Stanisław Narutowicz

Stanisław Narutowicz (; d. 2 Eylül 1862, Telšiai - ö. 31 Aralık 1932, Kaunas) Litvan/Leh avukat ve politikacı. Litvanya Bağımsızlık Yasası'nın yirmi imzacısından biri ve Polonya'nın ilk cumhurbaşkanı Gabriel Narutowicz'in kardeşidir. Litvanya Konseyi'nin tek Leh üyesi idi.

Soylu bir aile olan Narutowicz ailesi, 1413'te adını Noručiai'den (tekil Norutis) Narutowicz olarak değiştirerek bir arma aldı. Ailesi Jan Narutowicz ve Wiktoria née Szczepkowska kendi özyönetimini ilan eden Samogitya'da toprak sahipleridir ve bir malikâne işletmiştir. Babası, Rus İmparatorluğu baskısına karşı bir isyan olan 1863 Ocak Ayaklanması'na katıldı.

Kiev Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun oldu. Kiev'deki çalışmaları sırasında Polonya öğrenci çevresine katıldı ve bir yeraltı sosyalist-devrimci parti ve Polonya Sosyalist Partisi'nin selefi II Proletaryat'a üye oldu. Bununla birlikte, görüşleri meslektaşlarınınkinden daha az radikaldi ve zamanla en aşırı sol ile temasları zayıfladı.

Narutowicz, Brėvikai Józef Piłsudski'nin kuzeni Joanna Narutowiczowa ile evlendi. 1907'den sonra, çift Telšiai'de kızlar için bir ortaokul kurdu. Bu okul Rusya'da Litvanca ve Lehçe öğretime izin verilen kızlar için ilk okuldur. I. Dünya Savaşı'ndan önceki dönemde Narutowicz çok sayıda Lehçe gazetede makaleler yayınladı. Ayrıca haftalık olarak ygodnik Powszechny'nin ilk sayılarının yayıncısıydı. Çift, hedefi Litvanyalı köylüler ve bölgede yaşayan çocukları arasında öğrenme becerilerini artırmak olan çeşitli eğitim programlarına da katıldı.

Narutowicz radikal olmayan bir sosyalist ve sosyal demokrat görüşlere sahipti. Polonya-Litvanya Birliği'ni restore etmek yerine Litvanya'nın bağımsızlığını destekledi. Öte yandan, devletler arasında gevşek bir birliği de destekledi, bu onu krajowcy hareketinin liderlerinden biri yaptı, Litvanya Büyük Dükalığı'nın mirasına sadık grupları Polonya'dan ayrılma görüşüne sahip kişileri destekledi. Aynı zamanda, daha önce Litvanya Büyük Dükalığı'nı oluşturan ülkeler arasındaki yakın bağları destekledi ve çeşitli Polonya-Litvanya-Beya usya kuruluşlarında yer aldı.

1905 Büyük Vilnius Seimas'ında tüm mülklerin dağılmasını ve toprağın daha yoksul köylüler arasında dağıtılmasını önerdi. Milletvekillerinin çoğunluğu için bu teklif oldukça beklenmedik bir teklifti.

1917 Vilnius Konferansı sırasında birincil hedefini "Etnik Litvan topraklarında bağımsız bir Litvanya" olarak nitelendirdi. Aynı yıl Litvanya Konseyi'ne katıldı. Bu organın bir üyesi olarak Narutowicz Litvanya Bağımsızlık Yasası'nın yirmi imzacısından biri oldu. Ancak, Konsey'deki çatışmaların ardından meslektaşlarının çoğundan daha çok Almanya karşıtı bir tutum aldı. Organ "Almanya hükümetinden koruma ve yardım istediğinde" ve "Almanya ile istikrarlı ve güçlü bir ittifak" sözü verdiğinde Narutowicz protesto etti. 26 Ocak 1918'de Konsey üyelerinin 12'si Almanya ile uzlaşmaya oy verdiğinde, Narutowicz ve üç sosyal demokrat meslektaşı (Steponas Kairys, Jonas Vileišis ve Mykolas Biržiška) görevlerinden istifa etti.

Narutowicz 31 Aralık 1932'de Kaunas'ta intihar etti. Litvanya Ulusal Müzesi tarafından yayınlanan biyografisi, intiharını depresyon, aile sorunları ve ekonomik sıkıntıya bağlamaktadır.