvat takımları Dinamo Zagreb ve Hajduk Split'i gölgede bırakan Kızılyıdız, bu dönemde 5 yılda 4 şampiyonluk, 1 ikincilik yaşarken; ilk kez katıldığı Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası'nda 1956-57'de yarı finali, ertesi yıl da çeyrek final oynadı. 1960'larda parlayan ve Yugoslav Futbolu'nun en büyük ismi Dragan Djazic, 1978'e kadar Yugoslavya Millî formasını tam 85 kez giydi. 1968'de Orta Avrupa Kupası şampiyonu olan Kızılyıldız, Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası'nda ve UEFA Kupa Galipleri Kupası'nda birer yarı final ve birer çeyrek final yaşadıktan sonra 1978-79 sezonunda UEFA Kupası'nda finale kadar yükseldi. Dinamo Berlin, Sporting Gijon, Arsenal, West Bromwich Albion ve Hertha Berlin'i eleyen Kızılyıldız, finalin ilk ayağında Belgrad'da Mönchengladbach ile kendi kalesine attığı golle 1-1 berabere kaldı, rövanşı ise Simonsen'in golüyle 1-0 kaybetti. O yılki kadrosu; Stojanovic, Jovanovic, Miletovic, Jurisic, Jovin-Muslin (Krmpotic), Petrovic, Blagojevic, Miloslavijevic (Milovanovic)-Savic, Setic şeklindeydi.

1980'li yılarda da Şampiyon Kulüpler Kupası'nda 3, Kupa Galipleri Kupası'nda 1 kez çeyrek finalist olan Kızılyıdız, Kostic, Petrovic ve Acimovic gibi yıldızları yetiştirdi. 1990-91'de ise Kırmızı-Beyaz'lı takım Avrupa'nın en büyüğü oldu. Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası'nda Grasshopper, Rangers, Dynamo Dresden ve Bayern Münih'i eleyen Kızılyıldız finalde Marsilya ile karşı karşıya geldi. Bari'nin San Nicola Stadı'nda oynanan maçta 120 dakika golsüz sona erdi ve penaltılarda 5-3 üstünlük sağlayan Kızılyıdız Avrupa şampiyonluğuna ulaştı. 1991 Avrupa Süper Kupası tek maç olarak Manchester'da oynandı ve Manchester United'a 1-0 yenildiyse de, Tokyo'da oynanan Dünya Kulüpler Kupası maçında Şili'nin Colo-Colo takımını Jugovic ve Pancev'in (2) golleriyle 3-0 yenerek Dünya Şampiyonu oldu.

1991'de Yugoslavya'da başlayan iç savaş sonucunda Kızılyıldız, önce uluslararası maçlarını dış ülkelerde oynamak zorunda kaldı, sonra da ambargo nedeniyle 1995'e kadar kupalara katılamadı. Ayrıca kadrosundaki Bosnalı ve Hırvat oyuncuları, daha sonra da ekonomik nedenlerle kaliteli Sırp oyuncuları büyük Avrupa kulüplerine kaptıran Kızılyıldız gerileme dönemine girdi.

Kızılyıldız, Eski Yugoslavya ve Sırbistan'ın Avrupa kupalarındaki en başarılı kulübüdür. UEFA Şampiyonlar Ligi ve Kıtalararası Kupa'yı Doğu Avrupa'dan kazanan tek kulüptür.