Yedi yönetim aracı

Yedi yönetim aracı, organizasyonlarda takım çalışmasıyla uygulamaya konulan iyi kararlar ve bu kararları geliştirici uygulamalarda kullanılan araçlardır. Organizasyonlarda sorunların çözümünde, bir takım çalışmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Bunun amacı, takım içinde beyin fırtınasıyla ortaya çıkacak yeni ve yaratıcı fikirlerin problemin çözümü sürecinde uygulamaya konulmasıdır. Organizasyonun yapısında meydana gelen sorunların çözümü bazı aşamalarla gerçekleştirilmektedir. Öncelikle problemlere dair veriler toplanır, bu veriler kayıt altına alınır. Daha sonra bir takım tarafından incelenerek yorumlar yapılır ve detaylı bir planla çözüme gidilir. Bu aşamaların hepsinde yönetim araçlarının kullanılması, sorunun çözümüne büyük katkılar sağlar.

Problem çözümünde, karar verme sürecinde takım tarafından beyin fırtınası aktivitesi yapılmalıdır. Beyin fırtınası, yaratıcı ve yeni fikirlerin ortaya çıkmasında oldukça etkili bir yöntemdir. Beyin fırtınası, birden fazla katılımcının birbirleriyle fikir alış-verişinde bulunarak gerçekleştirdiği, çok sayıda alternatif çözüm yolunun ortaya çıktığı bir yöntemdir. Birçok alanda beyin fırtınası tekniğinden yararlanılmaktdır.

İlgi diyagramı (veya Yakınlık diyagramı) çok sayıda düzensiz fikir ve düşüncenin, aralarında ilişkiler kurularak organize edilmesi için kullanılan bir araçtır. Müşteri ihtiyaçlarının yapısını ortaya çıkartmak için kullanılır. K-J diyagramı olarak da bilinir. Bu adını Jiro Kawakita'dan almıştır. İlgi diyagramları belirgin olmayan durumların bir araya getirilip gruplandırılmasıyla/organize edilmesiyle oluşturulur. Bir beyin fırtınası neticesinde ortaya çıkan düşünceler ve fikirler, ilgili oldukları, kendi karakteristik özelliklerinin yansıtıldığı durum başlığının altında gruplandırılırlar. Düzensizce ve ilişkilendirilmemiş fikir ve düşüncelerin, ilgi diyagramıyla ilişkilendirilip düzenlenmesi, hangi fikrin doğru olduğun veya hangilerinin çözüm için daha elverişli olduğunun kademeli olarak görülebilmesi açısından kolaylık sağlar.

Planlamanın en önemli yolu eldeki verileri bir ağaç diyagramı kullanarak hiyerarşilere ayırmaktır. Bu diyagram, geliştirilen planda neyin yanlış gidebileceğini tanımlamakta kullanılır. PDPC, riskleri ve alınacak karşı önlemleri belirleyebilmek amacıyla ağaç diyagramını birkaç alt düzeye ayırır. Bu riskleri ve önlemleri belirtmek için farklı boyutlarda kutucuklar kullanılır.

Ok diyagramları proje planları ve faaliyet planlamaları için kullanılır. Bir diğer adı faaliyet diyagramıdır. Kritik yol metodu (CPM) ve program gözden geçirme ve değerlendirme tekniği (PERT) ile benzer özellikler göstermektedir. fakat bunlardan farklı olarak ok diyagramı basitleştirilerek hızlı ve etkin yollarla takım çalışmasını kolaylaştıracak şekilde hazırlanır. Projenin başlangıcı, gerekli aşamalar ve aşamaların birbirleriyle ilişkileri ve bağlantıları oklarla gösterilerek, projenin bitişine gidilir. Proje yönetiminde sorunların çözümünde ve zamanın verimli kullanılmasında etkili bir rol oynamaktadır.

Önceliklendirme matrisi, önem sırasının düzenlenmesidir. Bir önceliklendirme matrisi ağaç diyagramı ve matris diyagramının birleşiminden oluşur. Önceliklendirme matrisi, takımın amaçlarının daraltılarak bunlardan organizasyonda hangisinin daha önemli olduğunun belirlenmesini sağlayacak şekilde tasarlanmıştır.

Çeşitli veri grupları arasındaki ilişkiler hakkında bilgi sağlayan yönetim ve planlama aracıdır. Matris diyagramları belirli sayıda satır ve sütunlardan oluşur. Satır ve sütunların kesişim noktaları da projedeki problemleri ve yoğunluğunu belirler. Kesişim noktaları gelecek hamleleri belirlemede rol oynar. Problemi ve esas özelliklerini görebilmek onu çözme stratejileri geliştirmekte büyük fayda sağlar. Çoğunlukla "Hangi?" sorusunun cevabını bulmak için sorulur, örneğin "Müşteri gereksinimlerini karşılamak için hangi uygulamaları yapabilirim?".

Matris diyagramı metodu; problemi çok boyutlu görmeyi sağlar, bir probleme ilişkin elemanları içerir. Bu elemanlar tablodaki satır ve sütunlarda yer alırlar ve metot seçili eleman grupları arasında ilişki olup olmadığını gösterir. Kesişim noktalarında da etkili problem çözümlerini görmeye olanak sağlar.

T tipi matris:3 grubun elemanlarını birbirleriyle ilişkilendirir.Ancak B ve C gruplarının ikisi birden A grubu ile ilişkiliyken, B ve C birbiriyle olmamalıdır.

Ağaç diyagramı bir problemin çözülmesi ya da herhangi bir hedefe ulaşılması için yapılması gereken işlemleri hiyerarşik bir biçimde gösteren yönetim aracıdır. Bir konu ve bileşenleri arasındaki ilişkileri gösterir. Çoğunlukla “Nasıl?” sorusunu cevaplamak için kullanılır. Sistematik diyagram, ağaç analizi, analitik ağaç ve hiyerarşik diyagram da ağaç diyagramının diğer isimleridir. Diyagram, projenin genel amacı (ağacın gövdesi) ile başlar ve projenin tamamlanması için gereken alt seviyelere (ağacın dalları) doğru ilerler. Genel amaç kendi içinde iki ya da daha fazla dala ve her dal da kendi içinde iki ya da daha fazla dala ayrılarak diyagramı gövdesi ve birçok dalıyla ağaca benzetir.Bu diyagramın kurulmasında önceden hazırlanmış afinite diyagramı ve ilişkiler diyagramlarının faydası olacaktır.

Problemi çözecek (ya da projeyi hedefe ulaştıracak) aşamalar belirlenir. Ana hedeften ayrılan bu aşamalar da daha sonra kendi içlerinde kısımlara ayrılırlar. Yani diyagramda sol tarafta kalanlar daha geniş kapsamlı iken sağa doğru ilerlendikçe olgular daha ayrıntılı, daha spesifik olacaktır.

İlişki diyagramı, kompleks sebep-sonuç ilişkilerini anlaşılır kılar, sebepleri düzgün bir biçimde ortaya koyar, problemlerin çözümünü belirlemeye yardımcı olur ve ana faktörleri belirler. Doğrusal olan araçların aksine her yönlü düşünmeye açık olduğu için yaratıcı bir süreçtir.

İlişki diyagramı bir durum, sistem ya da problemdeki elemanların görsel sunumudur. Genellikle bir başka yönetim aracı olan afinite diyagramları ile birlikte kullanılırlar. Afinite diyagramlarından çıkan ana başlıklar, ilişki diyagramının başlangıç noktası olarak kullanılırlar.

Durumla ilgisi olan faktörler belirlenir. Bu faktörler daha önce yapılmış afinite diyagramlarının ana başlıkları olabilir. Faktörlerin yazıldığı kartlar durum kartının etrafına dizilirler.

Kartlar arasında sebep-sonuç ilişkisinin olup olmadığına bakılır. Eğer varsa "sebep" karından "sonuç" kartına bir ok çizilir. Bulunan bütün sebep-sonuç ilişkileri için işlem tekrarlanır.