Cupid’in Öpücüğü ile Yeniden Canlanan Psyche

Cupid’in Öpücüğü ile Yeniden Canlanan Psyche, İtalyan sanatçı Antonio Canova'nın ilk olarak 1787'de Albay John Campbell tarafından yaptırılan bir heykelidir. Neoklasik heykel sanatının başyapıtlarından biri olarak kabul edilen eser, mitolojik aşıkları büyük bir duygu yoğunluğu içinde gösterir ve Romantizm akımının karakteristik özelliklerini de taşır. Cupid'i, cansız Psyche'yi bir öpücükle uyandırdıktan hemen sonra, aşkın ve şefkatin doruğunda tasvir eder. Cupid ve Psyche'nin hikayesi Lucius Apuleius'un Latince romanı The Golden Ass'den alınmıştır ve sanatta popüler olmuştur.

Joachim Murat 1800 yılında ilk ya da ana versiyonu (resimde görülen) satın almıştır. Canova'nın ölümünden sonra heykel 1824 yılında Fransa'nın başkenti Paris'teki Louvre Müzesi'ne girmiştir. Rus asilzadesi Prens Yusupov ise 1796 yılında Roma'da Canova'dan eserin 2. versiyonunu satın almış ve daha sonra Saint Petersburg'daki Ermitaj Müzesi'ne girmiştir. İkinci versiyonun tam ölçekli bir modeli Metropolitan Sanat Müzesi'nde bulunmaktadır.

Yeni uyanmış olan Psyche, sevgilisi Cupid'e doğru uzanırken, Cupid de başını ve göğsünü destekleyerek onu nazikçe tutar. Antonio Canova'nın ince mermer oyma tekniği, Psyche'nin gerçekçi pürüzsüz tenini çevresindeki unsurlarla tezat oluşturmaktadır. Psyche'nin bedeninin alt kısmına gevşek bir şekilde örtülen çarşaf, ten dokusu ile örtü arasındaki farkı daha da vurgular. Kaba doku, kompozisyonun üzerine yerleştirildiği kayanın temelini oluşturarak öğelerin ayrımlarını tamamlıyor. İnce bukleler ve çizgiler saçları oluştururken, hafif tüysü detaylar yere inen Eros'un üzerinde gerçekçi kanatlar oluşturuyor.

Apuleius'ta Psyche, Venüs için Proserpina'dan bir parça güzellik toplaması için kendisine verilen kavanozu açmaması konusunda Venüs tarafından uyarılmıştı: "Ama sana özellikle güçlü bir uyarıda bulunuyorum. Taşıdığın [kavanozu] açma ya da içine bakma ve "İlahi Güzelliğin Hapsedilmiş Hazinesi" konusundaki tüm merakını bastır." Ancak Proserpina, Yeraltı Dünyasına yaptığı yolculuktan döndüğü gibi merakına yenik düşmüş ve İlahi Güzellik'ten kendine biraz almak için kavanozun içine bakmaya başlamıştı. Ancak Proserpina kavanozu Güzellik'le değil, "hücresinden kurtulup üzerine atlayan ve ağır bir bilinçsizlik bulutuyla tüm bedenine nüfuz eden ve onu yattığı yerde seren En İçteki Karanlığın Uykusu, Styx'in gecesi" ile doldurmuştu. Canova'nın tasvir etmeyi seçtiği, Psyche'nin Cupid tarafından yeniden canlandırılan "uykudaki bir ceset" olduğu andır. "[Kavanoza] geri koyduğu Uykudan onu nazikçe arındıran Cupid, Psyche'yi okunun büyüleyici bir iğnesiyle uyandırdı." Psyche'nin arkasındaki kavanoz gibi çeşitli detaylar Apuleius'un hikayesine gönderme yapmaktadır, çünkü Psyche kavanozu yeni açmış ve uykuya dalmıştır, dolayısıyla kavanoz onun yanında durmaktadır. Ayrıca, Cupid'in Psyche'yi uyandırmak için ona attığı ok da kavanozun yanında bulunur ve Cupid belinin yanında bir sadak taşır.

Heykelin tabanı üzerinde döndürülebilmesi amaçlandığı için Psyche'nin ayaklarından birinin yanında bir kulp bulunmaktadır. Canova'nın heykellerinin birçoğunda özel yapım ayarlar ya da tabanı hareket ettirecek bir aygıt vardı, bu nedenle heykelin hareketinin bir kısmı kulptan sağlanıyordu. Bu hareket, heykelin duygusunu ve güzelliğini vurgularken tüm açılardan ilgi uyandırır. Canova'nın eleştirmenlerinden Carl Ludwig Fernow, kucaklayan figürlerin canlılığından, görülmesi gereken tek bir görüntü olmadığı için şikayetçidir. "Etrafında koşmalı, yüksekten ve alçaktan, yukarı ve aşağıya bakmalı, tekrar bakmalı ve kaybolup durmalısınız" demiştir. Fernow, parçanın tamamının izleyiciye etki etmemesi için bakış açısının tek bir sabit noktaya sahip olması gerektiği üzerinde durdu. Fernow'un Canova'nın eserine yönelik eleştirisi, heykeli tek bir perspektiften değil, etrafında dolaşarak görmek zorunda kalmaktan duyduğu şikayettir. Fernow şöyle devam ediyor: "Grup bir tabana oturtulduğu ve istenildiği zaman etrafında dolaşılabildiği için bu çaba biraz hafifletilmiştir; ancak gözlemci her iki yüzü bir arada görebileceği ve her bir hassas ifade ışınını tek bir merkezi yakınsama noktasına indirgeyebileceği bir bakış açısı bulmak için boşuna çabalar."

İtalya'nın Possagno kentinde 1757 yılında doğan heykeltıraş, duvar ustası dedesi Pasino Canova tarafından yetiştirildi. Venedikli Senatör Giovanni Falier, Canova'nın kariyerini başlatan büyük etkiye sahip hamisiydi. Napolyon Bonapart, 1796-97 seferleri sırasında Canova'nın heykellerinden haberdar oldu; "General Bonapart, Canova'ya korumasını teklif etti ve heykeltıraşı büyük ölçüde gururlandırdı ve daha sonra, Fransa'nın askeri diktatörü olarak birinci konsül olduğunda, Canova'nın dikkate değer yeteneklerini kendi yüceltmesi için kullanmaya çalıştı." Ancak Canova kendisini bağımsız bir sanatçı olarak görüyordu ve daha önce Çariçe II. Katerina'dan gelen bir saray davetini reddetmişti, çünkü Canova "sanatın siyaset üstü olduğuna" inanıyordu. Ancak bu yeterli olmadı, çünkü "sonunda Fransa'nın papalık üzerindeki baskısıyla kendini gösteren güç politikaları [Canova'yı] kabul etmeye zorladı." Canova, kendi isteğinin aksine, "Altın Mahmuz Cavaliere'si, Cavaliere di Cristo [ve] Ischia markiliği" gibi çeşitli unvanlar ve onurlar kazandı. Canova son derece başarılı bir bağımsız heykeltıraştı ve becerisi ve yeteneği Cupid'in Öpücüğü ile Yeniden Canlanan Psyche gibi eserlerinde açıkça görülmektedir.