Meşeli, Şavşat

Meşeli köyünün eski adı Dabatzvrili'dir. Gürcüce bir yer adı olan Dabatzvrili (დაბაწვრილი), köy anlamındaki "daba" (დაბა) ile küçük anlamındaki "tzvrili" (წვრილი) kelimelerinden oluşur ve “küçük köy" anlamına gelir. Bu yer adı Türkçeye Dabazril (راباذريل) olarak girmiştir.

Dabatzvrili köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Şavşeti'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Bugünkü köyün sınırları içinde tespit edilen dört kilise ve bir kale kalıntıları bu dönemden kalmış olmalıdır.

Dabatzvrili köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Dabatzvrili (Дабацврили) adıyla kaydettiği yerleşim, Artvin sancağının Şavşet-İmerhevi kazasına bağlı Dabatzvrili nahiyesinin sekiz köyünden biriydi. Rus idaresinin 1886 yılında yaptığı nüfus sayımında, bu nahiyenin idari merkezi olan Dabatzvrili köyünde, 159'u erkek ve 156'sı kadın olmak üzere, 53 hanede 315 kişi yaşıyordu. Dabatzvrili köyü yedi mahalleyi kapsıyordu. Bu mahallelerden Agara'da 7 hane, "Demurçilar-meglesi"nde 11 hane, "Kopadzelar"da 4 hane, "Yuna-ogulari"'de 7 hane, "Tavzet"te 14 hane, "Hiladzelar"da 5 hane ve "Çugadzelar"da 4 hane bulunuyordu. Bu nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmişti. Dabatzvrili nahiyesi, Dabatzvrili köyü dışında, Meria, Balvana, Aşağı Sulesi, Yukarı Sulesi, Shlobani, Tsihia ve Şavketi köylerini kapsıyordu. Nahiyenin nüfusu, 1,255'i erkek ve 1270'i kadın olmak üzere, 385 hanede yaşayan 2,525 kişiden oluşuyordu. İki hane dışında bu nüfusun tamamı "Türk" olarak kaydedilmiştir. İki hanede ise 19 kişi Gürcü olarak yazılmıştır.

Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze, Rus idaresi sırasında Artvin sancağını gezmiş, "Daba Tzvrili" (დაბა წვრილი) adıyla andığı köyü, Şavşeti bölgesinde Gürcüce adlar taşıyan yerleşimler arasında saymıştır.

Dabatzvrili köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusların bölgeden çekilmesinin ardından Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 7 Mayıs 1920 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya, Artvin sancağını Gürcistan'ın bir parçası olarak tanıdı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında 16 Mart 1921 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Dabatzvrili köyünü de kapsayan Artvin bölgesi Türkiye'ye bırakıldı.

Dabatzvrili, 1922 yılında Artvin livasında yapılan nüfus tespiti sırasında Şavşat kazasının Merya nahiyesinin bir köyüydü. Nüfusu, 225'i kadın ve 205'i erkeke olmak üzere, 77 hanede yaşayan 430 kişiden oluşuyordu. Bu tespitte nüfusun tamamı "Türk" olarak yazılmıştı. Dabatzvrili veya Dabazril Türkçe olmadığı için köyün adı 1925’te Meşeli olarak değiştirilmiştir. Meşeli, 1940 genel nüfus sayımında Çoruh vilayetinin Şavşat kazasının Merya nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 561 kişiden oluşuyordu. 1965 yılına gelindiğinde köyde yaşayan insan sayısı 939 kişiye ulaşmıştı ve bu nüfus içinde 419 kişi okuma yazma biliyordu.

Meşeli köyünün bugünkü sınırları içinde dört kilisenin bulunduğu bilinmektedir. Bunlardan biri Agara mahallesindeki köy kilisesiydi ve bu yapıdan geriye bir şey kalmamıştır. Eski yerleşim yeri olan ve Tzinobani (Tzinubani) denilen mevkideki kilise de bir köy kilisesiydi ve bu kiliseden günümüze yıkıntılar kalmıştır. Bu kiliseden taşınmış olan kesme taşlar 2015 yılında köylülerden birinin evinin avlusunda bulunuyordu. Köyün merkezinin 500 m güneyinde, yolun kıyısında yer alan bir başka kilisenin yıkıntıları bugün de görülebilir. Yerleşimin güneyinde Kopadzeebi mahallesindeki ormanlık bir tepede yer alan tek nefli kilisenin bazı kısımları ayaktadır.