Büyük Firar

Büyük Firar (İngilizce: The Great Escape), 1963 yapımı bir ABD filmi. IMDb İnternet sitesi en iyi 250 film sıralamasında 99. sıradadır. Paul Brickhill'ın aynı adlı kitabından James Clavell tarafından senaryosu yazılmıştır. Senaryo ve kitap yaşanmış bir olaydan esinlenerek yazılmış ve film bu kaçışta ölen 50 subaya adanmıştır. 1964 yılı Oscar ödülüne En İyi Film Düzenleme dalında aday olsa da kazanamamıştır. Ama Moskova Uluslararası Film Festivali'nde başrol oyuncusu Steve McQueen'e En İyi Erkek Oyuncu Ödülü'nü getirmiştir.

Film II. Dünya Savaşı'nda Almanlar tarafından tutuklanan Müttefik subaylarının hapsedildikleri kamptan kaçışlarını anlatır. Subaylar uzun çalışmalar sonucunda kamptan bir tünel kazarak kaçmayı başarırlar. Ama Alman SS polisleri peşlerini bırakmaz. Sonucunda hepsi Almanya ve İsviçre'de değişik zaman ve şekillerde yakalanırlar. Yakalanan subayların ellisi kampa dönüş yolunda Alman askerleri tarafından öldürülür.

1963'te Mirisch kardeşler, Paul Brickhill'in 1950 tarihli Büyük Kaçış kitabını uyarlamak için United Artists ile çalıştı. Brickhill, kamptaki Alman hareketlerini izleyen "yardımcılardan" biri olarak hareket eden Stalag Luft III'teki X Örgütü'nün çok küçük bir üyesiydi. Hikâye, NBC tarafından 27 Ocak 1951'de The Philco Television Playhouse'un bir bölümü olarak gösterilen canlı bir TV prodüksiyonu olarak uyarlanmıştı. Canlı yayın, tünel yanılsaması yaratmak da dahil olmak üzere canlı yayın için dahiyane bir set tasarımı tasarladığı için övüldü. Filmin senaryosu James Clavell, W. R. Burnett ve Walter Newman tarafından uyarlandı.

Film, Almanya'da, Bavyera kırsalındaki Geiselgasteig'in Münih banliyösündeki Bavyera Film Stüdyosunda, kışla içleri ve tüneller için setlerin inşa edildiği yerde çekildi. Kamp, stüdyonun yakınındaki Perlacher Ormanı açıklığında inşa edildi. Gerçek kamp, bir Alman kasabası olan Sagan (şimdi Żagań, Polonya) yakınlarındaydı; kasabanın adı Neustadt olarak değiştirildi. Bavyera'daki Füssen kasabasında ve tren istasyonu da dahil civarındaki pek çok yerde birçok sahne çekildi. Özgün yapılı St. Nikolaus Kilisesi ve doğal arka planı ile yakınlardaki Pfronten bölgesi de filmde sıklıkla yer alır. Demiryolunu içeren ilk sahneler, Münih-Holzkirchen hattında Großhesselohe istasyonunda (filmde "Neustadt" istasyonu) ve Deisenhofen yakınlarında çekildi. Hendley ve Blythe'nin trenden kaçışı, Markt Schwaben'in doğusundaki Münih-Mühldorf demiryolunda kameraya alındı. Bartlett, MacDonald ve Ashley-Pitt'in geldiği istasyon Füssen istasyonu iken, Sedgwick'in trene binme sahnesi Ausserfern Demiryolu'ndaki Pfronten-Ried istasyonunda canlandırıldı. Hendley ve Blythe'nin kaçmaya çalışırken yanından geçtikleri kale Neuschwanstein Şatosu'dur.

Dikenli tel çitlerin olduğu motosiklet kovalamaca sahneleri Füssen'in dışındaki çayırlarda çekildi ve Hilts'in yeniden yakalanmadan önce çarptığı "dikenli tel", oyuncular ve ekip tarafından boş zamanlarında inşa edilen dikensiz tellerin etrafına bağlanmış kauçuk şeritlerle simüle edildi. Sigorta endişeleri, McQueen'in motosiklet sıçraması sahnesini gerçekleştirmesini engelledi. Bu dikkate değer sahne, McQueen'in uzaktan kendisine benzeyen ve bisiklet tutkunu olan arkadaşı Bud Ekins tarafından canlandırıldı. Johnny Carson daha sonra The Tonight Show'un bir yayını sırasında McQueen'i bu atlayışı için tebrik etmeye çalıştığında, McQueen, "Ben değildim. O Bud Ekins'ti" dedi. Bununla birlikte, hem McQueen hem de Avustralya Motokros şampiyonu Tim Gibbes, aynı hareketi eğlence için kamera karşısında gerçekleştirdiler. Filmin ikinci birim yönetmeni Robert Relyea'ya göre, filmin son kurgusundaki sahne bu üç adamdan herhangi birinin performansını yansıtıyor olabilir. Kovalamanın diğer kısımları, hem Hilts'i oynayan hem de motosikletteki becerisi nedeniyle onu kovalayan askerleri canlandıran McQueen tarafından gerçekleştirildi. Motosiklet, bir Alman makinesine benzemek için boyanmış bir Triumph TR6 Trophy idi. Restore edilmiş olan makine şu anda Triumph'ın Hinckley, İngiltere'deki fabrikasında sergileniyor.