Peyami Safa kronolojisi

Peyami Safa kronolojisi, Türk yazar ve gazeteci Peyami Safa'nın yıllara göre verilmiş yaşamını içerir. Kronoloji Beşir Ayvazoğlu'nun Peyami Safa hakkındaki eserinin kaynak alınmasıyla oluşturulmuştur. Tarih ve olaylar için ayrıntılı kaynaklar Peyami Safa maddesinde verilmiştir.

1901: Babası İsmail Safa sürgündeyken ailesine maddi anlamda hiçbir şey bırakamadan 24 Mart 1901 tarihinde öldü. Peyami Safa annesi ve ağabeyi ile İstanbul'a döndü.

1914: Darülbedayi sınavlarına girdi, başarılı olmasına rağmen devam edemedi. Bir mekteplinin Hatıratı/ Karanlıklar Kralı adlı öykü kitabını yayımladı. Keton Matbaasında bir süre çalıştıktan sonra Posta Telgraf Nezaret'ne memur olarak girdi.

1919: 1917'de başladığı öğretmenlik görevinden ayrıldı. Ağabeyi İlhami Safa ile beraber Yirminci Asır adlı gazeteyi çıkarmaya başladı. Burada "Asrın Hikâyeleri" başlığı altında yazdığı hikâyeler büyük ilgi gördü. Cenap Şahabettin'in Küçük Beyler adlı uyarlama piyesini eleştiren dili ilk kalem kavgasına dönüştü.

1921: Son Telgraf ve Tasvir-i Efkâr gibi kurumlarda çalıştı. Sözde Kızlar adındaki ilk romanını geçim kaygısı güderek yazdı. Roman sonrasında daha fazla tanınıp ilgi gördü.

1924: Mahşer, Bir Akşamdı, Süngülerin Gölgesinde ve İstanbul Hikâyelerini yayımladı. Sözde Kızlar adlı ilk romanı Muhsin Ertuğrul tarafından sinema uyarlandı. Maurice Leblanc'ın Arsen Lüpen karakterini örnek olarak Cingöz Recai tiplemesini yarattı. On kitaptan oluşan Cingöz Recai’nin Harikulade Sergüzeştleri dizisi yayımlamaya başladı.

1928: Cumhuriyet gazetesinin edebiyat sayfasını yönetmeye başladı. Bu dönemde günlük fıkralar yayımladı, romanlarını tefrika ettirmeye devam etti. (1940 yılına kadar) Cumhuriyet'te Nâzım Hikmet'e ait bir şiiri yayımlayınca gazete ile ters düştü ve istifa etti. Güzel Sanatlar Birliği edebiyat bölümünde umumi kâtip olarak çalışmaya başladı. Ahmet Haşim'e karşı büyük bir kalem kavgasına girişti. Harf Devrimi'nde gerçekleştiği bu dönemde bohem bir yaşam sürdü. Nâzım Hikmet'le olan dostluğu başladı ve Resimli Ay dergisi ile Hareket gazetesinde yazmaya başladı.

1931: Mustafa Şekip Tunç'un başkanlığında ikinci kez kurulan Türk Felsefe Cemiyeti'nde olarak görev almaya başladı. Fatih-Harbiye adlı romanını yayımladı. Annesi Server Bedia Hanım'ı üremi hastalığından dolayı kaybetti.

1933: Türk Felsefe Cemiyeti’nde “Felsefe ve Diyalektik” konu üzerine bir konferans verdi (12 Ocak). Yedigün dergisinde yazmaya başladı. Bir Tereddüdün Romanı adlı eserini yayımladı.

1934: Ağabeyi ile beraber 11 Nisan'da Hafta dergisini çıkarmaya başladı, önce Server Bedi ardından da kendi imzasıyla yazılar yazdı. Yahya Kemal Beyatlı ile olan dostluğu başladı.

1935: 2 Ağustos'ta Tan gazetesinde görev almaya başladı. Burada Nâzım Hikmet'le beraber ikinci sayfanın farklı köşelerinde yazılar yazdı. Önce ima ardından da itham yoluyla birbirlerini eleştirdiler. Bu noktadan sonra Nâzım Hikmet'le arası açıldı ve ölümüne kadar antikomünist bir yaşam sürdü.

1936: 5 Ocak tarihinde Kültür Haftası dergisini çıkarmaya başladı. Haftalık olarak çıkan dergi 21. sayısında kapandı. Daha sonra Avrupa seyahatine çıktı.

1943: Çınaraltı dergisinde çıkan yazılarını Millet ve İnsan adındaki kitabında topladı. Akbaba Yayınları tarafından basımı yapıldı. Aleyhinde Rıza Çavdarlı imzalı bir broşür yayımlandı.

1944: Çalıştığı kurum Tasvir-i Efkâr kapatıldı. Irkçılık-Turancılık davası için hazırlanan 47 kişilik raporda ismi geçti. Fakat yargılan 27 kişi arasında olmadı.

1945: Ziyad Ebüzziya'nın kapanan Tasvir-i Efkâr'ın yerine çıkardığı Tasvir'de yazmaya başladı. Büyük Doğu dergisinin yazı kadrosuna dahil oldu. Sene sonuna doğru Tasvir'den ayrıldı. Amcası Ali Kemal Akyüz'ü kaybetti.

1946: 23 Nisan'da Vakit gazetesinde çalışmaya başladı. Roma Büyükelçisi Cemal Hüsnü Taray davası sebebiyle Necip Fazıl'la arası açıldı ve Büyük Doğu dergisinden ayrıldı. Cumhuriyet Halk Partisi'ne yakınlaştığı için Necip Fazıl Kısakürek tarafından eleştirildi ve aralarında büyük bir polemik başladı.

1959: Daha önce 1937 yılında tefrika ettirdiği Biz İnsanlar adlı romanının kitap olarak baskısı yapıldı. Milliyet gazetesindeki son yazısını 17 Mart tarihinde yazdı. 29 Mart tarihinde Tercüman gazetesine geçti. Necip Fazıl Kısakürek'le ikinci kez polemik yaşadı.

1960: 29 Nisan'da yazı işleri müdürüyle anlaşamadığı için Tercüman'dan ayrıldı. İzmir-Salihli baraj yolculuğuna Başbakan Adnan Menderes’in davetlisi olarak katıldı. Nisan ayında Türk Düşüncesi dergisinin yayımına ara verdi. Türk Dil Kurumu ve Türk Edebiyatçılar Birliğinden çıkarıldı. 21 Temmuz'da Havadis gazetesine geçti. 28 Temmuz'da aleyhinde bir protesto düzenlendi.

1961: 5 Ocak tarihinde Düşünen Adam dergisinin yazı kadrosuna dahil oldu. 27 Şubat'ta oğlu Merve'yi kaybetti. 10 Mart'ta Son Havadis gazetesine geçti. 15 Haziran'da Çiftehavuzlar'da bir arkadaşının evinde öldü.