II. Mehmed (opera)

II. Mehmed (tam İtalyanca adı ile Maometto II veya Maometto secondo) bestesi Gioacchino Rossini, libretto yazarlığı "Cesare della Valle" tarafından yapılmış ilk prömiyer temsili 3 Aralik 1820 tarihinde Teatro San Carlo, Napol'de temsil edilmis iki perdelik operadır. Türklerle ilgili operalar içinde en önemlilerinden biri kabul edilir.

Osmanlı İmparatorluğu'nun yedinci padişahı Fatih Sultan Mehmet ile Venedik Cumhuriyeti hakimiyetindeki Eğriboz (Negroponte) Kuşatması sırasında (1470) âşık olduğu Bizanslı Anna'nın hikâyesini anlatıyor. Gerçek kimliğini bilmeden II. Mehmet'e aşkının karşılığını veren Venedikli Anna, daha sonra aşk ile yurt sevgisi arasında gidip gelir; çelişkiler yumağı içinde debelenir.

II. Mehmet Operası ilk defa 3 Aralık 1820 tarihinde Napoli San Carlo Tiyatrosu'nda sahnelenmiştir. Ardından revize edilerek 1822’de Venedik’te sahnelendi ancak beğenilmedi. Bundan ötürü Rossini bu eseri, 1826 yılında yeniden elden geçirerek, Korinthos Kuşatması adı altında yapılandırdı.

Opera, 20. yüzyılın sonuna kadar tekrar sahnelenmedi. İlk versiyonu Pesaro kentinde yapılan "Pesaro Rosinni Festivali" için, son yapımından 200 yıl kadar sonra, 1985 yılında yeniden yapımlanıp sahneye kondu. Günümüzde opera sanatı çevrelerinde Rossini’nin şaheserlerinden biri olarak anılır.

1470'te Fatih Sultan II. Mehmet 1463-1479 Osmanlı-Venedik Savaşı döneminde Ege Denizi'nde bulunan ve Osmanlı Anadolu ve Balkanlar kıyılarını devamlı taciz etmek için Venedik üssü olarak kullanılan Eğriboz adasını fetih etmek için karadan ve denizden bir sefer tertip etmiştir. Sultan II. Mehmet anakaradan gelen ordusunu adaya gemilerden yapılan bir köprü üzerinden geçirmiş ve adanın merkez şehrini (modern Halkida'yı) kuşatmaya almıştır. Sultan Mehmet gelenek üzerine adanın ve şehrin Venedik valisi Eresso'ya adayı barışla ertesi gün Osmanlılara teslim etmesi için bir mesaj göndermiştir.

Vali Erisso'nun kızı tek başına babasının durumunu düşünmektedir. (Arya: Ah! che invan su questo ciglio.) Babası etrafında erkanı ve Calbo ile salona girer. Kızına durumu anlatır ve ona kendini savunabilmesi için Calbo ile evlenmesini tercih etmesini söyler. Fakat Anna buna hiç taraflı değildir. Babasına, babasi Venedik'e gitmiş olduğu zaman Uberto isimli bir kişiye âşık olduğunu bildirir. Fakat aynı Uberto adlı bir kişinin Eğriboz'da veya Korinth'de geride kalmadığını, babası Erisso'ya Venedik ziyaretinde gitmiş olduğunu öğrenmiştir. Böylece tanıştığı kişinin gerçek Uberto olmadığını ve kendine yanlış ismi veren bir kişinin bu genç kızı aldatmak için kullandığını ve bu aşkta bir Venedikli asil tarafından kendisinin kandırılmış olduğunu anlamıştır. (Üçlü:Ohime! qual fulmine ).

Mehmet ve askerleri adanın şehrinin içine girerler. Mehmet'in bu şehri iyi bildiği hareketlerinden anlaşılır. Selim hükümdarının bu kenti nasıl bildiğine merak eder ana hükümdarı bunu açıklamak istemez. Türk askerler girer ve adanın valisi Erisso ve komutan Calbo'nun esir alındığı haberini verirler. Bu iki Venedikli Mehmet huzuruna el ve ayakları zincirle bağlanmış olarak çıkarılırlar. Mehmet onların kahramanlıklarını bilmektedir ama onlarıdan tüm Venediklilerin teslim olması için emir vermelerini ister. Eğer bu teklif kabul edilirse hiçbir Venedikliye hiçbir zarar verilmeyeceğini ve fidye şartlarını karşılarlarsa da serbest bırakılacaklarını onlara söyler. Erisso susup hiçbir cevap vermediği için onun bu şartları kabul etmediği anlaşılır. Mehmet bu iki düşman komutanının zindana atılmasına emir verir.

Tam bu sırada Anna ve Venedikli kadınlar kiliseden çıkarlar. Orada bulunanlar beklenmedik kişiler ile karşılaşmış ve şaşırmışlardır. Anna Mehmet'in kendinin âşık olduğu "Uberto" adı ile bildiği kişi olduğunu anlamıştır. Mehmet de sevdiği kızın adanın Venedik valisi Erisso'nun kızı olduğuna şaşırmıştır. Erisso ise kızının nasıl olup da Türk sultana âşık olduğuna şaşırmıştır. Bunlardan her biri karşılaştığı büyük sürpriz ve bunun ortaya çıkardığı üzücü sorunlar hakkında şarkı söylerler. Anna eğer Mehmet babasını ve Calbo'yu serbest bırakmazsa intihar edeceğini ilan eder. Mehmet âşık olduğu kızın bu isteğini yerine getirir. Mehmet kızın kendine hala aşık olup olmadığına emin değildir ama eğer kız onunla birlikte olmayı kabul ederse ona gayet mesut ve rahat bir hayat sağlayabileceğini bildirir.

Şehir meydanından otağa gelen seslerden anlaşılmaktadır ki Türk askerleri şehrin iç kalesine saldırmaya hazırlanmışlardır. Onların başına geçmek için otağından ayrılmakta olan olan Sultan Anna'ya kendinin hala Anna'yı sevdiğini ve onunla birlikte olmak isteğinin hiç azalmadığını bildirir ve Anna'nın babasına hiç zarar gelmemesi için gayret edeceğini ona söyler. Anna otakta iken kendine de hiç zarar gelmemesini garanti edecek bir nişaneyi Sultan'dan ister. Sultan da parmağına takılı Sultan mühürlü yüzüğü Anna'ya ona verdiği sözleri garantilemek ve Anna'ya kendisini koruması için verir.

Tam bu sırada Mehmet kilise mahzenine gelir. Erisso kızını hala sevdiğini ve hala onunla birlikte olup onunla evlenmeyi ümit ettiğini açıklar. Erisso bu gerçekleşirse kızını kendi eliyle öldüreceğini söyler. Önce bir ikili ve sonra üçlü olan bir şarkı bu üç erkek hislerini ve düşüncelerini açıklarlar. Calbo Anna'yı sevdiğini söyler; Erisso Calbo'nun kızının kocası olması için söz kesildiğini ve bir evlenme anlaşmasının imza edildiğini ifşa eder. Mehmet bu iki kişinin ifşaatı üzerine onlara merhamet etmeyip onlardan öç almak istediğini bildirir. Calbo Mehmet'e alaycı şekilde onu askerleri önünde iç kaleye saldırıyı yönetmekten alıkoyduklarını onun için hemen gidip ordusunun başına geçmesini söyler. Mehmet ayrılır. Bu versiyonda Anna ve babası ile Calbo arasındaki karşılıklı diyalog bulunmamaktadır.

Mahzende Erisso Calbo'nun teselli için dediklerini doğru olup kızının masum olmasını kabul etmeye çalışır. Tam o sırada Anna kilise mahzenine iner. Erisso kızını düşman ile birlikte olmaya istemekle hain olmakla suçlar. Fakat Anna Mehmet ile hiçbir zaman birlikte olamayacağına yemin eder. Anna iddiasını teyit etmek için Mehmet'in kendine vermiş olduğu devlet mühürlü yüzüğü babası ve Calbo'ya verir ve onlara bu yüzüğü muhafızlara göstererek kilise mahzeni, kilise ve hatta şehirden kaçabileceklerini söyler. Onlar Anna'nın onlarla birlikte gelmelerini ister. Ama Anna burada kalıp ölmek istediğini bildirir. Karısının ve Anna'nın annesini mezarı önünde Erisso resmî Venedik valisi olarak resmen Calbo ile Anna'nın ellerine birbiri üzerine koymalarını söyleyerek onların nikâhını kıydığını ilan eder. (Üçlü: In questi estremi istanti) İki erkek kilise mahzeninden iç kaledeki Mehmet'e karşı yapılan savaşa katılmak üzere çıkarlar.

Kadınlar Anna'nın bulunduğu mahzen inerler. Muharebe sesleri gittikçe yoğunlaşır. Birden Venedikli askerler mahzene gelirler. Yapılan muharebede galip geldiklerini bağırarak ilan ederler. Bunları Erisso ve Calbo takip eder. Erisso kızını kucaklar ve bundan sonra Calbo'nun karısı olduğunu ona söyler ve Calbo da onu teyit eder. Anna buna razıdır: (Arya: Tanti affetti in tal momento).

Bunu takiben Calbo ve Anna kilisenin sunağı önünde birbirlerine bağlayıp evlenirler. Kadınlar korosu ve Venedikli askerler korosu sevinçlerini ifade eden bir "Finale" koro parçası söylerler ve parçayı Rossini Golün Hanımı operasında ilk defa kullanmıştır. Böylece Venedik versiyonu sona erer.

Kilise içindeki kadınlar korosu şarkısı sona erdiğinde bir kadın mahzene iner ve Anna'ya Erisso ile Venediklilerin yaptıkları muharebede Mehmet'e galip geldiklerini ve Mehmet'in iç kale önünden kaçtığını bildirirler. Fakt hala Anna'ya gayet temkinli davranmasını söylerler çünkü Mehmet'in intikam almak için oraya geri gelme imkânı vardır. Anna Venedik galibiyetinden sonra artık ölürse hiç gam çekmeyeceğini onlara bildirir.

Türk askerleri kiliseye ve mahzene gelirler. Fakat Anna'nın kendini öldürmelerini istemesine rağmen silahsız bir masum kadını öldürmekten kaçınırlar. (Arya: Sì ferite: il chieggo, il merto.) Bunları ve Mehmet ve komutanlarının gelmesi takip eder. Mehmet Anna'dan ona verdiği mühürlü yüzüğünü kendine geri vermesini ister. Anna ona yüzüğü mahzenden kaçmaları için babası ve Calbo'ya verdiğini ve bundan hemen önce de babasının resmî yetkisi ile kendisinin Calbo ile nikâhını kıydığını ona söyler.