Dimitris Kiçikis

Dimitri Kiçikis ( Dimitri Kitsikis; 2 Haziran 1935, Atina - 28 Ağustos 2021), Yunan Türkolog. Jeopolitik ve Uluslararası İlişkiler sahalarında dersler vermiş ve çalışmalar yapmıştır.

Dimitri Kiçikis 1970'ten beri Kanada'daki Ottawa Üniversitesi'nde Jeopolitik ve Uluslararası İlişkiler sahalarında dersler vermekte ve araştırmalar yapmaktadır. Profesör Kiçikis aynı zamanda Royal Society of Canada'nın da bir akademisyenidir. Doktora unvanını 1963'te Paris, Sorbonne'dan almıştır. Balkanlar'da çok iyi bilinen, entelektüel ve soylu bir aileye mensuptur. Ailesinin şöhreti 19. yüzyıla kadar uzanır. Babası Nikos Kiçikis (Νίκος Κιτσίκης, 1887-1978) Atina Politeknik Üniversitesi'nde rektörlük yapmıştır. Baba Kiçikis Yunanistan’in en iyi tanınmış inşaat mühendisi olup Yunan Parlamentosunda senatörlük ve milletvekilliği yapmıştır. Büyükbabası Dimitri Kiçikis (1850-1898) Nafplion’da (Mora Yenişehri) başsavcılık görevinde bulunmuş, 1865’te Midilli Adası’ndan Atina’ya gelerek buraya yerleşmiştir. Atina’da, bir başka milletvekili olan Dimitri Haçopulos’un (Δημήτρης Χατσόπουλος) kız kardeşi Kassandra ile evlenerek hayatının kalan kısmını Atina'da geçirmiştir. Küçük Dimitri Kiçikis soy itibarıyla tam bir Yunandır fakat ilerleyen yıllarda kendisini dünya insanlığını kucaklayan tam bir Hümanist olarak görmekteyiz.

Ünlü bir feminist olarak bilinen annesi, Beata Petihaki (Μπεάτα Πετυχάκη), Alman işgaline karşı çıkan ELAS direnişçilerindendir. Romen Katolik ve Ortodoks kökenli olup Girit'te Yunan-İtalyan bir aileden dünyaya gelmiştir.

Bayan Petihaki'nin babası Emmanuel Petihakis, Kahire'de özel meşrubat üretiminde kullanılan bir bitki çeşidi bulmuştur. Onun da üvey babası, Aristidis Stergiadis (Αριστείδης Στεργιάδης), 1919-1922 yıllarında İzmir’de Yunanistan yüksek komiseri (Ύπατος Αρμοστής) olarak görev yapmıştır.

Dimitri’nin ikinci eşi Ada (Αδαμαντία), Sparta yakınlarında ünlü tarihi bir Bizans kasabası olan Mistra, Lakonya ili'nden bir çiftçinin kızıdır. Ada'dan Agis ve Kranay isimli iki çocuğu vardır.

Dimitri Kiçikis bir Yunandan öte evrensel bir hümanisttir. Kendisinin Fransa ve Kanada vatandaşlığı vardır. 12 yaşlarındayken Yunan iç savaşı sırasında, Atina'daki Fransız enstitüsünün başkanı, Octave Merlier, tarafından Paris’e götürülerek bir okula yazdırılmıştır. Çünkü annesi o devrin Yunan yönetimine karşı çıktığından ölüm cezasına çarptırılmış ve küçük Dimitri Kitsikis yetim kalmıştır.

Dimitri Kitsikis 1955’te İskoçya’da İngiliz asıllı bir hakim kızı olan, Anne Hubbard'la evlenmiş ve bu eşiyle tam 23 yıllık bir evlilik yaşamı olmuştur. Bu evlilikten Tatiana ve Nicolas isimlerinde iki çocukları olmuştur.

Fransa'da 1968 mayısında öğrenci gösterilerinde etkin solcu katılımından dolayı Fransız üniversitelerinden uzaklaştırılmıştır. 1958'de Çin'i ziyaret etmiş ve Mao'nun düşüncelerinden etkilenmiştir. 1970 yılında Kanada’ya davet edilen Dimitri Kiçikis Ottawa Üniversitesi’nde önce doçent, sonra da profesörlük unvanlarını almış ve o tarihten bu yana da Ottawa ve Atina arasında çalışmalarını sürdürmektedir.

Dimitri Kiçikis çocukluğundan beri Türkler ve Yunanlar arasında bir uzlaşı sağlama fikrine sahiptir. Bu iki milleti, Türk-Yunan Konfederasyonu içinde birleştirmek, Osmanlı İmparatorluğu'nu yeniden hayata geçirmek ve canlandırmak düşüncesindedir. Kendisinin bir Ortodoks Hristiyan olmasına rağmen, Türk dini inançlarından olan Alevilik-Bektaşilik inanışına yakınlık duymakta ve bu dini anlayışla Ortodoks Hristiyanlık arasında paralellikler tespit etmektedir. Bu dini paralelliğin Atina-Ankara arasında siyasi yakınlaşmalara katkı sağlayacağına inanmaktadır. Osmanlıda olduğu gibi, dindar toplumlar arasındaki işbirliğine inanarak, İran Şiileriyle, İsrail Musevileriyle ve Hindu Vişnularıyla ilgili çalışmalar yapmaktadır. Çocuklarından büyük oğlu Nicolas, 1984’ten beri bir Vişnu olup Hint asıllı eşiyle birlikte Florida’da yaşamını sürdürmektedir.

Dimitri Kiçikis, 1970’ten bu yana Batı üniversitelerinde Çin ve Türk tarihi, jeopolitik ve siyasi ideolojiler üzerine dersler vermektedir. Kitapları birçok yabancı dile tercüme edilmiştir. Makaleleri de Balkan dillerine, Çinceye, Almancaya, Fransızcaya, İngilizceye, İspanyolcaya, Portekizceye ve Rusçaya çevrilmiştir. Ayrıca Boğaziçi Üniversitesi, Bilkent Üniversitesi ve Gediz Üniversitesi'nde dersler vermiştir. Ankara’da dönemin başbakanı Turgut Özal’la yakın arkadaşlık kurmuş ve danışmanlığını yapmıştır. Atina’da Devlet Sosyal Bilimler Kurumu’nda araştırmacı profesörken burada bulunan Amerikan Üniversitesi’nde de dersler vermiştir.

Ünüyle Yunanistan’da kısa zamanda tanınmış olan Profesör Dimitri Kiçikis, Yunan başbakanı Konstantin Karamanlis’in 1960 ve 1970’lerde yakın arkadaşı olmuş ve onun danışmanlığını yapmıştır. Dimitri Kiçikis, düzenli olarak Yunanistan’daki süreli yayınlarda siyasi makaleler yayımlamaya devam etmiştir. Atina’da 1996’dan bu yana yayımlanan Arabölge dergisinin kurucu ve yayıncısı olup bu (Endiamese Periohi, Ενδιάμεση Περιοχή) dergide siyasi makaleler yazmaktadır.

Babası Nikos Kiçikis 1978'de ölmüştür. Babasının ölümünden sonra bir kütüphane kurulmuş ve adına “Nikos Kiçikis Kütüphanesi ve Arşivi” denmiştir. Bu kütüphane geçmişte İzmir’in meşhur yüksek komiseri olan, Aristidis Stergiadis’in (1861-1949) Girit’teki evindedir. Nikos Kiçikis’in heykeli diktirilmiş ve bu gün hâlâ Girit'in Herakleion limanının girişinde bulunmaktadır. Babası gibi Dimitri Kiçikis de Yunan devleti tarafından onurlandırılmıştır. 2006 yılında Atina’daki Halk Vakfı ve Kütüphanesine Dimitri Kiçikis'in ismi verilerek “Dimitri Kiçikis Halk Vakfı ve Kütüphanesi” şeklinde değiştirilmiştir.

Dimitri Kiçikis, 1960’tan beri, Yunanistan ve Türkiye’de Yunan-Türk Konfederasyonu fikrinin teorisyeni olarak bilinir. Bu düşüncesiyle her iki ülkede çok sayıda devlet adamı, siyasetçi, gazeteci, sanatçı ve düşünürleri etkilemiş ve kendilerinden destek görmüştür. Türkçede yayımlanan kitapları en çok satılan kitaplar arasındadır. Başbakan Özal da kendisini ödüllendirmiştir. Yunan başbakanı Konstantin Karamanlis, Türk başbakanı Turgut Özal ve Çinli liderler Mao Zedong ve Deng Şiaoping ile yakınlıklar kurmuştur. Yunanca yazılan kitapları Yunan tarihinde büyük tartışmalara sebep olmuştur. Görüşleri, Yunan Meclisinde bile tartışılmıştır. Yunanların Türkler tarafından köleleştirilmesi, Osmanlı İmparatorluğu hakkında Yunan okullarında ve üniversitelerinde işlenen tezler, örneğin Gizli Okullar gibi konular Dimitri Kiçikis’in eserlerinde hep sorgulanmıştır. Babası Nikos Kiçikis, rektörlük, milletvekilliği, senatörlük ve Atina belediye başkanlığı gibi devlet kurumlarında yüksek görevler almasına rağmen Dimitri Kiçikis babasının aksine parlamenter düzenden hoşlanmayan bir insandır. Yunanistan'da Halk Yönetim Modelini (laocracy-λαοκρατία) görmek istemekte ve bu fikri desteklemektedir.

Dimitri Kiçikis Fransa’nın Uluslararası İlişkilerinde çok önemli roller üstlenmiştir. Dinin uluslararası siyasette önemli bir tamamlayıcı rolü olduğunu ısrarla savunmuş ve dört büyük din olan Musevilik, Hristiyanlık, İslam ve Hinduizm arasında dayanışma ve işbirliğinin tesis edilmesi üzerinde durmuştur. İran Şiileri ve Hindistan Hinduları ile Hristiyan Ortodoksları arasında diyalog etkinlikleri düzenlemiştir. Museviler ve Hristiyan Katoliklerle çalışmalarını sürdürmüştür. Son zamanlarda dinler ve kültürler arası diyalog ve dünya barışına büyük katkı sağlayacağını düşündüğü Fethullah Gülen hareketini takdir etmekte ve bu harekete destek vermektedir.

Üç siyasi ideoloji olan liberallik, faşistlik ve komünistlikle ilgili yeni bir çalışma modeli geliştirmiştir. Çin tarihiyle ilgili yayınlar yapmıştır. Fotohistory denilen ve bizce Resim tarihi olarak bilinen çalışma alanının kurucusudur. Tanınmış bir şairdir, altı şiir kitabı vardır ve bunlar Kedros (Κέδρος), Hestia (Εστία) ve Akritas (Ακρίτας) tarafından yayımlanmıştır. 1979 yılında teröristlerce öldürülen Türk gazeteci Abdi İpekçi adına verilen ilk Yunan - Türk ödülüyle onurlandırılmıştır. “Orocc dans l’âge de Kali” (Hestia, 1989) adlı şiir kitabı, H. Bouraoui and J. Flamand (eds), Ecriture franco-ontarienne d’ aujourd’ hui, Ottawa, Les Editions du Vermillon 1989 adlı antolojinin, diğer otuziki Kanadalı şairle birlikte bir parçası haline gelmiştir.

A – Arabölge teriminin kaşifidir. Bu kavramla Arabölge medeniyetini, Avrupa-Amerika ve Çin-Hindistan arasında Adriyatik Denizi’nden İndus nehrine kadar genişletmiştir. Bu yeni kavram, Almanya’da yayımlanan bir doktora tezine konu olmuştur. (P. Davarinos, Geschichtsschreibung und Politik, Düsseldorf, Heinrich Heine Üniversitesi, 1995). Yine, aynı kavram özgünlüğünden dolayı The Royal Society of Canada tarafından tanınmış ve Profesör Dimitri Kiçikis, bu akademiye 1999 yılında üye olarak alınmıştır.

2007'de kitabı Antik Çağdan Bugüne Yunan ve Çin Tarihinin Bir Karşılaştırması başlığıyla yayımlandı. Bu çalışma, söz konusu iki medeniyet arasındaki ilişkileri antik çağlardan başlayarak üç bin yıla uzanan bir zaman periyodu içinde gösteren tek eserdir. Bu eser, iki hususta odaklanmıştır: 1) Dünya çapında, Yunan-Çin medeniyeti 2) Son 2500 yılda ideal kurumsal model olarak ekümenik imparatorluğu ve onun siyasi yansımaları.

Propagande et pressions en politique internationale. La Grèce et ses revendications à la Conférence de la Paix, 1919-1920 – Paris, Presses Universitaires de France, 1963.

« Information et Décision. La Grèce face à l’invasion allemande dans les Balkans, 1940-1941», in La Guerre en Méditerranée – Paris, Centre national de la Recherche scientifique, 1971.

« Nationalisme dans les Balkans : Etude comparée des révolutions turque de 1908 et grecque de 1909 », The Canadian Historical Association. Historical Papers 1971.

Le rôle des experts à la Conférence de la Paix. Gestation d’une technocratie en politique internationale - Ottawa, Editions de l’Université d’Ottawa, 1972.

« Evolution de l’élite politique grecque », Social Stratification and Development in the Mediterranean Basin (edited by M. B. Kiray) –Paris and The Hague, Mouton, 1973.

Ἡ Ἑλλάς τῆς 4ης Αὐγούστου καί αἱ Μεγάλαι Δυνάμεις. Τά ἀρχεῖα τοῦ Ἑλληνικοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν, 1936-1941 - Athens, Ikaros, 1974. (2nd edition : Athens, Eleuthere Skepsis, 1990).

Συγκριτικὴ Ἱστορία Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας στὸν 20ό αἰῶνα - Athens, Hestia, 1978. (2nd edition supplemented : Hestia, 1990. 3rd edition: Hestia, 1998).

« Grande Idée et hellénoturquisme. Essai d’interprétation nouvelle de l’histoire néo-grecque », Actes du IIe Congrès international des Etudes du Sud-Est européen, 1970 – Athènes, Association internationale des Etudes du Sud-Est européen, 1978, tome III.

Greece :Communism in a Non Western Setting», Communism and Political Systems in Western Europe (edited by D. E. Albright) – Boulder (Colorado), Westview Press, 1979, XXII.

Ἱστορία τοῦ ἑλληνοτουρκικοῦ χώρου ἀπό τόν Ἐ. Βενιζέλο στὸν Γ. Παπαδόπουλο, 1928-1973 - Athens, Hestia, 1981. (2nd edition supplemented : Hestia, 1995).

« The Turkish-Greek War, 1919-1922, in World Perspective », International Conference on Atatürk. Proceedings - Vol. 2, doc.43, Istanbul, Bogaziçi University Press, 1981.

« Bulgaria in Balkan History between the Two World Wars » , Pervi Mejdunaroden Kongres po Bulgaristika Dokladi (First International Conference on Bulgarian Studies), Sofia, Bulgarian Academy of the Sciences, 1982.

L’Empire ottoman – Paris, Presses Universitaires de France, 1985. (Collection « Que sais-je ? », no. 2222). 2nd ed. 1991. 3rd ed. 1994.

« L’espace ottoman dans l’esprit de Charles de Moüy, dans la deuxième moitié du XIXe siècle », L’Empire ottoman, la République de Turquie et la France (edited by H. Batu) –Paris - Istanbul, Isis, 1986.

« Κύπρος 1955-1959 : Τριτοκοσμικὴ συνειδητοποίηση καὶ ἐπιπτώσεις ἐπὶ τῆς Ἑλλάδος », Cypriot Studies Society. Proceedings of the 2nd International Cypriological Conference– vol. 3, Nicosia, 1987.

« Populism, Eurocommunism and the Communist Party of Greece », Communist Parties in Western Europe (edited by M. Waller) – Oxford, Blackwell, 1988.

« Le degré de puissance de l’Empire ottoman, au cours de la première guerre mondiale», La Moyenne Puissance au XXe siècle (edited by J.-C. Allain) – Paris, Institut d’Histoire des Conflits contemporains, 1988.

« Les Turcs et la mer Egée : essai de géohistoire », Turquie, Moyen-Orient, Communauté européenne (edited by J. Thobie) – Paris, L’Harmattan, 1989.

« Dimitri Kitsikis, œuvre poétique », Ecriture franco-ontarienne d’aujourd’hui (edited by H.Bouraoui and J.Flamand) – Ottawa, Les Editions du Vermillon, 1989.

«The Spreading of Western Satanism in Islamic and Orthodox Societies », First International Symposium on Orthodoxy and Islam 1990, Athens – Tehran, Iran, Center for International Cultural Studies, 1994.

«Les anciens calendaristes, depuis 1923, et la montée de l’intégrisme en Grèce», Grèce : identités, territoires, voisinages, modernisations, (edited by P.Y. Péchoux), special edition of CEMOTI, no. 17, 1994.

« Le concept de relations internationales et le service diplomatique ottoman au XXe siècle », Aspects of Ottoman History (edited by Amy Singer) – Jerusalem, The Hebrew University - Magnes Press, 1994.

« Faith as Seen by Jean-Jacques Rousseau and its Impact on Westernized Third World Societies », Second International Symposium on Orthodoxy and Islam 1992, Athens – Tehran, Iran, Center for International Cultural Studies, 1995.

Türk-Yunan İmparatorluğu. Arabölge gerçeği ışığında Osmanlı Tarihine bakış – İstanbul, İletişim Yayınları, 1996. (The Turkish-Greek Empire. An inquiry into Ottoman History through the prism of the Intermediate Region).

« Ἐνδιάμεση Περιοχὴ καὶ Ἑλληνισμός : ἀνθρωπογένεση καὶ ἀνθρωποσυντέλεια », Minutes of the 2nd Pan-Eleian Conference (edited by Anastos Demetropoulos) – Ancient Olympia, 1998.

« The Intermediate Region : A Common Civilization between the Adriatic Sea and the Indus River », Dialogue of Civilizations ? – Tehran, Iran, 1999.

«Multiculturalism in the Ottoman Empire : The Alevi Religious and Cultural Community », Multiculturalism and the History of International Relations from the 18th Century up to the Present (edited by Pierre Savard and Brunello Vigezzi) – Milano, Editioni Unicopli & Les Presses de l’ Université d’ Ottawa, 1999.

« Women in Christian and Muslim Families », Woman and Family in Christian Orthodoxy and Islam - (Fourth International Congress on Orthodoxy and Islam, Athens, 1997) – Athens, Publications of the Greek Iranian League, 1999.

« Géopolitique de la Région intermédiaire », Société Royale du Canada. Académie des Lettres et des Sciences humaines. Présentations – Ottawa, vol.52, 1999.

« La structure politico-religieuse de la synallélie, en tant qu’antithèse du système occidental », Constructions identitaires et pratiques sociales (edited by Jean-Pierre Wallot) – Ottawa, Les Presses de l’Université d’Ottawa, 2002.

На перекрестке цивилизаций: Поль Лемерль, История Византии. Димитрис Кицикис, Османская империя. Весь Мир, 2006 г. -Na perekrestke tsivilizatsiy : Istorija Vizantii- Osmanskaja Imperija (Paul Lemerle - D. Kitsikis) – Moscow, Ves Mir Editions, 2006. (Civilisations at the Crossroads : Byzantine History - Ottoman History).

«Anti-Atatürk: A Psychological Portrait of Stergiades, “Dictator of Ionia” in 1919-1922, the Greek that failed to Conquer Turkey» , Proceedings of the 2nd International Conference of Eastern and African Studies, Gastoune, 2007.

« Rumi, the Spirit of the Intermediate Region » in Symposium on Mevlana Celaleddin-Rumi and Intercultural and Civilization Dialogue-Proceedings, Toronto, Canadian Intercultural Dialogue Centre, 2008.

« Stergiades: l’homme d’une mission impossible, 1919-1922 », in Aux vents des puissances (Jean-Marc Delaunay, éd), Paris, Presses Sorbonne Nouvelle, 2008.

« Ottomanism and Fethullah Gülen: From Utopia to Reality »,in Dreaming for a Better World. Contributions of the Gulen Movement, Carleton University, Ottawa, October 24, 2009 (Intercultural Dialogue Institute).

«Grèce. Le Synaspismos tiraillé entre social-démocratie et anarchisme» in "Les gauches radicales", Grande Europe, no. 16, janvier 2010, la Documentation française (special issue).

« Foreword », in Kemal Karpat & Yetkin Yıdırım eds, The Ottoman Mosaic: Exploring models for Peace by re-Exploring the Past, Seattle, Cune Press, 2010.

"Ἡ μαχομένη ἱστορικὴ λογοτεχνία στὸν Μεσοπόλεμο: ἀπὸ τὸν Δημήτρη Γληνό, στὸν Γιάννη Κορδᾶτο καὶ τὸν τὸν Γιάννη Ζέβγο", edited by Ἀθανάσιος Θ. Φωτόπουλος, Ἡ Νεοελληνικὴ Λογοτεχνία στὸν Μεσοπόλεμο. Ἱστορικὴ καὶ φιλολογικὴ προσέγγιση. (Πρακτικὰ Συνεδρίου, Πύργος Ἠλείας, 14-16 Μαΐου 2010),'Εκδόσεις Ἀναζήτηση, Πύργος Ἠλείας, 2012.

"India-Spiritual Planet", in Abstracts of Presentations at the Three-Day International Seminar on the Importance of Early Indian Cultural Heritage in the Making of a Better World, Kolkatta, Indian Museum, 2012.

"The Science of Popular Uprisings", edited by Dr. Murat Aktaş, The Arab Uprisings & The Struggle of Soft Powers in the Middle East, Ankara, Nobel, 2012.

Περί Ηρώων: Οι ήρωες και η σημασία τους για τον σύγχρονο ελληνισμό («About Heroes: Heroes and their Importance for Contemporary Hellenism»)- Athens, Herodotos Press, 2014, 471 pages.

Atina merkezli Dimitri Kiçikis Halk Vakfı Yunanistan Cumhurbaşkanının bizzat (129, A 190; ss. 3425,3430-3431) sayılı emir ve izniyle kurulmuş bir vakıftır. Vakfın kuruluşu konusundaki Cumhurbaşkanının kararı Devletin Resmi Gazetesinde (ΦΕΚ) 15 Eylûl 2008 tarihinde yayınlanmıştır.