Gürcistan Bağımsızlık Günü

Gürcistan Bağımsızlık Günü (Gürcüce: საქართველოს დამოუკიდებლობის დღე - Sakartvelos damouk'ideblobis dğe), Gürcistan'da her yıl 26 mayısta kutlanan bir resmi tatildir. 1917'deki Rus Devrimi'nin takibinde Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'ni kuran 26 Mayıs 1918 tarihli Bağımsızlık Akti'nin anısına kutlanmaktadır. Bu tarih, Gürcistan'ın milli günüdür. Bağımsızlık Günü; askeri geçit törenleri, havai fişekler, konserler, fuarlar ile siyasi konuşmalar ve törenlerin yanı sıra Gürcistan'ın tarihini ve kültürünü kutlayan çeşitli diğer kamusal ve özel etkinliklerle beraber anılır.

19. yüzyılın başlarından itibaren Rusya İmparatorluğu tarafından ilhak edilen Gürcistan, 1917 yılındaki Rus Devrimi'nden doğan kaosun sonrasında Ermenistan ve Azerbaycan'dan oluşan diğer Güney Kafkas ülkeleriyle birlikte yer aldığı kısa ve sağlam olmayan bir federatif birliğin ardından 26 Mayıs 1918'de bağımsız bir Demokratik Cumhuriyet ilan etti.

1921 yılının Şubat ve Mart aylarında Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti, işgalci Rus ordusunun eline geçti ve ülke 1922'de Sovyetler Birliği'nin bir parçası olarak Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti oldu. Daha sonra Gürcistan, 9 Nisan 1991'de "Bağımsızlığın Yeniden Tesisi Yasası"nı kabul ederek Sovyetler Birliği'nden ayrıldı; bu tarih, 1989'da Gürcistan'ın başkenti Tiflis'te gerçekleştirilen ve Sovyet ordusu tarafından bastırılan bağımsızlık yanlısı büyük mitingin ikinci yıldönümüydü.

Bu kapsamda bağımsızlık Günü olarak sembolizmi ve tarihsel önemi nedeniyle 9 Nisan'ın tanınması savunulmuştu. Bu tarihi, 1980'lerdeki ulusal hareketle bağlantılı gruplar ve 9 Nisan 1991'deki bağımsızlık deklarasyonuna öncülük eden Zviad Gamsahurdia hükümeti kabul etmek istedi. Fakat sonuç olarak yönetimleri sırasında (Ekim 1990 - Ocak 1992) Gamsahurdia hükumeti, 26 Mayıs'ı Bağımsızlık Günü olarak ilan etti. 9 Nisan 1991 deklarasyonu, 26 Mayıs 1918 tarihli Bağımsızlık Akti'ne dayandığını belirtiyordu. 31 Mart 1991'deki referandumda Gürcistan vatandaşlarına 26 Mayıs 1918 akti temelinde bağımsızlığın yeniden sağlanmasını isteyip istemedikleri sorulmuştur. 9 Nisan ise 1993 yılından bu yana Gürcistan'da Ulusal Birlik, Sivil Uyum ve Anma Günü olarak kutlanmaktadır.

26 Mayıs tarihi, Sovyetlerin 1921'de iktidara gelmesine kadar Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'nin milli günü olarak kutlanıyordu. Sovyet döneminde, Komünist rejime karşı çıkan toplum kesimleri tarafından gizlice ve düzensiz bir şekilde kutlandı. Gürcü ulusal hareketi 1980'lerin sonlarında ivme kazanırken kısa ömürlü Sovyet öncesi cumhuriyetle ilişkilendirilen semboller, Sovyetler Birliği'nden bağımsızlığı savunanlar için bir birlik mottosu haline geldi. Gürcistan'ın 9 Nisan 1991'deki bağımsızlık ilanından sonra, hükümet 26 Mayıs 1991'de Zviad Gamsahurdia'nın kazandığı Gürcistan'ın ilk cumhurbaşkanlığı seçimini yaptı. Gürcistan, ertesi yıl 26 Mayıs'ta Eduard Şevardnadze liderliğindeki yeni hükümetle tanıştı; Gamsahurdia, o yılın başlarında bir askeri darbeyle devrilmişti. 26 Mayıs 1992 kutlamasına Şevardnadze'nin eski ahbabı James Baker katıldı. Aynı gün, Tiflis sokaklarında Şevardnadze karşıtı ilk büyük gösterilerden birine de tanık olundu.

Şevardnadze yönetiminin büyük bölümünde, Bağımsızlık Günü sivil bir törendi. 1997'den beri hükümet mali güçlükleri gerekçe göstererek hiçbir askeri geçit töreni düzenlememiş idi. Şevardnadze'nin Gürcistan Cumhurbaşkanı olarak halefi Miheil Saakaşvili, 2004 yılında Gürcistan Silahlı Kuvvetleri'nin yeni teçhizatını sergilemek için bir fırsat olarak kullanılan askeri geçit törenleri düzenleme geleneğini geri getirdi. 26 Mayıs 2004, Gürcistan'da gelmiş geçmiş en büyük askeri geçit törenine sahne oldu.

Saakaşvili'nin ikinci cumhurbaşkanlığı döneminde, Bağımsızlık Günü kutlamaları siyasi istikrarsızlığın gölgesinde kaldı; 2008 ve 2009'da Tiflis'in merkezindeki büyük muhalefet mitingleri kutlamaların ölçeğini sınırladı ve 2011'de muhalefetin bir kısmının 26 Mayıs'ta yapılması planlanan askeri geçit törenini engelleme girişimi sırasında polisle yaşanan bir çatışma ölümlere yol açtı.

Gürcü Rüyası koalisyonunun 2012'de iktidara gelmesinin ardından, Bağımsızlık Günü kutlamalarının askeri kısmı, Gürcü askerlerin yemin törenleri ve halka açık askeri teknoloji sergilemeleriyle sınırlandırıldı.

26 Mayıs 1921 - Gürcistan'ın yeni Bolşevik hükümeti, Gürcistan'ın sovyetleşmesini kutlamak için Bağımsızlık Günü'nü kutladı ve devrilen Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'nin ulusal bayraklarının kutlamalar sırasında gösterilmesini yasakladı.

26 Mayıs 1991 - Gürcistan ilk cumhurbaşkanlığı seçimini yaptı. Ulusal Muhafız geçit töreni, Sovyet sonrası ilk resmi Bağımsızlık Günü kutlamasını gösterir.

26 Mayıs 1992 - James Baker, Bağımsızlık Günü'nün resmi kutlamalarına katılırken, Gürcü güvenlik güçleri devrik Başkan Gamsahurdia'nın destekçilerinin bir mitingini dağıttı.

26 Mayıs 2011 - Polis, bir muhalefet partisinin Bağımsızlık Günü askeri geçit töreninin yapıldığı yeri kapatma girişimlerini engelleyerek dört kişinin ölümüyle sonuçlandı.

26 Mayıs 2018 - Gürcistan, Birinci Gürcistan Cumhuriyeti'nin bağımsızlık ilanının 100. yıl dönümünü kutladı. Polonya, Slovakya, Letonya, Finlandiya, Ermenistan ve Avrupa Komisyonu başkanları da dahil olmak üzere 20'den fazla üst düzey delegasyon etkinliğe katılmak için geldi.

26 Mayıs 2021 - Gürcistan, bağımsızlığın yeniden tesis edilmesinin 30. yıl dönümünü kutladı. Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti başkomutanı Giorgi Kvinitadze'nin naaşı, 26 Mayıs'ta Tiflis'teki Mtatsminda Pantheon'a tam askeri törenle yeniden gömüldü.