Kaletepe Höyüğü

Kömürcü / Kaletepe Höyüğü, Niğde İli, Çiftlik İlçesi'ne bağlı Kömürcü Köyü yakınlarındaki Kaletepe olarak bilinen kayalık tepede yer alan bir höyüktür. Göllü Dağı'nın doğu yamacındaki höyük 150 x 150 metre boyutlarındadır. İki yanından birer dere akmaktadır.

Höyük, 1993-95 yılları arasında sürdürülen Aksaray, Niğde ve Nevşehir illerinde İleri Obsidiyen Yüzey Araştırması sırasında saptanmıştır. Ertesi yıl höyükte sistemli bir yüzey toplaması yapılmıştır. Daha sonra 1997 yılında başlanılan kazı çalışmaları 2002 yılına kadar Prof. Dr. Nur Balkan-Atlı ve Dr. Didier Binder başkanlığında sürdürülmüştür. Kazılar üç bölgede yapılmıştır. P kazı alanı iki derenin arasında, M kazı alanı doğuya düşen derenin yukarı kesiminde, Paleolotik kazı alanı ise obsidiyen işliği olarak tanımlanan üçüncü dere alanında belirlenmiştir. Kömürcü – Kaletepe Höyüğü'nde gerçekleştirilen bu kazı çalışması Anadolu'da yapılan ilk obsidiyen işliği kazısıdır.

Söz konusu kazılar arkeoloji literatüründe Kömürcü/Kaletepe Obsidiyen Atölyesi Kazısı olarak geçmektedir ve Çanak Çömleksiz Neolitik Çağ hakkında önemli bilgiler sağlamıştır. Kazılarda ulaşılan sonuçlar Kömürcü / Kaletepe'nin Türkiye'deki şu ana kadar bilinen en eski Paleolitik süreci temsil ettiği yönündedir.

P alanında yapılan kazılar burada Paleolitik Çağ ve Çanak Çömleksiz Neolitik Çağ yerleşimlerinin olduğunu ortaya koymuştur. 2006 yılı kazılarında 8 metre derinlikte 19 tabaka açığa çıkmıştır. Bu tabakalardan onbeşi Alt Paleolitik'in esas olarak Acheul tipi, dördü ise Orta Paleolitik'in esas olarak Moistier tipi tabakalardır.

Yüzey toplamalarında Neolitik Çağ'dan iki vurma düzlemli (naviform) çekirdekler, prizmatik baskı çekirdekler, iki yüzlü baskı tekniği ile yongalanmış oval uçlar ile Paleolitik Çağ'dan el baltaları, levallois yonga ve çekirdekler ele geçmiştir. Naviform çekirdekler Çanak Çömleksiz Neolitik Dönem için belirleyici bir tiptir. Kömürcü / Kaletepe'de bulunan naviform çekirdekler ileri derecede bir ustalaşmanın ve standartlaşmanın örnekleridir ve benzerlerine Suriye – Filistin bölgesinde çakmak taşından ve az sayıdaki örneklerde rastlanmaktadır.

Mevsimsel koşullar nedeniyle yaz aylarında çalışılan bir işlik olduğu anlaşılmaktadır. Birçok dönem boyunca kullanılan bu işlikte uzman işçilerin çalıştığı, gelişkin ve standartlaşmış bir teknolojinin kullanıldığı belirtilmektedir. Bununla birlikte bu işliklerde üretilen ürünler Orta Anadolu'nun çağdaş yerleşimlerinde görülmemektedir. Anadolu için görece daha sıradan bir hammadde olan obsidiyen, Levant için zor ulaşılan bir malzemedir. Bununla birlikte birçok yerleşmede az sayıda da olsa obsidiyen aletler ele geçmiştir. Bu durum söz konusu aletlerin Anadolu'dan, işlenmiş olarak getirilmiş olduğunu düşündürmektedir. Nitekim bu aletlerin kimyasal incelemesi kaynağının Kapadokya olduğunu göstermektedir. Kömürcü / Kaletepe işliğinden gelen aletlerin bulgulandığı Kuzey Suriye'de Çanak Çömleksiz Neolitik Çağ yerleşmelerinden bazıları, Dja (GÖ 9200), Mureybet (GÖ 8600), Halula (GÖ 8600, 8300), Shillourokambos (GÖ 8800, 8600) olarak görülmektedir.

Kömürcü Kaletepe Höyük 3. Tabakadan alınan örneklerin tarihlemesi MÖ 8600 – 8300 tarihlerini vermektedir. Bu tarihler, Orta Anadolu'nun en eski Neolitik Çağ tarihleridir.