खोटाङ, फागुन १८ । साउदी अरबमा ज्यान गुमाएका खोटाङका एक मृतक परिवारलाई थप ५९ हजार आर्थिक सहयोग प्राप्त भएको छ । केही समयअघि साउदी अरबमा ज्यान गुमाएका मौवाबोटे–५ दाप्साका ३२ वर्षीय होमबहादुर राई ‘भीमकुमार’को परिवारलाई हाल दक्षिण कोरियामा कार्यरत* खोटाङ्गेबाट आर्थिक सहयोग प्राप्त भएको हो ।
मृतक होमबहादुर परिवारको नाममा साउदीबाट आएको रकम बुझ्दै यायोक्खाका प्रतिनिधि –बायाँबाट दुई जना) । तस्बिर : हाम्रोखोटाङ डटकम
सहयोग रकम आईतबार रुपाकोट रेडियोको संयोजनमा मृतक परिवारले पाउनेगरी किरात राई यायोक्खालाई हस्तान्तरण गरिएको छ । बाक्सिलाका निरज सामपाङ, यामकुमार राई, बिपिन हदी लगायतको पहलमा साउदीमा संकलन भएको रकम रेडियोका स्टेशन मेनेजर टंक थापाले यायोक्खाका सदस्य मनोज राई र किसन राईलाई हस्तान्तरण गरेका छन् । प्राप्त रकम यायोक्खा मातहतको आर्थिक संकलन समितिको नाममा राष्ट्रिय बाणिज्य बैंक दिक्तेलमा खोलिएको चल्ती खाता नम्बर–२०६०००४१६५०१ मा जम्मा गरिएको यायोक्खाले जनाएको छ ।
होमबहादुरको मृत्यु भएपछि अलपत्र बनेका ७३ वर्षीय बुवा लालबहादुर राई, १४ वर्षीया छोरी जुना, १२ वर्षीय छोरा सुदिप, १० वर्षीय छोरा सुनिल, ९ वर्षीय छोरी मुना, ८ वर्षीय छोरा निलिख र ६ वर्षीया छोरी पुजना राईको जीवनयापन तथा शिक्षा दिक्षाकालागि आर्थिक सहयोग गरिएको दाताहरुले बताएका छन् ।
बिचल्नीमा परेका राई परिवारको सहज जीवनयापनका लागि यसअघि हङकङबाट भोजपुरका किरण राईको संयोजनमा १ लाख ८२ हजार ४३५, दुबईमा कार्यरत मोरङकी चन्द्रकला र धनबहादुर साम्पाङ दम्पत्तीबाट १० हजार ५०, ओमनबाट रामेछापका गुमानसिं सुनुवारको संयोजनमा ५ हजार १३५, मलेसियामा कार्यरत खोटाङ नुनथलाका चिसाङ शेर्पाबाट ५ हजार १४२, बाम्राङ चुप्लाका विश्वचन्द्र राईबाट ५ हजार, दुवईमा कार्यरत मोरङ बयरवनका कमल रोकाबाट २ हजार ५२५ र खोटाङ बाम्राङका प्रकाश राईबाट ५ हजार आर्थिक सहयोग प्राप्त भइसकेको छ । बिचल्नीमा परेका राई परिवारको सहयोगका लागि हालसम्म ३ लाख ९२ हजार हजार बढि आर्थिक सहयोग जुटिसकेको छ ।
मृतक परिवारलाई १७ हजार ६६७ प्रदान गरेपछि बाँकी रहेको रकमबाट ५ लाखको अक्षय कोष स्थापना गर्ने पहल भइरहेको यायोक्खाका सचिव युगसन राईले बताए । अक्षयकोषमार्फत तीन–तीन महिनामा आउने ब्याजबाट मृतक राईको ६ जना बालबच्चाको शिक्षादिक्षाका लागि खर्च जुटाइने सचिव राईले बताए । अक्षयकोष बालबच्चा नहुर्केसम्म मात्र सञ्चालन गरिने यायोक्खाले जनाएको छ । ‘बाँकी रकम पनि जुटाएर पाँच लाखको अक्षय कोष स्थापना गर्छौँ,’ सचिव राईले भने, ‘त्यही कोषको व्याजबाट बालबच्चाको पठनपाठनका लागि खर्च जुटाउने हाम्रो लक्ष्य हो ।’ हाल मलेसियामा कार्यरत खोटाङका ईन्द्र नारथुङ्गेको संयोजनमा संकलन भएको १ लाख ३० हजार रकम पछि केही समयपछि आउने यायोक्खाले जनाएको छ । बिचल्नीमा परेका परिवारलाई जिल्ला बालकल्याण समितिले पनि ५ हजार आर्थिक सहयोग गरेको थियो ।
रोजगारीका सिलसिलामा तीन वर्षअघि साउदीअरबमा पुगेका राईको मृत्यु भएपछि बिचल्नीमा परेका उनका बृद्ध बुवा र ६ जना बालबच्चाको सहयोगकालागि देश तथा बिदेशबाट आर्थिक सहयोग जुटेको हो । अलपत्र बनेका बालबालिकाको सहयोगका लागि अझैपनि आर्थिक सहयोग जुट्नेक्रम जारी छ । होमबहादुरको मृत्यु भएको केही समयपछि श्रीमती हिराले पनि छाडेर दोश्रो बिहे गरेर गएपछि बुढेस कालका लालबहादुर र ६ बालबच्चाको विचल्नी भएको हो ।
पाँच महिना पनि खान नपुग्ने राई परिवारलाई अहिले साँझ बिहान चुल्होमा आगो बाल्न र एक छाक टार्नकालागि समस्या पर्न थालीसकेको स्थानीय प्रेमबहादुर राईले बताए । धन कमाउने सपनामा बिदेश गएका एक्लो छोरो होमबहादुरको मृत्यु भएपछि लट्ठीको भरमा उभिने लालबहादुरले नाती नातिनीको लालनपालन गर्दैआएका छन् । अहिले बुवा बिदेश जाँदा लिएको ऋणकालागि साहुले दिनदिनै धाउने गरेको छोरी जुनाले बताईन् । बीमा वापतको रकम पनि अहिलेसम्म नपाएको मृतक परिवारको गुनासो छ ।
बिचल्नीमा परेका होमबहादुरका ६ छोराछोरीमध्ये जेठा छोरा सुदिप र माइली छोरी मुनालाई नुनथलाका–२ का समाजसेवी तेजबहादुर राईले उच्च शिक्षासम्म पढाउने शर्तमा जिम्मा लिएका छन् ।
यस्तै, माइला छोरा सुनिललाई कृषिविज्ञ मदन राईको शुभम् फाउण्डेशनले पठन–पाठनको व्यवस्था मिलाउनेगरी जिम्मा लिएका छन् । कान्छो छोरा निखिल मावलीमा र जेठी जुना र कान्छी पुजना हजुरबाकैसाथमा बसिरहेकी छन् ।
( * यसअघि भूलबस् दक्षिण कोरियामा कार्यरत खोटाङ्गेबाट हुनुपर्नेमा अन्यथा भएकाले क्षमाप्राथीसहित सच्याइएको ।) - सम्पादक
भदौ–२२, खोटाङस्थित गाउँपालिका स्तरीय ‘रावावेंसी वाल क्लव’ वालविवाह न्युनिकरण गर्ने अभियानमा सक्रिय वनेका छन् । रावावेंसी गाउपालिकामा गठित उक्त वाल क्लव सडक नाटक, चित्रकला, बक्तृत्वकला लगायतका कार्यक्रमहरु सञ्चालन गर्दै वालविवाह न्युनिकरण अभियानमा सक्रिय वनेका हुन् ।
रावावेंसी वाल क्लवले रावावेंसी गाउँपालिका तथा जिल्लाभर हुने वालविवाह रोक्ने उदेश्यले वडा–वडामा विभिन्न सचेतनामुलक कार्यक्रमहरु सञ्चालन गर्दै आएका छन् । ६ वटा वडा रहेको गाउँपालिकाको वडा स्तर अर्थात विद्यालय स्तरमा समेत वाल क्लवहरु गठन गरिएको अध्यक्ष सुवास अधिकारीले वताउनुभयो । वडामा गठन गरिएको विद्यालय स्तरको वाल क्लवहरुसँगको समन्वयमा विभिन्न सचेतनामूलक कार्यक्रमहरुको आयोजना गरी वाल विवाह न्यूनिकरण गर्ने अभियान जारी राखेको अध्यक्ष अधिकारीको भनाई छ ।
.सडक नाटक, चित्रकला, वक्तृत्वकला आदिको माध्यमवाट वालविवाहका कारण स्वास्थ्य, शिक्षा लगायतको क्षेत्रमा पर्ने प्रभाव, वालविवाह गराउँदा तथा गर्दा भोग्नुपर्ने कानुनी सजाय आदिको वारेमा सचेतनामुलक जानकारी गराउने गरेको वताईएको छ ।
समाजमा वालविवाह न्युनिकरण गर्ने अभियानमा जुटेको उक्त वाल क्लवलाई विभिन्न कार्यक्रम सञ्चालन गर्न गाउँपालिका तथा गैरसरकारी संस्थाले समेत सहयोग गरेको छ । वालविवाह न्युनिकरण गरी स्वस्थ, सभ्य, शिक्षित तथा समृद्द समाज निर्माणका लागि विभिन्न सचेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन गर्न रावावेंसी गाउँपालिकाले पाँच लाख रुपैंयाँ वजेट विनियोजन गरेको छ ।
फरेन नेपालको सहजीकरणमा एक बर्ष अगाडी गठित उक्त वाल क्लवलाई विभिन्न सचेतनामूलक कार्यक्रमहरु आयोजना गर्नका लागि हलेसी विकास मञ्च खोटाङले समेत सहयोग गरिरहेको छ । मञ्चले वातावरणीय कृषि तथा विकास केन्द्र (केड)सँगको सहकार्यमा जिल्लामा सञ्चालन गरिरहेको महिला प्रजनन् अधिकार कार्यक्रम अन्र्तगत वाल क्लवलाई आर्थिक तथा प्राविधिक सहयोग गरिरहेको सोही कार्यक्रमको संयोजक विरेन्द्र मगरले बताउनुभयो ।
वालवालिकाहरु सम्मिलित क्लवले वालवालिकाकै हक, हीत तथा अधिकार सम्वन्धी कार्यक्रमहरु सञ्चालन गर्दा प्रभावकारी वनेको स्थानीय वाताउँछन् । वालवालिकाहरुले प्रस्तुत गर्ने गरेका वालविवाह न्युनिकरण सम्वन्धी सचेतनामूलक कार्यक्रमहरुले स्वयम वालवालिका तथा अभिभावकहरुलाई त्यसको नकरात्मक प्रभाववारे जानकारी हुनका साथै वालविवाह रोक्नमा प्रतिबद्द बनेको कार्यक्रम संयोजक मगरको भनाई छ ।
पछिल्लो समय जिल्लामा वाल विवाह गर्ने क्रम घट्दो रहेको पाईएको छ । सम्वन्धित विभिन्न सरकारी तथा गैरसरकारी संघसंस्था, अधिकारकर्मी, स्वास्थ्य संस्थाहरु, राजनीतिज्ञ, पत्रकार, विद्यालय तथा वाल क्लव लगायतले वाल विवाह न्युनिकरणका लागि सक्रियता देखाएपछि वाल विवाह न्युन वनेको सरोकारवालाहरु वताउँछन् ।