कुरा रह्यो गणतान्त्रिक नेपालको । २०६२÷६३ मा भएको जनआन्दोलनको उपलब्धिस्वरूप मुलुक धर्मनिरपेक्ष बन्यो । तर, अझै जनजाति, मधेसीलगायत उत्पीडित जाति, समुदाय, क्षेत्र तथा लिंगका असन्तुष्टिका स्वरहरू निरन्तर नै छन् । खास अर्थमा नयाँ नेपाल बन्न सकेको छैन, नयाँ नेपाल भनियो मात्रै । अब दसैंलाई हेरौं न, यसलाई राज्यले अझै यति धेरै महत्व दिएको छ कि ‘धर्मलाई अफिम’ मान्ने विचार तथा सिद्धान्तबाट प्रेरित नेताहरू नै यसमा लागिपरेका छन् । उनीहरू रूपान्तरण हुन सकेका छैनन् । दसैं परम्परालाई विगतका शासकहरूले जस्तै गरी नयाँ नेपालका सत्ताधारीले पनि निरन्तरता दिइरहेका छन् । उनीहरू ‘समावेशी’ नामको माला जप्दै बसिरहेछन् । अर्कातर्फ सबै भाषालाई उत्तिकै मान्यता दिने घोषणा भए पनि कार्यान्वयन हुन नसकेको अवस्था छ । यद्यपि, सीमान्तकृत भाषा, धर्म तथा संस्कृतिको विकासका लागि गणतन्त्र स्थापनासँगै बाटोचाहिँ फराकिलो बनेकै हो । यसैबीच संविधानसभाबाट संविधान बनाउने २००७ सालदेखिको सपना २०७२ असोज ३ गते साकार भएको छ । यससँगै संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र संस्थागत हुन पुगेको छ । अब सबैले फुल्ने–फल्ने अवसर पाऊन् ।
