Dmitri Şostakoviç

Dmitri Dmitriyeviç Şostakoviç (, 25 Eylül 1906, Sankt-Peterburg – 9 Ağustos 1975, Moskova), Rus besteci. SSCB Yüksek Sovyet Milletvekili, Lenin Nişanı sahibidir. Besteci ve piyanist olmasının yanı sıra film müziği ve caz da dahil olmak üzere pek çok türde eserler verdi. 20. yüzyılın en büyük bestecilerinden biri olarak kabul edilir.

Şostakoviç, Sovyet mareşali Mihail Tuhaçevski'nin himayesinde ün kazandı. RSFSC Yüksek Sovyeti'nde (1947) ve Sovyetler Birliği Yüksek Sovyeti'nde (1962'den ölümüne kadar) görev yaptı.

Çalışmalarında çeşitli müzik tekniklerini bir araya getirerek hibrit bir ses geliştiren Şostakoviç, Igor Stravinsky'nin öncülediği neoklasik tarzdan ve Gustav Mahler'in geç romantizminden de büyük ölçüde etkilenmiştir. Eserlerinin büyük çoğunluğunda keskin kontrastlar göze çarpmaktadır.

25 Eylül 1906'da Saint Petersburg, Rus İmparatorluğu'nda Podolskaya Caddesi'nde doğan Shostakovich, Dmitri Boleslavovich Shostakovich ve Sofiya Vasilievna Kokoulina'nın üç çocuğundan ikincisiydi. Shostakovich'in ataları Sibirya'lıydı ama baba tarafından büyükbabası Bolesław Szostakowicz Polonyalı Roma Katolik kökenliydi, aile köklerinin izi bugünkü Belarus'taki Vileyka kasaba bölgesine kadar gider.

1863-64 Ocak Ayaklanması sırasında Polonyalı bir devrimci olan Szostakowicz, Dmitry Karakozov'un Çar II. Aleksandr'a yönelik suikast girişimini izleyen sıkı önlemlerinde 1866'da Narym'e sürgüne gönderildi. Szostakowicz, sürgün süresi sona erdiğinde Sibirya'da kalmaya karar verdi. Sonunda İrkutsk'ta başarılı bir bankacı oldu ve geniş bir aile yetiştirdi. Bestecinin babası olan oğlu Dmitri Boleslavoviç Şostakoviç, 1875'te Narym'de sürgünde doğdu ve Saint Petersburg Üniversitesi'nde fizik ve matematik okudu, 1899'da mezun oldu. Daha sonra Saint Petersburg'daki Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosunda Dmitri Mendeleyev'in yanında mühendis olarak çalışmaya başladı. Babası Dmitri Boleslavoviç Şostakoviç, ünlü bir kimyacıydı. 1903'te başka bir başkent Sibirya göçmeni Sofiya Vasilievna Kokoulina ile Sibiryalı bir Rus'un altı çocuğundan biri ile evlendi. Annesi Sofya Vasilyeva ise bir piyanistti.

Oğulları Dmitri Dmitriyevich Shostakovich, dokuz yaşında annesiyle piyano derslerine başladıktan sonra müziğe yetenekli olduğunu gösterdi. Birkaç kez, annesinin bir önceki derste ne çaldığını hatırlama konusunda olağanüstü bir yetenek sergiledi ve önüne yerleştirilmiş farklı müzikleri okuyormuş gibi yaparken önceki dersin müziğini çalma "eylemine kapılırdı".

Shostakovich podyumda durdu, saçı ve ceketinin manşetleriyle oynadı, hazır enstrümanlarla sessiz gençlere baktı ve sopayı kaldırdı. ... Orkestrayı ne durdurdu ne de bir açıklama yaptı; tüm dikkatini, hareketlerinde çok net bir şekilde sergilenen tempo ve dinamik yönlerine odakladı. Girişteki "Adagio molto" ile ilk tema olan "Allegro con brio" arasındaki zıtlıklar, akorların vuruş vurguları (üflemeli çalgılar, Fransız kornoları, pizzicato yaylılar) ile girişteki anlık uzatılan piyano arasındaki zıtlıklar gibi onları takip etmek oldukça çarpıcıydı. İlk konunun kalıbına verilen karakter, hatırlıyorum, hem güçlü bir çaba hem de hafiflik vardı; bas bölümünde, şefkatle işlenmiş artikülasyonun vurgulanmış bir esnekliği vardı. ... Bu tür anlar ... bir parçanın karakterinin sezgisel olarak rafine şekilde anlaşılmasından ve parçanın içine gömülü müzikal imge unsurlarından doğan doğaçlama bir düzenin keşifleriydi. Ve oyuncular bundan keyif aldı.

1922 yılının başlarında babası kötü beslenmeden dolayı zatüreden öldü. Sofya Vasilevna üç çocuğu ile ortada kaldı. Ancak eğitimine Aleksandr Glazunov'un desteğiyle devam etti. Piyanolarını sattılar fakat yeterli olmadığı için ablası Marya ile birlikte çalışmaya başladı. İlk işi bir sinemada piyano çalmaktı. Bu besteci kimliğine büyük katkı sağladı ve doğaçlama yeteneğini geliştirmiş oldu. Bu zaman zarfında vereme yakalandı, on yıl süreyle bu hastalığın etkisinde kaldı.

20 Mart 1925'te, Şostakoviç'in müziği ilk kez Moskova'da, arkadaşı Vissarion Shebalin eserlerinin de yer aldığı bir programda çalındı. Bestecinin hayal kırıklığına uğramasına rağmen, oradaki eleştirmenler ve halk müziğini soğuk karşıladı. Moskova ziyareti sırasında, Mikhail Kvadri onu Mihail Tuhaçevski ile tanıştırdı, o da bestecinin kalacak yer bulmasına ve orada çalışmasına yardımcı oldu ve "çok şık bir otomobille" onu konsere götürmesi için bir şoför gönderdi.

Shostakovich'in müzikal atılımı, 19 yaşında mezuniyet eseri olarak yazdığı Birinci Senfoni'ydi. Başlangıçta Shostakovich, konservatuvar orkestrasıyla özel olarak icra etmeyi arzuladı ve scherzo'yu kendisi yönetmeye hazırlandı. 1925'in sonlarında Malko, Steinberg ve Shostakovich'in arkadaşı Boleslav Yavorski senfoniyi dikkatine sunduktan sonra prömiyerini Leningrad Filarmoni Orkestrası ile yürütmeyi kabul etti. 12 Mayıs 1926'da Malko senfoninin prömiyerini yaptı; seyirci bunu coşkuyla karşıladı ve scherzo'nun bir tekrarını talep etti. Bundan sonra Shostakovich, senfonik çıkış tarihini düzenli olarak kutladı.

1936 Şostakoviç'in gözden düştüğü bir zamandı. O yıl Pravda gazetesinde kendisine bir dizi suçlamalarda bulunuldu. Bunlardan en önemlisi Stalin emriyle hazırlanıldığı düşünülen Müzik yerine karmaşa başlıklı makaleydi. Bu makalede Mtysenkli Lady Macbeth ağır olarak eleştiriliyor ve müziği "Kaba ve ilkel" olarak tanımlanıyordu. Bu olaylar sonunda maaşının bir kısmı düşürüldü.

Büyük Terör yılları olan 1937'de mimlendi, birçok arkadaşı ve akrabası hapsedildi veya öldürüldü. Bu dönemde onun tek tesellisi oğlu Maxim'den 2 yıl sonra, 1936'da doğan kızı Galina oldu. Bütün bu suçlamalara cevabını 1937 yılında yaptığı beşinci senfoni ile verdi. İlk eserleri arasında sayılan bu senfoni muhafazakâr bir türdü.