Alsancak Garı

Alsancak Garı, eskiden Punta Garı, İzmir'in Konak ilçesi Mimar Sinan Mahallesi ile Umurbey Sinan Mahallesi arasında Atatürk Caddesi ile Liman Caddesi üzerinde yer alan TCDD'ye ait hemzemin ana tren istasyonudur.

Kemer Tren İstasyonu'ndan sonra Türkiye'deki en eski ikinci tren istasyonu ve ilk garı olan ve İzmir-Basmane - Manisa - Afyonkarahisar demiryolu üzerinde yer alan istasyon, Ottoman Railway Company / Osmanlı Demiryolu Şirketi (ORC) tarafından İzmir - Aydın demiryolu için Punta Garı adıyla inşa edilerek 30 Ekim 1858'de hizmete girmiştir.

ORC Şirketi 1 Haziran 1935'te TCDD tarafından satın alınıp feshedildikten sonra istasyon TCDD'nin denetimine girmiştir. İstasyonun adı bu dönemde Alsancak olarak değiştirilmiştir.

TCDD tarafından 1970'te -bazı kısımları- yeniden inşa edilerek tekrar hizmete giren istasyon, 2001'de elektrifikasyon altyapısıyla yenilenmiş ve hat sayısı 4'ten 10'a, platform sayısı ise 2'den 6'ya yükseltilmiştir. 1970 - 2006 yılları arasında Alsancak - Cumaovası ve Alsancak - Buca Banliyö Trenleri'ne hizmet vermiş, 2006'da İZBAN projesinin inşası kapsamında kapatılmış ve İZBAN A.Ş. tarafından elektrifikasyon altyapısıyla yeniden inşa edilerek 30 Ağustos 2010'da tekrar hizmete girmiştir.

İki ada platformu ve altı kenar platformdan oluşan istasyonun doğudaki ada platformları İZBAN (Cumaovası - Menemen) Banliyö Trenleri'ne hizmet vermekte, kenar platformları ise TCDD Taşımacılık'a tahsis edilmiş olup, şu an herhangi bir trene hizmet vermemektedir.

Konumu Mimar Sinan Mahallesi, Atatürk Caddesi, Konak, İzmir olan bu yapı kentseldir. İş merkezleri ve ticari alanların merkezinde bulunmaktadır. Ayrıca istasyon uzun yıllar boyunca birçok şehirler arası tren hattının en önemli duraklarından birisi olmuştur. Çevresindeki yapılar ile olan ilişkisi ilerleyen zamanlarda modern bir uyum ile ilişkilendirilmiştir. Yapıya, biri binanın ana giriş kapısı (Atatürk Caddesi'nde) diğeri ise yeni tasarlanan İZBAN binasının giriş kapısı (Liman Caddesi'nde) olmak üzere iki farklı girişten ulaşılır. Ana cadde üzerinde olan bu yapıya İzmir'in hemen hemen bütün kesimlerinden ulaşmak kolaydır. Alsancak Garı, 1858 yılından itibaren İzmir'in en gözde ulaşım merkezlerinden biri haline gelmiştir.

Yapının güney cephesinde binaya ekli halde yer alan kulenin meydana bakan tek cephesinde bir niş içerisine yerleştirilen saatin 1890 yılında yapıya eklendiği tahmin edilmektedir. Bu kule aynı zamanda İzmir'deki ilk saat kulesidir.

Alsancak Garı yapımında Geç Dönem Osmanlı mimari esintileri görülmektedir. Bu dönemde Ampir, Barok, Rokoko ve Klasik Osmanlı üsluplarının hepsinin bir arada kullanıldığı yapılar dahi vardır. İç mekan oldukça yüksek, pencere açıklıkları vitraller ile süslenmiştir. Başka bir özellik ise garın tren raylarının olduğu kısım kafes sistemi ile desteklenmiş, oldukça yüksek bir formdadır. Beşik kemer, iç mekanda mekanı ayırmak için, dışta ise açıklıkların sınırlarını belirtmek için kullanılmıştır. Kapı ve pencere detayları süslüdür. Tren raylarının bölünmesinde de beşik kemer sistemi kullanılmıştır.

Ayrıca yapının güney cephesinde binaya ekli halde yer alan kulenin meydana bakan tek cephesinde bir niş içerisine yerleştirilen saatin 1890 yılında yapıya eklendiği tahmin edilmektedir. Bu kule aynı zamanda İzmir'deki ilk saat kulesidir.

Ziyaretçilerin ilgi odağı olan kısım, giriş bölümünden sonra bilet gişesi ve ardından gelen büyük bekleme salonudur. Bekleme salonu yarı açık bir girişle beklemekte olan ziyaretçilere gözlem olanağı sunar. Girişin hemen yanında bulunan bilet alma bölümü ve kapalı bekleme bölümünde birçok Osmanlı detayları gözlenir. bölümlerin hemen hepsi yüksek tavanlıdır ve geniş kapı açıklıkları ile birbirlerine bağlanırlar. Garın penceler sayesinde daima ışık alması ziyaretçilerde rahat bir his uyandırır.

İstasyon binası taşıyıcı duvarlar sayesinde ayakta durmaktadır. Taş duvarlar ve beşik tonozlar binanın asıl taşıyıcı elemanlarıdır. Çatıda kafes sistemi kullanılmıştır. Kafes sistemi demirden oluşturulmuştur. Beşik kemer sistemi hem görsel hem strüktürel yapıyı desteklemektedir. Büyük pencere açıklıkları ile güneş ışığını doğrudan alır ve iç mekan her zaman aydınlıktır. Bu da ziyaretçilerde rahat bir his uyandırır. Pencerelerdeki vitral detaylar sebebi ile iç mekana renkli ışık alımı olanağı sağlar.