Sultan Mehmed Camii

Sultan Mehmed Camii () veya Süleyman Ağa Camii, Yunanistan'ın Narda kentinde bulunan bir camiydi. Cami, 15. yüzyılda Osmanlı döneminde inşa edilmiş olup Narda'daki sekiz camiden biriydi. Camii, Narda Kalesi'nde yer almaktaydı.

Osmanlı döneminde Narda ve çevresinde Feyzullah Camii, Sultan Mehmed Camii, Sultan Bayazid Camii, Kılıç Bey Camii Tekke Camii, Bey Camii ile Faik Paşa Camii ve Rokka Camii olmak üzere sekiz cami bulunuyordu. Feyzullah ve Faik Paşa camileri günümüze kadar ayakta kalan iki isimdir.

Narda Metropoliti Serafim Ksenopulos'a göre caminin inşası, Faik Paşa Camii'nin inşa edildiğini duyunca yeni ve daha büyük bir caminin inşa edilip kendisine ithaf edilmesini isteyen Sultan II. Mehmed tarafından yaptırılmıştır. ancak sonuçtan memnun kalmayıp cami çalışmalarının durdurulmasını emretti. Cami Faik Paşa'nın hizmetkarı Süleyman Ağa tarafından tamamlanmıştır. Vigla ve Strongili köylerinin çevresindeki bazı araziler camiye aitti ve bunların işletilmesinden caminin geliri sağlanacaktı. Ksenopulos, caminin daha önceki bir Hristiyan kilisesinin üzerine inşa edildiğini ve bu kiliseden malzemelerin alındığını, bunun da caminin levhalarındaki Hıristiyan sembollerinin varlığından anlaşılabileceğini kaydetti.

Narda, 24 Haziran 1881'de Yunanistan Krallığı tarafından ilhak edildi. Bundan sonra, kasabanın yakın Osmanlı geçmişini hatırlatan ve özel kılan tüm unsurların ortadan kaldırılması amacıyla Narda'nın kentsel planı yavaş yavaş kasıtlı olarak yeniden şekillendirilmeye başlandı. Sultan Mehmed Camii'nin, kale içindeki sembolik konumu nedeniyle hedef alınan ve sonunda yıkılan ilk Osmanlı eserlerinden biri olduğu ileri sürülürken, Narda'nın Müslüman sakinlerinin kaçmasının ardından Osmanlı dönemine ait kalıntıların büyük çoğunluğunun çürümeye terk edildiği iddia edilmektedir.

Sultan Mehmed Camii, iki katlı olıp çatısı tuğla kaplı, minaresi rengarenk taşlarla süslüydü. Yapım tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte Faik Paşa Camii ile aynı tarihlerde yapıldığı ileri sürülmektedir. Narda Kalesi'in en yüksek noktasına kurulması, daha uzak mesafeden görülmesini sağlamaktaydı. Osmanlı binalarının en önemli konumlarda inşa edilmesi Narda'nın Hristiyan nüfusuna karşı bir güç işareti olarak kullanıldığından, yer tesadüfen seçilmedi. Kalenin içinde, caminin yanında bir zamanlar evler, kışlalar ve hapishaneler bulunurken, kapıda fakirlere bedava yemek sunan bir imaret bulunuyordu.

Caminin bilinen ilk tasvirlerinden biri, 15. yüzyılda Osmanlı yazarı Piri Reis tarafından Narda'yı kale camisi, Faik Paşa Camii ve Rokka Camii ile birlikte çizilmiştir. 1686 yılında Alman gravürcü ve yayıncı Jacob Enderlin, Narda'yı Sultan Mehmed Camii ile birlikte tasvir eden bir gravür yaptı. 1839'da Panayotis Zografos, Yannis Makriyannis'in liderliğinde Yunan İsyanı sırasında 1821'in sonlarında Narda Kuşatması'nı çekti. Zografos'un tablosu kaleyi, kasabanın yayılımını, ayrıca Sultan Mehmed, Sultan Beyazıt ve Kılıç Bey camilerini göstermektedir. En dikkat çekici tasvirlerden biri, 1851 yılında Narda'yı ziyaret eden İngiliz yazar ve sanatçı Edward Lear tarafından yapılmıştır. Lear, eserinde Narda'yı Saat Kulesi, camiler ve kaleyle birlikte resmetmiştir. Benzer bir gravür, 1854 yılının Nisan ayında kasabayı ziyaret eden İngiliz gravürcü Edmund Evans tarafından yapılmıştır.