अन्यत्र नजाऔं, एशियाली सुखी मुलुक भुटानलाई हेरौं । अमेरिका जान भिसा लगाउनु पर्दैन । नेपाली भाषीहरू बस्ने भारतको एक राज्य सिक्किमको सिमानामा रहेको भुटानको जनसङ्ख्या ८ लाखको हाराहारीमा छ र प्रतिव्यक्ति आय अमेरिकी डलर ३,१९७ छ । भुटानको सबैभन्दा ठूलो निर्यात जलविद्युत् हो । सन् २०१५ सम्म ५,००० मेगावाट उत्पादन गरी भारतलाई विक्री गर्थ्यो । हामीलाई बिगारेको लाजनीतिले हो, सङ्गठित लुटेराहरूले हो । जबसम्म लगानी गर्ने क्षेत्र लुटेरामुक्त हुँदैन, यहाँ कोही पनि लगानी गर्न आउँदैन । हिजो भारतले लाइसेन्स अड्काएर राख्यो, अब चीनको पालो । एड्सको रोगीको बच्चा गर्भदेखि नै एड्स रोगी हुन्छ भनेजस्तो गरीब मुलुकका जनता गरीबीको जातोमुनि पिस्सिएको पिस्सियै छ ।
निषेधात्मक खेल रुचाइने मुलुकका जनतामा गनिन्छौं, हामी । मुलुकका लागि राम्रो काम गर्ने व्यक्ति विशेष, नेता र कर्मचारी एक ठाउँमा टिक्न दिइँदैन । इतिहास जित्नेहरूको घोडा हो, भनिन्छ । तर, हाम्रै पालामा प्रत्यक्ष भोगाइहरूले प्रमाणित गरिसकेका छन् । हामी हिरोलाई तुरुन्तै जिरो भएको देख्न चाहन्छौं । कसैलाई दीर्घकालीन योजनामा विश्वास छैन । छिट्टै कमाऔं अनि आफन्तहरूसँग रमाऔं, अहिलेसम्म यस्तै देखिँदै आयो । अब के हुन्छ, हेर्दै जाऔं ।
हामी वीरहरूको देश भन्छौं, गौतम बुद्धले जन्म लिएको देश पनि भन्दछौं । केही छ, हामीले यो महानतालाई कायम गर्ने कोशिश गरेको उदाहरण ? अवश्य छैन । चीनले हरेक दिन आफ्ना सन्ततिलाई इतिहासको झल्को दिने फिल्महरू बनाएर चार्ज गरिरहेको हुन्छ । स्मरण रहोस्, चीनमा विदेशी च्यानल, गूगल, युट्युब, फेसबूक चल्दैनन्, हाम्रो भने कुनै पनि घटना तुरुन्तै विश्वभर सेकेण्डभरमा फैलिन्छ । कोकाकोलाले विश्वभर आफ्नो उत्पादन फैलाएको ४० वर्ष नाघिसकेको छ तर पनि विज्ञापन रोकिएको छैन । उसलाई थाहा छ, हरेक पुस्तालाई चार्ज गर्नुपर्छ, त्यो पनि प्रभावकारी छाप पर्नेगरी । छोटकरीमा भन्दा हाम्रो महानता के हो भन्ने दर्शाउने खालका फिल्म, डकुमेण्ट्रीहरू बनाएर दैनिक रूपमा प्रसारण गरिनुपर्छ, जसबाट स्कूल नजाने, जान नपाएका, अपाङ्गता भएका सबैले थाहा पाउँछन् । ८० प्रतिशत नेपालीलाई हामी र हाम्रो महानता थाहा छैन । कुनै पनि मुलुकले पुस्तापुस्ताबीचको फरक जोड्न सकेन भने त्यो मुलुकका नयाँ पुस्ताले आफ्नो मूल्य, मान्यता र गौरव बिर्सन्छन् । बुद्ध नेपालमा जन्मिएका हुन् भनेर मात्र पुग्दैन, वुद्ध विश्वाविद्यालय, बुद्धविहारहरू, बुद्धसम्बन्धी फिल्म र डकुमेण्ट्रीहरू बन्नुपर्छ । २०४६ पछि निजी विद्यालयका पाठ्यक्रम र सरकारी विद्यालयको पढ्ने पढाउने शैलीले नेपाललाई बुझ्ने ठूलो जमात गुमाएका छौं । नेपालका बारेमा बोलिएका सत्य हो कि भ्रम हो, त्यही रिचार्जिङ सिष्टमले खाली ठाउँ पूरा गर्छ । ऐच्छिक विषय इतिहास पढेका र इतिहासमा नै डिग्री गरेकाले मात्र देश बुझेर हुँदैन । सबैको दिमागमा देशको नक्सा र मुटुमा माया हुनु जरुरी छ । जन्मँदा र स्याहारसुसार चाहिँदा मेरी आमा, दूध बाँड्न नपरोस् भनेर खान छोड्ने, हुर्केपछि पाल्नुपर्ने दायित्वबाट पन्छिएर तेरी आमा भन्ने सोचले देश विकास पनि हेर्दैन, आपूm पनि परचक्रमा परिन्छ । दूधको ऋण तिर्नैपर्छ, यो भूमिमा रहेर होस् वा अर्को भूमिमा ।
इजरायलको कृषिक्षेत्र उद्योगमा परिणत भइसकेको छ । भौगोलिक र प्राकृतिक दृष्टिकोणले उर्वरभूमि नभए पनि विश्वस्तरीय कृषिप्रविधिद्वारा इजरायल आप्mनो उत्पादन विशेष गरी ताजा फलफूल निर्यात गर्छ । आधाभन्दा बढी भाग मरुभूमिले ढाकेको यो मुलुकमा पानीको पनि कम छ । जम्मा २० प्रतिशत भूमि कृषियोग्य छ । यस्ता चुनौती हुँदाहुँदै पनि सन् २००८ मा जम्मा कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको २ दशमलव ५ प्रतिशत योगदान कृषि उपज नै थियो, जसले कुल निर्यातको ३ दशमलव ६ प्रतिशत प्रतिनिधित्व ग¥यो । कुल जनसङ्ख्याको ३ दशमलव ७ प्रतिशत जनतामात्र कृषिमा समर्पित हुँदा पनि आप्mनो आवश्यकताको ९५ प्रतिशत खाद्यपदार्थ उत्पादन गर्छ । अब हामी चिन्तन गरौं, उच्च प्रविधिको कृषिले उत्पादनमा कति फरक पर्ने रहेछ । अब हलोजुवा काँधमा हालेर खेती गर्ने युवा जनशक्ति पनि पाइँदैन । पहाडी क्षेत्रमा गाईगोरू पाइन छाड्यो । अनुदानले मात्रै कृषिक्षेत्रको उत्थान हुने कल्पना नगरौं ।
कमिला र धमिराको बीचमा फरक भएजस्तै यो मुलुकका गहनाहरू चाहे त्यो किसान, शिक्षक, सैनिक, प्रहरी, खेलाडी, कलाकार, पत्रकार, विद्यार्थी, चालक, विमानचालक, उद्योगी, व्यापारी, व्यवसायी, वैज्ञानिक जोसुकै होस् राम्रो र निष्कलङ्क व्यक्तित्वहरूलाई नतीजाको आधारमा पुरस्कार र ऋण सुविधा दिइनुपर्छ । अहिलेसम्मको अनुभवमा उल्टो नै छ । पार्टीको झोला र नेताको अपानवायु सुँघ्दै हिँड्नेहरूको जयजय भएको तर मेहनतीहरू देश र दुनियाँबाट नै पलायन भएको अवस्था छ ।
सुरक्षाकर्मी निर्यातमा नेपालले बेलायत, भारत र सिङ्गापुरमा पठाइरहेकै छ । नेपालीहरूले नेपाली युवा निर्यात गर्ने नै नपरोस् परे पनि ब्रिटिश र इण्डियन भर्तीकेन्द्रजस्तै सेक्युरिटी गार्डलाई उचित तलबभत्ता पाउने गरी ग्रूपफोर सेक्युरिटीजस्ता उच्च इज्जत भएको संस्थाबाट तालीम गराई योग्यताको प्रमाणपत्र प्रदान गराएर पठाउन सकिन्छ । नेपाललाई सार्कक्षेत्रको यातायात हब बनाएर भारतको बन्दरगाहमा मात्र भर नपर्नुपर्ने गरी रेलवे यातायात चीनसँग विस्तार गर्नुपर्छ । नेपाली व्यापारीलगायत अन्य कुनै पेशाव्यवसायका व्यक्ति नेपाल र चीन सस्तोमा यात्रा गर्न पनि सक्छन् । दोहोरो सम्बन्ध विविध तरीकाले विस्तार हुन्छ । पछिल्लो पुस्ताका लागि चिनियाँ भाषालगायत कोरियन र जापानिज भाषाहरू पनि अङ्ग्रेजीजस्तै ऐच्छिक विषय बनाएर विद्यालयस्तरबाट नै नागरिकलाई दक्ष बनाउन सकिन्छ ।
अन्त्यमा स्थायी र दीर्घकालीन विकासका लागि जनताका आम्दानी नै बढ्नुपर्छ । हरेक नेपालीले क्रेडिट कार्डको प्रयोग गर्न पाउनेस्तरमा पु¥याउनैपर्ने हुन्छ तब मात्र उनीहरूलाई नगदको अभाव नहुँदा पनि ब्यापारीलाई उधारो दिन अप्ठ्यारो हुँदैन । शासन गर्ने हो स्वशासित सबैलाई कसुरअनुसारको दण्ड हुनु नै पर्छ । मेरो देशको हालत प्यालेस्टाइनको जस्तो नहोस्, सधैं नेपालको झण्डा देख्दा ऊर्जा आइरहोस् ।
Notice: It seems you have Javascript disabled in your Browser. In order to submit a comment to this post, please write this code along with your comment: c9c91238898adc178abb8ae6959985b3