Don (iç çamaşırı)

Don erkek ya da kadın iç giyiminde, cinsel organın olduğu bölgeyi örtme ve koruma amaçlı olarak kullanılan iç çamaşırlarının tümünün ortak ismi.

Don, belden aşağı bölmeyi kapatmak ve korumak amaçlı, beyaz veya renkli pamuklu kumaştan yapılmış bir tür iç giyim giysisidir. İki bacak arasından geçer ve arkadan ve önden bedeni kuşatarak bel bölgesinde birleşir.

Kullanım rahatlığı ve terleme durumlarında sürekli açık alanda çalışmada çalışana kolaylık sağlayan, bol kesimli pamuklu dokuma ya da pamuklu kumaşlardan paçası diz kapağına kadar uzananlara paçalı don denir. Paçalı donlar, çağımızda daha çok kırsal kesimde, tarım işleriyle uğraşanlar ve yaşlı kadınlar tarafından kullanılmaktadır. Tarla, bağ ve bahçe işlerinde çalışılırken toprak üzerinde bulunan küçük parazitlerin (kene, pire, karınca vs) ve zehirli canlıların (yılan, akrep, örümcek vs) bacaktan yukarıya çıkmasını engellemek ve korunmak üzere paçası diz kısmında lastiklidir.

Şort biçiminde iç giyimde kullanılan ve baldırlarda kalana ise genel olarak şort (boksır) ismi verilir. Şort (boxer/boksır) kadınlar ve erkekler tarafından da kullanılabilir. Her renk ve desende üretilebilmekle birlikte, dış giyimde kullanılan sportif ve gündelik genel dış giyimde kullanılan şortlardan, kullanılan kumaş biçimi, kesimi ve dikim yapısı olarak ayrılır.

Boksörlerin şortlarından esinlenilerek boksör şortu (boxer short) kelimesinin İngilizcesi'nin anlamca genişletilmesiyle bu ismi almıştır. Bel bölgesi lastikli olup boksör şortlarından farklı olarak erkek versiyonlarında genital bölgede bir açıklık bulunur.

Külotlar (ABD ve Kanada'da panty, İngiltere ve İngiliz Devletler Topluluğunda Knickers ve Avustralya ile Yeni Zelanda'da undies) kadınların bel altı bölgelerine giymeleri için tasarlanmış genellikle hafif ve üste oturan bir giysi türüdür. Türkiye'de külot terimi uniseks anlamlar taşımaktadır. Kıyafetin klasik bileşenleri genellikle lastikli bir bel bandı, genital alanları kapatmak için bir kısım (genellikle pamuk gibi absorbe edici bir malzeme ile kaplıdır) ve bir çift bacak açıklığı (genellikle lastikli) olarak özetlenebilir.

Külotlarda bacak uzantısı bulunmaz ya da çok kısa bir şekilde konulur. Terim genellikle çoğul hali ile kullanılır. Arka kısmın örtü oranını, yan kısımların kalınları ve giyildikleri yükseklik gibi kriterlere bakılarak farklı tiplere ayrılabilir. Bu kategoriler mutlaka birbirinden çok ayrı değildirler ve kullanım markaların tercihine göre hafif farklılıklar gösterebilmektedir.

Bazı modellerinde lastikli bant bel hizasındadır ve popo kısmının tamamını kapatır. Klasik çeşitleri ise yan kısımlar kalçalarla beraber alçalır. Fransız kesimlerinde ise (yüksek kesim) yan derinlikler biraz daha dardır.

Boyleg külotlar (erkek şortu kesimi) ise erkek çeşitlerinden esinlenilmiştir ve kasıklardan sonra alta devam eden kısa bacak kesimleri kullanır. Kontrol külotlar ise özel bir tiptir ve genellikle destekleme ve daha zayıf gösterme amaçları için üretilir. Bunlarda genelde darlaşan ve sıkıştıran (spandeks gibi) bir malzeme kullanılır ve bu türleri genelde bel üstüne tırmanır. Hispter çeşitleri ise klasik türlere benzer ama lastikli şeritli üst kısım kalça seviyesinde yani daha alçakta giyilir. Bikiniler de kalça seviyesinde giyilir ama yan kısımlardaki kumaş daha dardır. String bikinilerde lastikli şerit bir sadece bir ip şeklindedir ve yan kısımlar bu anlamda minimum ebattadır.

Bikininin popoyu kapatan kısmı klasik külotlardaki kadar büyük değildir. Tangalarda ise arka kısım tamamen kapatılır ama lastikli şerit salt bir ip halinde üstten dolaşır. İpkinilede ise tangalar gibi ipten ibaret bir lastikli şeti vardır ama popo tanga da olduğu gibi tamamen kapanmaz. Kasık bölgesi poponun arasında uzanan ince bir ipe bağlıdır. Son zamanlara dek kadın iç çamaşırları vücudun doğal hareketlerine yüzde yüz uyum sağlayacak şekilde imal edilirdi ve bundan başka amaç taşınmazdı. 1940'larda Fredericks of Holloywood markası Hollywood'da ilk dükkanını açtı ve burada son derece moda korseler ve dantelli çamaşırlar satmaya başladı. Kadın iç çamaşırında bu yeni stil daha büyük bir erotik anlam taşıyordu ve Bettie Page gibi mankenler sayesinde daha pırıltılı bir hal aldı. Renkli, parlak, seksi ve daha gösterişli kadın iç çamaşırı tasarımları ortaya çıktı.

Pamuk, saten, dantel ve ipek gibi farklı kumaşlar kadın iç çamaşırılarının yapımında kullanılmaya başlandı ve bu da kadınların bu çamaşırları daha çok istemesi ve kendilerini bu çamaşırlarla daha gözalıcı bulmalarını sağladı. Bu noktada külotlar artık basit hijyen ürünler olmaktan çıkıp zevk ve seksüalitenin evrensel birer simgesi olarak algılanmaya başlandı. 1960'larda ise insanlar kadın anatomisine uygunluk ve rahatlık peşine düştüler ve eski kadın iç çamaşırı ekollerine bir dönüş yaşandı. Aslında kadın anatomisi konunun sansürlü oluşu sebebi ile yanlış tanınıyordu. Bazıları klasik kadın iç çaamaşırlarının kadınların görünümünü sınırladığını ve bozduğunu ileri sürdü. Bu hareket birçok kadının iç çamaşırlarına yeni bir gözle bakmasını sağladı ve daha doğal uyum sağlayan iç çamaşırları üretilmeye başlandı.