Dušanka Sifnios

Dušanka Sifnios (Sırp Kiril; Душанка Сифниос), (d. 15 Ekim 1933 - ö. 14 Ekim 2016), Duška Sifnios olarak da bilinen uluslararası alanda en başarılı Sırp balerinlerinden biri olarak kabul edilen bir balerin ve koreograftı. Kariyerinin zirvesi 1960'larda, Maurice Béjart ile yaptığı çalışmalarla, dünyanın en popüler balerinlerinden biriyken elde edildi.

15 Ekim 1933'te Yugoslavya Krallığı'na bağlı Üsküp'te (şimdi Üsküp, Kuzey Makedonya Cumhuriyeti'nde) doğdu. 1951'de Belgrad'daki Ulusal Tiyatro'ya girdi ve 1953'te Nina Kirsanova'nın sınıfında bale jimnastik salonundan mezun oldu. Daha sonra büyük koreograflar Leonid Lavrovsky, Asaf Messerer ve Victor Gsovsky tarafından da eğitim aldı.

Sifnios'un yeteneğini fark eden Kirsanova, onu hemen kadroya aldı ve kısa süre sonra bir baş balerin oldu. İlk performanslarının koreografisini Dimitrije Parlić yaptı. Bunlar Igor Stravinsky'nin Orpheus'unda Eurydice rolünü ve Sergey Prokofiev'in Romeo ve Juliet'inde Juliet'i içeriyordu. Pino Mlakar, Milko Šparemblek, Ugo Dell'ara, Vera Kostić ve Anica Prelić tarafından koreografisi yapılan diğer oyunlarda da birinci sınıf performans gösterdi.

Bu dönemde en başarılı iki rolü, Adolphe Adam'ın Giselle ve Béla Bartók'un The Mucizevi Mandarin'deki Kız rolü idi. Mandarin koreografisini 1957'de Parlić yaparken, Giselle Belgrad'da Lavrovsky tarafından canlandırıldı. Bu, Sifnios'un kariyerinde bir dönüm noktası oldu. Ulusal Tiyatro'da 177 kez sahneledi ve takiben kapsamlı bir Avrupa turnesine çıktı. Turnede Venedik, Edinburgh . Viyana, Wiesbaden, Floransa, Roma, Zürih, Berlin ve Paris yer aldı. Ayrıca o döenmde Giselle, Moskova'daki Bolşoy Tiyatrosu'nda büyük bir başarı kazandı.

1960 yılında Roma'da Maurice Béjart tarafından fark edildi ve onun dans grubu olan Ballet of the 20th Century topluluğuna katıldı. Özellikle onun için Béjart, Maurice Ravel'in bugün modern balenin başyapıtı olarak kabul edilen Boléro'sunun koreografisini hazırladı. 10 Ocak 1961'de prömiyer yapıldı. Sifnios'un masa üstünde dans etmesi, ilk olarak melodinin sadeliğine adım atması, oturan ve sırayla, yavaş yavaş dansa katılan erkeklerle çevrili olması, orkestrasyonun dansçılarla uyumu gibi faktörlerle gösteri zenginleştirilmişti. Sifnios bu gösteri sonrası dünyaca ünlü oldu. Rol daha sonra Maya Plisetskaya, Sylvie Guillem, Grazia Galante, Angèle Albrecht ve erkek versiyonunda Jorge Donn tarafından sahnelendi.

Şirketin baş dansçısı olarak Avrupa (Fransa, Almanya, Polonya, İtalya, İspanya, İngiltere, Belçika), Afrika (Tunus), Asya (İsrail, Lübnan) ve Latin Amerika (Meksika, Arjantin, Küba) turlarını gerçekleştirdi. Les quatre fils Aymon, Fernand Schirren (1961), Matiére, Alban Berg (1962), The Wedding (1962) ve The Firebird (1964), Stravinsky, Symphony No. 9, Beethoven (1964), L'art de la barre Johann Sebastian Bach (1965), Cantates Anton Webern (1966) ve Abraxas Werner Egk oyunlarında sahne aldı.

Gioacchino Rossini / Ottorino Respighi'nin televizyonda yayınlanan balesi La Boutique fantasque'inde, Johann Strauss II'nin The Blue Tuna'nın TV dans versiyonlarında ve Jacques Offenbach'ın (Bavyera Televizyonu için) The Tales of Hoffmann'da ve Boléro filminde rol aldı.

2000'lerin başında, 2001'de Ulusal Tiyatro'da Mucizevi Mandarin'in yeniden gösterimi ve 2002'de Madlenianum Opera ve Tiyatrosu'nda Gustav Mahler tarafından Liederabend'in yeniden gösterimi dahil olmak üzere Belgrad'da birçok balenin ortak koreografisini yaptı.

2013 yılında otobiyografisini yayınladı ve Beleške slavne balerine (Ünlü bir balerin notları) adıyla yayınladı. Bir röportajında kendisini bir balerin olarak değil “dans eden bir kadın” olarak gördüğünü belirtmiştir.

1998'de "Sırbistan Bale Sanatçıları Derneği"nin en yüksek ödülü olan yaşam başarısı ödülünü aldı. 2007'de "Sırbistan'ın ulusal kültürüne sanatsal katkılarından dolayı özel takdir" aldı.

Daha kariyerinin başlangıcında en karmaşık koreografileri bile gerçekleştirirken klasik bale tekniğine de hakimiyetini gösterdi. Dansı güvenli teknikler, akışın güzelliği ve kendine has bir çekicilik ile karakterize edildi. Daha sonra sadece modern bale repertuarında yer alan eserlerin uyarlanmasında dans etti. Parlak tekniğin yanı sıra, eserlerine olağandışı bir güç veren içsel dürtüselliğe sahipti.

Belçikalı orkestra şefi André Vandernoot ile tanışmasını Sifnios bir röportajında Boléro'nun kendisine de bir koca kazandırdığını söyleyerek şöyle devam etti: “Performanslardan birinden önce Béjart bana başkasını umursamamamı ve sadece şefe bakmamı söyledi. Onu dinledim, orkestra şefi olan Belçikalıyı izledim ve daha sonra onunla evlendim, iki çocuğum oldu ve çok şeyler yaşadım” dedi. İki çocukları vardı; kızı Alexandra Vandernoot (aktris) ve oğlu Patrick Vandernoot (golf hocası).