Sebine Şıhlinskaya

Resim, video ve fotoğraf alanlarında çalışan ve erken modernist resimleriyle tanınan sanatçı, 1990'larda çağdaş sanata geçiş yaptı. Azerbaycan'da kavramsal sanatın öncülerindendir. Shıhlinskaya'nın çalışmaları, birey ve toplum arasındaki ilişkilerdeki güncel sorunları araştırmaktadır. Sebine Şıhlinskaya'nın küratörlüğünü yaptığı sanat projelerinde toplumsal konular yüksek önceliğe sahiptir.

Sebine Şıhlinskaya, 26 Nisan 1962'de Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de doğdu. Hayatını ve çalışmalarını hâlen Bakü'de sürdürmektedir. 1988'den beri Azerbaycan Sanatçılar Birliği, 1989'dan beri de Bakü Sanat Merkezi üyesidir. 2006 yılında Azerbaycan Cumhuriyeti Onur Sanatçısı unvanına layık görülmüştür. 2009 yılından itibaren de CIMAM (International Committee for Museums and Collections of Modern Art: Modern Sanat Koleksiyonları Uluslararası Komitesi) üyesidir.

Sebine Şıhlinskaya, 1977'den 1981'e kadar Bakü'deki Azimzade Devlet Güzel Sanatlar Koleji'nde resim eğitimi aldı. Mezun olduktan sonra (1981–1983) ve 'nde (1983–1988) eğitim aldı. 1983 yılından itibaren Azerbaycan'da ve yurt dışında sanat sergilerine katılmaya başladı.

1996 yılında Şıhlinskaya'nın önderliğinde bağımsız Sanat Grubu "Labirent" kuruldu. 1999–2005 döneminde "Labirent" grubunun da katılımıyla Azerbaycan'da bir dizi arazi sanatı projesine başladı.

2006 yılından itibaren, uluslararası "sanat hareketliliği" oluşumunun geliştirilmesine yoğun bir biçimde dahil olarak, dünyanın her yerindeki sanat evlerine ve forumlarına katılmaya başladı.

Şıhlinskaya, Sankt-Peterburg'daki Vera Muhina Güzel Sanatlar Enstitüsü'nde eğitim görürken anıtsal (geniş format) resim çalışmaları gerçekleştirdi. Ancak Şıhlinskaya, normatif ve propagandacı Sovyet tarzı ile olan anlaşmazlığı nedeniyle 1983 yılında diploma çalışmasını bıraktı ve Bakü'ye dönerek Azerbaycan Devlet Kültür ve Sanat Üniversitesi'nde "şövale resmi" eğitimine başladı. 1988'de, Sebine'nin pagan bayramı olan "Nevruz Bayramı" (bahar bayramı) konulu çalışması, - çıplak sembolik figürlerle - Sovyet ideolojisine bariz bir şekilde meydan okuduğu için hiçbir zaman gösterilmedi. Ancak Sebine, Nevruz teması üzerine resim yapmaya devam etti ve ardından bunlardan ikisi, Azerbaycan'daki modern sanat koleksiyonlarının bir parçası olarak Moskova'daki Tretyakov Devlet Galerisi tarafından satın alındı.

1990'ların başında, Demir Perde'nin dağılmasıyla Şıhlinskaya, "Nikolay Çavuşesku'nun ölümü" konulu çalışmasını Galerie L'Orangeraie'de (Saint-Paul-de-Vence, Fransa) sergileme ve satma olanağı buldu. 1990'ların sonlarında Sebine resimden, edebi metinleri grafik formlara ve görüntülere dönüştürdüğü çizimlere geçti. Buna paralel olarak arazi sanatı, enstalasyon ve video ile çeşitli deneyler yapmaya başladı. Sebine Şıhlinskaya ve bir grup Azerbaycanlı sanatçının galeri alanına bir labirent yerleştirdiği 1996'daki ilk denemesinin ardından, geleneksel resimden çağdaş sanata tam anlamıyla geçiş yaptı.

1999'da Sebine, katılımcı sanatçıların Abşeron yarımadasında bulunan nesneleri topladığı ve Bakü'nün çevresel çürümesine odaklanan enstalasyonlar oluşturduğu "Kayıp Cennet" (Paradise Lost) konulu bir projenin küratörlüğünü yaptı ve projeye katıldı. 2000 yılında, ateşe tapınmayla ilgili başka bir arazi sanatı projesinin bir parçası olarak Sebine, eski bir Zerdüşt tapınağına öykünerek ateşten yedi kapı yaptı. Sebine'nin son arazi sanatı projesi "Oil"de resim gereci olarak petrolü kullandı.

2006'dan beri Sebine, video sanatını kapsamlı bir şekilde araştırdı. Eski bir geleneksel Sufi yıkanma ve temizlik ritüelini anlatan ilk video enstalasyonu "Hamam" dünya çapında sergilendi. Şıhlinskaya 2007'de "Bolşevik Neriman Nerimanov Gemisi" adlı ikinci video projesinde, terk edilmiş bir Sovyet gemi enkazını filme aldı ve görsel imajı, Sovyet sonrası değişim ve stagnasyon konusunda sanatçılarla yapılan röportajlarla birleştirdi. Sonraki çalışmalarından biri olan "Tehlikeli Kırmızı", şiddete ve günlük yaşamdaki varlığına dair bir yorumdu. Enstalasyon olarak 2009-2012 yıllarında Gürcistan, Azerbaycan, Polonya, Norveç, Güney Kore, Fransa ve Hollanda'da sergilendi.

2011 yılında Sebine Şıhlinskaya şablon tekniğinde "Yorum yok" başlıklı yeni bir resim serisi gerçekleştirdi. Bu çalışma, modern bir toplumun sorunlarının eleştirisine yönelik, güçlü bir şekilde telaffuz edilen sosyal koruma üzerinedir.

Şıhlinskaya'nın eserleri birçok koleksiyon dahilinde sunulmaktadır: Tretyakov Devlet Galerisi, Rusya; Rusya Kültür Bakanlığı; Azerbaycan Kültür Bakanlığı; Bakü Modern Sanat Müzesi; Bakü'deki Kız Kulesi Galerisi, Yeni Galeri ve BP merkezi; İstanbul, Türkiye; Londra, Birleşik Krallık; Azerbaycan Uluslararası Bankası; Orta ve Doğu Avrupa Sanat Vakfı / Meda Mladek / Nahit Kabakçı koleksiyonu, Türkiye.

1993 yılından bu yana sanatçı, eğitimci ve küratör Sebine Şıhlinskaya, hem Azerbaycan'da hem de uluslararası mekânlarda 50'den fazla sergi ve proje düzenledi. Şıhliskaya, 1996 yılında Bakü'de "Labirent" projesini başlattı. Bu, Azerbaycan'da bir ay süren bir atölye çalışmasının ardından Azerbaycanlı sanatçıların bir grup enstalasyonu sonucunda ortaya çıkan ilk çağdaş sanat sergisiydi. Bu projenin başarısının ardından, Şıhlinskaya liderliğinde on iki katılımcı sanatçı Labirent Sanat Grubu'nu oluşturdu. 1999'da Sebine Şıhlinskaya, Labirent Sanat Grubu'ndan sanatçılarla Azerbaycan'daki ilk arazi sanatı projesinin küratörlüğünü yaptı. Bu arazi sanatı atölyesi, sempozyumu ve sergisi, Bakü şehri ve çevresindeki çevrenin durumuna ilişkin sanatçıların yorumu olan "Kayıp Cennet" (Paradise Lost) temasına adanmıştı. "Kayıp Cennet"i ikinci bir sempozyum izledi; 2000 yılında aynı katılımcıların Azerbaycan'ın dağlık alanlarının doğasında tesisler kurduğu "Bulunan Cennet" (Paradise Found) gerçekleştirildi. 2001 yılında Şıhlinskaya, eski Zerdüştçülük geleneğini yorumlayan "Ateş" konulu üçüncü ardışık arazi sanatı projesini düzenledi. 2004'teki bir sonraki arazi sanatı projesi olan "Nargin Adası" için Sebine Şıhlinskaya, terk edilmiş bir askerî adada Labirent üyeleriyle birlikte uluslararası bir sanatçı grubunun küratörlüğünü yaptı. Sanatçılar, resim, heykel ve enstalasyonları ile askeri enkaz ortamını kişisel sanat yorumlarının nesnelerine dönüştürdüler.

2005 yılında Sebine Şıhlinskaya, Azerbaycan'ın İkinci Uluslararası Çağdaş Sanat Bienali'nde "Alüminyum" çalışması kapsamında, Bakü'nün terk edilmiş petrol yataklarını boyayan ve şekillendiren Labirent Sanat Grubu üyelerinin halka açık bir performansının küratörlüğünü yaptı ve böylece petrolün doğasından sanat için yararlanmayı hedefledi.

Şıhlinskaya 2008'de, bir zamanlar Sovyet rejimi altında yaşayan halkların ve ulusların zihnindeki komünizm sonrası izler konusunda sanatçıların tartışmalarını içeren "SSCB - Remix" adlı bir grup sergisinin küratörlüğünü yaptı. Aynı yıl içinde, SSCB - Remix, Dresden Sanat Müzesi'nde, Şıhlinskaya'nın küratörlüğünü yaptığı başka bir grup sergisiyle birlikte sergilendi, ("Zamanın Adımları") Sovyet dönemindeki (hem toplumsal realist hem non-konformist) genç çağdaş sanatçılara kadar farklı nesillerden Azerbaycanlı sanatçıların sanat eserleri seçkisi oldu.

2009 yılında Sebine Şıhlinskaya, Bakü'de "Kız Kulesi" adlı bir toplumsal cinsiyet temalı uluslararası çağdaş sanat forumu gerçekleştirdi. 2010 yılında toplumsal cinsiyet konusunu işlemeye devam etti ve "İstanbul - Avrupa'nın Kültür Başkenti" çerçevelerinde İstanbul, Antrepo, Sanat Limanı'nda gösterilen uluslararası video sanat sergisi "Açıkça"nın küratörlüğünü yaptı.

2010 yılında Şıhlinskaya, Bakü'deki Çağdaş Sanat Merkezi'nde ve daha sonra Stavanger, Norveç'teki Tou Scene Sanat Merkezi'nde "SSCB-remix" adlı uluslararası karma sergi projesinin yeni versiyonunu sundu. 2011 yılında TRANSKAUKAZJA Uluslararası Festivali'nde, Italian Passage, Varşova, Polonya'da "SSCB-remix" projesini sundu.

Sebine Şıhlinskaya, 1996-2005 yılları arasında küratöryel faaliyetlerinin yanı sıra çeşitli kurumlarda bir dizi eğitici sanat projesi üstlendi. Bakü'de çocuklar için resim öğrenimi yapan Avrupa Lisesi ve TISA Azerbaycan Uluslararası Okulu'nu kurdu. Ayrıca savaş mültecileri, yetimler ve engelliler gibi savunmasız çocuklar için sanat terapisi kursları düzenledi.

Sebine Şıhlinskaya hem eğitim hem de küratöryel projelerinde Solomon Guggenheim Müzesi, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP), UNESCO, UNIFEM, Açık Toplum Enstitüsü, Apollonia Sanat Değişimleri, Azerbaycan Kültür ve Turizm Bakanlığı, Azerbaycan Gençlik ve Spor Bakanlığı, Azerbaycan Çağdaş Sanatlar Merkezi, Azerbaycan Sanatçılar Birliği, Azerbaycan Güzel Sanatlar Müzesi ve Azerbaycan'daki Fransız, İtalyan, Alman, Norveç ve Japon büyükelçilik misyonlarının kültürel temsilcilikleri gibi kuruluşlarla ortaklık kurdu.