Özbekistan demografisi

Özbekistan'ın demografisi, nüfus artışı, nüfus yoğunluğu, etnik köken, eğitim düzeyi, sağlık, ekonomik durum, dini bağlantılar ve nüfusun diğer yönleri dahil olmak üzere Özbekistan nüfusunun demografik özellikleridir. Verilerin çoğu tahmine dayalı çünkü son nüfus sayımı 1989'da Sovyet döneminde yapılmıştır.

Özbekistan genç bir nüfusu sahiptir. Toplam nüfusun %34,1'i 14 yaşından küçüklerden oluşmaktadır. Resmi kaynaklara göre Özbekler toplam nüfusun çoğunluğunu (%80) oluşturmaktadır. 1996 tahminlerine göre diğer etnik gruplar arasında Ruslar (nüfusun %5,5'i), Tacikler (%5), Kazaklar (%3), Karakalpaklar (%2,5) ve Tatarlar (%1,5) bulunmaktadır. Özbekistan, 1937-1938 yıllarında Sovyet Uzak Doğu'dan bölgeye zorla yerleştirilen etnik Koreli nüfusa sahiptir. Ayrıca çoğunlukla Taşkent ve Semerkant'ta yaşayan küçük Ermeni grupları vardır. Ülke %88 Müslüman (çoğunlukla Sünni, %5 Şii azınlık), %9 Doğu Ortodoks ve %3 diğer inançlardan oluşmakta (küçük Koreli Hristiyan toplulukları, diğer Hristiyan mezhepleri, Budistler, Bahailer ve daha fazlası dahil). Buhara Yahudileri binlerce yıldır Orta Asya'da, çoğunlukla Özbekistan'da yaşıyorlar. 1989'da Özbekistan'da 94.900 Yahudi (1989 nüfus sayımına göre nüfusun yaklaşık %0.5'i), ancak şimdi, SSCB'nin çöküşünden bu yana, Orta Asya Yahudilerinin çoğu bölgeyi ABD veya İsrail için terk etti. Özbekistan'da 5.000'den az Yahudi kaldı.

Özbekistan'ın nüfusunun çoğunluğu, ülke Sovyetler Birliği'nin bir parçasıyken büyük ölçekli kollektif çiftliklerde pamuk tarımıyla uğraşmaktaydı. Özbekistan'daki çiftlik yapısı 1990'dan beri büyük ölçüde kolektiflikten bireysele kaymış olsa da, nüfus yoğun bir şekilde kırsal ve geçimini çiftçiliğe bağımlı olmaya devam etmektedir.

2002'de tahmini TFR 2,92 idi. Bu sayı etnik kökenlere; Özbeklerde 2.99, Ruslarda 1.35, Karakalpaklarda 2.69, Taciklerde 3.19, Kazaklarda 2.95, Tatarlarda 2.05, diğerlerinde ise 2.53 idi. Taşkent Şehri 1.96, Karakalpakstan 2.90, Fergana 2.73; Doğu bölgesi 2.71, Orta ve Doğu 2.96, Orta 3.43, Batı 3.05 şeklindedir.

Sovyetler Birliği ve dağılma dönemindeki yüksek doğurganlık oranı, kısmen geniş ailelere yönelik tarihsel kültürel tercihlerden, tarıma ekonomik bağımlılıktan ve Özbekistan'daki Sovyet çocuk yardımlarının göreceli değerinin daha yüksek olmasından kaynaklanmaktadır. Kürtaj tercih edilen doğum kontrol yöntemiydi. 1955'te yasallaştırılan kürtaj, 1956-1973 yılları arasında %231 arttı.

Surhannderya ve Kaşkaderya bölgeleri Özbekistan'da en yüksek doğum oranına ve en düşük ölüm oranına sahiptir. Öte yandan Taşkent şehri, ülkenin en düşük doğum oranına ve en yüksek ölüm oranına sahip bölgesidir.

1989 nüfus sayımına göre etnik bileşim (mevcut en son):Özbek %71, Rus %6, Khowar %2, Tacik %5 (çok daha yüksek olduğu düşünülüyor ), Kazak %4, Tatar %3, Karakalpak %2, diğer %7.

Tablo, 1926 ve 1989 arasındaki dört nüfus sayımına göre Özbekistan nüfusunun etnik bileşimini (yüzde olarak) göstermektedir (1999'da nüfus sayımı yapılmamıştır ve bir sonraki nüfus sayımı şu anda 2010 için planlanmaktadır). 1979'da nüfusun %3,9'u olan Tacik oranının 1989'da %4,7'ye yükselmesi, en azından kısmen nüfus sayımı talimatlarındaki değişikliğe atfedilebilir: 1989 nüfus sayımında ilk kez uyruk bildirilebildi. pasaporta, ancak davalının etnik kimliği temelinde özgürce beyan etti.

Eğitim sistemi %99 okuryazarlık düzeyine ulaşmıştır ve hem erkekler hem de kadınlar için ortalama eğitim süresi 11 yıldır. Hükûmet ücretsiz ve zorunlu 11 yıllık eğitim vermektedir.

Ekonomik zorluklar, son on yılda Rusya, Kazakistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Türkiye, Güney Kore ve Avrupa'ya işgücü göçünü artırdı. Özbekistan'ın işgücünün en az %10'u yurtdışında çalışmaktadır. Göç eden işgücünün yaklaşık %58'i Rusya'ya göç etmektedir. Yüksek işsizlik oranları ve düşük ücretler işgücü göçünden sorumludur.

Özbekistan bağımsızlığını kazandıktan sonra önemli sayıda etnik ve ulusal azınlık Özbekistan'ı terk etti, ancak gerçek sayılar bilinmiyor. Azınlıkların göç etmesinin başlıca nedenleri arasında şunlar yer almaktadır: az sayıda ekonomik fırsat, düşük yaşam standardı ve gelecek nesiller için eğitim fırsatları açısından zayıf bir beklenti. Özbekistan'ın dil yasası Özbekçe bilmeyenlere yönelik bir ayrımcılık kaynağı olarak gösterilse de, bu yasa Özbekistan'daki fırsat eksikliğine çözüm olarak göçe yol açan sosyal, ekonomik ve politik faktörlerle iç içe geçmiştir.