Çamlı, Hopa

Çamlı köyünün eski adı "Peronit" veya "P'eroniti"dir. Nitekim 1910 yılında Lazistan bölgesini gezen Doğubilimci Nikolay Marr bu yerleşimin adını Peronit ve Lazca Peronti şeklinde vermiştir. Bazı kaynaklarda bu yer adı "P'eroniti" (პერონითი) biçiminde yer alır. Bu durumda "P'eroniti"nin, Megrel ve Gürcü dillerinde köpük anlamına gelen "p'eri" (პერი) kelimesinden türediği ve "köpüklü yer" anlamına geldiği söylenebilir. 1876 tarihli Trabzon vilayet salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Peronit (پرونت) olarak yazılması, bu yerleşimin adının Türkçeye bu şekilde girdiğini göstermektedir.

Bir Laz köyü olan Peronit, Lazcada “renkli” anlamına gelen "peroni" (ფერონი) kelimesinden türemiş olup "renkli yer" anlamına gelir. Nitekim 1874 yılında Lazistan'ı gezen Giorgi Kazbegi bu yerleşimi görkemli doğaya sahip bir yer olarak tarif etmiştir.

Peronit ve Peronti köyünün yer aldığı tarihsel Lazeti, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Nitekim Osmanlılar köyü ve bulunduğu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Köyün bir mahallesinde bulunan kilise de Osmanlı döneminden önce de bir yerleşim olduğunu göstermektedir.

Peronit, Osmanlı döneminde Trabzon Eyaleti'nin, 1867'de bu eyaletin yerini alan Trabzon Vilayeti'nin sınırları içinde yer alıyordu. 1876 Trabzon vilayeti salnamesine göre, Lazistan sancağının Hopa kazasına bağlı olan köyün nüfusu, 76 hanede yaşayan 476 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 30 koyun ve keçi, 250 inek ve 2 öküz kaydedilmiştir. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Lazistan sancağının Hopa kasabasının doğuda kalan kısmı, Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakılmış, Hopa kasabasının batısında yer alan Peronit ise Osmanlı sınırları içinde kalmıştır.

Rus ordusunda görevli Gürcü general Giorgi Kazbegi, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın başlamasından iki yıl önce, 1874 yılında Klarceti ve Lazeti bölgelerini gezmiş, bu gezi sırasında Hopa’dan Peronit'e kayıkla gitmiştir. Rusçanın etkisiyle köyün adını Pironiti olarak veren Kazbegi, Peroniti köyünün denize doğru uzanan küçük vadilere yayıldığını, evlerin ağaçlar arasında gömülü olduğunu, bir evden diğerini görmenin mümkün olmadığını yazmıştır.

Peronit, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Rize vilayetinin Hopa kazasına bağlı bir köydü. Aynı yıl Sovyetler Birliği’nin Gürcistan sınırından kaçak olarak Türkiye’ye giren Nâzım Hikmet ve İsmail Bilen, Sabri Çiçek adlı birinin şikayeti sonucunda Peronit’te güvenlik güçlerince yakalandı.

Osmanlı döneminden önce, köyün Hristiyan nüfusunu barındırdığı dönemden kalmış olan Peronti Kilisesi, tek nefli bir yapıdır. Köyün Bangleti mahallesinde, bir evin avlusunda bulunan kilise, günümüzde de büyük ölçüde ayaktadır. Rusça'nın etkisiyle köyün adını Pironiti olarak veren Giorgi Kazbegi’nin verdiği bilgiye göre kilise Hz. İlyas’a adanmıştır. Kazbegi, Peroniti ile Kise köyleri arasında bulunan kilisenin büyük bir yapı olmadığını, üzerinin de kalın sarmaşık tabakasıyla kaplı olduğunu yazmıştır. Kazbegi Peronti Kilisesi’ni Hıristiyanlığın Lazistan’daki en iyi abidesi olarak tanımlamıştır. Köylülere göre köyde iki kilise daha bulunuyordu, ancak bu kiliselerin kesin yerleri bilinmemektedir.