Lolita (film, 1962)

Lolita, 1962 İngiltere yapımı dramatik filmdir. Senaryosunu Vladimir Nabokov'un aynı adlı kendi romanından uyarlayıp yazdığı filmi Stanley Kubrick yönetmiş, önemli rollerinde James Mason, Shelley Winters, Peter Sellers ve Sue Lyon oynamışlardır. Film Türkiye'de 16 Şubat 1965 tarihinde özgün adıyla gösterime girmişti.

İlk kez Paris'te yayımlandığı 1955 tarihinden beri sansasyon yaratmış ve anında modern klasikler arasına girmiş olan Vladimir Nabokov'un romanı 20. yüzyılın en tartışmalı romanlarından biriydi. Filmin senaryosunu da kendi romanından yine Nabokov uyarlayıp yazmıştı. Filmin çevrildiği tarihte sansürün sinema üzerindeki etkisi çok güçlüydü ve romandaki temaların birçoğu son derece yumuşatılarak ekrana yansıtılmış, birçok şey de seyircinin hayal gücüne bırakılmıştı.

Filmde ABD'ye edebiyat dersleri vermek üzere gelen orta yaşlı bir İngiliz profesörün (James Mason) pansiyoner olarak kaldığı kaldığı evin 14 yaşındaki deli dolu kızına (Sue Lyon) umutsuzca tutulması ve ona daha yakın olabilmek için annesiyle (Shelley Winters) bir evlilik yapması anlatılmaktadır.

"En iyi uyarlama senaryo" (Vladimir Nabokov) dalında Oscar ödülüne aday gösterilen "Lolita", Venedik Film Festivali'nde de Altın Aslan ödülüne aday gösterilmiştir. Ayrıca bir BAFTA (James Mason) ve dört Altın Küre adaylığı daha olan film Altın Küre'de Sue Lyon'un aldığı "Sinemada Yılın Yeni Yıldızı" ödülü dışında hiçbir ödül kazanamamıştır.

1997 yılında film yeniden sinemaya uyarlandı. Adrian Lyne'ın yönettiği filmde bu kez Jeremy Irons, Melanie Griffith, Dominique Swain ve Frank Langella oynamışlardır. Renkli çekilen aynı adlı bu yeni çevrimin de ilki gibi sansürle önemli problemleri oldu.

Film orta yaşlı bir kolej profesörünün 14 yaşında bir kıza delicesine tutkusunu anlatır. Fransız Edebiyatı üzerine dersler veren İngiliz profesör Humbert Humbert (James Mason) dersler vermek üzere geldiği küçük bir Amerikan şehrine yerleşir. Kendisi de yeni boşanmış olan profesör, pansiyoner olarak kaldığı evin dul ev sahibesi aşka susamış Charlotte Haze (Shelley Winters) ile bir ilişkiye sürüklenir. Bu arada bir görüşte umutsuzca âşık olduğu, kadının 14 yaşındaki fingirdek kızı Dolores 'Lolita' Haze (Sue Lyon)'e daha yakın olabilmek için de kadınla bir evlilik yapar.

Humbert Humbert rolü ilk önce Cary Grant'a önerilmiş ancak Grant buna çok öfkelenmiş ve rolü geri çevirmişti. Daha sonra Errol Flynn akla gelmiş ancak o da çekimlerden önce ölmüştü. Marlon Brando ve David Niven'da bu rol için akla gelen isimlerdendir. Niven şöhretini zedeleyeceği düşüncesi ile rolü reddetti. Humbert Humbert rolü için James Mason yönetmenin ilk tercihi idi ama Mason tiyatro angajmanları yüzünden başta rolü geri çevirdi. Bu arada Laurence Olivier danışmanlarının önerisi ile rolü reddetti. Peter Ustinov da bu rol için düşünülenlerdendir. Sonunda Humber Humbert rolü James Mason'ın oldu.

Vladimir Nabokov aynı adlı romanını 1955'te kaleme almıştı. Filmin senaryosunda da Nabakov'un imzası olmasına rağmen yönetmen Stanley Kubrick'in müdahelesi ile senaryo orijinal romandan çok fazla uzaklaşmıştır. Hatta orijinal romanın çok küçük bir bölümünün senaryoda kullanıldığı bilinmektedir. Bu nedenle Nabakov senaryoyu da "Lolita: Bir Senaryo" adıyla ayrıca kitaplaştırmıştır.

Lolita rolü için önceleri Tuesday Weld ve Hayley Mills de düşünüldü. Ünlü bir çocuk oyuncu olan Mills babası aktör John Mills'in de etkisi ile rolü geri çevirdi.