Jayant Narlikar

Jayant Vishnu Narlikar (d. 19 Temmuz 1938), Üniversiteler Arası Astronomi ve Astrofizik Merkezi'nde (IUCAA) çalışmış Hint astrofizikçi ve emekli profesördür. Sir Fred Hoyle ile birlikte Hoyle-Narlikar teorisi olarak bilinen konformal yerçekimi teorisini geliştirdi. Albert Einstein'ın görelilik teorisini ve Mach prensibini benisemiştir. Bir parçacığın eylemsizlik kütlesinin, kozmik devrin bir fonksiyonu olan bağlantı sabiti ile çarpılan diğer tüm parçacıkların kütlelerinin bir fonksiyonu olduğunu öne sürer.

Narlikar, 19 Temmuz 1938'de Hindistan'ın Kolhapur kentinde akademisyen bir ailede doğdu. Babası Vishnu Vasudev Narlikar, Varanasi'deki Banaras Hindu Üniversitesi'nde profesör ve matematik bölüm başkanı olarak görev yapan bir matematikçi ve teorik fizikçiydi. Annesi Sumati Narlikar, Sanskritçe uzmanıydı. Eşi Mangala Narlikar da matematikçidir. Narlikar'ın üç kızı vardır. Dayısı, V. S. Huzurbazar tanınmış bir istatistikçiydi.

Narlikar okul eğitimine Central Hindu Koleji'nde (şimdiki adı Central Hindu Boys School) başladı. Lisans diplomasını 1957'de Banaras Hindu Üniversitesi'nden aldı. Daha sonra Cambridge Üniversitesi'nde babası gibi Fitzwilliam Koleji'nde eğitimine devam etti, burada matematik alanında BA (Tripos) derecesi aldı ve 1959'da kıdemli asistan oldu. 1960 yılında astronomi alanında Tyson Madalyası kazandı. 1962 yılında Cambridge'deki doktora çalışmaları sırasında Smith's Ödülünü kazandı. Doktora derecesini 1963'te Fred Hoyle'un denetiminde aldıktan sonra, Cambridge'deki King's College'de Berry Ramsey üyesi olarak görev yaptı ve 1964'te astronomi ve astrofizik alanında yüksek lisansını tamamladı. 1972'ye kadar bu görevde çalıştı. 1966'da Fred Hoyle ile birlikte, Cambridge'de Teorik Astronomi Enstitüsü'nü kurdu ve altı yıl enstitünün kurucu üyelik görevini üstlendi. 1972'de Hindistan'ın Mumbai kentindeki Tata Temel Araştırma Enstitüsü'nde (TIFR) profesör olarak görev yapmaya başladı. Enstitüde, teorik astrofizik grubunun yöneticiliğini yaptı. 1988'de Hindistan Üniversitesi Hibe Komisyonu ve Üniversiteler Arası Astronomi ve Astrofizik Merkezi'ni kurdu. 1981'de Dünya Kültür Konseyi'nin kurucu üyesi oldu. Narlikar, kozmoloji alanındaki çalışmalarıyla, özellikle popüler Big Bang modeline alternatif modellerle tanınır. 1994-1997 yılları arasında Uluslararası Astronomi Birliği Kozmoloji Komisyonu başkanlığını yaptı. Araştırma çalışmaları, Mach prensibi, kuantum kozmolojisi ve uzaktan eylem konularına yoğunlaşmıştır. 41 km'de elde edilen stratosferik hava örneklerinden mikroorganizmaların kültürlendiği bir çalışmada yer aldı. Ulusal Eğitim Araştırmaları ve Eğitimi Konseyi tarafından yayınlanan Bilim ve Matematik ders kitaplarını geliştirmekten sorumlu ders kitabı geliştirme komitesi olan Bilim ve Matematik Ders Kitapları Danışma Grubu'nun başkanlığını yaptı.

Narlikar birçok ulusal ve uluslararası ödül ve fahri doktora almıştır. Hindistan'ın ikinci en yüksek ödülü olan Padma Vibhushan ödülünü, araştırma çalışmaları sonucu 2004 yılında kazandı. 1965 yılında Padma Bhushan ünvanını aldı. 1981'de FIE Vakfı tarafından Rashtra Bhushan ödülü verildi. 2010 yılında Maharashtra Bhushan Ödülü'nü aldı. Narlikar, bilimsel araştırmalarının yanı sıra kitapları, makaleleri, radyo ve televizyon programları aracılığıyla bir bilim iletişimcisi olarak da tanınmaktadır. Bu çabaları ile 1996 yılında UNESCO tarafından Kalinga Ödülü ile onurlandırıldı. 1989 yılında Merkez Hintçe Müdürlüğü tarafından verilen Atmaram Ödülü'nü aldı. 1990'da Hindistan Ulusal Bilim Akademisi'nin İndira Gandhi Ödülü'''nü aldı. Ayrıca 2009'da Infosys Ödülü'' için Fiziksel Bilimler jürisinde görev yaptı.

Bilimsel makaleler, kitaplar ve popüler bilim literatürünün yanı sıra Narlikar, İngilizce, Hintçe ve Marathi dillerinde bilimkurgu, roman ve kısa öyküler yazmıştır.

Narlikar bir matematik araştırmacısı ve profesör olan Mangala Narlikar ile evlidir. Çiftin üç kızı vardır. Cambridge Üniversitesi sosyal bilimler alanında bir akademisyen olan Amrita Narlikar'ın amcasıdır.