Pelagius

Pelagius ( - 418), özgür iradeyi ve çileciliği savunan bir ilahiyatçıydı. Hippolu Augustinus ve diğerleri tarafından iyi işler yapmak için ilahi yardıma olan ihtiyacı reddetmekle suçlandı. Gerekli olan tek lütfun yasanın ilanı olduğunu söylediğini iddia ettiler; insanlar Adem'in günahı tarafından yaralanmamışlardı ve ilahi yardım olmadan yasayı mükemmel bir şekilde yerine getirebilirdiler. Pelagius, Augustinus'un ilk günah teorisini yalanladı. Pelagius'un taraftarları, pozisyonlarını desteklemek için Tesniye 24:16'yı gösterdi. Pelagius, 431 yılında Efes Konseyi tarafından kafir ilan edildi. Onun özgür irade doktrini yorumu Pelagianizm olarak tanındı.

İyi eğitimli idi, hem Yunanca hem de Latince biliyordu ve ilahiyat öğrenmişti. Pratik çileciliğe odaklanan bir münzevi olarak zaman geçirdi. Roma'da hem kamusal hayatının sert çileciliği hem de konuşmasının gücü ve ikna edici olmasıyla tanınıyordu. İtibarı, kariyerinin başlarında ona "aziz bir adam" olarak söz eden Augustinus gibi Kilise'nin önemli destekçilerinden bile övgü aldı. Ancak, daha sonra kamuoyunda kınamadan kaçınmak için kendi öğretileri hakkında yalan söylemekle suçlandı. Daha sonraki yaşamının çoğu, doktrinini, Pelagius'un havarisel geleneğin bilmediği İnanç'ta yenilikler yaydığını iddia eden Hristiyan teologlara karşı savunmakla geçti.

Pelagius, 354-360 civarında doğdu. Hippolu Augustinus, Akitanyalı Prosper, Marius Mercator ve Paulus Orosius gibi çağdaşları tarafından İngiliz kökenli olduğu ifade edilir. Jerome, görünüşe göre Pelagius'un İrlandalı olduğunu düşündü ve "İrlanda mayası ile yoğrulmuş" (Scotorum pultibus praegravatus) olduğunu öne sürdü. Uzun boylu ve iri görünüşlü biriydi. Pelagius ayrıca yüksek eğitimliydi, Latince ve Yunanca'yı akıcı bir şekilde konuşup yazdı ve ilahiyat konusunda çok bilgiliydi. Adı geleneksel olarak Galce adı Morgan'ın ("denizde doğan") Yunanlaştırılmış formu (pélagos, "deniz") veya başka bir Kelt eşdeğerinden türetilmiştir.

Pelagius, Roma'ya taşındığı 380 civarında daha iyi tanındı. Orada kemer sıkma konusunda bir üne kavuştu; Nolalı Paulinus ile de yazıştı. Pelagius, toplumun ahlaki gevşekliği konusunda endişelendi. Bu gevşekliği, diğerleri arasında Augustinus tarafından vaaz edilen ilahi lütuf teolojisine bağladı. Kurtuluşa ulaşmak için doğal, doğuştan gelen bir insan yeteneğini vurgulayarak çok katı, katı bir ahlakçılık öğretmeye başladı. Başladıktan yirmi beş yıl sonra Augustinus, Pelagius'un Augustinus'un İtiraflarına (397-401) sert tepki verdiğini, bunun insan sorumluluğunu baltaladığına inandığı için "Ne emrediyorsanız yapın ve ne isterseniz emredin" ifadesini kullandı. Ancak bu olayın tarihselliği bilim insanları tarafından şüpheli bulunmaktadır.

Pelagianizm, özellikle Kartaca çevresinde hızla yayıldı. Augustinus 412'de "De peccatorum meritis et remissione libri III" (Günahların Değeri ve Affediciliği Üzerine Üç Kitap) ve 414'te "De spiritu et littera" (Ruh ve Mektup Üzerine) adlı kitapları yazdı. 414 yılında Sicilya'dan rahatsız edici söylentiler geldiğinde ve Caelestius'un işi olduğu söylenen sözde "Caelestii Tanımları" ona gönderildiğinde, hemen (414 veya 415) "De perfectione justitiae hominis" yanıtını yayınladı. Bunda, orijinal günahın varlığını, bebek vaftizine duyulan ihtiyacı, Mesih'in olmadığı günahsız bir yaşamın imkansızlığını ve Mesih'in lütfunun gerekliliğini kuvvetle onayladı. Augustinus, Pelagius'un hayatı ve teolojisi hakkında önemli bir kaynak olarak yer almaktadır ve kendisi de onun hakkında kapsamlı bir şekilde yazdı.

Pelagius bir süre sonra piskopsa arkadaşı ile birlikte Filistin'e gitti. Orada yaşayan Jerome de onlara dahil oldu. Pelagius, Efesliler'e Mektup üzerine yazdığı yorumu eleştirmişti. Jerome "Ctesiphon'a Mektup" ve "Dialogus contra Pelagianos" ta Pelagius'a karşı yazdı. Jerome ile birlikte o sırada Augustinus'un misafir öğrencisi olan Orosius, Pelagianizmin tehlikeleri konusunda benzer görüşlere sahipti. Birlikte Pelagius'u alenen kınadılar. Pelagius'un kişisel bir arkadaşı olan Kudüs Piskoposu John, 415 Temmuz'unda bir konsey toplanması çağrısında bulundu. Kilise kaynakları, Orosius'un Yunancasının akıcı olmamasının onu ikna edici hale getirmediğini ve John'un Doğu geçmişinin onu insanların doğuştan günahkar olmadığını kabul etmeye daha istekli hale getirdiğini iddia etti, ancak konsey hiçbir karar vermedi ve tartışmayı Latin Kilisesi'ne bıraktı çünkü Pelagius, Jerome ve Orosius'un tamamı Latindi.

Birkaç ay sonra 415 Aralık ayında, Cæsarea piskoposunun komutasındaki Diospolis'te (Lydda) başka bir sinod Kutsal Topraklara gelen iki görevden alınmış piskopos tarafından çağrıldı. Bununla birlikte, her iki piskopos da ilgisiz nedenlerden ötürü sinoda katılmadı ve Orosius, Piskopos John ile görüştükten sonra oradan ayrıldı. Pelagius sinoda, Tanrı'nın kurtuluş için gerekli olduğuna inandığını çünkü her insanın Tanrı tarafından yaratıldığını açıkladı. Ayrıca Celestius'un birçok eserinin kendi görüşlerini yansıtmadığını iddia etti. Kendisi de dahil olmak üzere, tüm anlaşmazlıklarına rağmen Pelagius'un karakterini fazlasıyla düşünen Augustinus da dahil olmak üzere diğer yetkili kişilerin tavsiye mektuplarını gösterdi.

Bu nedenle Diospolis Sinodu şu sonuca vardı: "Pelagius keşişine onun huzurunda yöneltilen suçlamalardan memnuniyet duyduğu ve sağlam doktrinlere onay verdiği, ancak Kilise inancına aykırı olanları kınadığı ve anatematikleştirdiği için, biz Katolik Kilisesi cemaatine üye olmaya karar ver."

Pelagius, Diospolis'teki beraatinden sonra, günümüze ulaşamayan iki büyük inceleme yazdı: Doğa Üzerine ve İrade Özgürlüğünün Savunması. Bunlarda günah ve günahsızlık konusundaki görüşünü savundu ve Augustinus'u kötülüğü Tanrı ile aynı konuma yükselterek ve pagan kaderciliğini bir Hristiyan doktrini gibi öğreterek Maniheizm'in etkisi altında olmakla suçladı.

İnsanlığın günah işlemekten kaçınabileceği ve insanların özgürce Tanrı'nın emirlerine itaat etmeyi seçebilecekleri görüşü, Pelagyan öğretisinin merkezinde yer almaktadır. Pelagius, insan özerkliğini ve irade özgürlüğünü vurguladı.

Pelagius'un insanın günah işlememe "ahlaki yeteneği" hakkındaki görüşlerinin bir örneği "Demetrias'a Mektup" adlı eserinde görülebilmektedir. 413'te Roma'daki ünlü Anician ailesinden bir mektup aldığında Kutsal Topraklardaydı. Takipçilerinden biri olan aristokrat kadınlardan biri olan Anicia Juliana, 14 yaşındaki kızı Demetrias'a ahlaki tavsiye için Jerome ve muhtemelen Augustinus da dahil olmak üzere bir dizi seçkin Batılı teologa yazıyordu. Pelagius mektubu ahlaki iddiasını tartışmak için kullandı, doğal kutsallık ve insanın kutsal bir yaşamı yaşamayı seçme ahlaki kapasitesi hakkındaki görüşlerini vurguladı. Bu belki de Pelagius'un kendi elindeki tek mevcut yazıdır ve Jerome'un yüzyıllarca bir mektubu olduğu düşünülse de Augustinus, Mesih'in Lütfu Üzerine adlı eserinde ona atıfta bulunur.

Pelagius için "lütuf", özgür irade armağanı, Musa Kanunu ve İsa'nın öğretilerinden oluşuyordu. Bunlarla, kişi ahlaki hareket tarzını algılayabilir ve onu takip edebilirdi. Dua, oruç ve münzevi iyilik yapma iradesini destekledi. Augustinus Pelagius'u Tanrı'nın lütfunun yalnızca dış yardımlardan ibaret olduğunu düşünmekle suçladı.

Pelagius ve takipçilerinin günümüze ulaşan mektupları, tüm iyi işlerin yalnızca Tanrı'nın lütfu ile yapıldığını (ki bunu sağlamayı ancak iyi işler sağlamayı mümkün kıldığını gördü), bebeklerin kurtuluş için vaftiz edilmesi gerektiğini ve azizlerin her zaman günahsız olmadığını iddia etti, ama günah işlemeyi bırakabilirlerdi.

Bunun yerine, "Sizin de düşündüğünüz gibi, bizim açımızdan bu lütuf, sadece yasada değil, aynı zamanda Tanrı'nın yardımında, ancak oluşmasına izin vermiyoruz. Tanrı, kalbimizin gözlerini açarken, O'nun öğrettiği ve ifşasıyla bize yardım eder; O bize geleceğe işaret ederken, şimdiki zamana kapılmayabileceğimizi; O bize şeytanın tuzaklarını keşfederken; O bizi çok çeşitli ve tarif edilemez göksel lütuf armağanı ile aydınlatırken." Papa'ya kendisini savunan bir mektupta, "Bu hür irade her zaman ilahi yardımla desteklenir" dedi ve beraberindeki bir inanç itirafında, "Özgür iradeye sahip olacağımızı söyleyecek şekilde daima Tanrı'nın yardımına muhtaç durun." Ancak, o doğruladı "Ayrıca, imkansız bir şeyin Tanrı tarafından insana emredildiğini söyleyenlerin küfüründen de Tanrı'nın emirlerinin herhangi bir kişi tarafından yerine getirilemeyeceğini söyleyenlerden de nefret ediyoruz." (Papa'nın mektubu aldıktan sonra onayladığı bir açıklama), Augustinus ise "non-opossum non peccare" ("günah işleyemem") demişti.

416 sonbaharında, Augustinus ve diğer dört piskopos, Papa I. Innocentius'a Pelagianizmi kınamaya çağıran bir mektup yazdı. Innocentius, Pelagian öğretilerini reddederek ve Pelagius ve Celestius'u, vazgeçmeleri gerekene kadar Katolik Kilisesi ile bir araya gelmekten hariç tutarak karşılık verdi. Bundan kısa bir süre sonra Innocentius 417 Martında öldü.

Pelagius, mahkumiyetini geri almaya çalışırken, I. Innocentius'un halefi Papa Zosimus'a Ortodoks olduğunu savunan bir mektup ve inanç bildirisi yazdı. Bunlarda inançlarını, sinodların kınadıklarıyla çelişmemek için dile getirdi. Zosimus, Celestius tarafından davayı yeniden açması için ikna edildi, ancak Afrika piskoposları ve İmparator Honorius'un muhalefeti, Zosimus'u 418'de Celestius ve Pelagius'u kınamaya ve aforoz etmeye zorladı.

Onu izleyenler bu öğretileri değiştirmiş olsa da, ölümü öğretilerini sona erdirmedi. Pelagius'un gerçek öğretilerine ilişkin çok az bilgi kaldığı için, onun doktrinlerinden bazıları muhtemelen düşmanları (Augustinus'un takipçileri ve o zamanki Kilise liderliği) tarafından gözden geçirilip bastırıldı.

Pelagyanizm ve Yarıpelagyanizme inanç, takip eden birkaç yüzyıl boyunca özellikle Britanya'da, Kutsal Topraklarda ve Kuzey Afrika'da yaygındı. St Germanus MS 429'da veya civarında Pelagyanizm ile savaşmak için Britanya'yı ziyaret etti. Galler'de David, 6. yüzyılda Pelagius'un takipçilerine karşı Brefi Meclisi ve Zafer Meclisi'ni toplamasıyla tanındı.

Beşinci yüzyıldaki kınamaları nedeniyle Pelagius, "en derin renklerin aşkını" olarak tanındı. Georges de Plinval tarafından 1943 tarihli bir biyografinin yayınlanmasından sonra onun değerlendirmesi değişti ve daha yeni bilim insanları, onu ihbar kurbanı olan ortodoks bir Hristiyan ilahiyatçısı olarak gördüler. Pauline yorumları, Orta Çağ boyunca popülerdi, ancak sık sık diğer yazarların çalışmaları olduğunu iddia etti.

Pelagius ve etkisine objektif bir bakış açısı tutunmak zordur. Adı hem Protestanlar hem de Katolikler tarafından yüzyıllardır bir sıfat olarak kullanılmıştır ve kendisinin çok az savunucusu olmuştur. İlk kilise onun fikirlerini kınadı ve Reformasyon Roma Katoliklerini inançlarına bağlı kalmakla suçladı ve hem Pelagius'u hem de Katolik Kilisesi'ni kınadı. Modern bilim, Pelagius'un daha sonra takipçileriyle ilişkilendirilen daha aşırı pozisyonları almadığını gösteriyor. Ronald Hutton, onu "birinci sınıf bir ilahiyatçı" olarak tanımlıyor.

Pelagius şunları yazdı: De fide Trinitatis libri Ⅲ ("Üçlü Birliğe İnanç Üzerine: Üç Kitap"), Eclogarum ex divinis Scripturis liber primus ("İlahi Kutsal Yazılardan Alıntılar: Birinci Kitap") ve Commentarii in epistolas S. Pauli ("Aziz Pavlus'un Mektuplarına Eleştiriler"). Ne yazık ki, eserlerinin çoğu sadece muhaliflerinin alıntıları vasıtasıyla günümüze ulaşabilmiştir. Sadece geçtiğimiz yüzyılda Pelagius'a atfedilebilecek eserler böyle tanımlandı.