Avrupa Birliği aday ülkelerinin pasaportları

Avrupa Birliği aday ülkeleri 1980'li yıllarda (diplomatik, hizmet ya da geçici pasaportlar hariç) umuma mahsus pasaportlarının tasarımlarını ve özelliklerini Avrupa Birliği'nin ortak güvenlik ve biyometri kurallarına uygun hale getirmeye başlamışlardır.

AB üye ülkeleri tarafından verilen pasaportların çoğunun tavsiye edilen ortak bir düzeni vardır. Rengin bordo olduğu kapakta "Avrupa Birliği" ifadesi ve pasaportun verildiği üye ülkenin adı yazılıdır.

Arka kapak sayfasının iç kısmı, pasaportu veren ülkenin dilinde, pasaportu veren kurum tarafından verilen tavsiyeler ya da ek bilgiler için ayrılmıştır.

Avrupa Birliği'nin genişlemesi yeni üye ülkelerin birliğe katılmasına bağlıdır. Bu süreç 1952'de Avrupa Birliği'nin öncüsü olarak kabul edilen Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu'nu kuran ilk altı üye ile başlamıştır. O dönemden bu yana üye sayısı Hırvatistan'ın 2013'te birliğe üye olmasıyla 28'e yükselmiştir.

Günümüzde üyelik müzakereleri birkaç ülke ile devam etmektedir. Genişleme süreci Avrupa bütünleşmesi olarak da adlandırılmaktadır. Bu terim ayrıca AB üye ülkeleri arasındaki ortak çalışmaların üye ülkelerin hükûmetlerinin ulusal kanunları AB normlarına uygun şekilde düzenlenmesi suretiyle güçlendirilmesi için de kullanılmaktadır.

Bir ülkenin Avrupa Birliği'ne üye olması için 1993'te Kopenhag'ta yapılan zirveden sonra Kopenhag kriterleri olarak da anılmaya başlanan ekonomik ve siyasi şartları sağlaması, hukukun üstünlüğüne, ve ilgili özgürlükler ile kurumlara saygı duyan stabil ve demokratik bir hükûmete sahip olması gerekmektedir. Maastricht Antlaşması'na göre, üye olan bütün ülkelerin ve Avrupa Parlamentosu'nun genişleme konusunda hemfikir olması gerekmektedir.

Avrupa Birliği'nin güncel genişleme planı Türkiye ve Batı Balkan ülkelerini kapsamaktadır. Türkiye'nin Avrupa Birliği ile uzun süreli bir başvuru süreci vardır fakat müzakerelerin uzun yıllar boyu sürmesi beklenmektedir. Avrupa Birliği, Batı Balkan ülkelerine Yugoslav Savaşları sonrasında söz konusu ülkeleri üyelik sürecine dahil etme konusunda güvence vermiştir. Batı Balkan ülkeleri arasında, ülkelerden ikisi tam üye olmuş, biri üyelik başvurusu yapmış ve diğer ülkeler ise üyelik öncesi imzalanması gerekli olan antlaşmaları imzalamıştır.

Ayrıca, Avrupa kıtasında, üyelik gayesi içinde olan ya da güncel dış politikasının değişmesi veya AB'nin söz konusu ülkeleri genişleme planına dahil ettiğine dair bir işaret vermesi durumunda potansiyel olarak üyelik başvurusunda bulunabilecek ülkeler de bulunmaktadır. Lakin, bu ülkeler, Balkanlar'daki karşılıklı tartışmalar ve Avrupa Birliği müktesebatının tam olarak uygulanmasının zorlukları gibi sebeplerle resmî olarak üyelik planında yer almamaktadır.

Günümüzde üyelik süreci, üyelik öncesi antlaşmadan üyelik öncesi son antlaşmasının yürürlüğe girmesine kadar, bir dizi resmî adımdan oluşmaktadır. Avrupa Komisyonu, bu sürece başkanlık etmektedir fakat esas müzakereler teknik olarak üye ülkeler ile aday ülke arasında yürütülmektedir.

Bir ülke üyelik için başvuru yapmadan önce genellikle ülkenin adaylık ve sonrasında üyeliğe hazırlanmasına yardımcı olması için bir ortaklık antlaşması imzalar. Pek çok ülke müzakerelere başlamak için bile gerekli kriterleri karşılamamaktadır ve bu yüzden sürece hazırlanmaları için pek çok yıla ihtiyaç duymaktadır. Ortaklık antlaşması ülkenin ilk adıma hazırlanmasına yardımcı olmaktadır.

Bir ülke resmî olarak üyelik için başvurduğunda Avrupa Konseyi, Avrupa Komisyonu'ndan söz konusu ülkenin müzakerelere hazır olup olmadığı hakkında bir görüş bildirmesini ister. Konsey, Komisyon'un görüşünü kabul ya da red edebilir (Konsey bu güne kadar yalnızca Komisyon'un Yunanistan'la müzakerelerin açılmasına karşı bildirdiği görüşü reddetmiştir).

Eğer Konsey müzakerelerin açılmasına karar verdiyse tarama süreci başlar. Komisyon ve aday ülke, aday ülkenin ve AB'nin kanunlarını inceler ve hangi farklılıkların var olduğunu saptar. Sonrasında, Konsey, yapıcı müzakerelerin yürütülebileceğine dair yeterli ve ortak bir alanın olduğuna kanaat getirirse, kanun başlıkları hakkında müzakerelerin açılmasını tavsiye eder. Müzakereler genellikle aday ülkenin, kendi kanunlarının ve yönetim kapasitesinin Avrupa Birliği normlarına uygun olduğuna ve Avrupa Birliği yönergesine tam olarak uyulduğuna dair ikna etmesi şeklinde geçmektedir.