Gece (film, 1961)

Gece, 1961 İtalya - Fransa ortak yapımı psikolojik dramatik filmdir. Özgün adı La Notte olan film Türkiye'de ilk kez Kasım 1963'te sinemalarda gösterilmiştir. Filmin Türkiye'deki ikinci gösterimi ise Ağustos 1971'de Türk Sinematek Derneği'nde yapılmıştır.

Sinemaya belge filmler çekerek başlamış, İtalyan sinemasının kendine has usta yönetmeni Michelangelo Antonioni'nin yönettiği filmin özgün senaryosunu da yine Antonioni, Ennio Flaiano ve Tonino Guerra'yla birlikte yazmıştır. Başlıca rollerinde Marcello Mastroianni, Jeanne Moreau, Monica Vitti ve Bernhard Wicki'nin oynadıkları filmin siyah beyaz görüntülerini Gianni Di Venanzo çekmiş, müziklerini ise Giorgio Gaslini yapmıştır.

"Gece", Antonioni'nin II. Dünya Savaşı sonrası İtalyan burjuvasının açmazlarını irdelediği, paranın ve teknolojinin getirdiği rahatlığın bu insanları iletişimsizliğe ve boşluğa itip bunalttığını ve dolayısıyla onları mutsuzlaştırdığını hatta onlara gelecekten de pek fazla umut bırakmadığını anlattığı ve gayriresmî olarak "İletişimsizlik Üçlemesi" adı verilen (bazen "Anlamsızlık ve Yabancılaşma Üçlemesi" olarak da anılır) üç filminden ikincisidir. Üçlemenin ilk filmi, 1960'ta çektiği L'Avventura (Macera), sonuncusu ise 1962 tarihli L'Eclisse (Batan Güneş)'tir. Diğer oyuncular değişirken Monica Vitti her üç filmde de rol almıştır.

Milano'da bir cumartesi öğleden sonrasında başlayıp pazar günü sabaha karşı sona eren "Gece", evli bir burjuva çiftin yaşamından bir kesiti aktarır. Ünlü bir yazar olan Giovanni Pontano (Marcello Mastroianni) ile karısı Lidia (Jeanne Moreau)'nın aralarında zaten var olan iletişimsizliğin boyutunun giderek artmasıyla evliliklerinin kopma noktasına gelmesini anlatır. Bu kısa süre boyunca yaşadıkları olaylar, bir arkadaşlarının hastanede ölmesi, iki yüzlü sahte dostluklar, anlamsız yüzeysel ilişkiler bu süreci hızlandıracaktır.

Film 1961 yılında Berlin Uluslararası Film Festivali'nde Altın Ayı ödülünü kazandı. Bundan başka filme aralarında David di Donatello "en iyi yönetmen" ödülünün de bulunduğu 6 ödül daha verildi.

1966'da Türkiye'de Bilgi Yayınevi tarafından Ülkü Tamer'in çevirisiyle filmin bir senaryo kitabı da yayımlandı. Filmden alınma fotoğrafların da yer aldığı kitabın kapak düzenini Ozan Sağdıç yapmıştı.

Milanolu evli bir çiftin hayatından 24 saatlik bir kesitin anlatıldığı film, başarılı roman yazarı Giovanni Pontano (Marcello Mastroianni) ile karısı Lidia (Jeanne Moreau)'nın, modern bir hastanede yatan ölüm döşeğindeki kanser hastası arkadaşları Tommaso (Bernhard Wicki)'yu ziyaret etmeleriyle başlar. Birbirlerine oldukça soğuk davranan çiftin evliliklerinin iyi gitmediği her hallerinden bellidir. Hasta yatağında hayatının bir muhasebesini yapmaya çalışan ve geçmişiyle hesaplaşan yegane dostları Tommaso'nun durumu Lidia'yı çok sarsar. Zaten burjuva yaşantısı içinde yalnızlaşan insanların sahte, ikiyüzlü ve kopuk ilişkilerinden bunalmış olan Lidia Tommaso'yu bu durumda görmeye dayanamaz ve ağlayarak kendisini hastanenin bahçesine atar. Yukarıda kalan kocası Giovanni başka bir odada kalan seks düşkünü bir psikiyatri hastasının tacizlerine kayıtsız kalmaz ve kadının zorlamasıyla odasında ayaküstü öpüşürler. Yeni çıkan kitabı nedeniyle düzenlenen kokteyle giderlerken Giovanni arabada bu olaydan Lidia'ya bahseder ama Lidia fazla bir tepki vermez.

Kokteylde canı sıkılan Lidia, yalnız başına dışarı çıkarak sokaklarda amaçsızca dolaşır, çocukluğunun geçtiği yoksul ve harap mahallelerde vakit geçirir. Akşam eve döner. Gece için zengin bir sanayicinin villasındaki partiye davetlidirler. Kalburüstü insanların davetli oldukları bu kalabalık partide birbirlerinden daha da kopacaklardır. Hem büyük villanın içinde hem de havuzlu büyük bahçesinde gece boyunca devam eden partide yüksek sosyeteden insanların sıkıcı ve yüzeysel sohbetlerinden sıkılan çift ayrı ayrı takılmaya başlarlar. Partinin giderek daha çılgın bir hal aldığı saatlerde Giovanni ev sahibinin kalabalıktan uzaklaşmaya çalışan kızı Valentina (Monica Vitti) ile ilgilenirken buna şahit olan Lidia daha da yıkılarak misilleme olsun diye partideki bir çapkının arabasıyla oradan uzaklaşır ama onunla ilişkiye girmeden partiye geri döner. Valentina ise evli olduğunu anladığı Giovanni'yi reddeder. Artık sabah olmuştur, villanın bahçesinde çimenlere oturan çift geçmişlerinin bir muhasebesini yaparlar. Lidia son bir çabayla Giovanni'nin yıllar önce kendisine yazmış olduğu bir aşk mektubunu ona okur ama Giovanni bunu kendisinin yazmış olduğunu bile hatırlayamaz.