Gümrükler Genel Müdürlüğü

Gümrükler Genel Müdürlüğü, görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla gümrük ve dış ticaret mevzuatının uygulayıcısı olarak faaliyet gösteren Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlükleri ve bağlantıları gümrük müdürlükleri ile eş güdüm içerisinde çalışmakta olup Ticaret Bakanlığı'na bağlı bir müdürlüktür.

Cumhuriyetin başlangıç yıllarından bu yana Türkiye'de Gümrük ve inhisarlar Vekâletine bağlı olarak hizmet veren 9 Ekim 1935 tarih ve 2825 sayılı “Gümrük ve İnhisarlar Vekaletinin Teşkilat ve Vazifelerine Dair Kanun” ile vekaletinin görevleri belirlenmiştir. Gümrükler Umum (genel) Müdürlüğü, ve yarı askeri Gümrük Muhafaza Umum Kumandanlığından (genel müdürlüğü) oluşmaktadır. Günümüzde taşra teşkilatı, gümrük ve gümrük muhafaza kuruluşları şeklinde teşkilatlanmıştır.

Gümrük ve inhisarlar Vekâletinin kurulması ile Gümrük Dairesi ve Gümrük Kontrolünü gösteren bayraklar Reisicumhur Mustafa Kemal ATATÜRK ve dönemin Başvekili İsmet İNÖNÜ tarafından belirlendiği 1937 yılından itibaren değişiklik yapılmadan gümrük idarelerinde kullanılmaya devam edilmektedir.

Osmanlı döneminde sadece bir "gelir" unsuru olarak görülen gümrükler Avrupa’da yaşanan sanayi devriminden ötürü gümrük konuları ve sorunları ile kaçakçılıkla mücadele ön plana geçerek Osmanlı İmparatorluğu'nda gümrüklerle ilgili zorunlu düzenlemeler yapıldı 1859 yılından itibaren İstanbul Emtia Gümrük Eminliğine bağlandı daha sonra İstanbul Emtia Gümrük Eminliği kaldırılarak 1861 yılında Rüsumat Emaneti kurularak taşradaki Gümrük Emanetleri de Müdürlük ismini aldı. Tanzimat Döneminde Gümrükler, doğrudan Sadrazamlığa bağlandı. 12 Temmuz 1909 tarihinde Rüsumat Emaneti kaldırılarak “Rüsumat Müdiriyeti Umumiyesi” (Gümrükler Genel Müdürlüğü) adı altında tekrardan Maliye’ye bağlandı. Cumhuriyet Döneminde Gümrük Tarifesi Kanununun 1 Ekim 1929 uygulanması ve vergilerin artırılmasından ötürü kaçakçılık boyutunda artış oldu. Gümrük teşkilatının idari yapısında büyük değişikliğe gidilerek 29/12/1931 tarihinde “Gümrük ve İnhisarlar Vekaleti” kurularak Bakanlık merkez birimi “Gümrükler Umum Müdürlüğü”olarak tekrar teşkilatlandı. Daha sonra Bakanlıkların yeniden düzenlenmesi ile 1983 yılında “Maliye ve Gümrük Bakanlığı” altında “Gümrükler Genel Müdürlüğü” görevlerine anılan Bakanlık altında 1993 yılına kadar devam etti. 02.07.1993 yılında Maliye Bakanlığından ayrılarak Başbakanlığa bağlı Gümrük Müsteşarlığının adı altında “Gümrükler Genel Müdürlüğü” görevlerine devam etti. Bakanlıkların yeniden düzenlenmesi ile 2011 yılında Gümrük ve Ticaret Bakanlığının altında “Gümrükler Genel Müdürlüğü” adı ile görevlerini sürdürmekte olup 2018 yılında bakanlığın adı Ticaret Bakanlığı olarak değiştirilerek anılan genel müdürlük görevlerini Osmanlı İmparatorluğundan bu güne sürdürmektedir.

Gümrükler Genel Müdürlüğünün resmi olarak logosunun kullanılmadığı Ticaret Bakanlığının kurumsal kimlik kılavuzunda yer verilmese de Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü bağlantı gümrük teşkilatında görevli gümrük müdürü, gümrük muhafaza kaçakçılık ve istihbarat müdürü, gümrük müdür yardımcısı, bölge amiri, kısım amiri, şef, muayene memuru, muhafaza memuru, kaptan, makinist, gemi adamı, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, memur, icra memuru, ambar memuru, satış memuru, veznedar unvanlarında görevli personel kullanmakta olup kılık kıyafet yönetmeliği ekinde yer almaktadır .