Vasili Dokuçayev

Vasili Vasilyeviç Dokuçayev () (1 Mart 1846, Milyukovo, Smolensk Guberniyası – 8 Kasım 1903, Sankt-Peterburg) Toprak biliminin temellerini atmış Rus Jeolog ve coğrafyacı.

Vasili Vasilyeviç Dokuçayev, doğal ortamda toprakların üzerinde çalışan Toprak biliminin babası olarak kabul edilir. Rusya'da toprak bilimi geliştirdi ve belki de farklı toprak türlerine ilişkin geniş coğrafi araştırmalar yapan ilk kişi oldu. Bilime yaptığı büyük katkı, mecazi olarak "toprakları haritaya koymak" idi.

Toprak türünün coğrafi çeşitliliğinin sadece jeolojik faktörlere (ana materyal) değil aynı zamanda iklimsel ve topoğrafik faktörlere ve pedogenesisin (zemin oluşumunun) çalışması için uygun zamana bağlı olarak açıklanabileceği fikrini ortaya attı. Bu fikirleri temel alarak ilk toprak sınıflandırmasını yarattı. Onun fikirleri Hans Jenny'nin de aralarında bulunduğu birkaç toprak bilimcisi tarafından hızla sahiplenildi.

Toprak biliminde çalıştı ve toprak oluşumu için beş faktörü tanımlayan bir sınıflandırma şeması geliştirdi. 1883'te Rus topraklarında kapsamlı saha çalışmaları yapıldıktan sonra teorisine ulaştı. En ünlü eseri Russian Chernozemtir (1883). Dokuchaev'in eserleri sayesinde bir dizi Rus toprak terimi uluslararası toprak bilimi sözlüğünde (çernezyom, podzol, gleysol, solonetz) bulunmaktadır. Mars'ta bir krater onun adı verilmiştir ve Toprak Bilimi alanındaki Nobel Ödülünün eşdeğeri olan Dokuçayev Ödülü, Uluslararası Toprak Bilimleri Birliği tarafından oluşturuldu.

Toprak bilimin doğal bir bilim olarak bilimsel temeli, Dokuçayev'in klasik eserleri tarafından kurulmuştur. Daha önce toprak, bitkilerin besleyici mineral elementleri türettiği ölü bir substrat olan kayaçların fizikokimyasal dönüşümlerinin bir ürünü olarak düşünülmüştü. Zemin ve ana kayalık eşitti.Dokuçayev, toprağı kendi oluşumuna ve kendi gelişim tarihine sahip olan doğal bir beden olarak görür; bu süreç içerisinde içinde karmaşık ve çok yönlü süreçler içeren bir vücuda sahiptir. Toprak kayadan farklı olarak kabul edilir. Bunlar, bir dizi toprak oluşum faktörü (iklim, bitki örtüsü, ana materyal, kabartma ve yaş) etkisi altında toprağa dönüşür. Ona göre, toprağın türüne bakılmaksızın kayaların "günlük" ya da dış ufukları olarak adlandırılması gerekir; su, hava ve çeşitli canlı ve ölü organizmaların ortak etkisiyle doğal olarak değişirler.

Dokoutchaief B. 1879. Tchernozème (terre noire) de la Russie d'Europe. St.-Ptb.: Soc. imp. libre économ. 66 p. (C.R. Soc. imp. libre économ. T. 4).

Inostrantzev A., Schmidt Th., Moeller V., Karpinsky A., Dokoutchaief B. et al. 1882. Rapport de la Sous-commission russe sur l’uniformité de la nomenclature géologique // Congrès géologique international. 2-me session. Bologne. 1881: Compte rendu. Bologne: Fava et Garagnani. P. 529-534.

Dokoutchaief B. B. 1892. Les steppes russes autrefois et aujurd’hui // Congrès international d'archéologie, préhistorique et d'antroppologie. 11 ses. Moscou. 1892. T. 1. Мoscou: impr. universite, T. 1. P. 197-240; Our Steppes Before and Nowadays. St.-Ptb.: Dept. Agriculture Ministry of Crown Domains for the World's Columbian Exposition at Chicago, 1893. 62 p.

Dokoutchaief B. B. 1892. Notes sur l’étude scientifique du sol en Russie au point de vue de l’agronomie et de la cartographie agricole // Bull. Soc. Belge géol., paleontol., hydrol. 1891/1892. Vol. 4. P. 113-115.

Dokouchaev V. V. Sibirtzev N. M. 1893. Short scientific review of professor Dockuchaev’s and his pupil’s collection of soils, exposed in Chicago in the year 1893. St.-Ptb.: impr. Evdokimov. 40 p.

Dokoutchaief B. B. 1895. Le Court contenu des Travaux de l’expédition, équipée par Departement forestier sous la direction prof. Dokoutschaeff. St.-Ptb.: impr. Evdokimov. 28 p.

Docoutschaev V. V. 1897. Collection des sols du professeur Docoutschaev et de ses eleves, exposee au Musee mineralogique de l’Universite a St-Petersbourg: [7 cong. géol. int.]. St.-Ptb.: impr. Evdokimov 17 p.

Dokoutschaeff В. B. 1900. Collection pédologique: Zones verticales des sols. Zones agricoles. Sols du Caucase. St.-Ptb.: Ministére des finances. 56 p. : сarte.

Dokuchaev, V. V. Russian Chernozem (1883) // Israel Program for Scientific Translations Ltd. (for USDA-NSF), S. Monson, Jerusalem, 1967. (Translated from Russian into English by N. Kaner).