Zebra bulmacası

Bu bulmaca sık sık Einstein'ın Bulmacası olarak adlandırılır çünkü Albert Einstein tarafından çocukken bulunduğu söylenmektedir. Kimileri Einstein'ın, "Dünya'daki insanların sadece yüzde 2'si bu bulmacayı çözebilir." dediğini iddia etmektedir. Bulmacayı bazen Lewis Carroll'ın bulduğu da iddia edilmektedir. Bununla birlikte bulmacanın Einstein veya Carroll'a ait olduğuna dair herhangi bir kanıt bulunmamaktadır; ve orijinal bulmacada bahsi geçen Kools gibi sigara markalarının ne Carroll'ın hayatı ne de Einstein'ın çocukluk dönemi boyunca piyasada yer almadığı bilinmektedir.

Bu bulmacanın farklı türevleri vardır. Bulmacanın aşağıda yer alan versiyonu, 17 Aralık 1962 tarihli Life International dergisindeki, bulmacanın bilinen ilk yayımı ndan alıntılanmıştır. Derginin 25 Mart 1963 tarihinde, dünyanın farklı yerlerinden bulmacayı çözen yüzlerce kişinin isimlerini ve bulmacanın çözümünü içeren sayısı yayımlanmıştır.

Konuya biraz daha açıklık katmak için şunlar da eklenmelidir; 5 ev de farklı bir renge boyanmıştır, her evde oturan farklı bir millettendir, herkesin kendine özgü bir hayvanı vardır, herkes kendine özgü bir içecek içmekte ve farklı marka sigara kullanmaktadır. 6. maddede bahsedilen sağ taraf, okuyucunun sağıdır.

Burada bulmacanın çözümüne ulaşabilmek için izlenebilecek birkaç mantıklı çözüm yolu var. İpuçlarından birbiri ile ilgisi olduğu bilinenleri masaya yatırıp kimi olasılıkları elemek yararlı bir yöntemdir. Sonuca çıkacak anahtar noktalar italik yazılmıştır.

Norveçli'nin birinci sıradaki evde oturduğu söylendi (10). Ev sırasının soldan veya sağdan başlayarak sayılması sonucu değiştirmez. Sadece sıralamayı bilmeliyiz, doğrultuyu değil.

(10) ve (15) numaralı ipuçlarından yola çıkarsak, ikinci ev mavidir. Birinci ev ne renktir? Yeşil veya fildişi değildir çünkü bu iki renk yan yana olmalıdır (6 nolu ipucu ve ikinci ev mavi). Kırmızı değildir çünkü orada İngiliz oturmaktadır (2). Bu yüzden birinci sıradaki ev sarıdır.

Peki Norveçli'nin yaşadığı, birinci sıradaki, sarı renkli, Kools marka sigara içilen evde ne içilmektedir? Çay değildir çünkü onu Ukraynalı içmektedir (5). Kahve değildir çünkü kahve yeşil evde içilmektedir (4). Süt de değildir çünkü süt üçüncü sıradaki evde içilmektedir (9). Portakal suyu da değildir çünkü portakal suyu içen kişi Lucky Strike sigarası kullanmaktadır (13). Bu yüzden Norveçli tarafından içilen içecek sudur (eksik içecek).

Haydi şimdi burada Lucky Strikes sigarasının kullanıldığını düşünelim, bunun anlamı burada portakal suyu içilmektedir (13). Daha sonra şunu düşünelim: burada kim oturmaktadır? Birinci evde oturduğu için Norveçli değildir (10). Kırmızı evde oturduğu için İngiliz de değildir (2). Bir köpeğe sahip olduğu için İspanyol da değildir (3). Ukraynalı da değildir çünkü o çay içmektedir (4). Parliament içtiği için Japon da değildir (14). Bu, olanaksız bir durum olduğu için ikinci evde Lucky Strikes sigarasının kullanılmadığını çıkarabiliriz.

Haydi şimdi burada Parliament sigarasının kullanıldığını düşünelim, bunun anlamı Japon burada oturmaktadır (14). Daha sonra şunu düşünelim: burada ne içilmektedir? Çay değildir çünkü onu Ukraynalı içmektedir (5). Kahve değildir çünkü o yeşil evde içilmektedir (4). Süt de değildir çünkü süt üçüncü sıradaki evde içilmektedir (9). Portakal suyu da değildir çünkü onu içen Lucky Strikes sigarası kullanmaktadır (13). Yeniden olanaksız bir durumla karşı karşıya kaldık. İkinci evde Parliament kullanılmamaktadır.

Şimdi tilkinin üçüncü evde olduğunu varsayalım. Daha sonra şunu düşünelim: Old Gold sigarası içen ve salyangoz besleyen (7) adam ne içmektedir? Suyu ve çayı önceki adımlarda kimin içtiğini zaten ortaya çıkardık. Portakal suyu içen kişi Lucky Strikes sigarası kullandığından cevap portakal suyu olamaz (13). Süt üçüncü evde içildiğinden cevap süt de olamaz (9), çünkü orada tilkinin olduğunu varsayıyoruz. Böylelikle geriye sadece yeşil evde içildiğini bildiğimiz kahve kalmaktadır (4).

Bu yüzden, eğer tilki üçüncü evde ise, birisi Old Gold sigarası kullanmakta, salyangoza sahip ve yeşil bir evde kahve içmektedir. Peki bu kişi kim olabilir? Birinci evde oturduğu için Norveçli değildir (10). Çay içtiği için Ukraynalı da değildir (5). Kırmızı bir evde yaşadığı için İngiliz de değildir (2). Parliament sigarası içen Japon da değildir (14). Bir köpeği olan İspanyol da değildir (3).

Şu ana kadar bulduklarımızdan yola çıkarak, kahvenin ve portakal suyunun dördüncü ve beşinci evde içildiğini biliyoruz. Hangisinin nerede içildiğinin önemi yok; şimdi onları yeniden adlandırıp birisini kahve evi diğerini de portakal suyu evi olarak çağıracağız.

Pekala, Old Gold sigarası içen ve bir salyangozu olan adam nerede oturmaktadır? Portakal suyu evinde değil çünkü orada Lucky Strike sigarası kullanılmaktadır (13).

Bu adamın kahve evinde oturduğunu düşünelim. Böylelikle Old Gold sigarası kullanan, salyangozu olan, kahve içen ve yeşil bir evde oturan (4) birisinin olması gerekir. Yeniden, adım 3'teki aynı sebepten dolayı bu durum olanaksızdır.

Bunu takiben Parliament sigarasının kahve içilen yeşil renkli evde, Japon adam tarafından kullanıldığı sonucu çıkarılır. Bunun anlamı İspanyol da portakal suyu içen, Lucky Strikes sigarası kullanan ve bir köpeği olan adam olmalıdır. Böylece İngiliz'in de kırmızı renkli üçüncü sıradaki evde oturduğu sonucuna varılır. Eleme yapılarak İspanyol'un fildişi renkli evde oturduğu da bulunur.

Yukarıda anlatılan çözümde birinci evin, karşıdan bakıldığında en soldaki ev olduğu varsayılmıştır. Eğer birinci evin en sağdaki ev olduğunu varsayarsak aşağıdaki çözüme ulaşırız. Tabi sonuç değişmeyecek ve yine suyu içen Norveçli ve zebranın sahibi Japon adam çıkacaktır.

Bir ipucunda yeşil evin, beyaz evin sağında değil de solunda olduğu yazılmıştır. Bu değişiklik evleri numaralandırırken soldan sağa değil de sağdan sola sıralamak gibi aynı etkiye sahiptir. Bunun sonucunda sadece bahsi geçen iki ev tüm özellikleri ile birlikte yer değiştiririr ve bulmaca biraz daha basitleşir. Altıncı ipucunda, beyaz evin hemen sağında/solunda şeklinde bahsi geçen hemen kelimesinin de anlamını boşlamamak bulmacanın birden fazla çözümü oluşmasını önlemek açısından önemlidir.

"Blend sigarası kullanan adamın komşusu su içmektedir" şeklinde verilen ipucu fazladandır ve bulmacanın zorluğunu azaltmaktadır. Bulmacanın orijinalinde soru "Kim su içmektedir?" şeklindedir.