VECİHİ K-VI

VECİHİ K-VI, Vecihi Hürkuş tarafından 1923 yılında inşasına başlanıp 1924 yılında tamamlanan bir uçaktır. İlk Türk uçağı olma unvanına sahip olan uçak ilk ve tek uçuşunu 28 Ocak 1925'te Gaziemir'den Seydiköy'e yapmıştır. Uçağı izinsiz uçurduğu için Hürkuş'a ceza kesilmiştir.

Havacı Vecihi Hürkuş tarafından 1923 yılında Türk Hava Kuvvetleri'nde yaşanan uçak eksikliğinden sonra tasarlanan uçak, arkadaşlarının yardımıyla ancak 1924'ün sonlarında tamamlandı. Hürkuş, uçağa sertifika vermesi gereken kurulda kalifiye eleman bulunmaması nedeniyle uçuş izni alamamasına rağmen, ilk kez Ocak 1925'te K-VI'yı uçurdu ve hapis cezasına çarptırıldı. Uçağı geri almak için başarısız girişimlerde bulundu ve sonunda Vecihi K-VI imha edildi.

1919-1923 Türk Kurtuluş Savaşı sırasında, Türk Hava Kuvvetleri uçaktan yoksundu. Savaşa katılan bir havacı olan Vecihi Hürkuş, ülkesinin kendi uçağına sahip olmasını istedi. 1925'te Resimli Ay dergisine verdiği röportajda Hürkuş, uçak yapmak konusunda başta tereddüt ettiğini ancak arkadaşları tarafından ikna edildiğini söyledi. Halihazırda kullanımda olan uçaklara benzer özelliklere sahip basit bir tasarım yapmak için çalıştı. Hürkuş, 14 Haziran 1923'te eğitim ve keşif amaçlı kullanılacak uçağın teknik çizimlerini bitirerek, üç gün sonra, 17 Haziran'da hava kuvvetlerinde müfettiş olan Korgeneral Muzaffer Ergüder'e projeyi gösterdi. İncelemenin ardından Hürkuş'u tebrik eden Ergüder, uçağa "Vecihi" adının verilmesini önerdi. Hava kuvvetleri, yerine getirilmesi gereken üç koşul belirledi: uçağın montajının kolay olması, üzerinde hız ve pilotun geniş bir görüş alanına sahip olması.

Uçağın hava kuvvetleri tarafından onaylanmasının ardından Hürkuş ve dört arkadaşı, 24 Haziran'da Halkapınar Uçak Tamir Atölyesi'nde uçağın yapımına başladı. Kısıtlı bir bütçeye sahip olan Vecihi K-VI'nın motoru, Yunan Hava Kuvvetleri'ne ait ele geçirilen bir uçaktan alınmıştır. Uçağın geri kalanı için Hürkuş, Türkiye'den temin edilen ahşap, çelik çubuklar ve kumaş kullandı. Kumaşı güçlendirmek için uçak uyuşturucu kullanıldı. Hürkuş, projeyi bitirmek için günde en az 16 saat uçakta geçirdi, bazen iki saatten az uyudu. Birkaç aylığına Avrupa havacılığını incelemeye gönderildi. Döndüğünde, ahşap çerçeve bitmişti ve sadece kumaşla kaplanması gerekiyordu. Vecihi K-VI toplam 14 ayda inşa edildi ve 1924 sonlarında tamamlandı.

Uçak, tamamlandıktan sonra motor ve taksi testlerinin yapıldığı Seydiköy Havaalanı'na taşındı. Hürkuş uçuş izni istedi ve uçağa sertifika vermek için teknik heyet oluşturuldu. Ancak bu komite, uçağı uçuracak kalifiye personelden yoksundu. Hürkuş ve uçağı yaklaşık bir ay bekledi. Bir üye, Hürkuş'a ruhsat veremeyeceğini söyleyerek, "uçağına güveniyorsa atlayıp uçması gerektiğini" söyledi. 28 Ocak 1925'te Hürkuş tamamen boş olan havaalanına geldi. Yerel saatle 15.00'te kısa bir yuvarlanmadan sonra havalanan Hürkuş, Vecihi K-VI ile 15 dakikalık bir uçuş gerçekleştirdi. İkinci bir pilotun ağırlığını simüle etmek için arka koltukta ağırlığında bir kum torbası vardı. Bu, Türk yapımı bir uçağın kullanıldığı ilk uçuştu. Geri döndüğünde, hava alanı onun için tezahürat yapan bir kalabalıkla doluydu. İndikten sonra Hürkuş, kutlama yapan arkadaşları tarafından karşılandı.

Hürkuş, uçuş sonrasında arkadaşlarıyla uçuş hakkında konuşurken, izinsiz olarak uçağı uçurduğu için hapis cezası aldığını öğrendi. Karar daha sonra bozulsa da Vecihi Hürkuş hava kuvvetlerini terk etti ve uçak kullanılmadı. Uçak, İzmir'de açıkta saklandığı için korozyona uğradı. Hürkuş'un uçağı kapalı bir alanda saklama talepleri de reddedildi. Türk Hava Kurumu, derneğe bağış toplamak amacıyla yapılan uçuşlarda uçağın kullanılmasını resmen talep etti, ancak uçak kendilerine hiçbir zaman verilmedi. Vecihi K-VI daha sonra bilinmeyen bir şekilde tahrip edildi.