Safa Cemiyeti

Safa Cemiyeti — 20. yüzyılın başında Bakü'de faaliyet gösteren hayırsever bir toplum. Derneğin amacı dezavantajlı çocukları eğitime dahil etmek, yoksul nüfusa tıbbi yardım sağlamak ve halkın kültürel düzeyini yükseltmekti.

Safa Cemiyeti, 50 üye ile kurulmuş bir topluluktur. Cemiyet, üyelerinin bireysel bağışları ve tiyatro gösterilerinden elde edilen gelirlerle faaliyet gösterirdi. Amaçları, eğitimsiz çocukları okula kazandırmak, yoksul topluluklara tıbbi yardım sağlamak ve halkın kültürel seviyesini yükseltmekti. Cemiyet, Bakü'nün Büyük Çəmbərəkənd sokağında bulunan bir binada faaliyet gösteriyordu. İki katlı okul binası 1910 yılında bağışçı olan Alibala Zerbeliyev tarafından inşa edilmiştir. Aynı zamanda, Alibala Zerbeliyev, cemiyetin de kasasını yönetiyordu. Mektepte Hüseyin Cavid, Seyid Hüseyin, Semed Mansur ve diğerleri ders veriyordu. Başlangıçta okulda 60 öğrenci eğitim alıyordu ve 1914 yılında bu sayı 160 öğrenciye yükselmişti.

Cemiyet, Bileceri, Bine, Qobu köylerinde ve Kuba uyezdinin Deveçi köyünde Rusça ve Azərbaycanca okullar açmıştır. Bu okullarda çocuklara çeşitli sanat ve meslekler de öğretiliyordu. Cemiyet ayrıca Salyan okuluna ve Şamahı şehrindeki 4 sınıflı okula maddi yardımda bulunmuştur.

Cemiyet'in yeni oluşturulan tiyatro topluluğu "Nicat," Cemiyet'in topluluğuna göre daha zayıftı, ancak "Nicat"ın oyuncuları aynı zamanda "Safa" topluluğunda da sahneye çıkıyorlardı. Cemiyet'in işlerinde Dadaş Bünyadzade, Samet Mansur, oyunculardan Cahangir Zeynalov, Abbas Mirza Şerifzade aktif rol oynamışlardır. Tiyatro gösterilerine "Nicat" tiyatro topluluğundan Hüseyn Ərəblinski, Mirzaağa Aliyev, Sidki Ruhulla, Hüseynkulu Sarabski ve diğerleri de davet ediliyorlardı.

Toplumun tiyatro topluluğunun ilk gösterisi, 31 Ağustos 1912'de Tağıyev Tiyatrosu'nda gerçekleşti ve Necaf Bey Vezirov'un Fransız oyun yazarı Molière'in "Cimri" komedisinden esinlenerek hazırladığı "Ağa Kerim Han Erdebili" komedisiydi. Eser, Cahangir Zeynalov tarafından sahneye kondu. Başlıca rolleri Cahangir Zeynalov (Ağa Kerim Han Erdebili) ve Abbas Mirza Şerifzade (Ağa Kerim Han'ın oğlu) oynadılar. Toplumun tiyatro topluluğu, Azerbaycan'ın şehirlerinde ve kasabalarında, Güney Kafkasya, Orta Asya, Kuzey Kafkasya, İran şehirlerinde, Astrahan'da, Kazan'da ve diğer bölgelerde turne gösterileri düzenledi.

"Safa" Cemiyyəti sadece tiyatro gösterileri sunmakla kalmadı, aynı zamanda kültürel ve eğitim faaliyetleriyle de ilgilendi. Cemiyyət organizasyonculuğu ile 1910 yılında Cahangir Zeynalov'un sahne faaliyetinin 25. yılı, 1911 yılında Mirza Fetali Ahundov'un doğumunun 100. yılı ve 1913 yılında Necaf Bey Vezirov'un edebi faaliyetinin 40. yılı kutlandı.

Onun yönetiminde, cemiyyətin tiyatro topluluğu Mirzə Fətəli Axundov'un "Hacı Qara", Necaf Bey Vezirov'un "Hacı Gember", Namık Kemal'ın "Vatan", Zülfükar Bey Hacıbeyov'un "Evliyken bekar", 1914 yılında Abdurrahim bey Hagverdiyev'in "Millet dostları", Molière'in "Zorba Tabip", 1915 yılında Namık Kemal'ın "Ehde vefa" gibi eserleri sahneledi. Diğer yıllarda çeşitli topluluklarda Mirza Celal Yusufzade'nin "Ferhad ve Şirin" (opera), Şemseddin Sâmi'nin "Demirci Gave", Neriman Nerimanov'un "Nadir şah" eserleri de sahneye kondu.

Birinci Dünya Savaşı sırasında Müslüman Yardım Cemiyeti tarafından Bakü'de savaştan etkilenen çocuklar için 4 sığınma evi kuruldu. Barınaklardan biri Safa Cemiyeti'nin okulunda bulunuyordu. Ayrıca dernek, sinemadan elde edilen bir günlük geliri de savaştan etkilenenlere ayırıyordu.

Nisan 1914'te derneğin yönetim kurulu, öğrenim ücretlerinin ödenmemesi nedeniyle Kiev Üniversitesi'nden ihraç edilen 25 Müslüman öğrencinin öğrenim ücretlerinin ödenmesine karar verdi. Fonlar derneğin bütçesinden ayrılarak üniversite rektörüne gönderildi.