Thriller (albüm)

Thriller, Amerikalı pop müzik şarkıcısı Michael Jackson'ın 30 Kasım 1982 tarihinde yayımlanan albümüdür. Albümün yapımcılığını, Epic Records üstlendi. Thriller, satış rakamlarıyla başarılı olmuş ve olumlu eleştirilerle değerlendirilmiş bir önceki Michael Jackson albümü, Off the Wall ile benzerlikler taşımaktadır. Albümde funk, pop, rock, pop rock, R&B, soul, dans gibi birçok müzik türüne ait melodiler yer almaktadır.

Eser, 750.000 dolarlık yapım bütçesiyle, 1982 yılının Nisan ve Kasım ayları arasında Los Angeles kentindeki Westlake stüdyosunda kaydedildi. Albümün yapımcılığı da Michael Jackson ve Quincy Jones üstlendi.

Jackson, albümün çıkışıyla birlikte, Paul McCartney destekli şarkısı The Girl Is Mine'ı yayımladı. Bu şarkı Billboard Hot 100 listesinde iki numaraya yükselmesine rağmen, eleştirmenler bu şarkıyı beğenmedi. Ancak 1983 yılının ilk haftalarında yayımlanan "Billie Jean" ile beraber, hem şarkı hem de albüm bir anda birçok dünya ülkesinin listelerinde zirveye yerleşti. Ayrıca albüm hem Birleşik Krallık, hem ABD listelerinde aynı anda zirveye oturarak, bu başarıyı gösteren ilk albüm oldu. O dönemlerde kayıt ve yayın sektörü fazla gelişmemiş olmasına rağmen, albüm sadece bir haftada dünya çapında bir milyondan fazla sattı. Albüm, 1984 yılına kadar kesintilere uğrayarak Billboard 200 listesinde 37 hafta zirvede yer aldı. 1984'te 40 milyonluk satışı geçen Thriller, tüm zamanların en çok satan albümü olarak Guinness Rekorlar Kitabı'na girdi.

Albümdeki yedi şarkı tekli olarak satışa sunuldu. Bunların tümü Amerikan listelerinde ilk 10'da yer alırken, iki şarkı da bu listelerin zirvesine oturdu. Albüm, 1984 Grammy Ödül Töreni'nde sekiz ödül kazanarak bir rekora imza attı. Albümden kısa süre sonra, sanatçının MTV kanalında Prince ve Lionel Richie ile beraber "zenci yasağı"nı delmesiyle beraber albüm, bu kanal aracılığıyla da tanınırlık elde etti.

2003 yılında albüm, Rolling Stone dergisinin düzenlediği "Gelmiş geçmiş en iyi 500 albüm" listesinde 20. sırada yer aldı. 2008'de albümün 25. yılı anısına Thriller 25 adıyla yeni bir sürümle satışa sunuldu. Bu çalışmada, şarkıların yeni nesil yapımcı ve sanatçılarla olan sürümleri ve düetleri yer almaktadır.

Michael Jackson'ın 1979 yılında yayınlanan önceki albümü Off the Wall, eleştirel açıdan kayda değer yorumlar almıştı. Off the Wall, ayrıca 15 milyon satarak 70'lerin müzik piyasasına göre önemli bir başarı elde etmişti. Off the Wall ve Thriller'ın çıkış yılları arasındaki zaman, Jackson'ın ailesiyle yaşadığı sorunlarla geçen ve Jackson'ın babasının boyunduruğundan kurtulmaya çalıştığı bir süreçtir. Sanatçı, Ağustos 1979'da 21 yaşına bastığında babası Joseph Jackson ile olan yapımcı-sanatçı ilişkisine son verdi ve John Branca'yı menajeri olarak işe aldı. Jackson, Branca'ya "gösteri dünyasının en büyük ve havalı ismi" olmak istediğini açıkladı. Sanatçı ayrıca "Off the Wall albümü benim için tam bir haksızlıktı. Bu albümle Yılın Kaydı Ödülü'nü alamadım. Bu bir daha yaşanamazdı." şeklinde bir beyanatta bulunarak, ne kadar mükemmeliyetçi ve azimli olduğunu ortaya koymuştu. Rolling Stone dergisine açıklamada bulunan Jackson, "Defalarca söyledim; siyahi insanların albümleri veya dergileri hiçbir zaman satmıyor... Ama bekleyin. Bir gün hepsi benimle bir röportaj yapmak için yalvaracaklar. Belki bir tane veririm, belki de hiç vermem." şeklinde, duygularını dile getirmişti.

1973'te, Jackson'ın babası Joseph Jackson, kendinden 20 yaş genç bir kadından çocuk sahibi oldu. Yedi sene sonra, 1980 yılında, babası ailesine bunu açıklayınca Jackson, babasıyla bir daha barışmamak üzere yollarını ayırdı. Babasının bu yaptıklarını kendi suçu gibi üstlenen Jackson, bu durumu uzun yıllar boyunca bilinçaltında saklayacaktı. Jackson yıllar sonra bu süreç için: "Evimizde bile kendimi yalnız hissediyordum. Çoğu zaman odamda oturup ağlardım. Yeni arkadaşlar edinmek çok güçtü... Akşamları öylece mahallede yürür ve fikirlerimi paylaşacak birilerini arardım. Ancak eve dönmek için bu arayışa son verirdim." şeklinde beyanatta bulunacaktı.

Jackson, Thriller için, önceki albümünde de çalıştığı Quincy Jones'u işe aldı. İkili 300 şarkı üzerinde çalıştı ancak bunların sadece dokuzu albüme dahil edildi. Albüm, 1982 yılının Nisan ve Kasım ayları arasında kaydedildi. Albüm için 750,000 Amerikan doları bütçe ayrıldı ve Toto gibi gruplar da yapımda yardımcı oldu. Jackson, albümdeki şarkılardan "Billie Jean", "Beat It", "The Girl Is Mine" ve "Wanna Be Startin' Somethin'"i kendisi yazdı. Birçok diğer sanatçıdan farklı olarak, Jackson, şarkı sözlerini kâğıda değil, ses kayıt cihazına kaydetti.

Jackson, kayıt sırasında devamlı olarak dans figürleri üzerinde çalıştığı için, şarkıcı ve yapımcısı Jones'un arasında gerginlikler yaşandı. Albümün dokuz şarkısı bittiğinde, hem Jackson hem de Jones, şarkılardan memnun olmadı ve her biri için birer hafta harcamak pahasına parçaları yeniden düzenlediler. Jones, "Billie Jean" adlı eserin albüme konulmamasını istedi. Jackson yapımcısının bu isteğini reddetti ve ona şarkıyı albümüne koymaya karar verdiğini açıkladı. Eserin yapım aşamasında, Jones, Thriller'ın önceki albümün başarısını geçemeyeceğini beyan etti ve bunun karşılığında Jackson da yapımcısını albümü yayımlamamakla tehdit etti.

Bir röportajında, Jackson, albümde bir tane bile boş şarkı olmamasını istediğini ve kayıt aşamasında bu amaç için çaba harcadığını söyleyerek: "Neden hiç kimse sanatsal şarkıları sevmez?" şeklinde bir soru yöneltmiştir. Yapım ekibinin "Billie Jean"in yayımlanmasını istememesine ve parçanın çok kişisel bir şarkı olduğunu öne sürmesine rağmen, eser, Jackson'ın ısrarları üzerine albüme dahil edildi.

Allmusic dergisinden 145 Steve Huey, albümün, önceki albümün sınırlarını zorladığını açıkladı ve albümdeki rock şarkılarının çok daha kızgın, balladların ise çok daha ruh sahibi olduğunu belirtti. Albümdeki belirgin ballad şarkılar "Lady in My Life", "The Girl Is Mine" ve "Human Nature" olurken, "Billie Jean" ve "Wanna Be Startin' Somethin'" gibi funk şarkılar da dikkat çekti. "Beat It" bir rock şarkısı olarak nam salarken, "Baby Be Mine" ve "P.Y.T. (Pretty Young Thing)" gibi disko şarkılar da albümde yerini aldı. Şarkılardan "Wanna Be Startin' Somethin'", önceki albüm Off the Wall'ın tarzındaydı. Şarkıda Swahili dilinden vokaller ve korolar yer almaktadır. Bu korolar şarkının ve albümün sembolü olarak bilinmektedir. Albümdeki Paul McCartney düeti "The Girl Is Mine", konuşmalar içeren bir tür âşık atışmasını andırmaktadır.

Albümün, gerek önceki, gerekse seksenlerdeki pop müzik yapıtlarına göre daha postmodern olduğu ve daha sonraki Jackson albümlerini karakterize edecek olan karşıt temaların bir arada bulunuşunun müjdesicisi olduğu öne sürülmektedir. Şarkıda, ayak sesleri, kurt uluması, kapı gıcırtısı ve gök gürültüsü gibi sesler kullanılarak teknoloji ötesi, paranoya ile örülü bir müzik elde edilmiştir. Bu şarkıyla beraber, Jackson, kendine paranoyalarla örülü karanlık ve ağır bir görüntü vermiştir. Albümdeki bir diğer parça olan "Billie Jean", Jackson'ın bir bayan hayranı tarafından ortaya atılan, gayrımeşru çocuk iddialarına karşı yazılmıştı ve yoğun bir dans sound'ı taşıyordu. "Beat It", içerdiği rock unsurlarıyla, Michael Jackson'ı uluslararası müzik açısından önemli kılmıştı. Sokaktaki gangster şiddetine karşı gelen sözleri ve gitar soloları, şarkının önemli özellikleridir. Şarkı, baştan sona, erkekliğin şiddetle kanıtlanamayacağını ve erkek olmak için ölmek gerektiği inancının asılsız olduğunu savunmaktadır.

Allmusic dergisinde, Jackson'ın albümdeki ses genişliği hakkında "göz kamaştırıcı yetenek" ve "ortalamanın çok üstünde" şeklinde yorumlar yer almıştır. Rolling Stone dergisi ise Jackson'ın yetmişlerden beri sesinin ilk defa "yetişkin gibi" çıktığını ve ses genişliğinin dinlemeye değer olduğu yorumunu yapmıştır.

Thriller, 30 Kasım 1982'de satışa sunuldu. Albüm, ilk haftasında hem Britanya, hem de Amerikan listelerinin zirvesine oturarak bu başarıyı gösteren ilk albüm oldu. Zirvede olduğu haftalar boyunca albüm, her hafta 1 milyon kadar sattı. Albümün yayımlandığı sıralarda, ilk tekli "The Girl Is Mine" yayımlandı ancak çoğu eleştirmen ve dinleyici tarafından albümün ilk şarkısı olması için fazla başarısız olduğu eleştirileriyle karşı karşıya kaldı. Bu nedenle albümün bir düş kırıklığı olacağı öne sürüldü. Ancak şarkının hemen ardından, "Billie Jean" yayımlandı, bu şarkı Jackson'ın kariyerindeki en başarılı şarkılardan biri olarak gösterildiği gibi, sanatçıyı ve albümü olumlu yönde etkiledi. "Billie Jean", Amerikan listelerinde 7 hafta boyunca zirveye oturduğu gibi, dünya çapında çok önemli başarılara imza attı.

Şarkıdan hemen sonra, içinde ünlü gitaristler Eddie Van Halen ve Steve Lukather'in gitar sololarını barındıran ve tarihin en iyi rock şarkılarından kabul edilen "Beat It" yayımlandı. Bu şarkı da, "Billie Jean"e benzer bir etki gösterdi ve Amerikan listelerinde 3 hafta zirvede kaldı. Albümle aynı adı taşıyan "Thriller", albümün yedinci ve en son şarkısı olarak 1984'te yayımlandı. Bu son şarkı, dünyadan olumlu eleştiriler alırken, albüm çoğu albüm listesinde hala zirvedeydi.

Thriller, eleştirilere bakıldığında oldukça başarılıdır. Rolling Stone dergisinden 4 yıldız alan albüm, yine aynı derginin yazarı Christopher Connelly tarafından "lezzetli bir LP" ve "tırmalayıcı, koyu mesaj" sıfatlarıyla değerlendirildi. Albüm bu olumlu eleştirilere rağmen, kimi kötü eleştirilerle de başbaşa kaldı. Bunlardan birisi, Thriller adlı şarkının "yozlaşmış" olduğuydu. Aynı şekilde The New York Times gazetesi de, albüme olumlu eleştiriler vererek, özellikle albümdeki Human Nature'ı övdü. Bu şarkıyı albümün en göz alıcısı olarak niteleyen gazete eleştirmenleri, albüme 5 tam yıldız verdi.

Robert Christgau, yine aynı doğrultuda albümün yayımlanmasından birkaç gün önce yapılmış olan incelemede olumlu (A−) verdi. Christgau, albümdeki farklılıklara dikkat çekerken, buna rağmen albümün neredeyse klasik olduğunu belirtmiştir. Eleştirmen, albümün en iyi şarkısı olarak Beat It'i gösterirken, The Girl Is Mine'ı da aynı şekilde, sanatçının 1973'teki Ben'den beri yaptığı en kötü müzik olarak değerlendirmiştir. Christgau, Jackson'ın da, şarkının bu özelliğinin bilincinde olduğunu ancak ırkçı kesime karşı durmak adına böyle bir şarkıyı yayımladığını belirtmiştir. Time gazetesi, albümün yayımlandığı sıralarda, albümün özellikle 3 şarkısıyla göz doldurduğunu belirtmiş ve bunların "Billie Jean", "Beat It" ve "Thriller" olduğunu beyan etmiştir. Ancak bu olumlu eleştirilerin aksine, Melody Maker adlı dergiden Paolo Hewitt, albümü "sıkıcı" olarak nitelendirmiş ve "benzer şarkılardan örülü" olduğunu beyan etmiştir. Yine aynı doğrultuda albümde sadece "Billie Jean" ve "Wanna Be Startin' Somethin'"in dinlemeye değer olduğunu söylemiştir.

Albüm, 1984 Grammy Ödül Töreni'nde "Yılın Albümü" başta olmak üzere 7 ödül alarak rekor kırdı. Aynı şekilde albüm, 1984 Amerikan Müzik Ödüleri'nden 8, 1984 MTV Video Müzik Ödülleri'nden de 3 ödülle ayrıldı. Albüm, 7 Şubat 1984'te resmen "Dünya'nın En Çok Satan Albümü" olarak Guinness Rekorları'na işlendi. Albüm, tarihte 1 yılın tamamında Billboard 200 listesinde ilk 10'da yer alan 3 albümden biri olduğu gibi, 37 hafta zirvede, 80 hafta da ilk 10'da yer aldı. Bu başarıyla, albüm, Amerikan müzik tarihinde, 2 yıl art arda (1983-1984) en çok satan albüm olmayı başaran ilk ve tek albüm oldu. Albüm, 2009 yılının Mart ayında Amerika'da 28 milyonluk satışa erişerek, 28. kez platin plak kazandı. Albüm, Amerika Birleşik Devletleri dışında da büyük bir ses getirdi ve birçok ülkede zirveye oturdu. Bunlardan birisi olan Büyük Britanya'da albüm 3.7 milyon adet sattı. Albüm günümüzde hâlen popülerdir ve sadece Amerika Birleşik Devletleri'nde yılda ortalama 130.000 adet satmaktadır. 2007 yılı itibarıyla, albüm, dünya çapında 108 milyonluk bir satışa sahiptir.

Blender dergisi, Thriller'dan sonra Jackson'ı "seçkin çağ öncesi pop ikonu" olarak tanıttı. The New York Times ise sanatçıyı bir "müzik fenomeni" olarak nitelendirdi ve "dünya müzik piyasasında ya Michael Jackson'sındır ya da başka birisindir." yorumunu yaptı. Birçok kişiye göre, Jackson, müzik sanayisindeki görünüşü ve duruşu değiştirdi ve aynı anda hem artistik hem de kazançlı olabilmeyi başardı. Jackson'ın avukatı John Branca, bu konuda Jackson'ın müzik endüstrisinde daha önce görülmemiş bir şekilde albüm başına ortalama $2 kazanarak, müzik dünyasında yeni atılımlara ve oluşumlara davet çıkardığını dile getirdi. Sanatçı, hem disk satışlarından hem de Jackson ile John Landis tarafından yönetilen The Making of Michael Jackson's Thriller belgeselinin satışlarından büyük karlar elde etti. MTV tarafından finanse edilen belgesel, ilk aylarında 350.000 kopya sattı. O sıralarda tekliler tarafından yön verilen piyasada Thriller, albümlerin önemine vurgu yaptı ve albümden çıkan çok sayıdaki hit şarkı da pop kültüründe bir albümden çıkabilecek hit şarkı sayısı konusundaki algıları değiştirdi. Thriller albümünün hemen sonrasında, Mayıs 1984'te Jackson'ın oyuncak bebekleri mağazalarda $12'a satılmaya başladı. Bunun gibi daha birçok yan piyasanın oluşumunu sağlayan Jackson, biyografi yazarı J. Randy Taraborrelli tarafından Amerikan kültüründe büyük değişikliklere yol açan önder olarak tanıtıldı.

Thriller'ın yayımlandığı sıralarda A&M Records'un başkanı Gil Friesen'ın yazdığı bir köşeyazısına göre Jackson, birçok sanayinin gelişmesinde rol oynadı. Aynı şekilde, Time gazetesine göre, Thriller, müzik piyasasındaki en iyi yılların kapısını açtı. Thriller albümü, yine Time dergisine göre müzik piyasasındaki güvenin yeniden kurulmasını sağladı ve yeni nesil sanatçılara örnek oldu.

Thriller'ın yayımlanmasından önce, Jackson, şarkısının MTV ve bunun gibi birçok önemli müzik kanalında kliplerinin yayınlanamayacağı konusunda şüpheler duyuyordu. Çünkü Jackson bir siyahiydi. Bunun önüne geçmek için devamlı olarak çalışan Thriller ekibi, sonunda çareyi, çalıştıkları Columbia Records'un yönetimine giderek durumu anlatmakta buldu. Bunun üzerine Columbia'nın yöneticisi Walter Yetnikoff, MTV'ye yazılı bir açıklama göndererek "Eğer hiçbir videoyu yayınlamazsanız, size bir daha başka hiçbir video yollamayacağım ve o lanet olası isteklerinizi de tüm siyahi topluluğa söyleyeceğim" şeklinde sert bir beyanatta bulundu. Bu baskılar sonucu, ilk önce "Billie Jean"in videosu MTV'de gösterildi. Daha sonra ise aralıklarla "Beat It" yayımlandı. Bu, müzik dünyasında siyahiler için yepyeni kapıların açılmasına ve Prince, Lionel Richie gibi siyahi yıldızların halk arasında ilgi görmesine neden oldu.

Jackson, kliplerindeki dramatik tarzda, özel karakterlere sahip ve olağandışı dans figürleri sayesinde MTV aracılığıyla büyük ilgi uyandırdı. Thriller'ın 14 dakikalık kısa-film formatındaki videosu yayınlandığında, MTV tüm engellemelerine rağmen, yoğun istekler nedeniyle, saatte ortalama iki defa klibi yayınlamak zorunda kaldı. Video o kadar büyük bir etki uyandırdı ki şarkının yayımlanmasından bir süre sonra, Thriller albümü, Billboard 200 listesinde tekrar zirveye oturdu. Yazar, müzik eleştirmeni ve gazeteci Nelson George, 2004'te "Bizim zamanımızda, Thriller albümünden bir şarkıyı duymak çok güçtü. Bizler ancak tekli ve albüm kapaklarına bakarak şarkı hakkında yorum yapardık. Her ne kadar MTV, tüm şarkıları yayımladığını öne sürse de, Thriller'ın sanatsal değeri bile onların ırkçı tutumlarını yenemedi." şeklinde beyanatta bulundu.

Albümdeki "Thriller" adlı şarkı, yıllar boyunca sadece Jackson'a özgü kalsa da, "Billie Jean" gibi klipler defalarca taklit edildi. Yine özellikle Thriller'ın video klibi, Hint sinemasında bir klasik haline geldi ve bu sanayideki filmlerin büyük kısmında Thriller'ın koreografileri kullanıldı. Seksenlerdeki bir siyahi sanatçıya göre Thriller'ın başarısının ve yaşananların, eşi benzeri görülmemişti. The Washington Post gazetesine göre, Michael Jackson, Prince gibi diğer sanatçıların önünü açtı. Yine Robert Christgau'ya göre, The Girl Is Mine, ırklararası sevginin destekçisi oldu. Time gazetesi ise, Jackson'ı "The Beatles'tan sonraki en büyük oluşum; Elvis Presley'den sonraki en büyük solo" olarak değerlendirdi.

Albüm, aradan yıllar geçmesine rağmen hâlen olumlu eleştiriler almaktadır. Allmusic'ten Stephen Thomas Erlewine, albüme beş üzerinden beş yıldız vererek, çalışmanın herkese hitap ettiğini belirtmiş ve albümdeki ağır funk ve rock motiflerinin harika olduğunu söylemiştir. Yine aynı dergi, albümün en iyi şarkılarının "Billie Jean" ve "Wanna Be Startin' Somethin'" olduğunu ileri sürmüştür. Dergi, bunlara rağmen "Thriller"ı gülünç olarak nitelemiştir. Slant Magazine, albüme aynı şekilde 5 yıldız vererek "Wanna Be Startin' Somethin'"in üzerinde özellikle durmuştur. Yazar Nelson George, Thriller'ın "Usher, R. Kelly, Justin Timberlake ve diğer birçoğunun ders kitabı" olduğunu söylemiştir. Albümün yıllar süren etkisinin ardından, Rolling Stone, albümü "Gelmiş Geçmiş En İyi 500" albüm listesinde 20. sıraya, NARM adlı dernek ise üçüncü sıraya almıştır. The New Rolling Stone Album Guide (2004) rehberinde albüme beş yıldız veren Rolling Stone dergisi yazarı Jon Pareles, Jackson'ın bu albümle "azmini ikiye katlayarak hayran kitlesini katladığını" belirterek, albümün kalıtı hakkında şunları söyledi: "Thriller gelmiş geçmiş en çok satan derleme-olmayan albüm olmasını müziğin ötesindeki birtakım diğer yardımlara borçluydu: Jackson'ın dans eden ayakları ve büyüleyici sahne performansı, müzik videolarının yeni keşfedilmiş tanıtım getirisi ve Reagan döneminin parıltılı ünlüleri kucaklaması sayesinde geniş kitlelere ulaşmıştı. Özellikle albümdeki dokuz şarkıdan yedisinin hit tekliler olmasıyla, müzik başlı başına duruyordu."

2008 yılında, albüm 25 yıl aradan sonra bir Grammy Ödülü daha kazanmış ve Amerikan Müzik Derneği tarafından kültürel sembol seçilmiştir. 2009'da MTV Base ve VH1 adına çalışan müzik eleştirmenleri Thrillerı 1981'den beri yayımlanmış en iyi albüm olarak gösterdiler. Albüm, eleştirmenlerin diğer favorileriyle beraber bir halk oylamasına sunuldu. Oylardan üçte biri (40.000) kadar oy alan Thriller MTV jenerasyonuna göre tüm zamanların en iyi albümü olarak seçildi.

Thriller albümü, 2001 yılında, parça sayısı arttırılarak, Thriller: Special Edition adıyla tekrar yayımlandı. Bu sürümde albüme yeni kitapçıklar, düzenlemeler ve aralarında "Someone In the Dark", "Carousel" ve Jackson'ın orijinal "Billie Jean" demosunun da bulunduğu yeni şarkılar eklendi. Bu yeni albümde ayrıca, yapımcılar Jones ve Temperton'un yorumları ve röportajları da yer almaktaydı.

2008 yılında ise Epic Records, Thriller 25 adında yeni bir sürüm yayımlama kararı aldı. Albüme, eski şarkıların düzenlenmiş sürümlerinin yanı sıra yedi yeni şarkı daha eklendi. Albümde ayrıca Akon, Fergie, will.i.am ve Kanye West gibi yeni nesil sanatçılar, eski şarkıları yeniden yorumladılar. Albümün üç videodan oluşan bir DVD sürümü de bulunmaktadır. Thriller 25'ten, Akon destekli "Wanna Be Startin' Somethin' 2008" ve will.i.am destekli "The Girl Is Mine 2008"' olmak üzere sadece iki tekli yayımlandı. Thriller 25, yeni sürüm bir albüm olmasına rağmen, sekiz Avrupa ülkesinde bir numaraya, Billboard 200 listesinde iki, Britanya listelerinde ise üç numaraya oturdu. Albüm, ayrıca 30 ülkede ilk 10'a girdi. Thriller 25, 11 ülkede altın, Fransa'da 2 kez altın ve Polonya'da platin plak kazandı.