Fistül

Anatomide fistül (Latince: fistula, "tüp, boru"), kan damarları, bağırsaklar veya diğer içi boş organlar gibi iki içi boş alan (teknik olarak iki epitelize yüzey) arasındaki anormal bir bağlantıdır. Fistül tipleri bulundukları yere göre tanımlanabilir. Anal fistüller, anal kanal ile perianal cilt arasında bağlantı kurar. Anovajinal veya rektovajinal fistüller anüs veya rektum ile vajina arasında bir delik oluştuğunda meydana gelir. Kolovajinal fistüller kolon ve vajina arasında meydana gelir. İdrar yolu fistülleri idrar yolundaki anormal açıklıklar veya idrar yolu ile başka bir organ arasındaki anormal bağlantılardır; örneğin vezikouterine fistülde mesane ile rahim arasında, vezikovajinal fistülde mesane ile vajina arasında ve üretrovajinal fistülde üretra ile vajina arasında. Bağırsağın iki kısmı arasında meydana geldiğinde enteroenteral fistül, ince bağırsak ile cilt arasında enterokutanöz fistül ve kolon ile cilt arasında kolokutanöz fistül olarak bilinir.

Fistüller bir enfeksiyon veya iltihaplanma, yaralanma veya ameliyattan kaynaklanabilir. Fistüller bazen bir tedavinin parçası olarak cerrahi olarak oluşturulur, örneğin hemodiyaliz için arteriyovenöz fistüller.

Fistül tedavisi fistülün nedenine ve boyutuna bağlı olarak değişir, ancak genellikle antibiyotik tedavisi ile birlikte cerrahi müdahaleyi içerir. Bazı durumlarda fistül, fibrin yapıştırıcı veya tıkaç kullanılarak geçici olarak kapatılır. Bir fistülü boşaltmak için kateterler gerekebilir.

Küresel olarak, her yıl 50.000 ile 100.000 kadın doğumla ilgili fistülden etkilenmektedir. Botanikte bu terim en yaygın olarak, içi boş veya boru şeklindeki yapılarla ayırt edilen türlere atıfta bulunmak için binom adlarında kullanıldığı sıfat biçimlerinde kullanılır. Örneğin Monarda fistulosa, boru şeklinde çiçeklere sahiptir. Bu terim ilk olarak 14. yüzyılda kullanılmıştır.

Fistül, genellikle birbirine bağlanmayan damarlar veya organlar arasındaki anormal bir bağlantıdır. Bir hastalık veya travma nedeniyle olabileceği gibi bilerek cerrahi olarak da oluşturulabilir.

Fistül tipleri bulundukları yere göre tanımlanabilir. Anal fistüller anal kanalın epitelize yüzeyi ile perianal cilt arasında bağlantı kurar. Anovajinal veya rektovajinal fistüller anüs veya rektum ile vajina arasında bir delik oluştuğunda meydana gelir. Kolovajinal fistüller kolon ve vajina arasında meydana gelir. İdrar yolu fistülleri idrar yolundaki anormal açıklıklar veya idrar yolu ile başka bir organ arasındaki anormal bağlantılardır; örneğin vezikouterine fistülde mesane ile rahim arasında, vezikovajinal fistülde mesane ile vajina arasında ve üretrovajinal fistülde üretra ile vajina arasında. Bağırsağın iki kısmı arasında meydana geldiğinde enteroenteral fistül, ince bağırsak ile cilt arasında enterokutanöz fistül ve ince bağırsak ile kolon arasında kolokutanöz fistül olarak bilinir.

Pulmoner arteriyovenöz fistül : akciğerlerdeki bir atardamar ve toplardamar arasında kan şantına neden olur. Bu da kanın yanlış oksijenlenmesine neden olur.

Enterokutanöz fistül: bağırsak ile cilt yüzeyi arasında, yani duodenum veya jejunum veya ileumdan. Bu tanım kolon veya apandisten kaynaklanan fistülleri kapsamamaktadır.

() Anorektal fistül (fekal fistül, fistül-in-ano): rektumun veya diğer anorektal bölgenin cilt yüzeyine bağlanması. Bu durum dışkının anüs dışındaki bir açıklıktan anormal şekilde boşalmasına neden olur.

Hastalık: Anorektal apse gibi enfeksiyonlar ve Crohn hastalığı ve ülseratif kolit gibi inflamatuar hastalıklar fistüllere neden olabilir. Hidradenitis suppurativa'da anüse fistüller oluşabilir. Kadınlarda pelvik enfeksiyon ve enflamasyon sonrasında da fistüller oluşabilir.

Cerrahi ve tıbbi tedavi: Safra kesesi ameliyatından kaynaklanan komplikasyonlar safra fistüllerine yol açabilir. Arteriyovenöz fistüller doğuştan olabileceği gibi travma sonucu da hemodiyaliz için kasıtlı olarak oluşturulabilir. Pelvise uygulanan radyasyon tedavisi vezikovajinal fistüllere yol açabilir. Gastrostomi sonrası kalıcı gastrokütenaöz fistüller gelişebilir.

Travma: Uzun süreli doğumlar kadınlarda fistüllere yol açabilir; mesane ile vajina veya rektum ile vajina arasında anormal bağlantılar oluşabilir. Obstetrik fistül, uzun süreli tıkalı doğum sırasında vajina ve mesane (ve/veya rektum) dokularına giden kan akımı kesildiğinde gelişir. Dokular ölür ve içinden idrar ve/veya dışkının kontrolsüzce geçtiği bir delik oluşur. Vezikovajinal ve rektovajinal fistüllere tecavüz, özellikle de toplu tecavüz ve yabancı cisimlerle tecavüz de neden olabilir; çatışma bölgelerinde fistül geliştiren kadınların sayısının anormal derecede yüksek olması da bunu kanıtlamaktadır. 2003 yılında, Kongo'nun doğusunda binlerce kadın, ülkedeki beş yıllık savaş sırasında meydana gelen sistematik, şiddetli ve genellikle kesici aletlerle yapılan toplu tecavüzün neden olduğu travmatik fistüllerin tedavisi için başvurdu. O kadar çok vaka rapor edilmiştir ki vajinanın tahrip edilmesi bir savaş yaralanması olarak kabul edildi ve doktorlar tarafından savaş suçu olarak kaydedildi. Kafa travması perilenf fistüllerine yol açabilirken, vücudun diğer bölgelerine yönelik travmalar arteriyovenöz fistüllere neden olabilir.

Fistül tedavisi fistülün nedenine ve boyutuna bağlı olarak değişir, ancak genellikle antibiyotik tedavisi ile birlikte cerrahi müdahaleyi içerir. Bazı durumlarda fistül, fibrin yapıştırıcı veya tıkaç kullanılarak geçici olarak kapatılır. Bir fistülü boşaltmak için kateterler gerekebilir.

Fistülün yeterli drenajını sağlamak için genellikle ameliyat gerekir (böylece irin apse oluşturmadan dışarı çıkabilir). En yaygın olarak fistülotomi, seton yerleştirilmesi (drenaj için açık tutmak üzere fistül yolundan geçirilen bir kordon) veya endorektal flep prosedürü (dışkı veya diğer materyallerin kanalı yeniden enfekte etmesini önlemek için sağlıklı dokunun fistülün iç tarafına çekildiği) olmak üzere çeşitli cerrahi prosedürler kullanılır.

Yönetim, altta yatan herhangi bir nedensel durumun tedavisini içerir. Örneğin, Crohn hastalığındaki fistüllerin cerrahi tedavisi etkili olabilir, ancak Crohn hastalığının kendisi tedavi edilmezse fistülün tekrarlama oranı çok yüksektir (%50'nin çok üzerinde).

Diyaliz gerektiren böbrek yetmezliği olan kişilerde, hemodiyaliz için kanın daha kolay çekilmesini sağlamak amacıyla genellikle kısa bir günlük ameliyatla kolda kasıtlı olarak bir cimino fistülü oluşturulur.

Portal hipertansiyon için radikal bir tedavi olarak, portakaval fistülün cerrahi olarak oluşturulması, omental foramen (Winslow'un) boyunca hepatik portal ven ve inferior vena kava arasında bir anastomoz oluşturur. Bu sayede portal venöz sistem özofagus varislerine, caput medusae'ye ve hemoroide neden olabilecek yüksek basınçtan korunur.

Botanikte bu terim en yaygın olarak, içi boş veya boru şeklindeki yapılarla ayırt edilen türlere atıfta bulunmak için binom adlarında kullanıldığı sıfat biçimlerinde kullanılır. Örneğin Monarda fistulosa, boru şeklinde çiçeklere sahiptir; Eutrochium fistulosum boru şeklinde bir gövdeye sahiptir; Allium fistulosum içi boş veya boru şeklinde yapraklara sahiptir ve Acacia seyal subsp. fistula içi boş dikenleri olan alt türdür.