घरको झयालबाटै देखिन्छ हिमाल । सबै घरमा छन् हरिया छाना । ढुंगा छापिएका सिनित्तै गोरेटा बाटा । पानीले घुमाइरहेका माने र नयाँ नयाँ छोर्तेन । देख्दै मनमोहक । मनै फुरुङ्ग हुने यो ठाउँ हो– सोलुखुम्बुको नाम्चे बजार ।
नेपाली राष्ट्रिय महिला फुटबल टोलीकी कप्तान रेनुका नगरकोटेले १५ वर्षकै उमेरदेखि राष्ट्रिय टोलीबाट डेब्यु गरेकी थिइन् । यसै साता सम्पन्न उपराष्ट्रपति महिला लिग फुटबल प्रतियोगितामा एपीएफले उपाधि जित्दा उनी प्रतियोगिताकै उत्कृष्ट मिडफिल्डर घोषित भइन् ।उनले राष्ट्रिय टोलीबाट खेलेको ८ वर्ष भइसकेको छ ।
अशोक विगतलाई भुलेर वर्तमानमा मिहिनेत गर्दै भविष्य राम्रो बनाउने ध्याउन्नमा छन् । किनकि उनले यस अगाडि धेरै दु:ख गर्नुपर्‍यो । पढ्ने, खाने र खेल्ने उमेरमा उनले आफैं संर्घष गर्नुपर्‍यो । साथीहरू मिलेर घरबाट टाढा सहरमा जाने, गीत गाउने, गीत गाएर आएको पैसाले आफ्ना केही रहर पूरा गर्ने र घरमा सहयोग गर्ने उनको दैनिकी थियो ।
नौ महिना पेटमा राखी, मलाई जन्म दिनेदु:ख जति आफू लिई, सुख मलाई दिनेताते नानी ताते नानी, हिँड्न सिकाउनेहातमा समाई हिँड्नलाई, बाटो देखाउने ।
पानी पर्‍यो भनेर, छाता ओढें मैले,हिलोबाट बँच्नलाई, जुत्ता लाएँ पैले ।धेरै चिप्लो बाटो छ, हिँड्ने होला कसरी ?साउनको झरी यो, पर्न थाल्यो बेसरी ।कर्‍याङकुरुङ गरेर, चरा पनि उड्दै छ,गडयाङगुडुङ आकाश, धड्कन पनि बढ्दै छ ।
स्कुलमा बर्खे बिदा चलिरहेकोले गोपी र सान्नानी घरमै बसेका थिए । आफ्नो घरमा रोपाइँ चलेका बेला त यसरी फुर्सदले बस्न कहाँ पाउनु र । उनीहरूले ब्याडदेखि धानको बीउका मुठा झुन्डयाउँदै रोप्ने मेलोसम्म पुर्‍याउन सघाउनुपथ्र्यो । घरको रोपाइँ पनि मैझारो भएकाले उनीहरू फुर्सदमा थिए । बुबाआमाचाहिँ पल्लाघरे बडाबाका घरको रोपाइँमा पर्म तिर्न जानुभएको थियो ।
असार अन्तिम साता उपराष्ट्रपति कार्यालयको मिटिङ हलमा उपराष्ट्रपति नन्दकिशोर पुनले सोधे, ‘स्पेन कस्तो लाग्यो त ?’‘हामी त भाग्यमानी रहेछौं । १४ वर्षको उमेरमै स्पेन घुम्न पायौं ।
टेक्सास - हरेक वर्ष गर्मी लागेपछि अमेरिकामा दुई महिना स्कुल बिदा हुन्छ । बिदाका बेला यहाँ रहेका नेपाली बालबालिका विभिन्न गतिविधिमा भाग लिन्छन् । घुमघाम गर्छन् । प्रतिभा प्रस्फुटन गराउने क्रियाकलापमा सहभागी हुन्छन् । प्रतिस्पर्धामा भाग लिन्छन् । कति बालबालिका यतैको अर्को सहरमा घुम्न जान्छन् ।
ए नानी ! शारदा, एकछिन भित्र आऊ त’ भित्र भान्साबाट हजुरआमाले बोलाउनुभयो । शारदा बाहिर सिकुवामा खेल्दै थिइन् । ‘किन हजुरआमा ? किन बोलाउनुभएको ?’ भन्दै शारदा पनि भित्र गइन् ।
ओखलढुंगा सदरमुकामस्थित लालीगुराँस इंग्लिस स्कुलकी कक्षा १० की छात्रा श्रेया राजभण्डारीले अदालत देखेकी थिइन् । तर अदालतले कसरी, के काम गर्छ भन्नेबारे जानकारी थिएन । जब उनले जिल्ला अदालत र उच्च अदालतका न्यायाधीश, रजिस्ट्रार, स्रेस्तेदारलगायतको कक्षा लिइन्, त्यसपछि उनलाई धेरै कुरा थाहा भयो ।
पोखराको माछापुच्छ्रे टोलमा रहेको पोखरा लर्नस एकेडेमीमा कक्षा १० मा पढ्ने ३० विद्यार्थीले गत सोमबार वृद्धवृद्धाको सेवामा जुट्ने निर्णय गरे ।
फेसबुकमा के लेख्न हुन्छ, के लेख्न हुँदैन ? ट्वीटर प्रयोग गर्दा के–केमा ध्यान दिनुपर्छ ? युटयुबका कस्ता सामग्री हेर्ने ? कस्ता नहेर्ने ? अनि इन्टरनेटको प्रयोग गर्दा सजग हुनुपर्ने कुरा के–के हुन् ?
काठमाडौंमा कर्णाली नदी छैन । तर सेवासुविधाका दृष्टिले कर्णालीकै झल्को दिने ग्रामीण बस्ती भने अझै छन् । त्यस्ता बस्तीमा विकासका आधारभूत सेवा पुग्न सकेको छैन । साँखुबाट केही माथि उक्लिनेबित्तिकै ‘काठमाडौंको कर्णाली’ भनेर चिनिने गाउँ हुन्– शंखरापुर नगरपालिकाका घुमारचोक र लप्सेफेदी ।
०६२/६३ को जनआन्दोलनपछि नेपालमा लोकतान्त्रिक गणतन्त्र संस्थागत भएसँगै विभिन्न बाधा र अड्चन छिचोल्दै २०७२ असोज ३ गते नेपालले राष्ट्रको मूल कानूनको रुपमा नेपालको संविधान-२०७२ जारी...
सरकार र तत्कालीन नेकपा माओवादीबीच विस्तृत शान्ति सम्झौता भएको १२ वर्ष पुरा भएको छ । १२ वर्षमा के भयो ? के भएन ? समीक्षा गर्ने बेला भएको छ ।...
एउटै विश्वविद्यालय हुनु, देशैभरि आंगिक र आबद्ध क्याम्पस विस्तार हुनु र निजी क्षेत्रबाट नयाँ विश्वविद्यालय स्थापना सहज नहुनुले लथालिंग हुँदाहुँदै पनि त्रिवि र्‍यांकिङमा अगाडि देखिएको...
वैदेशिक रोजगारबाट फर्किएका युवामा उन्नत र आधुनिक कृषितिर चाख पाइएको छ । तर कुन क्षेत्रमा लगानी गर्दा फाइदा हुन्छ भन्ने जानकारी छैन । कृषिमा ६३ प्रतिशत नेपाली आबद्ध...
शान्ति तथा पुन:स्थापना मन्त्रालयले २०६५ सालमा सत्यनिरुपण तथा मेलमिलाप आयोग र बेपत्ता छानबिन आयोग सम्बन्धी ऐनको मस्यौदा र्‍याडिसन होटलमा कार्यक्रम गरेर सार्वजनिक गर्‍यो । प्रत्यक्ष सरोकारवाला...
देश कति सभ्य छ जान्न शिक्षालय हेर्नु, घर कति सफा हो बुझ्न शौचालय छिर्नु । त्यस्तो भन्ने गरिन्छ तर हाम्रा प्राय: घरमा शौचालय कम प्राथमिकतामा पर्छ । खेर गएको...
रुसी शासक जार राजधानी पेट्रोग्राडका सडकमा बग्गी चढेर आउँदाखेरिको ढाँचा हुन्थ्यो– राणाकालमा सहर–बजारतिर प्रधानमन्त्रीको सवारी चलाइँदा । सरदार भीमबहादुर पाण्डेका अनुसार राजा र महाराजा भनिने प्रधानमन्त्री...
मैले केही वर्ष पहिले ‘किन मर्छन् कम्युनिस्ट पार्टीहरू ?’ शीर्षकमा कान्तिपुर दैनिकमा एउटा लेख लेखेको थिएँ । त्यो तत्कालीन नेकपा माओवादीमा गहिरिँदै गरेका सङ्कटका सैद्धान्तिक र साङ्गठनिक...
यो वेबसाइट कान्तिपुर राष्ट्रिय दैनिकको आधिकारिक न्युज पोर्टल हो । नेपाली भाषाको यो पोर्टलले समाचार, विचार, मनोरञ्जन, खेल, विश्व, सूचना प्रविधि, भिडियो तथा जीवनका विभिन्न आयामका समाचार र विश्लेषणलाई समेट्छ। पूरा पढ्नुहोस् »
काठमाडौँ — कैलाश मानसरोबर घुमेर फर्केका २१ जना भारतीय तीर्थयात्रुहरू बोकेर नेपालगन्जबाट आइपुगेको यती एयरको जेटस्ट्रिम विमान काठमाडौं विमानस्थलमा अवतरणका क्रममा धावनमार्गबाहिर चिप्लिएर ‘दुर्घटना’ हुँदा शनिबार बेलुकीदेखि आइतबार बिहानसम्म १२ घण्टा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसँग नेपालको हवाई सम्पर्क टुट्यो ।
धावनमार्गबाट करिब १० मिटर पर पुगेर धस्सिएको ७ टन हाराहारी तौलको खाली विमान निकाल्न १२ घण्टा लाग्नु लाजमर्दो विषय हो । काठमाडौं विमानस्थलमा शनिबार बेलुकी साढे ८ बजे भएको रन–वे एस्कर्सन (धावनमार्गबाट चिप्लिने) घटना पहिलो होइन । यसअघि ०७१ फागुनमा टर्किको राजधानी इस्तानबुलबाट २ सय २४ यात्रु बोकेर आएको वायुयान एयरबस ३३० धावनमार्ग छेवैमा चिप्लिएर दुर्घटना हुँदा चार दिनसम्म विमानस्थल ठप्प भयो ।
विमानको पखेटाले धावनमार्ग अवरोध गरेका कारण एकमात्र धावनमार्ग भएको मुलुकका लागि यो ठूलो विपत् थियो । उपकरण, दक्षता, ज्ञान, सीप र चुस्त व्यवस्थापनको अभावका कारण चार दिनसम्म हजारौं यात्रु बिचल्लीमा परे । यो घटनाबाट भएको क्षतिको आर्थिक मूल्यांकन कुनै निकायबाट भएन । नागरिक उड्डयन प्राधिकरण, त्रिभुवन अन्तर्रास्ट्रिय विमानस्थल, ग्राउन्ड हयान्डिलिङ गर्ने नेपाल वायुसेवा निगम, सैनिक हवाई निर्देशनालय आदिका लागि यो ठूलो पाठ थियो ।
वैशाखमा मलेसियाको राजधानी क्वालालमपुरका लागि उड्न लागेको मालिन्दो एयरको विमान घाँसे मैदानबाहिर पसेपछि फेरि उड्डयनसँग सरोकार राख्ने निकायको अक्षमता प्रकट भयो । उक्त वायुयान टेकअफलगत्तै तीन किलोमिटर लामो धावनमार्गबाट करिब ४० मिटर पर पुगेर घाँसेमैदानमा धसियो । १ सय ३९ जना यात्रु बोकेको यो विमानलाई निकाल्न १३ घण्टा बिताउँदा कम्तीमा एक दर्जन अन्तर्राष्ट्रिय उडान अवरुद्ध र अन्यन्त्रै डाइभर्ट भए ।
नेपाल पस्दै गरेका ६ वटा अन्तर्राष्ट्रिय वायुयान भारत र बंगलादेशतर्फ डाइभर्ट भए । काठमाडौंबाट उड्न लागेका ५ वटा ठूला विमान यतै रोकिए । ५ वटा आन्तरिक उडान काठमाडौं पस्न नसकेर भैरहवातर्फ फर्किए । शनिबार राति ३ बजेसम्म विमानस्थलमा सयौं यात्रु अलपत्र परे । जहाज निकाल्न भएको ढिलाइका कारण एयरलाइन्सहरूले न त उनीहरूलाई बेलैमा होटलमा फर्काउन सके । न त उडाउन । यात्रुहरूले एयरपोर्टमा नाराबाजी गर्नुपर्‍यो ।
‘यो घटनामा पनि हामीसँग जहाज तान्ने एउटा सानो टुचनसम्म भएन,’ प्राधिकरणका एक अधिकारीले भने, ‘यो हाम्रो ठूलो कमजोरी हो ।’ उनले पश्चत्ताप गर्दै भने, ‘हामीले उपकरण जुटाउन नसके पनि चुस्त संयोजन गरेर चाँडोभन्दा चाँडो विमानस्थल सञ्चालन गर्न सक्थ्यौं । तर, यस्ता घटनामा हामी मुढेबल मात्रै देखाउँछौं । जसका कारण हामी विश्वभर आलोचित हुनुपर्छ ।’ खासमा यस्तो विपत् व्यवस्थापन गर्ने कार्य ग्राउन्ड हयान्डिलिङको जिम्मा लिएको नेपाल एयरलाइन्सलगायतका उड्डयनसँग सँलग्न संस्थाहरूको हुनुपर्ने हो ।
टर्किसको दुर्घटनामा भारतीय हवाई सेनाले ल्याएका जस्ता एयरब्याग, जहाजलाई पोजिसनमा राखेर निकाल्ने कारपेट, रिकभरी किट, बेल्ट, छुट्टै दक्षता भएका प्राविधिक जनशक्ति यस्ता घटनामा हुनुपर्ने । शनिबार यतीको विमान निकाल्न स्काभेटरको खोजी गरियो, राति सशस्त्र प्रहरी प्रमुखलाई ‘गुहारेर’ ४० जना जवान ल्याइयो । ‘सेना पनि थियो, हाम्रो प्रहरीको विपत् व्यवस्थापनको टोली पनि थियो फेरि सशस्त्र पनि थपियो,’ विमानस्थलका एक सुरक्षा अधिकारीले भने, ‘तर राति बल लगाएर जहाज निकाल्न सकिने रहेनछ, बिहान थाहा पाइयो ।’ ती अधिकारीका अनुसार, बिहान स्काभेटरले जमिन खनियो ।
क्याप्टेन लाभिस चन्द र भर्खरै क्याप्टेन भएकी मोनिका प्रजापतीले उडाएको उक्त चार्टर्ड उडानमा रहेको विमान के कारणले चिप्लिएर दुर्घटनामा परेको हो ? भन्नेबारे पत्ता लगाउन सरकारले वरिष्ठ एयरवरिर्दनेश निरीक्षक भेषराज सुवेदीको संयोजकत्वमा चार सदस्यीय समिति बनाइसकेको छ । यस्मा वरिष्ठ पाइलटहरू ददिराम निरौला र गोपालसिंह विष्ट अनि प्राधिकरणको सेफ्टी विभागका रितेशराज पन्त छन् । हाइड्रो इफेक्ट (पानीको असर) ले हो वा अन्य प्राविधिक कारणले हो ? यसबारे जहाजको ककपिट भ्वाइस रेकर्डर (सीभीआर) र फ्लाइट डाटा रेकर्डर (एफडीआर) को विश्लेषणबाट पनि पत्ता लाग्ला ।
बारम्बार यती एयरलाइन्सले सुगम रुटका लागि उडाउँदै आएका ब्रिटिस वायुयान जेटस्ट्रिम विमानमा देखिने समस्याले नेपालको उडान सुरक्षालाई चुनौती थपेको छ । दुई वर्षअघि यतीका यी विमानमा उडे (टेकअफ) लगत्तै एउटा इन्जिन बन्द हुनेसमस्या बारम्बार दोहोरिन थालेपछि प्राधिकरणले यस विमानको फयुल–पम्पको फेर्ने आयु घटाइदियो । त्यसपछि यो समस्या देखा परेको छैन ।
यो नियम लागू हुनुअघि यतीका इन्जिनियरहरूले ८ हजार घण्टाको उडानपछि फ्युल पम्प फेर्थे । तर, प्राधिकरणले यो प्राविधिक नियमलाई ४ हजार घण्टामा झारेपछि उड्नेबित्तिकै एउटा इन्जिन बन्द हुने समस्या अन्त्य भयो ।
पछिल्ला महिना यतीका जेटस्ट्रिम विमान अवतरणका क्रममा धावनमार्गबाट चिप्लिने घटना भइरहेका छन् । यो गम्भीर विषय हो । यती एयरलाइन्स र नियमनकारी निकाय प्राधिकरणले यसलाई गम्भीर रूपमा लिई समाधान खोज्न ढिलाइ गर्नु हुँदैन । हुन त यो समूहका वायुयान उडाउने मुलुको एक्लो एयरलाइन्स यतीले आफ्ना बाँकी ६ वटा जेटस्ट्रिम नेपालबाटै चाँडै हटाउँदै एटीआरलगायतका विमान उडाउने घोषणा गरिसकेको छ । अहिले यतीसँग दुइटा एटीआर उडानमा आइसकेका छन् भने एक सातापछि अर्को एटीआर थपिँदै छ ।
काठमाडौँ — इन्टरनेट सञ्जालमा आएको विज्ञापनका भर परेर रेस्टुराँमा काम खोज्दै गएका सर्लाही र चितवनका ४ युवा फिलिपिन्स पुगेर ५ महिनायता बिचल्ली बनेका छन् ।
राजधानी मनिलाबाट झण्डै २ घण्टा भित्रको सानो सहर डस्मा कभिटेमा सञ्चालनमा आउन लागेको एक भारतीय रेस्टुरेन्टमा काम गर्ने भनी आएको विज्ञापन गर्ने भारतीय सञ्चालकले विगतमा पनि थुप्रै नेपाली कामदार मगाएर अलपत्र पारेका थिए । बिचल्ली रहेकामध्ये सर्लाहीका २१ वर्षे बसन्त खड्काका अनुसार भारतीय सञ्चालक मनिषकुमार रविन्द्रप्रसाद देवले मनिला उत्रिएपछि नेपाली कामदारबाट जनही २ हजार डलर सेवा शुल्क लिएका थिए । देवले इन्टरनेटमा राखेको बिज्ञापन(जब सच)मा भर परेर चितवनका दीपेश श्रेष्ठ र सुनिल थापा भने ५ महिनाअघि मनिला गएका थिए । अर्को चरणमा, ४ महिनाअघि चितवनकै एलसी श्रेष्ठ र सर्लाहीका बसन्त खड्का ३ महिनाअघि मनिला गएका थिए ।
‘हामी टुरिस्ट भिसामा आएका हौं, तर काम पनि पाइएन,’बसन्तले फोनमा भने—‘अहिले भारतीय मालिक पनि बेपत्ता छन् । हामी डस्मा कभिटेकै एक रेष्टुरेन्टमा बसेर गुजारा चलाइरहेका छौं ।’ अब आफ्नै टिकट खर्च बेहोरेर घर जानुपर्ने स्थिती आएको र घरफिर्ती प्रकृयामा सहयोग चाहिरहेको बसन्तले भने । ‘छोरो बिचल्ली बनेको खबर सुनेका छौं,’सर्लाही, हरिवनबाट बसन्तका बुबा बालमुकुन्द खड्काले भने—‘रेष्टुराँमा राम्रो जागिर पाउने भनेर भारतीय संचालकलाई २ लाख रुपैयाँ र टिकटका लागि झण्डै १ लाख रुपैंया खर्च भएको थियो, अब पैसा डुबे पनि छोरो घर फर्कियोस् भन्ने इच्छा छ ।’
०६२/६३ को जनआन्दोलनपछि नेपालमा लोकतान्त्रिक गणतन्त्र संस्थागत भएसँगै विभिन्न बाधा र अड्चन छिचोल्दै २०७२ असोज ३ गते नेपालले राष्ट्रको मूल कानूनको रुपमा नेपालको संविधान-२०७२ जारी...
सरकार र तत्कालीन नेकपा माओवादीबीच विस्तृत शान्ति सम्झौता भएको १२ वर्ष पुरा भएको छ । १२ वर्षमा के भयो ? के भएन ? समीक्षा गर्ने बेला भएको छ ।...
एउटै विश्वविद्यालय हुनु, देशैभरि आंगिक र आबद्ध क्याम्पस विस्तार हुनु र निजी क्षेत्रबाट नयाँ विश्वविद्यालय स्थापना सहज नहुनुले लथालिंग हुँदाहुँदै पनि त्रिवि र्‍यांकिङमा अगाडि देखिएको...
वैदेशिक रोजगारबाट फर्किएका युवामा उन्नत र आधुनिक कृषितिर चाख पाइएको छ । तर कुन क्षेत्रमा लगानी गर्दा फाइदा हुन्छ भन्ने जानकारी छैन । कृषिमा ६३ प्रतिशत नेपाली आबद्ध...
शान्ति तथा पुन:स्थापना मन्त्रालयले २०६५ सालमा सत्यनिरुपण तथा मेलमिलाप आयोग र बेपत्ता छानबिन आयोग सम्बन्धी ऐनको मस्यौदा र्‍याडिसन होटलमा कार्यक्रम गरेर सार्वजनिक गर्‍यो । प्रत्यक्ष सरोकारवाला...
देश कति सभ्य छ जान्न शिक्षालय हेर्नु, घर कति सफा हो बुझ्न शौचालय छिर्नु । त्यस्तो भन्ने गरिन्छ तर हाम्रा प्राय: घरमा शौचालय कम प्राथमिकतामा पर्छ । खेर गएको...
रुसी शासक जार राजधानी पेट्रोग्राडका सडकमा बग्गी चढेर आउँदाखेरिको ढाँचा हुन्थ्यो– राणाकालमा सहर–बजारतिर प्रधानमन्त्रीको सवारी चलाइँदा । सरदार भीमबहादुर पाण्डेका अनुसार राजा र महाराजा भनिने प्रधानमन्त्री...
मैले केही वर्ष पहिले ‘किन मर्छन् कम्युनिस्ट पार्टीहरू ?’ शीर्षकमा कान्तिपुर दैनिकमा एउटा लेख लेखेको थिएँ । त्यो तत्कालीन नेकपा माओवादीमा गहिरिँदै गरेका सङ्कटका सैद्धान्तिक र साङ्गठनिक...
यो वेबसाइट कान्तिपुर राष्ट्रिय दैनिकको आधिकारिक न्युज पोर्टल हो । नेपाली भाषाको यो पोर्टलले समाचार, विचार, मनोरञ्जन, खेल, विश्व, सूचना प्रविधि, भिडियो तथा जीवनका विभिन्न आयामका समाचार र विश्लेषणलाई समेट्छ। पूरा पढ्नुहोस् »