Bir Zamanlar Anadolu'da

Bir Zamanlar Anadolu'da, Nuri Bilge Ceylan'ın senaryosunu yazdığı ve yönettiği 2011 yapımı Türk dram filmi. Başrollerini Muhammet Uzuner, Yılmaz Erdoğan ve Taner Birsel'in paylaştığı film, bir doktor ile cinayet soruşturması yürüten bir savcının 12 saatlik gerilimli hikâyesini konu almaktadır. On bir hafta süren filmin çekimleri Kırıkkale'nin Keskin ilçesinde gerçekleşti.

Nuri Bilge Ceylan, bu filmiyle kentsel kaygılarını bir kenara bırakıp, tekrar taşranın sıkıntılı dünyasına dönmüş, ama bu sefer bir cinayet hikâyesinin gerilimini anlatmıştır. Film, bir doktor ile bir savcının 12 saatlik gerilimli öyküsünü peliküle aktarmıştır.

TRT'nin de katkısıyla, Bosna-Hersek ve Türkiye'nin ortak yapımı olan film 11-22 Mayıs 2011 tarihleri arasında gerçekleşen 64. Cannes Film Festivali'nde büyük ödül Altın Palmiye için yarışacak filmler arasına girdi ve ikinci büyük ödül olan Büyük Ödül'ü kazandı. Film, 84. Akademi Ödülleri'nde Türkiye'nin yabancı dilde en iyi film dalında Oscar aday adayı olarak seçilmiştir.

2016 yılının Ağustos ayında BBC'nin düzenlediği ve dünyanın her tarafından 177 film eleştirmeninin oy kullandığı "21. Yüzyılın 100 Harika Filmi" listesinde tek Türk filmi olarak 54. sırada yer almıştır.

Bir Zamanlar Anadolu'da; Nuri Bilge Ceylan, Ercan Kesal ve Ebru Ceylan tarafından yazıldı. Filmin temelinde Ercan Kesal'in doktorluk yaptığı dönemde yaşadığı ve Kırıkkale'nin bir kasabasında işlenen cinayetin soruşturma süreci var. Ebru Ceylan, filmin öyküsüne olan yakınlığını "Memur dünyasını yakından biliyorum, deneyimlerimi paylaştım. Kadınlar bu filmde çok yok ama erkek dünyasında ortaya çıkan masumane kadın imgesinin önemli olduğunu sanıyorum." sözleriyle belirtti. 64. Cannes Film Festivali'nde basın gösterimi önceki gün yapılan toplantıda filmdeki "bol diyaloglar" hakkında sorulan sorulara Nuri Bilge Ceylan, bürokrasi dünyasında konuşkanlığın daha iyi geleceğini belirtti.. Hikâyenin bürokrasiyle olan "göbek bağı"nı Çehov sağladı. Hatta filmde Çehov'dan birkaç alıntı vardır.

Bir Zamanlar Anadolu'da eleştirmenlerden övgü dolu yorumlar aldı. 72 incelemenin değerlendirildiği eleştiri topluluğu sitesi Rotten Tomatoes'ta %92'lik bir yüzde yakaladı ve 10 üzerinden 8.2 puan aldı. 21 incelemenin değerlendirildiği Metacritic'te 100 üzerinden 82 puan alarak "evrensel beğeni" statüsüyle listelendi.

Bir Zamanlar Anadolu'da filminin de, Nuri Bilge Ceylan'ın diğer filmleri gibi fazlaca Sovyet yönetmen Andrey Tarkovski'nin etkisinde kaldığı ileri sürülmüştür. Bu filmin, özellikle de "tren metaforu, siyah köpek, doktor ve rüzgarda başakların dalgalanması" sahneleriyle ve uzun sekanslarıyla 1979 tarihli Tarkovski filmi İz Sürücü (Stalker) filmine çok benzediği hatta birebir aynı olduğu, zaten Ceylan'ın diğer filmleriyle de Tarkovsky’nin ekolünü sinemasına iyice oturtmuş olduğu yazılmıştır.

Bu öykünmenin olumlu ve doğal olduğunu düşünen bazı yazarlar da, Ceylan'ın diğer filmlerinden felsefi ve estetik boyutuyla da bir hayli farklı olan bu filmin yine Tarkovski’nin kendi deyimiyle "insanoğlunun gerçeklerini" aradığını, “Bir Zamanlar Anadolu’da”nın dramatik yapısıyla bir yandan Dostoyevski’yi, diğer yandan Çehov’u, hatta Gogol’u, lirik yapısıyla da Tarkovski’yi ve yine bir Rus sinema yönetmeni olan Andrey Zvyagintsev’i çağrıştırdığını belirtmişlerdir.