Munshi Premchand

Munshi Premchand (d. 31 Temmuz 1880 - ö. 8 Ekim 1936) Premchand ismiyle kitaplar yazan; modern Hintçe ve Urduca edebiyatının en önemli yazarlarından biridir.

Premçand, Vārāṇasī yakınlarında Lamhī adında küçük bir köyde Brāhmaṇ kastının alt kastlarından olan Kāyastha kastında Acāyab Rāi isimli memur bir babanın ve Ānandī Devī isimli ev hanımı bir annenin oğlu olarak dünyaya gelmiştir. Premçand yedi yaşında annesini, on altı yaşında babasını kaybetmiştir.

Premçand’ın çocukları ile ilgili kesin bilgi veren kaynaklar oldukça sınırlı olmakla birlikle, ikinci eşi Şivrānī Devī’den Kamalā adında bir kızı ve Mannū, Dhunnū (Shrīpatrāi) ve Amritrāi adında üç oğlu olduğu ayrıca, onun henüz üç aylıkken ölen iki kızı olduğu da bilinmektedir. Oğullarından Mannū da henüz on bir aylık iken 1920 de çiçek hastalığından ölmüştür . Premçand, kızı Kamalā evlilik yaşına geldiğinde kızı için uygun bir eş aramış, kendisinin ünlü bir yazar olması kızını şanslı kılmıştır. Premçand kızını 1929 yılında Vāsudev Prasād ile evlendirmiştir. Vāsudev’in başlık parası talebinde bulunmayışı, onun geleneklere karşı bir tavır sergilediğinin göstergesidir. Premçand’ın ise bu durumdan oldukça etkilendiği bilinmektedir .

Premçand’ı derinden etkileyen ilk ideoloji Ārya Samāc görüşüdür . Bu ideolojinin Brāhmaṇ gelenekçiliğine yani din adamlarının diktatörlüğüne, batıl inançlara, bir başkaldırı niteliğinde olup toplumsal eşitliği destekleyen bir rolü bulunmaktadır. Sara Rāi, Amrit Rāi’nin Premçand’ı anlattığı biyografik çalışmasında Premçand’ın düşün hayatında ilk etkinin Ārya Samāc olduğunu daha sonra Gokhale ve Ranade’nin sosyal reform cemiyeti gibi farklı toplumsal reform hareketlerinden etkilendiğini doğrulamaktadır . Rāi, Premçand’ın 1919 yılında Bolşevik düşünceye eğilim gösterdiğini, 1920’li yıllarda Gāndhī öncülüğündeki bağımsızlık hareketlerine katılarak siyasi arenada yerini almaya başladığını söylemektedir . Premçand 1936 yılında vefat ettiği sırada Gandhī’nin siyasi çizgisi liberal bir hal almaya başlamıştır. Yine o dönemde siyasi ve ekonomik bağımsızlığı elde etmede sosyalizme yönelen Nehrū ve diğer solcu gruplar ve partilerin de olduğu bir dönemdir. Premçand edebȋ kariyeri boyunca millȋ mücadele ciddiyetini yakından yaşamıştır. Premçand’ın son zamanlarında Gāndhī’den çok Nehrūcu bir görüşü benimsemeye başladığı söylenebilir . Premçand insana insan olduğu için değer veren empati yeteneği güçlü olan bir yazardır. Kapitalist düzene başkaldıran ve dolayısıyla toplumcu gerçekçi bir edebiyatçı olarak nitelenen yazar, toprak ağalarının zavallı halka ettikleri zulmü asla haklı görmez; ancak sosyo-ekonomik yapının meydana getirdiği gerçekliği de asla göz ardı etmez. Aynı işçinin kaderinde sömürülmek olduğu gibi, kapitalisti de bu uğurda seçilmiş bir kurban olarak görür. Eserlerinde sosyo-politik, ekonomik ve toplu yaşama yönelik çeşitli sorunlardan bahsederken bunlara çözümler sunar .

Premçand görüşlerini geniş kitlelere ulaştırmak için çaba sarf eden bir yazardır. Bu durumu; hem Urdu ve Hindī dillerinde eserler vermesinden, hem de dergiler vasıtasıyla okuyucuya ulaşamadığında daha farklı kaynaklara yönelmesi gibi davranışlarından anlayabilmek mümkündür. Premçand öykülerinde gerek Müslümanlara ait gerekse Hindulara ait figürleri ve sembolleri kullanmaktan çekinmemiştir. Bu onu bulunduğu coğrafyada hem Müslümanlar arasında hem de Hindular arasında saygın bir konuma getirmiştir. Hindu olan bir yazarın öykülerinde Müslüman figürlerini ve sembollerini kullanması onun aynı zamanda hoşgörülü kişiliğini de ortaya çıkarmaktadır. Onun öykülerinden İdgāh’ta ve Muktidhan’da Müslüman sembol ve figürlerini, Vidhvans ve Şānti öykülerinde de Hindu sembol ve figürlerini kullandığı görülmektedir ..

चंडी की दडदबया, हरताल, न्याय चहन्दी (Çanḍī kī Ḍibiyā, Hartāl, Nyāya Çahandī) “Gümüş Kutular, Adalet, Zırnık”- John Galsworthy’nin The Silver Box, Strife and Justice adlı eserlerinin Hindīye tercümesidir.

दपता के पात्र पुत्री के नाम (Pitā ke Pātr Putrī ke Nām) “Bir Babanın Kızına Mektupları”- Cavaharlal Nehrū’nun kendi kızına yazdığı mektuplarını Hindīye çevirmiştir.