Krulak-Mendenhall görevi

Krulak-Mendenhall görevi, Kennedy yönetimi tarafından Eylül 1963'ün başlarında Güney Vietnam'a gönderilen bir gerçek bulma seferiydi. Seferin belirtilen amacı, Güney Vietnam yönetimini ve ABD askeri danışmanları tarafından Viet Cong isyanına karşı savaşın gidişatını araştırmaktı. Görev Victor Krulak ve Joseph Mendenhall tarafından yönetildi. Krulak, Birleşik Devletler Deniz Piyadeleri'nde tümgeneral iken Mendenhall, Vietnam işleriyle uğraşma konusunda deneyimli kıdemli bir Dış Servis Subayıydı.

Dört günlük kasırga gezisi, Ulusal Güvenlik Konseyi (MGK) toplantısıyla aynı gün olan 6 Eylül 1963'te başlatıldı ve ABD ile Güney Vietnam arasındaki giderek gerginleşen ilişkilerin ardından geldi. Başkan Ngô Đình Diệm'in Katolik rejiminin dini ayrımcılığına karşı Budist gösterileri tırmanırken, Güney Vietnam'ı sivil huzursuzluk baş göstermeye başladı. 21 Ağustos'ta Budist pagodalarına yapılan ve ölü sayısının birkaç yüze kadar çıktığı baskınların ardından ABD, ABD Büyükelçisi Henry Cabot Lodge Jr.'a bir telgraf vasıtasıyla olası bir darbenin araştırılmasına izin verdi.

MGK'ya sundukları sunumlarda Krulak savaşın gidişatı hakkında iyimser bir rapor sunarken, Mendenhall askeri başarısızlık ve halkın hoşnutsuzluğunun kasvetli bir resmini sundu. Krulak, Vietnamlı askerlerin sahadaki gayretlerinin halkın Diem'in politikalarıyla ilgili rahatsızlığından etkilenmeyeceğini düşünerek Viet Cong'a verilen popüler desteği göz ardı etti. Mendenhall, kentsel Vietnamlıların duygularını ölçmeye odaklandı ve Diệm'in politikalarının dini iç savaş olasılığını artırdığı ve Güney Vietnamlıların Viet Cong altındaki yaşamın yaşam kalitelerini iyileştireceğine inanmalarına neden olduğu sonucuna hükmetti. Farklı raporlar ABD Başkanı John F. Kennedy'yi iki danışmanına "Siz ikiniz aynı ülkeyi ziyaret ettiniz, değil mi?" diye sormaya yöneltti.

Sonuçsuz rapor, Kennedy'nin kıdemli danışmanları arasında gergin ve kişisel tartışmalara konu oldu. Bir rejim değişikliğini teşvik etmek veya Diem'in kardeşi ve baş siyasi danışmanı Ngô Đình Nhu'nun etkisini felce uğratmak için tasarlanmış bir dizi seçici önlem almak gibi Vietnam'a yönelik çeşitli eylem biçimleri tartışıldı. Nhu ve eşi Madame Ngô Đình Nhu, Güney Vietnam'daki siyasi sorunların başlıca nedenleri olarak görülmekteydi. Krulak ve Mendenhall'ın seferinin sonuçsuz sonucu, bir takip görevi olan McNamara-Taylor görevi ile sonuçlandı.

8 Mayıs'ta Huế Phật Đản'deki silahlı saldırının ardından Güney Vietnam'da iç karışıklık çıktı. Dokuz Budist, Gautama Buddha'nın doğum günü olan Vesak'ta Budist bayraklarının dalgalandırılmasına ilişkin hükûmet yasağına karşı çıktıktan ve hükûmet karşıtı bir protestoda yürüyüş yaptıktan sonra, Başkan Ngô Đình Diệm'in Roma Katolik rejimi tarafından vuruldu. Vurulmanın ardından Budist liderler, kurbanların ailelerine dini eşitlik ve tazminat ve adalet sağlanması için Diệm'de lobi yapmaya başladı. Diệm'in inatçı kalmasıyla protestolar baş gösterdi. Budist keşiş Thích Quảng Đức'in yoğun bir Saygon kavşağında kendini yakması, olayın fotoğrafları dünya çapında manşetlerde yer aldığı ve Diem'in politikalarının bir sembolü haline geldiğinden, Diem rejimi için bir halkla ilişkiler felaketi oldu. Protestolar devam ederken, Diem'in kardeşi Ngô Đình Nhu'ya sadık Vietnam Cumhuriyeti Ordusu (ARVN) Özel Kuvvetleri, 21 Ağustos'ta Xá Lợi Pagoda baskınlarını gerçekleştirdi ve birkaç yüzün kadar olduğu tahmin edilen bir ölü sayısı bıraktı ve savaşta büyük hasara neden oldu. Budist yanlısı kitlesel protestolar sırasında üniversiteler ve liseler eğitime kapatıldı. Bu arada, Viet Cong isyanına karşı mücadele, ARVN birlikleri arasında mezhep çatışması söylentileri arasında yoğunluğunu kaybetmeye başlamıştı. Bu, çeşitli ARVN subayları tarafından bir darbenin planlanmasıyla daha da arttı ve bu da dikkatleri ayaklanmadan uzaklaştırdı. Pagoda baskınlarından sonra, Kennedy yönetimi, Kablo 243'ü ABD Büyükelçiliği, Saigon'a göndererek alternatif liderlik olasılıklarının araştırılmasını emretti.

6 Eylül'deki Ulusal Güvenlik Konseyi (MGK) toplantısının sonunda, önceliğin Vietnam'daki durum hakkında daha fazla bilgi edinmek olduğu konusunda mutabık kalındı. ABD Savunma Bakanı Robert McNamara, Deniz Piyadeleri Tümgenerali Victor Krulak'ı acil bir bilgi toplama gezisine göndermeyi önerdi. MGK, Vietnam tecrübesine sahip bir Dış Hizmet Görevlisi olan Joseph Mendenhall'ın kendisine eşlik etmesini kabul etti ve ikili göreve o günün ilerleyen saatlerinde başladı.

Washington DC'ye dönüş yolculuklarında Krulak ve Mendenhall, John Mecklin ve Rufus Phillips'i rapor vermek üzere Saygon'dan geri getireceklerdi. Mecklin, Birleşik Devletler Bilgi Servisi (USIS) direktörüydü, Phillips ise Birleşik Devletler Operasyon görevi (USOM) için kırsal programların direktörü ve Stratejik Hamlet Programı için bir danışman olarak görev yaptı. Dışişleri Bakanlığı, Saygon büyükelçiliğine, toplumun tüm katmanlarında Vietnam kamuoyu hakkında sorular içeren ayrıntılı bir kablo gönderdi. Krulak'ın sözleriyle, amaç "son olayların genel olarak Vietnamlıların tutumları ve Viet Kong'a karşı savaş çabaları üzerindeki etkisini" gözlemlemekti.

Dört günlük bir gezide, iki adam raporlarını sunmak için Washington'a dönmeden önce Vietnam'ı dolaştı. Krulak, ARVN'nin dört Kolordu bölgesinin tümünde 10 yeri ziyaret etti ve ABD Büyükelçisi Henry Cabot Lodge, Jr., Vietnam'daki ABD kuvvetlerinin başkanı General Paul Harkins ve personeli, 87 ABD danışmanı ve 22 ARVN subayı ile görüştü. Mendenhall, Saygon, Huế, Da Nang ve diğer bazı eyalet şehirlerine gitti ve öncelikle Vietnamlı arkadaşlarla konuştu. Durumla ilgili tahminleri tam tersiydi. Mecklin daha sonra şunları yazdı: "Yirmi dört bin mil seyahat etmek ve Vietnam gibi karmaşık bir durumu değerlendirip sadece dört gün içinde geri dönmek olağanüstü bir görevdi. Bu, ABD Hükümeti'nin içinde bulunduğu durumun bir belirtisiydi". görev, liderleri arasındaki gerilimle damgalandı. Mendenhall ve Krulak birbirlerinden yoğun bir şekilde hoşlanmadılar, sadece gerektiğinde birbirleriyle konuşuyorlardı. Mecklin ve Krulak dönüş uçuşu sırasında bir anlaşmazlığa karıştı. Krulak, Mecklin'in Diem rejimi tarafından sansürlenen televizyon görüntülerini ABD'ye geri getirme kararını, eylemin egemenliğin ihlali olduğuna inanarak onaylamadı. Uçakta uzun ve sert bir tartışmadan sonra Krulak, Elmendorf Hava Kuvvetleri Üssü'nde yakıt ikmali sırasında Mecklin'i filmi Alaska'da bırakmaya çağırdı ve ayrıca USIS direktörünün Alaska'da filmle kalmasını önerdi.

MGK, heyetin raporlarını dinlemek için 10 Eylül sabahı yeniden toplandı. Mendenhall, önceki ABD Büyükelçisi Elbridge Durbrow'un altında görev yapmış, Vietnam işlerinde deneyime sahipti. Durbrow, Diem'i birkaç kez siyasi reformu uygulamaya çağırdı. Krulak, dış ilişkiler hedeflerine ulaşmak için askerî harekâtı kullanma inancıyla tanınan bir denizciydi. Mizacı ona Deniz Harp Okulu'ndaki güreş kariyerinden kaynaklanan "Kaba" lakabını kazandırdı. Savunma Bakan Yardımcısı Roswell Gilpatric, Mendenhall'ın " nehrin Virginia tarafında [Pentagon, Savunma Bakanlığı'nın karargahı] büyük bir şüpheyle" görüldüğünü, Krulak'ın ise "Pentagon tarafından evrensel olarak sevildiğini ve güvenildiğini" kaydetti. Hem sivil hem de askeri tarafta".

Krulak ve Mendenhall'ın arka planları, savaşa ilişkin karşıt analizlerine yansıdı. Krulak, askeri ilerleme hakkında oldukça iyimser bir analiz yaptı ve Budist krizinin ARVN'nin Viet Cong'a karşı mücadelesi üzerindeki etkisini küçümsedi. Vardığı sonuç şuydu: "Harp hala etkileyici bir hızla devam ediyor. Siyasi krizden olumsuz etkilendi ama etkisi endişe edilecek kadar çok büyük değil."

Mendenhall aynı fikirde değildi ve Diệm karşıtı duyarlılığın sivil yönetimin çöküşünün mümkün olduğu bir düzeye ulaştığını savundu. Saygon, Huế ve Da Nang'da bir "terör saltanatı" bildirdi ve genellikle Nhus'a karşı duyulan nefretin genel olarak saygı duyulan Diem'e yayıldığını gözlemledi. Mendenhall, birçok Vietnamlının Diem'in altındaki yaşamın Viet Cong tarafından yönetilmekten daha kötü olduğuna inanmaya başladığını iddia etti. Mendenhall, dini gerekçelerle bir iç savaşın mümkün olduğunu düşünüyordu. Savaşın ancak bir rejim değişikliği ile kazanılabileceğini, aksi takdirde Güney Vietnam'ın mezhep çatışmalarına veya büyük bir komünist saldırıya dönüşeceğini tahmin etti. Raporların çelişkili doğası Kennedy'nin ünlü sorusuna yol açtı: "İkiniz aynı ülkeyi ziyaret ettiniz, değil mi?"

Krulak, Mendenhall'ın "savaşın olduğu yer" olan kırsal bölgeye girerken kentsel bölgeleri araştırdığına işaret ederek çelişkili değerlendirmeleri açıklamaya çalıştı. Krulak, Saygon'daki siyasi sorunların askeri ilerlemeye engel olmayacağını belirterek, "Nhu'nun kontrol altında kalmasıyla savaşı kazanmak için sendeleyerek ilerleyebiliriz" dedi. Dışişleri Bakan Yardımcısı Roger Hilsman, karşıt raporlar arasındaki farkın "askeri ve siyasi görüş arasındaki fark olduğunu" iddia etti. Görünümdeki farklılıklar hakkındaki tartışmalar sırasında Mendenhall, Saigon'un pagoda baskınlarının ardından "neredeyse tam bir çöküş" yaşadığını iddia etti. Mendenhall, Vietnamlı kamu görevlilerinin Amerikalılarla birlikte görülmekten korktuklarını bildirdi. Vietnamlı ev sahibi gizli mikrofonları arayarak odanın içinde gezinirken sessiz kalmak zorunda kaldığı bir ziyareti hatırladı. Mendenhall, "Saigon'un bir korku ve nefret atmosferiyle ağır olduğunu" ve insanların Diem'den Viet Cong'dan daha fazla korktuğunu iddia etti. Nhu'nun gizli polisi tarafından gece yarısı tutuklanma korkusu nedeniyle birçok kamu görevlisinin artık evde uyumadığını bildirdi. Son zamanlarda birçok yetkili, günlerinin büyük bir kısmını Budist yanlısı protestolara katıldıkları için hapsedilen çocuklarının serbest bırakılmasını müzakere ederek geçirmişti. Mendenhall, iç kargaşanın artık komünistlere karşı savaştan daha yüksek bir öncelik olduğunu iddia etti.

Mendenhall, Saygon'un Budistlere yönelik uzlaşma ve iyi niyet jestlerini bir halkla ilişkiler dublörlüğü olarak kınadı. Saygon'da gösteri yapmak için tutuklanan il bölgelerinden rahiplerin söz verildiği gibi menşe yerlerine geri gönderilmediğini bildirdi. Mendenhall, keşişler serbest bırakıldığında, Diem yetkililerinin kimlik belgelerini sakladıklarını kaydetti. Bu, başkenti terk etmeye çalıştıklarında yeniden tutuklanmalarıyla sonuçlandı. Keşişler daha sonra hükûmet kimlik belgeleri olmadığı için Viet Cong olarak damgalandı. Bu tür taktiklerin haberleri başkente yayıldıkça, bazı keşişler ARVN subaylarının Saygon evlerine sığındı. Mendenhall, Ngo ailesinin güç kazanmasına yardımcı olduğu, onu silahlandırdığı ve finanse ettiği için durumdan ABD'nin sorumlu olduğunda ısrar etti. Diệm silahları kendi halkına karşı kullandığı için Washington'un da sorumluluğu paylaştığını düşündü. "Harekete geçmeyi reddetmenin, Vietnam'ın işlerine oyunculuk kadar müdahale olacağını" belirtti.

Pentagon Belgelerine göre, "her iki raporun da kritik başarısızlığı, ordunun Vietnam'da oynamaya başladığı temel siyasi rolü anlamaktı". Gazeteler, ARVN'nin Diệm'i görevden alıp yerine geçebilecek tek kurum olduğu sonucuna vardı. Diệm ve Nhu, böl ve yönet paradigmasıyla yanıt vererek potansiyel tehdidi tamamen fark ettiler. Kıdemli subay terfisinin ayrıcalığını gasp ettiler ve doğrudan subaylara emir vererek saraya bağlılık temelinde generaller atadılar. Bu eylem, kıdemli subaylar arasında derin bir güvensizliğe neden oldu ve güçlerini parçaladı. Krulak, eğer durum Diệm'den hoşnutsuzluğun komünist bir zafer olasılığını ortaya çıkardığı noktaya kadar kötüleşirse, komünist yönetim altında kendilerine olacaklardan dolayı generallerin siyasete müdahale edeceklerini fark edemedi. Ne Krulak ne de Mendenhall, askeri bir cunta iktidara gelirse, Diem'in terfi politikasının bölücü etkisinin, generaller iktidar için rekabet ederken kendini göstereceğini beklemiyor gibiydi. İkili de generaller arasındaki siyasi çekişmenin yol açacağı zararlı etkilere vurgu yapmadı.

Pentagon Belgeleri, Mecklin'in Krulak ve Mendenhall'ın gözden kaçırdığı bir askeri cuntanın tuzaklarını anladığı görüşündeydi. Ne olursa olsun, Mecklin ABD'nin bir rejim değişikliğini teşvik etmeye devam etmesi, sonuçları kabul etmesi ve olası bir Viet Cong zaferini durdurmak için ABD muharebe birliklerinin girişini tasarlaması gerektiği sonucuna vardı.

Emirlerini ordu komutanlığından değil, doğrudan saraydan alan Albay Lê Quang Tung'un ARVN Özel Kuvvetleri'ne yapılan yardımı sonlandırın. Tung, 21 Ağustos'ta yüzlerce kişinin öldüğü ve yaygın fiziksel yıkımın meydana geldiği Budist pagodalarına yapılan baskınlara öncülük etmişti. Özel Kuvvetler, komünistlerle savaşmaktan çok muhalifleri bastırmak için kullanılıyordu.

Tung ve Tümgeneral Tôn Thất Đính'i bölmeye ve itibarsızlaştırmaya yönelik gizli eylemler gerçekleştirin. Dinh, Saygon'un askeri valisi ve ARVN III Kolordu Komutanıydı. Dinh, öncelikle Ngo ailesine olan bağlılığından dolayı ARVN tarihindeki en genç generaldi.

Takip eden tartışmada Kennedy, Phillips'e, Nhu'nun kişisel planlarını desteklemek için parayı ordudan uzaklaştırarak kesintilere yanıt vermesi durumunda ne olacağını sordu. Kennedy, Nhu'nun ortaya çıkabilecek herhangi bir askeri bozulma için ABD'yi suçlayıp suçlamayacağını sorduğunda, Phillips ARVN'nin isyan edeceğini çünkü Viet Cong ölüm listelerinde bulunan ARVN subaylarının komünistlerin serbest kalmasına izin vermeyeceğini söyledi. Phillips, Nhu'nun kişisel planlarını desteklemek için askeri yardımı birliklerden uzaklaştırmaya çalışması halinde, Amerikalıların parayı doğrudan kırsal kesime bavullarla teslim edebileceğini söyledi.

Krulak, Phillips'in sözünü kesip, sahadaki Amerikan askeri danışmanlarının USOM subayının değerlendirmelerini reddettiğini iddia edince toplantı çatışmalı bir hal aldı. Phillips, genel askeri durumun iyileşmesine rağmen, kritik delta bölgelerinde durumun böyle olmadığını kabul etti. Phillips, Saygon'a bitişik Long An Eyaletindeki eyalet askeri danışmanının, Viet Cong'un önceki hafta 200 Stratejik Mezrayı aştığını ve köylüleri yerleşimi dağıtmaya zorladığını bildirdiğini kaydetti. McNamara, birbirinden çok farklı raporlar karşısında başını salladı. Krulak, Phillips'le alay ettiğinde, Dışişleri Bakan Yardımcısı W. Averell Harriman artık kendini tutamadı ve generali "lanet bir aptal" olarak nitelendirdi. Phillips diplomatik olarak Harriman'dan devraldı ve bunun saf askeri ölçülerden ziyade kalpler ve zihinler için bir savaş olduğunu iddia etti.

Mecklin, Diem rejimini devirmek ve savaşı kazanmak için Amerikan muharebe birliklerinin kullanılmasını savunarak daha fazla huzursuzluk yarattı. "Ne kadar tatsız olursa olsun, hükümet değişikliği için ABD'nin doğrudan baskı uygulama zamanının geldiğini" iddia etti. Mecklin, yardım basitçe kesilirse bir tepki olacağını ve bu nedenle ABD birliklerinin sorunu doğrudan çözmesi gerektiğini iddia etti. Mecklin daha sonra USIS başkanı Edward R. Murrow'a, komünist bir tırmanış durumunda ABD birliklerinin savaşı memnuniyetle karşılayacağı konusunda ısrar etmek için yazdı. Amerika Birleşik Devletleri'ne dönüş yolculuğunda, Amerikan savaş güçlerinin kullanılmasının darbeyi teşvik edeceğini ve Viet Cong'a karşı morali yükselteceğini iddia etmişti. Ayrıca bir darbe mühendisliği çağrısında bulundu. ABD'ye daha fazla niyet göstermesi çağrısında bulundu.

Phillips ve Mecklin tarafından ifade edilen karamsarlık, Saygon'daki ABD büyükelçisi olarak Lodge'dan önce gelen Frederick Nolting'i şaşırttı. Nolting, Phillips'in hesabının "beni çok şaşırttığını söyledi. Kulaklarıma inanamadım." Nolting, Mecklin'in yakın zamanda karısından ayrıldığı için psikolojik olarak beyninin yıkanmasına karşı savunmasız olduğunu iddia etti. O sırada Mecklin, sırasıyla The New York Times ve UPI'den gazeteciler David Halberstam ve Neil Sheehan ile birlikte yaşıyordu. Halberstam ve Sheehan hem Pulitzer Ödülü kazandılar hem de Diem'in sert eleştirmenleriydiler.

ABD Büyükelçiliği, Saygon ve Kongre'nin yanı sıra MGK toplantılarında giderek daha fazla dikkate alınan bir strateji, Diem'e yapılan askeri olmayan yardımın askıya alınmasıydı. 26 Ağustos'ta yayınlanan ve yardımların askıya alındığını bildiren hatalı Amerika'nın Sesi'nin ardından, 29 Ağustos'ta Lodge'a darbeyi kolaylaştıracaksa yardımı durdurma takdiri verildi. Bu arada ABD Senatosu, Diệm'e karşı harekete geçmesi için yönetime baskı yapmaya başladı. Hilsman, Uzak Doğu ile ilgili Senato Alt Komitesi tarafından lobi yapıldı. Senatör Frank Church yönetime, Diệm'in Budist karşıtı baskısını kınayan ve dini eşitlik tesis edilmedikçe yardımın durdurulması çağrısında bulunan bir kararı sunma niyetini bildirdi. Bu, Church'ün idareyi utandırmaktan kaçınmak için tasarının sunulmasını geçici olarak ertelemeyi kabul etmesiyle sonuçlandı.

Heyet Vietnam'dayken, Diệm'e dini ayrımcılığı sona erdirmesi için baskı yapmak için seçici bir yardımın askıya alınması stratejisi Dışişleri Bakanlığı'nda aktif olarak tartışıldı. 8 Eylül'deki bir televizyon röportajında, AID Direktörü David Bell, Diem politikalarını değiştirmediği takdirde Kongre'nin Güney Vietnam'a yardımı kesebileceği konusunda uyardı. 9 Eylül'de Kennedy, Bell'in yorumlarından geri adım attı ve "Şu anda [Saigon'a yapılan yardımda bir azalmanın] yararlı olacağını düşünmüyoruz" dedi. 11 Eylül'de, Krulak ve Mendenhall'ın raporlarını sunmalarının ertesi günü, Lodge pozisyonunu tersine çevirdi. Washington'a uzun bir telgrafta, Diem'in devrilmesini kıvılcımlamak için askeri olmayan yardımların askıya alınmasının değerlendirilmesini savundu. Lodge, ABD'nin Diệm'den istediğini alamadığı ve olayları doruk noktasına ulaştırmak zorunda kaldığı sonucuna vardı. Aynı gün yapılan başka bir Beyaz Saray toplantısından sonra Senator Church, tasarısının kabul edilebilir olduğu konusunda bilgilendirildi ve yasayı Senato'ya sundu.

Ulusal Güvenlik Konseyi, Hilsman'ın Diem ile ilgili iki önerisini değerlendirmek üzere 17 Eylül'de yeniden bir araya geldi. Hilsman ve Dışişleri Bakanlığı meslektaşları tarafından tercih edilen plan, "baskı ve ikna yolu" idi. Bu, seçici yardımın askıya alınması ve Diệm'in Nhu'yu iktidardan uzaklaştırması için baskı yapılması da dahil olmak üzere hem kamu hem de özel düzeyde artan bir dizi tedbirleri içeriyordu. Alternatif yöntem, Diem'in son eylemlerine halkın rıza gösterdiğini ve durumdan mümkün olduğunca kurtarma girişimini içeren "rehabilite edilmiş bir GVN yolu ile uzlaşma" idi. Her iki teklif de bir ARVN darbesinin gelmeyeceğini varsayıyordu. Sonuçsuz raporda, Savunma Bakanı Robert McNamara ve Genelkurmay Başkanı Maxwell D. Taylor tarafından yönetilen McNamara-Taylor görevi olan Vietnam'a gönderilen bir takip görevi görüldü.