Sur Kuşatması

Sur Kuşatması, MÖ 332 yılında İskender komutasında 7 ay sürdürülen ve günümüzde Lübnan sınırları içerisinde kalan Sur şehrinin fethedilmesi ile sonuçlanan askeri operasyondur. Kuşatmaya dair bilgiler antik yazarlar Flavius Arrianus, Quintus Curtius, Diodoros ve Plutarhos tarafından kaleme alınmıştır.

İssos Savaşı sonrası Suriye kıyıları boyunca devam ederek, fenike kıyılarını güvence altına almak isteyen İskender, diğer şehirler savaşsız teslim olurken yalnızca Sur'da direniş ile karşı karşıya kalmıştır. Fenike limanları Farsların deniz gücünü ihtiva ettiğinden bu limanların ele geçirilmesi İskender için önemliydi. Kuşatmayı zorlu kılan surlarla korunan ve kıyıdan 800 metre uzaklıkta bulunan adaydı.

İlk aşama İskender'in yanında deniz kuvveti olmazsızın adayı ele geçirmek istemesidir. Askerlerine deniz ile ada arasını kapatacak şekilde bir set inşa etme emrini veren İskender, surların arkasında savunma yapan askerlerce geri püskürtülmüştür. İskender, surların arkasından yapılan saldırıları önlemek üzere ahşap platformlar ve iki ahşap mancınık kulesi inşa ettirse de, kundak gemisi ile yapılan saldırılar bu platformları yok etmiştir. Ada ile anakara arasında kalan mesafenin derinliğinin ne kadar olduğu konusu tartışmalıdır. Bu derinliğin 1 ila 5 metre olabileceği ileri sürülmüştür.

Bütün bu yaşananlar sonrası Sur'un deniz donanması olmaksızın alınmasının imkânsız olduğuna kani olan İskender, Sayda'ya giderek bir donanma toplamaya başlamıştır. Kuşatma'yı terk ettiği bu zaman zarfından askerleri Perdikkas ve Krateros'a ada ile anakara arasında inşa edilmekte olan seti genişletme görevini vermiştir. Sayda'da Arvad kralı Gesostratos ve Biblos kralı Essylos 80 gemi ile İskender'e katılmıştır. İskender'in İssos zaferinden haberdar olan Kıbrıs kralı da 120 gemilik ordusunu İskender'in emrine vermiştir.

Sur'a dönüşünü takiben donanmasını Sur'un kuzey limanına konumlandıran İskender, Surluların İskender'in donanmasını küçümseyerek ve belki de denizde üstün olduklarını düşünerek surların dışına çıkmışlar, ancak kısa bir süre sonra tekrar limana geri dönerek limanı Triremeler ile kapatmışlardır. Bu esnada 3 geminin batırıldığı kaynaklarda geçmektedir. Bu süre zarfında sıkı markaj altına alınan ada, inşa edilen set çalışmalarını yavaşlatma konusunda artık pek de başarılı olamamaya başlamıştır. Surların arkasından savaşmayı tercih eden Surlular, denizde gördükleri bir deniz yılanına sembolik bir anlam yükleyerek savaşı kazanacaklarını düşünmüş ve surları terkederek karşı saldırıya geçmişlerdir ancak hızlı bir biçimde geri püskürtülmüşlerdir. Gece yarısında surları terk ederek kuzeyde konumlanan Kıbrıs donanmasına karşı saldırıya geçen bir başka grup, İskender'in beklenmedik bir biçimde güneyden gelmesi ile tamamen yok edilmiştir. Bu başarılı saldırıda İskender bir adet Quinquereme ve bir adet Quadrireme ele geçirmiştir. Bunlar yaşanırken ada ile ana kara arasındaki set inşası neredeyse tamamlanmış ve buradan gemi ile geçiş yapmak imkânsız hale gelmiştir.

Kartaca'dan beklenen yardımın Kartaca donanmasının başka bir savaş içerisinde olduğu sebebiyle gelmemesi üzerine adadaki çocuk ve kadınlar Kartaca'ya gönderilmiş. İskender, bu gemilerin ayrılmasına müsaade etmiştir. İskender, donanma gemilerinin mancınıklar ile donatılması ve surların yıkılması emrini vermiştir. Kuşatmanın bu aşamasında artık tamamen pasif bir strateji izleyen Surlular, bazı yerlerde surları kalınlaştırmaya ve kara ile ada arasında set inşa edilen yerde surları yükseltmeye başlamışlardır.

İnşa edilen set üzerinden yapılan saldırılarda ağır kayıplar veren İskender'in ordusu, şehrin bu mevkiden alınamayacağı konusuna kani olmuştur. Bundan sonra kuşatma, şehrin güneyindeki surları delerek şehri ele geçirme planı üzerine yoğunlaşmıştır. İlk saldırıların başarılı olması üzerine ve Surluların savunma kuvvetini bölmek üzere bunu takiben adanın her köşesinden yeniden saldırıya geçen İskender, esasen şehrin güney surlarının zayıflığının bilincindedir. Buradaki surların yıkılması sonucunda nihayet ada fethedilebilmiştir. Bazı Surlular tapınağa kaçarken, bazıları şehir içinde mücadeleye devam etmişlerdir.

Savaş sonu bilançosunda 400 Makedon askeri hayatını kaybederken, 6000 Surlunun öldürüldüğü aktarılmaktadır. İskender'in yalnızca tapınağa sığınanları affettiği, geri kalan ve silah taşıyabilecek durumda olan herkesi katlettiği bilinenler arasındadır. Yaklaşık 2000 kişi sahilde çarmıha gerilmiş, 13.000 kadın ve çocuk köle olarak satılmıştır.