Franz Mayer Müzesi

Franz Mayer Müzesi (), Meksiko'da bulunan bir müze. 1986'da açılmış yapı, Latin Amerika'nın en büyük dekoratif sanatlar koleksiyonuna ev sahipliği yapmaktadır. Koleksiyon, hayatının elli yılı aşan büyük bir bölümünde güzel sanat eserleri, kitaplar, mobilyalar, seramikler, kumaşlar ve daha birçok farklı türde dekoratif unsurlar toplayan, borsacı-finans uzmanı Franz Mayer tarafından bir araya getirilmiştir. Asya ve Avrupa'dan çok sayıda eser olsa da, koleksiyonun en büyük bölümünü Meksika'nın kendisine dair 15. yüzyıldan 20. yüzyıla kadar tarihlenen parçalar oluşturur. Koleksiyonda tekstil ürünleri ve Talavera çömlekleri gibi birçok güzel el sanatları ögesi vardır. Bu tür eserler birçokları tarafından korunmaya değer görülmediğinden kaybolduğu için, koleksiyondaki parçalar önem kazanmaktadır.

Müze, Meksiko'nun tarihi şehir merkezinde, eski San Juan de Dios manastırı ve hastanesinde bulunur. 18. yüzyılda yapılmış bina, müze yapılmak üzere rehabilite edilmiştir. Müzede Mayer koleksiyonunun sergilenmesi dışında, yeni eser katılımı sağlanmakta, atölye çalışmaları ve geçici sergilere ev sahipliği yapılmaktadır. Ayrıca orta avluda bir kafe bulunur.

Müze, Franz Mayer tarafından ömrünün elli yılı aşan döneminde toplanmış büyük sanat eserleri ve çeşitli diğer objeler koleksiyonuna ev sahipliği yapması için kurulmuştur ve bu amaçla çalışmaya devam etmektedir. Mayer 1975'teki ölümü öncesinde Meksika Bankası ile Franz Mayer Kültürel Vesayeti adıyla bir vakıf fonu oluşturdu. Ancak müze, ölümünden on bir yıl sonraya, 1986'ya kadar açılamadı. Müze, vakıfa bağışlanan eski bir manastır ve hastane binasında hizmete girdi.

Müzedeki sabit sergiler hâlen Mayer'in ediğindiği eserlere dayanmaktadır ama kurumdaki araştımacılar yeni alımlar için çalışmaya devam etmektedir. Müzeye kazandırılan en son parçalardan biri Guatemala'dan bir gümüş kafatasıdır. Koleksiyonun sadece çeyreğini biraz aşan bir kısmı, müzeden aynı anda sergilenebilmekte, kalan kısım genellikle diğer müzelere geçici olarak gönderilmektedir. Müze, ikinci bir binaya genişleme ve ülkenin diğer şehirlerinde yerlere sahip olmayı planlamaktadır.

Müze, çağdaş tasarıma olan etkilerini görmek için geçmiş yüzyıllara ait dekoratif sanatları incelemektedir. Kurumun, koleksiyondaki parçaları incelemek ve yeni tasarım ve eserlerin sergilenebilmesini sağlamak amacıyla, modern sermaik ve gümüş sanatçılarıyla ortak çalışmaları vardır. Müzede rehberli turlar, kurslar, konferanslar, konserler ve diğer performans sanatları, çocuk atöyle çalışmaları ve üyelere özel aktiviteler sunulmaktadır. Ayrıca orta avludaki bahçe içinde kurulmuş bir kafe bulunur.

Müze sıklıkla sanat eserleri ve diğer koleksiyonları geçici serigilerine ev sahipliği yapmaktadır. Yakın dönemli bu tür sergilerden biri, mühendis Salvador Vélez García'nın restore ettiği yaklaşık yetmiş erken 20. yüzyıl pikap ve diğer ses reprodüksiyon makinesinden seçkilerdi. Müze, 2011'deki 25. kuruluş yıldönümünde, koleksiyonun tarihine ithaf edien “Susurros” (Söylentiler) adlı bir geçici sergi açmıştı. Müzenin genel müdürü Héctor Rivero Borrell'dir.

Müze binası Plaza de la Santa Veracruz içinde, Museo Nacional de la Estampa'nın yanındadır. Yapı ilk olarak un değirmeni olarak inşa edilmiş, ardından ise yaklaşık dört yüz yıl hastane olarak kullanılmıştır. Hastane 1582'de, Real y Pontificia Universidad de México'dan mezun olan ilk tıp doktoru olan Dr. Pedro Lopez tarafından kurulmuştur. Yeni İspanya'nın hemen hemen tüm sosyal sınıflarından insana hizmet veren kurum, Muhtaçlar Hastanesi olarak anılmıştır. Hastanenin kilisesi Müneccimler'e ithaf edilmiştir. Hastane önce Lopez ailesi tarafından, daha sonra Dominikanlar, 1604'ten itibaren ise Fatebenefratelli tarafından yönetilmiştir. Mevcut yapı 18. yüzyılın büyük bölümü boyunca inşa edilmiş ve ardından birçok uyarlama ve yeniden yapım yaşamıştır. Kompleks 1620'de hastane, kilise ve manastır olarak düzenlenmiştir. Kilisenin ana altar panosu 1650'de açılmış, klinikler ise 1672 yılında tamamlanmıştır. Tarikat 1766'daki yangın ve 1800'deki depremin de yaşandığı iki yüzyıllık dönem boyunca hastaneyi idare etmiş ve 1821'de Meksika'nın bağımsızlığının ardından buradan çıkarılmıştır. Ardından farklı gruplar tarafından çalışmalar yürütülmüş, 1865'te tekrar hasta kabul etmeye başlamış, 1875'te Kamu Yararı Ofisi tarafından devralınarak Morelos Hastanesi adıyla hizmet vermeye devam etmiştir. 1960'lara kadar değişik isimlerle yine hastane olarak kullanılan yapıda, Meksiko Olimpiyat Oyunları sırasında el işi ürünler sergilenmiştir. 1970'ler boyunca da harap bir hâlde olsa da bu işlevini sürdürmüştür.

1980'lerde yapıyı müzeye çevirme fikri ortaya çıkmıştır. İnsan Yerleşimleri ve Kamu Çalışmaları Bakanlığı, binanın Meksika Bankası tarafından yönetilen Franz Mayer Kültürel Vesayeti fonunun kullanımına verilmesine, bir müze kurulması amacıyla onay vermiştir. Böylece Franz Mayer Müzesi 1986'da açılmıştır. Müze, eski hastaneyi ve manastırın bir yemek salonu, bir depo odası ile koloni dönemi görüntüsüne restore edilmiş bir şapelini kullanmaktadır.

Latin Amerika'nın en büyük dekoratif sanatlar koleksiyonu olan Franz Mayer Müzesi koleksiyonu, çok büyük oranda Franz Mayer'in kendisi tarafından elli yılı aşkın bir sürede bir araya getirilmiştir. Müze 9.500 parça sanat eseri, 1.400 seramik ve 10.000 kitaba sahiptir; müze yerleşkesi, bu eserlerin ancak %28'ini aynı anda sergilemeye imkân vermektedir. Koleksiyon gümüş işleri, seramikler, mobilyalar, tekstil ürünleri, güzel sanat objeleri ve Hispanik dönem öncesi tüy işi, vernik, fildişi, kabuk, cam ile emaye dekorasyonlar içermektedir; büyük kısmı 16.-19. yüzyıllara ait bu eserlerin, yapım yeri, malzemesi ve stili bakımından farklılıklar göstermektedir. Parçaların çoğu sıkça kullanılan ancak aynı zamanda çok güzel el yapımı ürünler olan nesnelerdir. Bir kısım eser Asya ve Avrupa'dan gelse de, Mayer parçaların büyük bölümünü Meksiko, Puebla ve Guanajuato'dan toplamıştır. Mayer'in biriktirdiği eserlerin birçoğu, genellikle saklanmaya değer görülmediğinden yitip gitmesi muhtemel günlük hayat unsurlarıdır.

Müzedeki mobilyalar çeşitlilik bakımından Meksika'nın en zengin koleksiyonlarındandır. Müzede 16.-20. yüzyıl dönemine ait 710 tane mobilya vardır. Çok önemli kısmı Meksika'nın koloni döneminden kalsa da, Asya ve Avrupa'dan parçalar da mevcuttur.

Gümüş koleksiyonu 15. yüzıldan 19. yüzyıla kadar uzanan 1300'e çok yakın sayıda eserle, ülkedeki benzerleri arasında en ön sıralarda yer alır. Eserler kabartma, yontma, kazıma ve telkari işleri yanında, değerli ve yarı değerli taşlarla süslemeler ve emaye ile altın karışımları içermektedir. Birçok nesne Katolik ayinleri ile ilgilidir; bunlar arasında buhurdanlar, kadehler, lambalar, şamdanlar, kiboryumlar, haçlar ve mişkanlar sayılabilir. Bunun yanında dini manası olmayan altın sigara kutuları, çatal-bıçaklar ve tepsiler gibi nesneler de bulunur.

15. ve 20. yüzyıllar arasından 260 parçadan oluşan tekstil ürünleri koleksiyonu da, ülkenin çeşitlilik açısından en önemli derlemelerinden biridir. Mevcut koleksiyonun çok önemli bir kısmı son dönemde yeni edinilen eserlerden oluşmaktadır ancak yine de koleksiyonun başlangıcını Mayer'in topladığı rebozolar, Saltillo'dan battaniyeler, Flaman duvar kilimleri, Manila'dan şallar, elbiseler ve ayin giysileri yapmıştır. Meksika tekstilleri koloni dönemine ait hem basit dokuma tezgahı, hem de Avrupai pedallı tezgah ürünlerini barındırır. Altın ve gümüş gibi iplikler kullanlılarak yapılmış işlemeler mevcuttur. Kilimlerin birçoğu İspanya'dan ve Avrupa'nın diğer kesimlerinden gelse de oryantal motifli ürünlerdir.

Müze Avrupa'dan ve Meksika'dan tabloların birlikte sergilendiği ender yerlerdendir. Avrupalı eserlerin tarihi 14. yüzyıla kadar ulaşmaktadır. Eserleri sergilenen İspanyol ressamlardan bazıları José de Ribera “El Españoleto”, Francisco de Zurbarán ve Ignacio Zuloaga'dur. İtalyan sanatı Lorenzo Lotto ve Alessandro Allori'nin çalışmalarıyla temsil edilmektedir. Kuzey Avrupalı ressamlardan ise Jacob Grimmer ve Bartholomeus Bruyn bulunur. Çoğu koloni dönemine ait olan Meksika eserlerinde imzası bulunan bazı isimler ise Juan Correa, Miguel Cabrera, Juan ve Nicolás Rodríguez Juárez'tir. Çalışmaların neredeyse hepsi dini temalıdır; 18. yüzyıldan birkaç portre bulunur. Koloni sonrası dönemden ise José María Velasco'ya ait bir manzara ve Diego Rivera'nın ilk çalışmalarından biri sergilenmektedir.

1920'lerde Puebla'dan Talavera çömleği toplamaya başlayan Mayer, bu işe soyunan ilk isimlerden biri olmuştu. Puebla'da yerel halkın elindeki tüm "eski şeyleri" satın aldığı için halk onun biraz deli olduğu düşünmüştü. Mayer Müzesi açıldığında 17. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar olan döneme ait 726 parça ve 20. yüzyıldan Enrique Luis Ventosa bazı çalışmaları olmak üzere dünyanın en büyük Talavera koleksiyonuna sahipti.

Müze kompleksinin önemli bölümlerinden biri, ilk müze müdürünün adını taşıyan, Rogerio Casas-Alatriste H. Kütüphanesi'dir. Kütüphane, büyük bölümü Mayer'in ilgi duyduğu veya topladığı parçları araştırmak için alınmış olan Mayer'in kitap koleksiyonuna ithaf edilmiştir. Manastır bölümünde bulunan kütüphane, 800 farklı Don Kişot basımını ve 1493 tarihli Nürnberg Kroniği'nin de dahil olduğu 14.000'den fazla eseri barındırır. Kütphanenin içi kitapların korunması için sedirden yapılmış raflı klasik bir tasarıma sahiptir. Ahşap zemin ile teraryum ve şamdanlar Mayer'in kendi evine benzer olarak yapılmıştır.

2004 yılında, antropolog Ruth D. Lechuga kendi şahsi sanat eseri ve kişisel eşyalar koleksiyonunu müzeye bağışlamıştır. Koleksiyon 14.000'in üzerinde eser, 5.000 kitap ve dergi ile Lechuga'nın, ailesininin Nazilerin Avusturya'yı ilhakından kaçışından, Meksika yerlilerini araştırmaya adanmış yıllarına kadar uzanan hayatını kaydeden 1.000 kişisel eşyasından oluşmuştur. Antropologlar Marta Turok ve Margarita de Orellana çeşitli sergilerde yer alan koleksiyonun yöneticileridir. 2016'da müzenin bodrum kısmında, Ruth D. Lechuga Popüler Sanat Araştırmaları Merkezi () açılmıştır.

Franz Mayer-Traumann 1882'de Almanya'nın Mannheim kentinde doğdu. 1905'te Meksika'ya geldi. Meksika Devrimi sırasında ülkeden ayrılan Mayer, 1913'te kalıcı olarak geri döndü. Aynı yıl María Antonieta de la Macorra ile evlendi ancak eşi kısa bir süre sonra hayatını kaybetti. Bir daha hiç evlenmeyen Mayer'in çocuğu da olmadı. Daha çok borsalarda ver diğer finansal hizmetlerde çalışan Mayer çok başarılı bir iş adamıydı. 1933'te Meksika vatandaşlığı kazandı.

Mayer'in fotoğrafçılık ile Meksika içinde ve dışında seyahat gibi çeşitli hobileri vardı. Fotoğraf konusunda Hugo Brehme'yi beğenirdi; onun bazı fotoğraflarını toplamıştı. Ancak Mayer adını en çok, ilk olarak 1953'te antikacı Gonzalo Obregón adına kaydedilen, Lomas de Chapultepec bölgesindeki evini dolduran dekoratif sanat koleksiyonu ile duyurdu. Tekstil ürünlerini ilk olarak 1905'te edinmeye başlamıştı; genellikle Meksika ürümleri alıp, Avrupa'daki ailesi ve arkadaşlarına hediye olarak gönderirdi. Mayer bir koleksiyoner olarak 10.000'den fazla sanat eseri ve yine buna yakın sayıda kitap biriktirdi. 1933'te farklı açık artırmacılardan güzel sanatlar çalışmaları almaya başladı; bu yerlerin açık artırma katalogları müzededir. Mayer'in aldığı veya ilgilendiği parçalar hakkında uzmanlarına bilgi almak için yazdığı mektuplar da müze koleksiyonundadır. Sanat eserlerini kitaplar izlemişti. Bunlar arasında birçok Don Kişot basımı da vardı. 1943'te Talavera seramikleri almaya başladı. Mayer'in orkide, kaktüs ve açelyalardan oluşan Felipe Juárez adlı bir bahçıvanın ilgilendiği bir grup bitkisi de vardı.

Mayer 1963'te koleksiyonunu bağışlayacağı bir müze kurulması amacıyla bir vakıf fonu oluşturmaya karar verdi. Meksika Bankası fonun yöneticisi olarak belirlendi. Mayer'in 1975'teki ölümünün ardından bağış gerçekleşti ve 1986'da da koleksiyonunun sergileneceği müze fikri hayata geçirildi.