Donbas Savaşı sırasında insani durum

Ukrayna'nın Donbas bölgesinde Ukrayna hükümetine bağlı güçler ile Rusya yanlısı ayrılıkçılar arasında Nisan 2014'te başlayan ve devam eden Rusya-Ukrayna Savaşı sırasında, birçok uluslararası kuruluş ve devlet, çatışma bölgesinde giderek kötüleşen insani duruma dikkat çekti.

Birleşmiş Milletler'in Mayıs 2014 tarihli bir raporu, Donetsk Halk Cumhuriyeti ve Lugansk Halk Cumhuriyeti'ne bağlı Rus ayrılıkçıların elindeki topraklarda insan haklarında "endişe verici bir bozulma" olduğunu söyledi. Ukrayna'daki BM İnsan Hakları İzleme Misyonu, cinayet, işkence ve adam kaçırma vakalarını belgeleyerek bölgede artan kanun dışı olayları bildirdi. İnsan Hakları İzleme Misyonu ayrıca gazetecilere ve uluslararası gözlemcilere yönelik tehditler, saldırılar ve kaçırılmaların yanı sıra Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü destekleyenlere yönelik şiddet ve saldırıları da bildirdi. İnsan Hakları İzleme Örgütü'nün bir raporu, "Ukrayna'nın doğusundaki Kiev karşıtı güçler, Ukrayna hükümetini desteklediğinden şüphelendikleri veya istenmeyen kişileri kaçırıyor, [onlara] saldırıyor ve [onları] taciz ediyor... Onları desteklemeyen herkesin susması veya gitmesi gerektiği mesajı veriliyor".

Uluslararası Af Örgütü gibi sivil toplum kuruluşları da bazı Ukraynalı gönüllü taburlarının davranışlarıyla ilgili endişelerini dile getirdi. Uluslararası Af Örgütü, taburların sık sık "dönek çeteler" gibi davrandıklarını ve işkence, adam kaçırma ve yargısız infazlara karıştıklarını söyledi.

Yine Mayıs 2014'te İnsan Hakları İzleme Misyonu'nun bir raporunda, BM İnsan Hakları Genel Sekreter Yardımcısı Ivan Šimonović, Rusya yanlısı tek taraflı bağımsızlıklarını ilan eden cumhuriyetlerde seçim görevlilerinin yasadışı olarak gözaltına alınması, kaçırılması ve tehdit edilmesi hakkında yazdı ve Balkanlar tarzı bir savaşın önlenmesi için acil eylem çağrısında bulundu. Ayrıca, bölgedeki sosyal hizmetlerin yetersizliği ve etkilenen bölgelerden insanların göç etmesi nedeniyle oluşacak insani kriz konusunda uyarıda bulundu. Ekim 2015'te Donetsk ve Lugansk Halk Cumhuriyeti, Sınır Tanımayan Doktorlar ve Dünya Gıda Programı gibi sivil toplum kuruluşlarının faaliyetlerini yasakladı. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği tarafından 3 Mart 2016'da yayımlanan bir raporda, ayrılıkçıların kontrolündeki bölgelerde yaşayan insanların "hukukun üstünlüğünün tamamen yok olduğu, keyfi gözaltı emirlerinin, işkence ve tecritin olduğu" bir ortamda "gerçek düzeltme mekanizmalarına erişimleri olmadan" yaşadıkları belirtildi. Buna ek olarak, raporda "ortadan kaybolmalar, keyfi ve kimseyle görüştürülmeden gözaltı ve işkence ve kötü muamele dahil olmak üzere Ukrayna kolluk kuvvetleri tarafından cezasız bir şekilde işlenen ihlal iddialarına" da dikkat çekildi.

Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu'na (UNICEF) göre, "Doğu Ukrayna'daki Donetsk Oblastı'ndaki çocuklara yönelik psikososyal bir değerlendirmenin sonuçları son derece rahatsız edici... ve 7-18 yaşındaki tüm çocukların yaklaşık yarısının doğrudan olumsuz etkilere veya mevcut kriz sırasında tehdit edici olaylara maruz kaldığını gösteriyor." AGİT gözlemcileri, Zaporijya'daki Donetsk şehrinden gelen mültecilerle görüştü. Erkeklerin şehri terk etmelerine "genellikle izin verilmediğini", bunun yerine sözde "Donetsk Halk Cumhuriyeti'nin silahlı kuvvetleri"ne zorla kaydolduklarını veya siper kazmak zorunda kaldıklarını söylediler.

Haziran 2015 itibarıyla çatışma, ülke içinde 1,3 milyon kişinin yerinden olmasına sebep olmuştu. OHCHR'ye göre bu sayı Mart 2016'nın başlarında 1,6 milyon kişiye ulaştı. Aralık 2022 itibarıyla yerinden edilmiş kişilerin toplam sayısı 5,9 milyona yükseldi.