Tony Parker

William Anthony "Tony" Parker (d. ) NBA'in San Antonio Spurs takımı ve Fransa millî basketbol takımı formalarını giymiş Fransız profesyonel eski basketbolcu ve Fransa Basketbol Ligi‎ takımlarından ASVEL Basket'in çoğunluk hisselerinin sahibi. Basketbol ile yakından ilgili bir ailede büyüyen Parker 2001 NBA Seçmelerine (2001 NBA Draftına) girmeden önce iki yıl boyunca Fransa basketbol liginde oynadı. San Antonio Spurs tarafından seçildi ve kısa sürede takımın birinci oyun kurucusu oldu, Spurs ile 2003, 2005, 2007, ve 2014 yıllarında 4 NBA Şampiyonluğu kazandı. Yüksek hızı ve saha içi şut yüzdesinden üst düzeyde faydalanan Parker iki kez NBA All-Star maçına çağrıldı ve 2007 NBA Finalleri'nin MVP'si seçildi. Eva Longoria ile 7 Temmuz, 2007 tarihinde evlendi. Fakat 2010 yılında boşandı.

Parker Brugge, Belçika'da doğdu, fakat yaşamını Fransa'da sürdürdü. Afrikalı-Amerikalı babası Tony Parker Sr., Chicago Loyola Üniversitesi'nde basketbol oynadığı gibi deniz aşırı ülkelerde profesyonel olarak da basketbol oynamıştır. Annesi, Hollandalı bir manken olan Pamela Firestone'dır. Parker ve çok yakın olduğu erkek kardeşleri beraber sık sık babalarının basketbol maçlarını izlerlerdi. İlk başta futbola ilgi duyan Parker Michael Jordan'ın dünya çapında bir basketbol yıldızına dönüşümünü gördükten sonra fikrini değiştirdi. Üstelik, Parker'ın iki küçük kardeşi de basketbol ile oldukça iç içe; T.J. profesyonel olarak, Pierre ise üniversitede basketbol oynuyorlar. Parker yeteneklerini geliştirirken boyunun yeterince uzun olmaması (15 yaşında aniden boy atmasına rağmen) saha içindeki pozisyonunu belirledi. Hızı ve çevikliğinin bu pozisyonu onun için ideal hale getirdiğini fark ederek oyun kurucu pozisyonunda oynadı. Yeteneği en sonunda keşfedildi ve Paris'te bulunan Ulusal Spor ve Beden Eğitimi Enstitüsü'ne yazıldı. İki sene Fransa'da küçükler takımlarında oynadıktan sonra profesyonel oldu ve 1999 yılında Paris Basket Racing ile anlaşma imzaladı.

2000 yazında, Parker Indianapolis'te gerçekleştirilen Nike Hoop Summit organizasyonuna katıldı. Orada, profesyonel yetenek avcıları ve koçların önünde, gelecekte NBA oyuncusu olacak Darius Miles, Zach Randolph ve Omar Cook gibi oyunculara karşı mücadele etti. Parker, Amerikalı ve Avrupalı oyuncular arasındaki bir maçta 20 sayı, yedi asist, dört ribaund ve iki top çalma ile oynadı. Fransız'ın performansı UCLA ve Georgia Tech dahil birçok üniversite arasında kendisini aralarına katma yarışı başlamasına neden oldu ki Parker'ı kendilerine katılmaya ikna etmenin eşiğindeydiler. Fakat, Parker NCAA'den vazgeçti ve Fransa'da kaldı; 2001 NBA Seçmelerine girmeden önceki iki yılı Racing ile Fransa basketbol liginde geçirdi.

2001 NBA Seçmeleri öncesi, Parker San Antonio Spurs yaz kampına davet edildi. Koç Gregg Popovich tarafından Spurs yetenek avcısı ve eski NBA-oyuncusu Lance Blanks'a karşı oynatıldı ve ilk yaşadıkları cesaret kırıcıydı. Parker, Blanks'ın sert ve fiziğe dayalı defansı karşısında ezilince Popovic 10 dakika içinde onu geri göndermeyi düşünmeye başladı. Fakat Parker'ın en iyi hareketlerinden oluşan bir "en iyiler" karışık kasedini izledikten sonra, Popovich ona ikinci bir şans daha verdi. Bu sefer, Parker Blanks'a karşı daha iyi bir izlenim bıraktı; Fransız daha sonra Blanks'tan "tek kişilik yıkım ekibi" olarak bahsedecekti. Popovich Parker'ın oynanacak kumara değebileceğine karar verirken, Spurs'un hala diğer takımların draft sırasında onu seçmemelerini ümit etmesi gerekiyordu. Öyle de oldu, Parker'ın adı draft öncesi tahminlerde pek yer almadı ve oyun kurucu draft günü 28. sırada Spurs tarafından seçildi.

Çaylak sezonunda Antonio Daniels'ın yedeği olarak oynayan Parker 77 normal sezon maçında yer aldı. Maç başına 29.4 dakika oyunda kaldı ve 9.2 sayı, 4.3 asist ve 2.6 ribaund ortalamasıyla oynadı. 30 Kasım, 2001 tarihinde Los Angeles Clippers karşısında oyuna girdiğinde, Tariq Abdul-Wahad ve Jerome Moiso'dan sonra, bir NBA maçında oynayan üçüncü Fransız oyuncu oldu. Parker, geçiş (transition) hücumuna katıldığında takım arkadaşlarını potayı daha rahat görebilecekleri pozisyonlarda topla buluşturarak, Spurs'un oyununa daha yüksek tempo getirdi. Önü açık olduğunda sıçrayarak attığı şut yüzdesinin yüksek olması takımın uzunları Tim Duncan ve David Robinson'a daha çok boş alan sağlıyordu. Çaylak sezonunda San Antonio'nun en çok asist yapan ve top çalan oyuncusu oldu, ve 2001-02 sezonunda Yılın Çaylak Takımı'na oyun kurucu pozisyonunda seçilen ilk ABD dışında doğmuş oyuncu olma onurunu yaşadı. Spurs'un playofflarda elenmesine rağmen, Parker'ın performansı gözden kaçmadı.

NBA'de ikinci senesinde, Parker ilk şampiyonluk yüzüğünü kazandı. 82 normal sezon maçına da geçen yıllara göre büyük oranda yenilenmiş San Antonio'nun oyun kurucusu olarak başladı. Normal sezon istatistiklerini maç başına 15.5 sayı (mbs), 5.3 asist (mba) ve 2.6 ribaund (mbr) ortalalamalarına yükseltti. Parker'ın takımın oyun kurucusu rolü 49 müsabakada takımın en çok asist yapan oyuncusu olmasını sağladı. 2003 NBA All-Star Haftasonu sırasında, Parker NBA'de ikinci yılında olan oyuncuların oluşturduğu takım ile Got Milk? Rookie Challenge, ve ilk defa gerçekleştirilen 989 Sports Skills Challenge karşılaşmalarında yer aldı. Normal sezon sonrası, Parker iki kere kariyer sayı rekorunu kırarken Tim Duncan'ın sürüklediği Spurs finallerde New Jersey Nets'i 4-2 ile geçti ve bu Parker'ın kazandığı ilk şampiyonluk yüzüğü oldu. Zafere rağmen, Parker play-off boyunca oyunundaki istikrarsızlıkla mücadele etti ve maç içinde sık sık daha tecrübeli oyun kurucular olan Steve Kerr ve Speedy Claxton ile yer değiştirdi. Bu sezon boyunca, Parker koç Popovich taradından çok sert ve sık eleştirildiğini düşündü; Koç Popovich daha sonra genç oyun kurucusuna karşı eleştirel olduğunu kabul etti ve Parker'ın yaşıtlarından daha çabuk olgunlaşmasını ve çevresinde gelişen olaylardan daha az etkilenmesini istediğini belirtti.

Spurs ile bir şampiyonluk kazanmasına rağmen Parker'ın geleceği üzerine şüphe bulutları dolaşıyordu. Spurs New Jersey Nets'ten Jason Kidd'i kadrosuna katmaya çalıştı fakat başarısız oldu, Parker koç Popovich'e San Antonio'nun ilk beş oyun kurucusu olmak istediğini ve büyük bir oyuncu olmak için çok çalışmaya hazır olduğunu söyledi. Parker normal sezon boyunca iyi oynadı, ve sezonu 14.7 mbs, 5.5 mba ve 3.2 mbr ortalamalarıyla tamamladı. Fakat, Spurs ezeli rakibi Los Angeles Lakers'a 2004 NBA Playoffları Batı Konferansı yarı finallerinde yenildi, ve favorisi oldukları şampiyonluğu arka arkaya kazanama başarısı gösteremediler.

2004-05 sezonunda, Parker normal sezon istatistiklerini geliştirerek 16.6 mbs, 6.1 mba ve 3.7 mbr ile kariyer rekoru kırdı. Ayrıca toplam asist sayısında ligde 13. sırayı aldı ve oyun kurucular arasında saha içi şut yüzdesi ile üçüncü oldu. Spurs playofflarda oldukça güçlüydü, ve Parker'ın Denver Nuggets, Seattle Supersonics ve Phoenix Suns karşısında alınan galibiyetlerde payı vardı. Fakat, Fransız Detroit Pistons karşındaki Final serisinde zorlandı. Spurs'ta Manu Ginobili ve Brent Barry, normal sezondaki kadar iyi performans sergileyemeyen Parker'dan sık sık oyun kuruculuk görevini devraldılar. Karşısında kariyerinde NBA Finallerinin en değerli oyuncusu seçilmiş ve NBA'de yılın savunma takımına seçilme başarısı göstermiş Chauncey Billups'ı bulan Parker'ın şutları istikrarsızlıştı, ve kendine has potaya yaklaşma çabaları dört kez NBA Yılın Savunma Oyuncusu Ben Wallace'ın desteğiyle savunma yönü güçlü Pistons ön alanı tarafından yumuşatıldı. Bununla birlikte, Tim Duncan'ın istikrarlı performansı, Arjantinli yıldız Ginobili'nin kendini göstermesi ve Parker'ın oyun kurucu olarak yaptığı görevin birleşimi ile Spurs 2005 NBA Finalleri'nde bir önceki şampiyonu 4-3 yenerek üçüncü NBA şampiyonluğunu kazandı.

Parker ilk kez 2005-06 sezonunda NBA All-Star takımına seçilirken, 18.9 mbs ve .548 saha içi şut yüzdesi ile de normal sezon kariyer rekorlarını kırdı. Parker'ın sayı ortalaması Duncan'dan bile daha yüksekti, ve formu Spurs'u 63 galibiyet 19 mağlubiyet ile 2006 NBA Playofflarına taşıdı. Fakat, normal sezonu konferans lideri olarak tamamlayan Spurs ikinci turda Dallas Mavericks'e elenerek arka arkaya ikinci şampiyonluğunu kazanma şansını bir kez daha elinden kaçırdı.

2006-07 sezonu ilk yarısı boyunca istikrarlı şekilde skor üreten Parker, 14 Şubat 2007 tarihinde gerçeklen 2007 NBA All-Star maçına yedek oyun kurucu olarak çağrıldı. 2006-07 sezonunda Parker'ın maçlarına oyun kurucu olarak başladığı Spurs Güneybatı Grubu'nu ikinci olarak tamamlayarak 2007 NBA Playofflarına katılma hakkı kazandı. Spurs, Batı Konferansı Yarıfinallerinde NBA'de son iki yılın en değerli oyuncu ödülü sahibi Steve Nash'in sürüklediği Phoenix Suns ile karşılaştı. Kendi neslinin en iyi oyun kurucusu ile olan eşleşmesinde Parker turnike ile kolay sayılar bulmak için hızını kullandı ve gelişen orta mesafe şutlarından faydalandı. Suns koçu Mike D'Antoni, Parker'ı engellemek için yılın savuma takımına seçilen forvet Shawn Marion'ı bile kullanmayı denedi fakat Fransız kendisinden çok daha iri olan rakibini pick and roll kullanarak geçti. Suns'ı eledikten sonra Spurs Batı Konferansı Finallerini Utah Jazz'ı 4-1 ile geçerek kazandı. Parker ve Spurs 2007 NBA Finallerinde Cleveland Cavaliers ile karşılaştı ve onları 4-0 ile süpürerek şampiyonluğu kazandılar. Bu seride, Parker karşısındaki Cavaliers'lı Daniel Gibson ve yılın savuma takımına seçilen Larry Hughes'ı istikrarlı oyunuyla ezmiştir. Yüksek sayılabilecek %56,8 saha içi ve %57,1 üçlük yüzdesi ile serinin en yüksek sayı ortalamasına, 24.5 sayı, ile sahip olmuştur. Gösterdiği başarı sayesinde, bu ödülü kazanan ilk Avrupa doğumlu oyuncu olarak, 2007 NBA Finalleri En Değerli Oyuncu Ödülü'nü kazandı.

Parker 1998 ve 2000 yıllarında Avrupa Gençler Şampiyonasında Fransa genç millî takımında oynadı. Fransa'nın şampiyonluğu kazandığı 2000 yılındaki turnuvada maç başına 25.8 sayı, 6.8 asist ve 6.8 top çalma istatistikleri ile En Değerli Oyuncu seçildi. Parker A millî takım ile 2001, 2003, 2005 ve 2007 Avrupa Şampiyonlarında yer aldı. 2005 yılındaki şampiyonada Fransa İspanya'yı 98-68 yenerek bronz madalya kazandı. 2003 senesinden beri millî takımın kaptanlığını da yapan Parker, 2006 Dünya Şampiyonası'na da Fransa ile katılacaktı fakat turnuva öncesi son hazırlık maçında parmağı Brezilya takımından bir oyuncunun formasına takılarak kırılınca şampiyonada yer alamadı. 2007 Avrupa Basketbol Şampiyonasında Parker turnuvanın ilk beş maçında 22.2 sayı ve 3.0 asist ortalamasıyla oynadı, fakat Fransa'nın çeyrek finalde Rusya'ya elenmesine engel olamadı.

Oyun kurucu pozisyonunda oynayan Parker kendisini etkili bir skorer olarak kanıtlamıştır. 2007 yılında oyuncular arasında yapılan bir oylamada NBA'in en hızlı oyuncularından biri seçilmiştir, sık sık turnike veya teardrop şut atmak için içeriye yüklenir. Bir basketbol oyuncusuna göre kısa olan boyuna (1.88 m) rağmen 2005-06 sezonunun büyük bir kısmında boyalı alan sayıları istatisklerinde önde gitmiştir.

NBA kariyerinin başlangıç yıllarında Parker istikrarsız bir şutör olarak tanınıyordu ve 2005 sezon arasında koç Popovich oyununun bu yönünü geliştirmeye karar verdi. Popovich vasat şut yüzdesini görüp (bu sırada, Parker %65 serbest atış ve %27,6 üç sayılık atış yüzdesi ile oynuyordu), Spurs şut koçu Chip Engelland ile fazladan antrenman yapmasını istedi. Engelland Parker'ın üç sayılık şut atmasını yasakladı ve, diğer şeylerin yanında, şut hareketini ve başparmağının pozisyonunu düzeltti. Bunların sonucu olarak, 2006-07 sezonunda Parker 2005 yılına göre 117 daha az üç sayılık şut atarken 147 daha fazla iki sayılık şut teşebbüsünde bulundu ve isabet yüzdesi 4 puan arttı (üç sayılık ve saha içi şutlarda) ve serbest atış yüzdesi %78'e yükseldi. Parker'ın bir oyun kurucuya yüksek saha içi şut yüzdesi ve hızlı oluşu onu bir fast break oyuncusu yapıyor. Fakat, Parker'ın oyun stili diz kirişlerinde iltihaplanmaya (tendinitis) sebep olmakta.

2006 San Antonio All-Star Shooting Stars takımının üyesi. Yarı sahadan ilk denemesinde attığı basket galibiyeti getirdi, 25.1 saniye ile All-Star Shooting Stars yarışmasının en iyi zamanına sahip. Emekli Spurs oyuncusu Steve Kerr ve WNBA takımlarından San Antonio Silver Stars oyuncusu Kendra Wecker ile aynı takımda oynadı.

Parker'ın anne babası boşanmalarına rağmen üzerindeki etkileri sürmekte. Sağlıklı beslenme koçu olan annesinden beslenmesiyle ilgili ipuçları alırken her maçından sonra performansını babasıyla telefonda değerlendirir.

Parker, kensisinden yedi yaş büyük aktris Eva Longoria ile 30 Kasım 2006'da nişanlandıklarını açıkladıktan sonra, 7 Temmuz 2007'de Fransa'da evlendiler. Parker 2007 NBA All-Star hafta sonunda şu sözü söyledi "Herşeyi Eva hazırlıyor, Ben sadece gidip evet diyeceğim." Corpus Christi yakınlarından bir Teksas yerlisi olan Longoria Spurs iç saha maçlarını saha kenarından düzenli olarak takip ediyor. Resmî nikâhları Paris'te Saint-Germain l'Auxerrois kilisesinde gerçekleştirilen Katolik düğün seremonisi takip etti. Fakat çift 2010 yılının Kasım ayında şiddetli geçimsizlikten dolayı boşandı.

Parker bütün iç saha maçlarında imkânları az olan gençler için 20 kişilik toplu bilet alan hayırsever bir kişidir. Ayrıca, Parker Make-A-Wish Fransa vakfının elçisidir. Bu vakıf ölümcül sağlık sorunları bulunan çocukların dileklerini gerçekleştiren kâr amacı gütmeyen bir organizasyon. Kişisel internet sitesinde açıklamasında şöyle diyor: "Dünya çapında çok ünlü oldukları için önceden Make-a-Wish vakfı hakkında bilgim vardı ve zaten geçmişte çocuklarla ve onların aileleriyle buluşarak dileklerinin gerçekleşmesine yardımcı olmuştum. Adanmışlıklarını gördükten sonra burada mümkün olduğunca çok dileği gerçekleştirilmesine yardımcı olabileceğimin farkına vararak Make-a-Wish Fransa birlikte çalışmaya gönüllü oldum."

Parker hevesli bir hip-hop müzik ve rap hayranıdır. Yapımcısı Polygrafic (Sound Scientists) olan Fransızca bir hip-hop albümü çıkardı. Mart 2007'de albümden çıkan ilk single'ı "Top of the Game"de rapç, Fabolous ve Booba da yer almıştır. Klibinde Spurs'tan takım arkadaşları Robert Horry, Tim Duncan ve Brent Barry'nin yanında eski takım arkadaşı Nazr Mohammed'de yer aldı. Albümünden Balance-toi adlı şarkıya da eşi Eva Longoria'nın yer aldığı bir klip çekti.

Parker, Paris'in 2012 Yaz Olimpiyatları için adaylık kampanyasına da katıldı. Londra'nın kazanmasına tepkisi: "Daha başka ne yapabilirdik bilmiyorum. Eğer şimdi kazanamadıysak sanırım bir daha hiç kazanamayız. IOC Anglosaksonların tarafında görünüyor. Tümüyle tükenmiş hissediyorum." oldu.