Dutasterid

Dutasteride (müstahzar adlar Avodart®, Avidart®, Avolve®, Duagen®, Dutas®, Dutagen®, Duprost®) bir 5-alfa redüktaz inhibitörü ilaçtır, testosteronun dihidrotestosterona (DHT) dönüşümünü engellemektedir. Benign prostat hiperplazisi gibi DHT'nin sorumlu olduğu tıbbi durumlarda kullanılır.

Dutasterid 5-alfa redüktaz inhibitörleri sınıfına ait bir ilaçtır, finasterid ile aynı gruptadır. Dutasterid hem tip 1 hem tip 2 üzerine finasterid ise yalnız tip 2 üzerine etkilidir. Ama GlaxoSmithKline tarafından yapılan bir klinik deneme, EPICS denemesi, dutasteridin finasteridden daha etkili olmadığını ortaya koymuştur.

Dutasterid prostat bezinin istenmeyen büyümesini önlemek için çıkarılmış bir ilaç olmasına rağmen, saç kaybında kullanımı da düşünülmüştü ancak 2002 yılının sonlarında vazgeçildi. Bunun sebebi tam olarak bilinmiyor. Yapılan spekülasyonlara göre ilacın finasteridden daha etkili ve ucuz olmadığı için bu kullanımına yönelik klinik denemelerin durdurulduğu söyleniyor. Oysa 12-24 haftalık bir denemenin sonuçlarına göre 2,5 mg dutasteridin saç kaybını önlemede 5 mg finasteridden bile daha etkili olduğu gösterilmiştir.

Aralık 2006'da, Avodart® üreticisi GlaxoSmithKline yeni bir Faz3 çalışma başlatmıştır, Kore'de başlatılan 6 aylık klinik denemede günde bir kez 0,5 mg dutasterid kullanımının Hamilton-Norwood ölçeği tip 3,4,5 erkek vortex (kafanın en tepesi) kelliğinin önlenmesinde güvenilirliği,tolere edilebilirliği ve etkisi araştırılmıştır. Bu çalışmanın erkek tipi kellik tedavisinde ABD'de FDA'nın ilacı onaylayıp onaylamayacağı üzerine nasıl bir etkisi olacağı bilinmemektedir.

Dutasterid kullanımına bağlı olarak ortaya çıkan yanetkiler, finasterid gibi diğer 5 alfa redüktaz inhibitörlerinde de görülebilse de, dutasterid kullanımında bu yanetkilerin insidansı çok daha yüksektir. Bunun nedeni finasteridin DHT hormonunu tek yönlü olarak serumda yüzde 70 bloke ederken, dutasteridin standart dozajda DHT hormonunu serumda çift yönlü olarak yüzde 90 bloke etmesidir. Bu nedenle dutasteridin yanetkileri, serum DHT oranlarını dramatik bir biçimde düşürmesine bağlı olarak finasteride oranla bariz bir biçimde daha fazladır. Dutasteridin, yarılanma ömrünün de fazla olması, hepatik sistemi olumsuz etkileyebilmektedir.

DHT'nin azalmasının cinsel ilişki sırasındaki cinsel konsantrasyon üzerinde negatif etkide bulunduğu, hayvanlar üzerinde yapılan deneylerden ve insanların yanetki bildirimlerinden bilinmektedir. DHT'nin azalması ani cinsel isteksizliğe, cinsel ilişkiden alınan hazzın azalmasına veya konsantrasyonun tamamen kaybolmasına yol açabilmektedir.

Dutasterid, yarılanma ömrü finasteride göre çok daha uzun olan bir ilaçtır. Bu yüzden, uzun süre dolaşımda kalması birçok insanda karaciğeri yorabilmekte ve karaciğer enzim değerlerini yükselterek, alkolden bağımsız olarak karaciğer yağlanmasına sebebiyet verebilmektedir.

Belli miktarda sebum salgısı sağlıklı bir cilt için çok gereklidir. Sebum salgısı DHT'nin kontrolü altındadır. DHT azaldığı ya da hiç olmadığı zaman, sebum salgılanamayacak ya da yetersiz düzeyde salgılanacak ve bu durum cilt kuruluğuna ve hatta nemsiz kalan cildin erkenden kırışıp yaşlanmasına yol açacaktır.

Her ne kadar kas üstünde anabolik etkiyi sağlayan androjen testosteron olsa da, DHT'nin azaldığı ya da hiç olmadığı durumlarda kasların kıvrımlılığı, sertliği ve güçlülüğünün bariz bir biçimde azaldığı bilinen bir gerçektir. Testosteron'dan çok daha güçlü bir androjen hormon olan DHT'nin kasa olan olumlu etkisi, testosterondan az değildir ancak kasa olan faydası mekanizma açısından testosteron'dan daha farklıdır.