II. Berenike

Berenice II Euergetis (MÖ 267 veya 266 - MÖ 221; Yunanca: Βερενίκη Ευεργέτες, Berenikē Euergetes, "Hayırsever Berenice") MÖ 250'den itibaren Sirenayka kraliçesi ve MÖ 246'dan MÖ 222'ye kadar Ptolemaios III Euergetes'in eşi olarak Ptolemaik Mısır'ın kraliçesi ve eş vekili idi.

Cyrene yönetimini MÖ 249'da babası Magas'tan miras aldı. Annesiyle kısa bir güç mücadelesinden sonra Berenice, Ptolemaios krallığının üçüncü hükümdarı olan kuzeni Ptolemy III ile evlendi. Bu evlilik, Cyrenaica'nın Ptolemaios imparatorluğuna yeniden dahil edilmesine yol açtı. Mısır kraliçesi olarak Berenice, hükümete aktif olarak katıldı, kocasıyla birlikte Ptolemaios devlet kültüne dahil edildi. En çok saçını adak teklifi olarak feda etmesiyle tanınır, bu da Coma Berenices takımyıldızına onun adını vermiştir. Berenice, oğlu Ptolemy IV Philopator'un MÖ 221'de katılımından kısa bir süre sonra naip Sosibius tarafından öldürüldü.

Cyrenaica, Büyük İskender'in ölümünden kısa bir süre sonra Ptolemy I Soter tarafından MÖ 323'te Ptolemaios krallığına dahil edilmişti. Bölgeyi kontrol etmenin zor olduğu anladı ve M.Ö. 300 civarında, Ptolemy I bölgeyi daha önce evlendiği eşi I.Berenice'in oğlu Magas'a emanet etti. I.Ptolemy'in ölümünden sonra, Magas bağımsızlığını ilan etti ve halefi Ptolemy II Philadelphus ile savaşa girdi. MÖ 275 civarında Magas, Ptolemaiosların düşmanı olan Seleukos hanedanından gelen Apama ile evlendi. II.Berenice onların tek çocuğuydu. II.Ptolemy, MÖ 250'lerin sonlarında Berenice'nin kuzeni Ptolemy II'nin varisi olan gelecekteki Ptolemy III ile evlenmesi kararlaştırıldı.

Gök bilimci Gaius Julius Hyginus, Berenice'nin babası Magas ve birlikleri savaşta bozguna uğradığında, Berenice'nin bir ata bindiğini, kalan güçleri topladığını, birçok düşmanı öldürdüğünü ve geri kalanını geri çekilmeye sürdüğünü iddia ediyor. Bu hikâyenin doğruluğu belirsizdir ve söz konusu savaş başka türlü kanıtlanmamıştır, ancak "görünüşte imkansız değildir."

MÖ 250 civarında Magas öldü ve Berenice Cyrene'nin kraliçesi oldu. Bu noktada, Berenice'nin annesi Apame, Ptolemaios'larla evlilik sözleşmesini onurlandırmayı reddetti ve bunun yerine bir Antigonid prensi Demetrius'u Cyrene'ye Berenice ile evlenmesi için davet etti. Apame'nin yardımıyla Demetrius şehrin kontrolünü ele geçirdi. İddiaya göre Demetrius ve Apame sevgili oldu. Berenice'nin onları yatakta birlikte yakaladığı ve ona suikast yaptırdığı söyleniyor. Apame kurtuldu. Cyrene'nin kontrolü daha sonra Ecdelus ve Demophanes adlı iki Sirenalı liderliğindeki bir cumhuriyetçi hükümete, Berenice'nin tahta çıktıktan sonra MÖ 246'da Ptolemy III'e gerçek düğününe kadar verildi.

Berenice, tahta geçtikten sonra MÖ 246'da Ptolemy III ile evlendi. Bu, Cyrenaica'yı Ptolemaios krallığına geri getirdi ve burada büyük-büyük torunu Ptolemy Apion, MÖ 96'da vasiyetinde onu Roma Cumhuriyeti'ne bırakana kadar kalacaktı.

MÖ 244 veya 243'te Berenice ve kocası, Ptolemaik devlet kültlerine dahil edildi ve Büyük İskender ve daha önceki Ptolemaiosların yanı sıra Theoi Euergetai (Hayırsever Tanrıları) olarak ibadet edildi. Berenice ayrıca kendi başına bir tanrıça olarak, Thea Euergetis (Hayırsever Tanrıça) olarak da ibadet edildi. Genellikle Afrodit ve İsis ile özdeşleştirildi ve özellikle gemi enkazlarına karşı koruma ile ilişkilendirildi. Bu kült için kanıtların çoğu, Ptolemy IV veya daha sonraki dönemlerden kaynaklanmaktadır, ancak Ptolemy III'ün hükümdarlığındaki Fayyum'da onuruna bir kült tasdik edilmiştir. Bu kült, aynı zamanda Afrodit ve İsis ile eşit olan ve gemi enkazlarından korunma ile ilişkilendirilen kayınvalidesi Arsinoe II'ye sunulanla yakından paraleldir. Paralellik, iki kraliçenin onuruna ölümünden sonra basılan altın sikkelerde de sunulmaktadır. Arsinoe II'nin madeni parasının arka yüzünde bir çift bereket bulunurken, Berenice'ninki tek bir bereket taşır.

Berenice'nin tanrısallığı, "Berenice'nin Kilidi" hikâyesiyle yakından bağlantılıdır. Bu hikâyeye göre Berenice, III.Ptolemy Üçüncü Suriye Savaşı sırasında savaştan sağ salim dönerse uzun saçlarını adak olarak feda edeceğine söz verdi. Saçlarını adadı ve onları İskenderiye'deki Zephyrium Burnu'ndaki tapınağa yerleştirdi, burada Arsinoe II'ye Afrodit olarak tapıldı, ancak ertesi sabah saçlar kayboldu. Samos'un gökbilimcisi Conon, bir takımyıldızı kayıp saç olarak tanımladı ve Afrodit'in onu Berenice'nin fedakarlığının bir kabulü olarak gökyüzüne yerleştirdiğini iddia etti. Takımyıldızı günümüzde Coma Berenices (Berenice'nin Kilidi'nin Latincesi) olarak biliniyor. Bu olayın Ptolemy'nin dönüşünden önce mi yoksa sonra mı gerçekleştiği belli değil; Branko Van Oppen de Ruiter, bunun Ptolemy'nin dönüşünden sonra (MÖ Mart-Haziran veya Mayıs 245 civarında) gerçekleştiğini öne sürüyor. Bu bölüm, Berenice'yi yeniden doğuş tanrıçası rolünde tanrıça İsis ile ilişkilendirmeye hizmet etti, çünkü kocası Osiris'in yasını tutmak için Koptos'ta kendi saçından bir tutam ayırması gerekiyordu.

Hikâye, Ptolemaios mahkemesi tarafından geniş çapta yayıldı. Berenice'yi traşlı bir kafa ve Isis / Demeter'in özelliklerini tasvir eden mühürler üretildi. Ptolemaios sarayında yaşayan şair Callimachus, olayı sadece birkaç mısrası kalan Berenice'nin Kilidi adlı bir şiirle kutladı. M.Ö. birinci yüzyılda Romalı şair Catullus şiirin Latince olarak gevşek bir tercümesini veya uyarlamasını yaptı ve düzyazı özeti Hyginus'un De Astronomica'sında yayınlandı . Hikaye, birçok neoklasik ressam tarafından resmedildiği erken modern dönemde popülerdi.

Berenice, MÖ 243 veya 241 Nemean Oyunlarında bir savaş arabası ekibine girdi ve galip geldi. Başarı, Callimachus'un Berenice'nin Zaferi tarafından başka bir şiirle kutlanır. Bu şiir Berenice'yi, aynı zamanda çağdaş Yunanlar tarafından İsis ile bağlantılı olan Yunan mitolojisinde Zeus'un sevgilisi Io ile birleştirir. Hyginus'a göre, bilinmeyen bir tarihte Olimpiyat oyunlarına da bir takıma girdi.

Ptolemy III, MÖ 222'nin sonlarında öldü ve yerine oğlu Ptolemy IV Philopator olan Berenice geçti. Berenice kısa bir süre sonra MÖ 221'in başlarında öldü. Polybius, yeni kralın naibi Sosibius tarafından kraliyet ailesinin genel tasfiyesinin bir parçası olarak zehirlendiğini belirtir. Devlet yöneticisi kültünde saygı görmeye devam etti. MÖ 211'e gelindiğinde, İskenderiye 'de Büyük İskender ve Ptolemaios rahiplerinin ve tanrılaştırılmış II. Arsinoe'nin kanephorus'unun arkasından alaylarda yürüyen kendi rahibesi olan athlophorus'a ('ödül sahibi') sahipti.