Utrecht (şehir)

Utrecht, Hollanda'nın Utrecht eyaletinin eyalet merkezi ve en kalabalık şehri. Şehir belediye statüsündedir. Nüfusu 330.772 (2014 sayımına göre) kişidir ve Hollanda'nın dördüncü büyük şehridir. Hollanda'daki büyük şehirleşmiş metropolitan alan olan Randstad'ın (bu alan Amsterdam, Rotterdam ve Lahey'i de kapsar) doğu köşesindedir.

Utrecht'in merkezinde Orta Çağ başlarından kalma birçok bina vardır. Şehir, 8. yüzyıldan beri Hollanda'nın dinsel merkezlerinden biridir. Katolik Kilisesi'nin Hollanda'daki en yüksek temsili Utrecht Katolik Bașpiskoposu'dur. Hollanda Protestan Kilisesi'nin yönetim binaları da Utrecht'te bulunmaktadır. Hollanda'nın Altın Çağı'na kadar ülkenin en önemli şehri olagelmiş, daha sonra bu konumu Amsterdam'a bırakmıştır.

Şehir 1636'da kurulmuş olan ve Hollanda'da en büyük yüksek eğitim kurumu Utrecht Üniversitesi ve başka yüksek eğitim kurumlarını da barındırır. Ülkedeki merkezî konumundan dolayı taşıt ve tren trafiği için önemli bir kavşak noktasıdır. 2014 yılı istatistiklerine göre Utrecht, Amsterdam'dan sonra Hollanda'da kültürel etkinlik sayısının en yüksek olduğu şehirdir. 2012 yılında Lonely Planet, Utrecht'i "Henüz keşfedilmemiş 10 yer" listesine dahil etmiştir.

1730 yılında Birleşik Hollanda Cumhuriyeti'nin, Utrecht'ten başlayarak ülke geneline yayılan, eşcinselleri yakalama girişimi ve bu girişimin parçası olarak Utrecht'te kurulan mahkemelerde 40 kişi yargılanmış, 18'i boğularak öldürülmüştür. Bu tarihî olay nedeniyle "Utrechtli" anlamına gelen "Utrechtenaar" sözcüğü uzun yıllar ayrımcı bir dille "eşcinsel" anlamında kullanılmıştır. Bugün bu sözcüğün yerine "Utrechter" kullanılmaktadır.

Utrecht'in genç bir nüfusu vardır. Büyük bir üniversite barındırması nedeniyle 20-30 yaşları arasında çok sayıda insan barındırır. Utrecht'teki hanelerin %52,5'inde tek kişi yaşamaktadır. Şehir sakinlerinin %29'u evli veya başka bir yasal birliktelik içerisindedir.

Nüfusun %69'u Hollanda kökenli, %10'u "Batı" kökenlidir. Kalan %21'in %9'u Faslı, %5'i Türk, %3'ü Surinamlı ve Hollanda Karayipleri'nden, %5'i de öteki ülkeler kökenlidir. Şehrin bazı mahallelerinde Felemenk kökenli olmayan sakinler daha yoğundur: örneğin Kanaleneiland, %83 ve Overvecht, %57. Şehir nüfusunun %38'i asgari ücretle çalışmakta veya sosyal yardıma muhtaç (bütün hanelerin %17'si) durumdadır.

Ocak 2016'dan başlayarak Utrecht Üniversitesi ve Utrecht Belediyesi, sosyal yardım alan Utrecht'lilerden oluşacak gruplara farklı sosyal yardım yöntemleri uygulayıp bu yöntemleri kıyaslayacak. Bu deneye hâli hazırda sosyal yardım alan 300 kişiyi dahil edecek Utrecht Belediyesi, katılımcılara aylık 900-1300€ ödeme yapacak.

Belediye, bu 300 kişiden en az 50 kişiye koşulsuz temel gelir ödemesi yapacak. Bu ödeme, herhangi bir koşuldan bağımsız olacak ve alıcının iş bulması, başka bir gelir kaynağı edinmesi gibi durumlarda ödeme kesilmeyecek. Bundan başka 3 yöntemi daha deneyecek olan belediye, bir grup katılımcıyı da kontrol grubu olarak şu anda uygulanan sosyal yardım sisteminde tutarak takip edecek.

Utrecht Belediyesi'nde proje yöneticisi olarak çalışan Nienke Horst, Quartz isimli internet sitesine, çalışmanın amacını kamu kaynağından ödeme yapılan kişilerin gözetim altında tutulmasına veya cezalandırılmasına gerek olduğu anlayışını sınamak olduğunu şu sözlerle aktarmıştır:"İnsanlar bu durumda sosyal yardım alanların iş bulmak için yeterince uğraşmayacağını düşünüyor. Sonucu göreceğiz. Biz, insanların biraz daha mutlu olacağını ve iş de bulacaklarını düşünüyoruz."