Stallupönen Muharebesi

Stallupönen Muharebesi, Rus ve Alman orduları arasında 17 Ağustos 1914 tarihinde I. Dünya Savaşı'nın Doğu Cephesi'ndeki ilk muharebedir. Hermann von François komutasındaki Almanlar, kendilerinden sayıca üstün olan ancak birbirlerinden ayrılmış olan, 27. Piyade Tümeni ile 40. Piyade Tümeni arasında bir boşluk yaratan ve birbirleriyle çok az koordinasyona sahip olan farklı piyade kolordularından dört Rus piyade tümenine karşı başarılı bir karşı saldırı gerçekleştirdi. Bu küçük bir Alman başarısıydı ama Rusların harekât planını bozacak pek bir şey yapmadı.

Prit Buttar'a göre,İkili İttifak ve Rus-Fransız İttifakı ve bunların içerdiği yükümlülükler, 1914'te savaşın patlak vermesinde başlıca mekanizmalar olacaktı. Birbirine kenetlenen antlaşmaların getirdiği yükümlülükler artık askeri komutanların plan ve niyetlerini de etkilemekteydi. Rusya, Sırbistan'ı desteklemek amacıyla Avusturya-Macaristan'a saldırmak üzere harekete geçmişti, ancak Almanya'nın harekete geçmesi Fransa'ya büyük bir saldırıyla sonuçlanacağından, Ruslar, düzenli ordularının ana gücünü, Alman birliklerini Batı Cephesi'nden çekmek amacıyla Doğu Prusya'ya erken bir saldırı başlatmaya ayırmak zorunda kaldı.Almanya'nın Fransa'ya yönelik saldırısı Schlieffen Planı'nı takip ediyordu: yani Almanların Doğu Cephesi'nde Rusya'ya karşı az kuvvet kullanarak Fransa'ya karşı hızlı bir zafer elde etmek için Belçika üzerinden harekâtı. Fransa, Rusya'nın Almanya'ya erken bir saldırıda bulunarak Almanya'yı Batı Cephesi'ndeki birliklerini yeniden konuşlandırmaya zorlayacağına güveniyordu. Aynı şekilde Rusya da Doğu Prusya'ya Vistül'e yapılacak hızlı bir saldırının belirleyici olacağını ve Rusya'nın Galiçya'ya saldırmasına olanak sağlayacağını düşünüyordu.

Rusya saldırı için Paul von Rennenkampf komutasındaki 1. Ordu ile Alexander Samsonov komutasındaki 2. Ordu'yu görevlendirmiştir. Birleşik Rus kuvvetleri 208 piyade taburundan ve 192 müfrezeye sahip 9'dan fazla süvari tümeninden oluşuyordu. 1. Ordu Masurya Göllerinin kuzeyinden saldırırken, 2. Ordu güneyden saldıracaktı. Almanya, Doğu Prusya'yı Maximilian von Prittwitz komutasındaki, ihtiyat ve Landwehr birlikleri tarafından desteklenen 100 taburdan oluşan 8. Ordu ile savunuyordu. Alman savunması Masurya Gölleri boyunca uzanan tahkimatları, Königsberg tahkimatlarını ve Torun Kalesi'ni içeriyordu.

Rusların Rominter Heath'in kuzeyine, ardından Pregel Vadisi boyunca batıya saldıracağını tahmin eden Prittwitz, Hermann von François'nın 1. Kolordusu'na Angrapa nehri boyunca mevzilenmesini emretti. Ancak François ileri bir savunmayı tercih ediyordu ve 13 Ağustos'a kadar kolordusunu Goldap'tan Stallupönen'e, emir verilen yerin 32 km doğusuna kadar bir hat boyunca ilerletmişti. Rennenkampf, 15 Ağustos'ta 6 piyade tümeniyle sınırı geçerek Stallupönen ve Gumbinnen üzerinden demiryolunu takip etme niyetindeydi.

15 Ağustos'ta François'nın kuvvetleri Stallupönen'in kuzeydoğusunda 1. Ordu'nun keşif birlikleriyle karşılaştı ve o gece Ruslar geri çekilirken Eydtkuhnen'i ele geçirdi. 16 Ağustos'ta Prittwitz, 16. Flieger Abteilung'un keşif uçuşunun, 2. Ordu'nun yoğunlaştığını tespit etmesinin ardından, 8. Ordu'yu Angrapa nehrine doğru hareket ettirirken François'ya Gumbinnen'e geri dönmesini emretti. Ancak François 1. Tümenini Stallupönen'de tuttu ve 2. Tümeni Galdap ve Tollmingkehmen arasında paylaştırdı.

17 Ağustos'ta Rennenkampf üç piyade kolordusuyla birlikte, ancak koordinasyonsuz bir şekilde ilerledi. Süvarileri kuzeyde, 20. Kolordu 28. ve 29. Piyade Tümenleriyle yolun kuzeyinde, 3. Kolordu 25. ve 27. Piyade Tümenleriyle yolun üzerinde ve güneyindeydi. 4. Kolordu, 40. ve 30. Piyade Tümenleriyle Rominte Heath'in daha güneyinde ilerliyordu. François, gün ortasında muharebe şiddetlenirken General Adalbert von Falk'ın Tollmingkehmen'deki 2. Tümenini ve Gumbinnen'deki obüslerini Stallupönen'deki mevzilerini takviye etmek üzere çağırdı. Öğleden sonra saat 1'de Prittwitz'in habercisi geldi ve François'ya Gumbinnen'e çekilmesini emretti. François'nın cevabıGeneral von Prittwitz'e söyle; General von François, Ruslar yenilince çatışmayı kesecek.Falk ilerlerken, Rus 27. ve 40. Piyade Tümenleri arasında bir boşluk oluştuğunda, Göritten yakınlarında Rus 27. Piyade Tümeni'nin kanadına saldırmayı başardı.

Şiddetli bir taarruz, Rus 105. Alayının neredeyse tamamının 3.000 kayıp ve 5.000 esir vermesiyle doğuya doğru kaçan Rus tümenini bozguna uğrattı. Rus 29. ve 25. Tümenleri Stallupönen'in kuzeyinde bazı başarılar elde etmelerine ve birkaç esir ve silah ele geçirmelerine rağmen, savaşın sonucunu değiştiremediler.

François, Rusları takip etmemeye karar verdi ve bunun yerine emredildiği gibi Gumbinnen'e çekilme emri verdi. François'nın başarısından yararlanan Prittwitz kuvvetlerini ileri sürdü, François ise Gumbinnen'i tuttu.