Rusya demografisi

Yüzölçümü bakımından dünyanın en büyük ülkesi olan Rusya'nın nüfusu 2021 nüfus sayımına göre 147,2 milyon, Kırım ve Sivastopol hariç tutulduğunda 144,7 milyon, 2010 nüfus sayımında 142,8 milyondu. Avrupa'nın en kalabalık ülkesi ve dünyanın dokuzuncu en kalabalık ülkesi olup, nüfus yoğunluğu kilometre kare başına 8,5 kişidir (22 kişi/metrekare). 2020 itibariyle Rusya'da doğumda beklenen genel yaşam süresi 71,54 yıldır (erkekler için 66,49 yıl ve kadınlar için 76,43 yıl).

1992'den 2012'ye kadar ve 2016'dan bu yana, Rusya'nın ölüm oranı, doğum oranını aşmış ve bu durum analistler tarafından demografik kriz olarak adlandırılmıştır. Sonuç olarak, ülke yaşlanan bir nüfusa sahiptir ve ülkenin medyan yaşı 40,3'tür. 2009 yılında, Rusya son on beş yıldır ilk kez yıllık nüfus artışı kaydetmiştir; 2010'ların ortalarında, Rusya azalan ölüm oranları, artan doğum oranları ve artan göç nedeniyle artan nüfus artışı görmüştür. Bununla birlikte, 2020'den bu yana, COVID-19 salgını kaynaklı aşırı ölümler nedeniyle, Rusya'nın nüfusu kaydedilen tarihteki en büyük barış zamanı düşüşünü yaşadı. 2020 yılında Rusya genelinde toplam doğurganlık oranı'nın kadın başına 1,5 çocuk olacağı tahmin edilmektedir, bu oran 2,1 olan ikame oranının altında ve yaklaşık olarak Avrupa ortalamasına eşittir.

Rusya çok uluslu bir devlettir, ülke genelinde 193 etnik gruba ev sahipliği yapmaktadır. 2021 Nüfus Sayımında nüfusun yaklaşık %81'i etnik Rus, %19'u etnik azınlıklardan oluşmaktaydı. Birleşmiş Milletler'e göre, Rusya'nın göçmen nüfusu nüfusu 11,6 milyonu aşarak dünyanın en büyük üçüncü göçmen nüfusudur; bu nüfusun çoğu diğer eski-Sovyet devletlerinden gelmektedir.

1993 ve 2008 yılları arasında ülke nüfusunda 148 milyondan 143 milyona büyük bir düşüş yaşanmıştır. 1987'de 2,5 milyon olan yıllık doğum sayısında %50'lik büyük bir düşüş yaşandı. 1987'de 5 milyon olan doğum sayısı 1997'den bu yana 1,2 milyona düşmüştür, ancak mevcut 1,58 doğurganlık oranı hala 1990'lardakinden daha yüksektir.

2022'nin başında, Ocak ve Mart ayları arasında 320.400 bebek doğmuştur; bu sayı Ocak-Mart 2021'e göre 16.600 daha azdır. Doğumların iki katı kadar ölüm gerçekleşti, ölümler 584.700 kişiydi. Doğum oranı 100.000 kişi başına 8,9 yeni bebekti, bu 2000 yılından bu yana görülen en düşük kaba doğum oranıydı.

Rusya, 2021 yılında kadın başına 1,58 çocuk ile dünyadaki en düşük doğurganlık oranlarından birine sahiptir ve nüfusunu korumak için ulaşılması gereken sayı olan kadın başına 2,1 çocuğun altındadır. On yıllardır düşük doğurganlıklarının bir sonucu olarak, Rus nüfusu ortalama 40,3 yaş ile dünyanın en yaşlı nüfuslarından biridir.

Bu bölümde Rusya Federasyonu için verilen tüm rakamlara Ukrayna'nın Kherson, Zaporizhzhia, Donetsk ve Luhansk bölgeleri dahil değildir, Rusya'nın Eylül 2022'de ilhak ettiği Donetsk, Kherson, Luhansk ve Zaporizhzhia oblastları ve şu anda kısmen Rus askeri kontrolü altındadır. Bu ilhak uluslararası alanda sadece Kuzey Kore tarafından tanınmaktadır.

2006 yılında, ülkenin demografik düşüşünü telafi etmek amacıyla Rus hükümeti göçmenlik yasalarını basitleştirmeye başladı. Nisan 2014'te yürürlüğe giren ve eski Sovyet cumhuriyetlerinden gelen uygun vatandaşların Rus vatandaşlığı almasına izin veren yeni vatandaşlık kuralları, bu ülkelerin Rusça konuşan sakinleri (yani Ruslar, Almanlar, Belaruslular ve Ukraynalılar) arasında büyük ilgi gördü.

Rusya'da eski Sovyet devletlerinden gelen dört milyon belgesiz göçmen olduğu tahmin edilmektedir. 2012 yılında, Rusya Federal Güvenlik Servisi'nin Sınır Servisi, Orta Doğu ve Güneydoğu Asya'dan belgesiz göçte bir artış olduğunu belirtmiştir (Bunların Geçici Sözleşmeli Göçmenler olduğunu dikkate alın) 2012 yılında yapılan yasal değişiklikler uyarınca, yakalanan belgesiz göçmenlerin ülkeye yeniden girişleri 10 yıl boyunca yasaklanacaktır.

SSCB'nin dağılmasından bu yana göçmenlerin çoğu Ukrayna, Özbekistan, Tacikistan, Azerbaycan, Ermenistan, Kırgızistan, Moldova, Kazakistan, Türkmenistan, Belarus, Çin'in yoksul bölgelerinden ve Vietnam ve Laos'tan gelmiştir.

Rusya'daki geçici göçmen işçiler yaklaşık 7 milyon kişiden oluşmaktadır, geçici işçilerin çoğu Orta Asya (çoğunlukla Özbekistan, Tacikistan ve Kırgızistan), Güney Kafkasya (çoğunlukla Ermenistan ve Azerbaycan), Doğu Asya (çoğunlukla Çin'in yoksul bölgelerinden, Vietnam ve Laos'tan) gelmektedir. Çoğu inşaat, temizlik ve ev işlerinde çalışmaktadır. Ağırlıklı olarak Moskova, Soçi ve Blagoveshchensk gibi şehirlerde yaşamaktadırlar. Moskova Belediye Başkanı, Moskova'nın işçi göçmenler olmadan yapamayacağını söyledi. İşçi göçmenlerin akıcı Rusça konuşmalarını, Rus tarihini ve yasalarını bilmelerini gerektiren yeni yasalar yürürlüktedir. Rusya Federasyonu'ndaki Rus Muhalefeti ve Rus nüfusunun çoğu işçi göçüne karşı çıkıyor. İşçi göçü nefreti o kadar şiddetli bir hal almıştır ki Rus milliyetçiliğinin yükselmesine ve Yasadışı Göçe Karşı Hareket gibi grupların ortaya çıkmasına neden olmuştur.

2022 Rusya'nın Ukrayna'yı işgali, önemli ölçüde göç'e yol açmıştır. 2022 Mart ayı ortasına kadar 300.000'den fazla Rus vatandaşı ve sakininin Rusya'yı terk ettiği tahmin edilmektedir, Ağustos 2022 sonuna kadar en az 500.000, ve Ekim ayı başına kadar 400.000 kişi daha. Toplam Sığınma hakkı/siyasi mülteci, ekonomik göçmenler ve vicdani retçilerin sayısının 900.000'den fazla olduğu düşünülmektedir. İşgale karşı çıktıkları için cezai kovuşturmadan kaçmanın ve Devlet Başkanı Vladimir Putin'in 21 Eylül 2022'de kısmi seferberlik ilanından sonra askere alınma korkusunun yanı sıra, kaçanlar savaşa katılmama, savaşın yararsızlığı ve acımasızlığı, Ukrayna'ya sempati, Ukrayna ile savaşın siyasi kökenlerine katılmama, öldürmeyi reddetme ve Rusya'nın artık aileleri için bir yer olmadığı değerlendirmesi gibi nedenleri dile getirdiler.

Rusya, işgal veya ilhak ettiği bölgelerdeki insanları pasaportlandırma olarak bilinen bir prosedürle Rus vatandaşı olmaya teşvik etmiş, hatta zorlamıştır. Buna Ukrayna'nın Donetsk, Kherson, Luhansk ve Zaporizhzhia oblastları, ve Gürcistan'ın Güney Osetya ve Abhazya bölgeleri dahildir.

Rusya'nın anayasası, zorunlu bir devlet sağlık sigortası programı aracılığıyla tüm Rus vatandaşları için ücretsiz, evrensel sağlık bakımı garantisi vermektedir. Rusya Federasyonu Sağlık Bakanlığı Rus kamu sağlık sistemini denetlemektedir ve sektörde iki milyondan fazla kişi çalışmaktadır. Federal bölgelerin de yerel idareyi denetleyen kendi sağlık departmanları vardır. Rusya'da özel sağlık hizmetlerine erişim için ayrı bir özel sağlık sigortası planı gereklidir.

Rusya 2018 yılında GSYİH'sinin %5,32'sini sağlık hizmetlerine harcamıştır. Sağlık harcamaları diğer gelişmiş ülkelere kıyasla oldukça düşüktür. Rusya, yüksek erkek ölüm oranı nedeniyle her kadına 0,859 erkek düşmesiyle dünyanın en kadın yanlı cinsiyet oranlarından birine sahiptir. 2019 yılında, Rusya'da doğumda beklenen yaşam süresi 73,2 yıldı (erkekler için 68,2 yıl ve kadınlar için 78,0 yıl), ve çok düşük bir bebek ölüm oranına sahipti (1.000 canlı doğumda 5).

Rusya'da başlıca ölüm nedenleri kardiyovasküler hastalıklardır. Obezite Rusya'da yaygın bir sağlık sorunudur; 2016 yılında Rus yetişkinlerin %61,1'i aşırı kilolu veya obezdi. Bununla birlikte, Rusya'nın tarihsel olarak yüksek alkol tüketim oranı, son on yılda keskin bir düşüşe rağmen dünyanın en yüksek oranlarından biri olmaya devam ettiği için ülkedeki en büyük sağlık sorunudur. Ülkedeki bir diğer sağlık sorunu da sigara kullanımıdır. Ülkedeki yüksek intihar oranı düşüşte olsa da önemli bir sosyal sorun olmaya devam etmektedir.

Rusya çok uluslu bir devlettir ve farklı azınlıklarla ilişkili birçok ulus-altı birim bulunmaktadır. Ülke genelinde 193'ün üzerinde etnik grup bulunmaktadır. 2021 nüfus sayımında nüfusun yaklaşık %81'ini etnik Ruslar, geri kalan %19'unu ise etnik azınlıklar oluşturmuştur. 2010 yılında Rusya nüfusunun beşte dördü Ural Dağları'nın batısından gelmekteydi ve bunların büyük çoğunluğunu Slavlar, azımsanmayacak bir kısmını da Fin ve Cermen halkları oluşturmaktaydı. Türk halkları büyük bir azınlık oluşturmaktadır ve geniş ülke genelinde cepler halinde yayılmışlardır. Kuzey Kafkasya'da çeşitli farklı etnik gruplar da yaşamaktadır. Diğer azınlıklar arasında Moğol halkları (Buryatlar ve Kalmıklar), Sibirya'nın yerli halkları, tarihi bir Yahudi nüfusu ve Koryo-saram (Sakhalin Korelileri dahil) bulunmaktadır.

Birleşmiş Milletler'e göre, Rusya'nın göçmen nüfusu 2016 yılında 11,6 milyonu aşarak dünyanın en büyük üçüncü göçmen nüfusu olmuştur; bu nüfusun çoğu eski Sovyet ülkelerinden, özellikle de Ukraynalılardan gelmektedir. Rusya'da kendi etnik kökenleri, kültürleri ve dilleri olan 22 cumhuriyet bulunmaktadır. Bunların 12'sinde 2021 yılında etnik Ruslar azınlığı oluşturmaktadır.

Rusça, resmi ve Rusya'da ağırlıklı olarak konuşulan dildir. Avrupa'da en çok konuşulan anadil, Avrasya'nın coğrafi olarak en yaygın dili ve dünyanın en yaygın konuşulan Slav dili'dir. Rusça, İngilizce'den sonra İnternet'te en çok kullanılan ikinci dildir, ve Uluslararası Uzay İstasyonu'ndaki iki resmi dilden biridir, yanı sıra Birleşmiş Milletler'in altı resmi dilinden biridir.

Rusya çok dilli bir ülkedir; ülke genelinde yaklaşık 100-150 azınlık dili konuşulmaktadır. 2002 Rusya Nüfus Sayımına göre ülke genelinde 142.6 milyon kişi Rusça, 5.3 milyon kişi Tatarca ve 1.8 milyon kişi Ukraynaca konuşmaktadır. Anayasa, ülkedeki cumhuriyetlere Rusçanın yanı sıra kendi devlet dillerini oluşturma hakkı tanımakta ve vatandaşlarına kendi anadillerini koruma ve bu dilin öğrenilmesi ve geliştirilmesi için gerekli koşulları yaratma hakkı vermektedir. Ancak çeşitli uzmanlar Rusya'nın dilsel çeşitliliğinin hızla azaldığını iddia etmektedir.

Rusya anayasa gereği laik bir devlettir ve en büyük dini Hristiyanlıktır. Dünyanın en büyük Ortodoks nüfusuna sahiptir. Dini bağlılık üzerine yapılan farklı sosyolojik araştırmalara göre, Rusya'nın toplam nüfusunun %41'i ile %80'inden fazlası Rus Ortodoks Kilisesi'ne bağlıdır. Rusya'da bulunan diğer Hristiyanlık kolları arasında Katoliklik (yaklaşık %1), Baptistler, Pentekostallar, Lutherciler ve diğer Protestan kiliseleri (toplamda nüfusun yaklaşık %0,5'i) ve Eski İnananlar yer almaktadır. Yahudilik, Budizm ve Hinduizm de bir miktar mevcuttur; pagan inançlar da uzak bölgelerde bir dereceye kadar mevcuttur ve bazen ana akım dinlerden biriyle senkretize edilmiştir.

2017 yılında Pew Research Center tarafından yapılan bir anket, Rusların %73'ünün kendilerini Hristiyan olarak tanımladığını, bunların %71'inin Ortodoks, %1'inin Katolik ve %2'sinin Diğer Hristiyanlar olduğunu, %15'inin bağlantısız, %10'unun Müslüman ve %1'inin diğer dinlere mensup olduğunu göstermiştir. Çeşitli raporlara göre Rusya'da Ateizm/Ateist oranı nüfusun %16'sı ile %48'i arasındadır.

İslam, Rusya'daki en büyük ikinci dindir ve çoğu Kuzey Kafkasya halkları ve Volga-Ural bölgesi boyunca dağılmış bazı Türk halkları arasında geleneksel dindir. Budistler üç Sibirya cumhuriyetinde önemli bir nüfusa sahiptir: Buryatia, Tuva ve Zabaykalsky Krai ve Avrupa'da Budizm'in en çok uygulanan din olduğu tek bölge olan Kalmıkya'da.

Rusya'da yetişkin okuryazarlık oranı %100'dür. Anayasası uyarınca vatandaşlarına ücretsiz eğitim vermektedir. Rusya Eğitim Bakanlığı ilk ve orta eğitimin yanı sıra mesleki eğitimden sorumludur; Rusya Eğitim ve Bilim Bakanlığı ise bilim ve yüksek eğitimden sorumludur. Bölgesel otoriteler, federal yasaların geçerli çerçevesi dahilinde kendi yetki alanları dahilinde eğitimi düzenler. Rusya, dünyanın en eğitimli ülkeleri arasında yer almaktadır ve nüfus yüzdesi bakımından %62 ile üçüncü en yüksek üçüncü yükseköğretim mezunu oranına sahiptir. 2018 yılında GSYİH'sının yaklaşık %4,7'sini eğitime harcamıştır.

Rusya'da zorunlu eğitim 11 yıl sürmektedir ve sadece 7-17-18 yaş arası çocuklar içindir. okul öncesi eğitim sistemi oldukça gelişmiş ve isteğe bağlıdır, 3 ila 6 yaş arasındaki çocukların yaklaşık beşte dördü gündüz kreşlerine veya anaokullarına gitmektedir. [lkokul 6-7 yaşından itibaren 11 yaşındakiler için zorunludur ve temel bir genel eğitim sertifikasına yol açar. İkinci seviye sertifika için iki veya üç yıl daha eğitim gereklidir ve Rusların yaklaşık sekizde yedisi bu seviyeden sonra eğitimlerine devam etmektedir. Bir yüksek öğretim kurumuna kabul seçici ve oldukça rekabetçidir: birinci derece kursları genellikle beş yıl sürer. Rusya'daki en eski ve en büyük üniversiteler Moskova Devlet Üniversitesi ve Saint Petersburg Devlet Üniversitesi'dir. Ülke genelinde son derece prestijli on federal üniversite bulunmaktadır. Rusya, 2019 yılında yaklaşık 300.000 öğrenciye ev sahipliği yaparak uluslararası öğrenciler için dünyanın beşinci önde gelen destinasyonu olmuştur.