Ukrayna'daki Rus halk milisleri

Donetsk Halk Cumhuriyeti Halk Milisleri ve Luhansk Halk Cumhuriyeti Halk Milisleri (eski adıyla Donbas Rus ayrılıkçı güçleri), Rusya Federasyonu'nun genel kontrolü altında, Ukrayna'nın doğusundaki Donbas bölgesindeki Rusya yanlısı paramiliter güçlerdir. Rusya-Ukrayna Savaşı'nın ilk aşaması olan Donbas Savaşı (2014-2022) sırasında, tek taraflı bağımsızlıklarını ilan eden Donetsk Halk Cumhuriyeti ve Lugansk Halk Cumhuriyeti'ne bağlıydılar. 2022'de Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sırasında Ukrayna Silahlı Kuvvetlerine karşı Rus Silahlı Kuvvetlerini desteklediler. Eylül 2022'de Rusya, Donetsk Halk Cumhuriyeti ve Lugansk Halk Cumhuriyeti'ni ilhak etti ve paramiliterler, Rus ordusunun Güney Askerî Bölgesi'ne entegre edildi. Ukrayna hükûmeti tarafından terörist grup olarak nitelendirilmektedirler.

Ayrılıkçı paramiliter güçler, 2014 yılında Ukrayna'daki Rusya yanlısı protestolar sırasında kuruldu. Donbas Halk Milisleri, Mart 2014'te kendisini Donetsk Oblastı'nın "Halk Valisi" olarak ilan eden Pavel Gubarev tarafından, Güneydoğu Ordusu ise Luhansk Oblastı'nda kuruldu. Donbas Savaşı, Nisan 2014'te, bu grupların Donbas'taki Ukrayna devlet binalarını ele geçirmesi ve Ukrayna ordusunun bu gruplara karşı karşı Terörle Mücadele Operasyonu başlatmasıyla patlak verdi.

Donbas Savaşı sırasında Rus aşırı sağ grupları ayrılıkçılar için asker alımına dahil oldu ve birçok aşırı sağcı da onlara katılarak gönüllü birimler oluşturdu. Rus ayrılıkçılar, aralarında Malezya Havayolları'na ait 17 sefer sayılı uçuşun vurulması ve Mariupol roket saldırılarının da yer aldığı savaş suçlarından sorumlu tutulsalar da bunları yalanlamaktadırlar. Milisler ayrıca Donbas'taki sivillerin yasadışı kaçırılmasından, gözaltına alınmasından ve işkenceye uğramalarından da sorumlu tutuluyordu.

Ayrılıkçı paramiliter güçler, Rus Silahlı Kuvvetleri tarafından destekleniyordu. Ukrayna, ABD ve bazı analistler, bu güçlerin Rusya'nın 8. Muhafız Ordusu'nun komutası altında olduğunu düşünüyor. Rusya hükûmeti her ne kadar askerlerinin gönüllü olarak orada olduğunu söyleyerek doğrudan müdahaleyi reddetse de aksini kanıtlayan belgeler yakalanmıştı. Ayrılıkçılar Rusya'dan erzak aldıklarını, orada eğitim gördüklerini ve saflarında binlerce Rus vatandaşı olduğunu kabul ettiler. Eylül 2015 itibarıyla tabur düzeyindeki ve onun da üstündeki ayrılıkçı birlikler, Rus Ordusu subaylarının doğrudan komutası altında hareket ediyordu. Rusya, 30 Eylül'de Ukrayna'nın kısmen işgal altındaki dört bölgesini ilhak ettiğini açıkladıktan sonra, Donetsk Halk Cumhuriyeti ve Lugansk Halk Cumhuriyeti halk milislerini kendi ordusuna açıkça entegre etmeye başladı.

Savaşan gruplar "milis" olarak adlandırılsa da, bu gruplar 2022'de Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinden kısa bir süre önce, Rusya için savaşmaları için ayrılıkçı devletler tarafından zorunlu olarak askere alınan erkeklerden oluşuyordu. Donbas'ta zorunlu olarak askere alınanlar Rus kuvvetlerinin "önden yem olarak öne sürülen savaşçıları" olarak tanımlandı; Ayrılıkçıların resmî kaynaklarına göre, kasım ayına kadar ayrılıkçı birliklerin zayiat oranı neredeyse %50 idi.

Doğu Ukrayna ile ilgili 18 Kasım 2014 tarihli bir Birleşmiş Milletler raporu, Donetsk Halk Cumhuriyeti'nin "kanun ve düzenin tamamen çöküşü" durumunda olduğunu belirtti. Raporda, "işkence, keyfi ve kimseyle görüştürülmeden gözaltı, yargısız infazlar, zorla çalıştırma, cinsel şiddet ve özel mülkün tahrip edilmesi ve yasadışı olarak ele geçirilmesi" dahil olmak üzere silahlı gruplar tarafından işlenen ciddi insan hakları ihlalleri vakalarının bildirilmeye devam ettiği belirtildi.

Eylül 2015'te Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT), Donbas'ta yasadışı gözaltı merkezlerinde tutulan mağdurların ifadelerine ilişkin bir rapor yayımladı. Aralık 2015'te Małgorzata Gosiewska liderliğindeki bir ekip, Donbas'taki savaş suçları hakkında kapsamlı bir rapor yayımladı.