Tiflis Kutsal Teslis Katedrali

Tiflis Kutsal Teslis Katedrali (, yaygın olarak Sameba (, Gürcistan'ın başkenti Tiflis'te bulunan Gürcü Ortodoks Kilisesi'nin ana katedralidir. 1995 ve 2004 yılları arasında inşa edilen, dünyanın üçüncü en yüksek Doğu Ortodoks katedrali ve toplam alana göre dünyanın en büyük dini yapılarından biridir. Sameba, tarihin çeşitli aşamalarında Gürcü kilise mimarisine hâkim olan ve bazı Bizans tonlarına sahip geleneksel tarzların bir sentezidir.

Gürcü Ortodoks Kilisesi'nin 1.500 yıllık otosefal ve doğumundan 2.000 yıl sonra İsa'nın anılması için yeni bir katedral inşa etme fikri, o zamanki Sovyet Gürcistan Cumhuriyeti'nin ulusal uyanışı için çok önemli bir yıl olan 1989 yılında ortaya çıktı. Mayıs 1989'da Gürcü Ortodoks Patrikhanesi ve Tiflis yetkilileri "Kutsal Teslis Katedrali" projesi için uluslararası bir yarışma duyurdu. Yüzden fazla proje sunulduğunda dolayı yarışmanın ilk turunda kazanan seçilemedi. Sonunda mimar Arçil Mindiaşvili'nin tasarımı yarışmayı kazandı. Gürcistan'ın takip eden çalkantılı iç karışıklık yılları, bu görkemli planı altı yıl erteledi ve yeni katedralin temeli 23 Kasım 1995'e kadar atılamadı.

Kilisenin inşası "Gürcü milli ve manevi canlanmasının sembolü" olarak ilan edildi ve çoğunlukla çeşitli iş insanları ve vatandaşlardan gelen isimsiz bağışlarla desteklendi. 23 Kasım 2004'te, Aziz George Günü'nde katedral, Gürcistan Katolikos Patriği II. İlia ve dünyadaki diğer Ortodoks Kiliselerinin üst düzey temsilcileri tarafından kutsandı. Törene, Gürcistan'daki diğer dini liderlerin ve günah çıkarma topluluklarının liderlerinin yanı sıra siyasi liderler de katıldı.

Yeni katedral kompleksi için seçilen alanın en azından bir kısmı, bir zamanlar Hocavank denen eski bir Ermeni mezarlığı olan araziyi içeriyordu. Mezarlık bir zamanlar Sovyet döneminde Lavrenti Beriya'nın emriyle bir Ermeni kilisesinin yıkıldığı alandı. Mezarlıktaki mezar taşları ve anıtlarının çoğu da tahrip edildi ve mezarlık bir eğlence parkına dönüştürüldü. Bununla birlikte, mezarlık Sameba Katedrali'nin inşası başladığında mezarlarının çoğunu içeriyordu. Bir yazara göre mezarlık, inşaat sahasının her yerine dağılmış kemikler ve mezar taşları göründükten sonra "skandal saygı yoksunu" bir süreç ile düzenlendi.

Geleneksel Gürcü tarzında ancak daha büyük bir dikey vurguyla tasarlandı ve "birçok insan tarafından göz kamaştırıcı olarak kabul edilirken, diğerleri tarafından eşit derecede saygı gördü." Katedral, sekiz sütun üzerine oturan bir geçişin üzerinde kubbeli bir haç planına sahiptir. Aynı zamanda kubbenin parametreleri apsislerden bağımsızdır, kubbe ve genel olarak kiliseye daha anıtsal bir görünüm kazandırır. Kubbe 7,5 metre yüksekliğinde yaldızlı bir altın haçla örtülmüştür.

Katedral beşi büyük bir yer altı bölmesinde bulunan dokuz şapelden (Başmelekler, Vaftizci Yahya, Azize Nino, Aya Yorgi, Aya Nikola, On İki Havari ve Tüm Azizler) oluşmaktadır. Katedralin geniş narteksi dahil toplam alanı 3.000 metrekare ve kapladığı hacim 137.000 metreküptür. Kilisenin içi (nef) 56 metreye 44 metre, iç alanı 2.380 m²'dir. Katedralin yerden haç tepesine yüksekliği 87.1 metredir (merdivenlerin yüksekliği 1 metre). Yer altı şapeli 35.550 metreküp hacim kaplar ve yüksekliği 13.1 metredir.

İnşaatta doğal malzemeler kullanılmıştır. Zemin mermer fayans olup, sunak da mozaikle süslenmiştir. Duvar resimleri, Amiran Goglidze'nin rehberliğinde bir grup sanatçı tarafından yapılmıştır.