काठमाडौं । नेपालका लागि भारतीय राजदूत मञ्जीव सिंह पुरीले भारतबाट विराटनगरसम्म छिट्टै रेलवे सञ्चालनमा ल्याइने जानकारी दिएका छन् । भारतको ७२औं स्वतन्त्रता दिवसको अवसरमा मङ्गलवार राजधानीमा आयोजित कार्यक्रममा उनले जयनगर–जनकपुर रेलवेको परीक्षण सफल भइसकेको र यो सञ्चालनमा आएलगत्तै विराटनगरसम्म पनि रेल सञ्चालन ल्याइने बताएका हुन् । ‘रेलवे सञ्चालनमा आएपछि व्यापार सहजीकरण हुन्छ,’ उनले भने ।
कार्यक्रममा राजदूत पुरीले आगामी १० देखि १२ वर्षभित्र भारत र नेपाल रेलमार्गबाट पनि पूर्णरूपमा जोडिने विश्वास व्यक्त गरे । केही समय पहिलेसम्म भारतमा सडक तथा विद्युत्को समस्या भए पनि अहिले आफूहरू विद्युत्मा आत्मनिर्भर भइसकेको र नेपालको पनि आवश्यकता पूर्ति गरिरहेको उनले बताए । ‘अहिले भारतले नेशन वाटरलिङ्क प्रोजेक्ट अघि बढाएको छ,’ उनले भने, ‘वाटर वेजमा अब हामी नेपालसँग पनि जोडिन्छौं । गङ्गा, गण्डक, कोशीलगायतमा वाटर लिङ्केज हुन्छ ।’ यो परियोजना बन्नेबित्तिकै सामान ओसार–पसार गर्न सजिलो हुने उनले बताए ।
यही अगष्ट ३० र ३१ मा काठमाडौंमा हुने बिमस्टेकको शिखर सम्मेलनमा भाग लिन आउँदा भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीले पशुपतिनाथ परिसरको पशुपति धर्मशालाको उद्घाटन गर्ने जानकारी पनि राजदूत पुरीले दिए ।
नेपाली काङ्ग्रेसका सह–महामन्त्री एवम् पूर्व परराष्ट्रमन्त्री डा. प्रकाशशरण महतले केरुङ–काठमाडौं र रक्सौल–काठमाडौं जोड्ने रेल चीन र भारत दुवै देशले अनुदानमा बनाइदिनुपर्ने बताएका छन् । नेपाल–भारतलाई हिन्दू र बुद्धिष्ट सर्किटमार्फत जोड्न सकिने उनको भनाइ छ । नेपालको पर्यटन क्षेत्रको विकासका लागि ‘फाष्ट ट्र्याक’ जरुरी रहेको समेत उनले औंल्याए ।
एकीकृत राप्रपा (राष्ट्रवादी)का अध्यक्ष एवम् पूर्व परराष्ट्रमन्त्री डा. प्रकाशचन्द्र लोहनीले आगामी ३० देखि ४० वर्षभित्र भारत महाशक्ति राष्ट्रमा पुग्ने बताए । ‘भारत आउने ३० देखि ४० वर्षभित्र अमेरिका र चीनजस्तै महाशक्ति राष्ट्र बन्छ,’ उनले भने, ‘प्रजातन्त्रमा आस्था राखेर सबै क्षेत्रमा भारत महाशक्ति राष्ट्र बन्ने देखिएको छ ।’ नेपालले आफ्नो जिम्मेवारी पूरा गर्नुपर्नेमा उनले जोड दिए । ‘भारतले पनि अब उद्योग तथा उत्पादनमूलक क्षेत्रमा कसरी अघि बढ्न सकिन्छ भनेर नेपाललाई सहयोग गर्नुपर्छ,’ उनले भने ।
नेपालमा प्रशस्त पानी भएकाले पानीको उपभोग दुवै देशलाई लाभ हुनेगरी गरिनुपर्ने लोहनीको भनाइ छ । ‘आजभन्दा २० वर्षपहिले भारतले नेपाललाई वाटर ट्रान्सपोर्ट दिन्छौं भनिसकेको थियो,’ उनले भने, ‘बङ्गलादेशसँगको सीधा पहुँचका लागि पनि भारतले वाटर ट्राञ्जिट दिनेबारे त्यतिबेलै सहमति दिएको थियो ।’
नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा)का नेता एवम् परराष्ट्रविद् डा. राजन भट्टराईले नेपाल समृद्धितर्फ अघि बढ्दा भारतीय सहयोगको आवश्यकता रहेको बताए । दुवै देशले आफ्नो राष्ट्रिय स्वार्थलाई केन्द्रमा राखेर आपसी हित, पारस्परिक लाभ हासिल गर्दै द्विपक्षीय सम्बन्ध अघि बढाउनुपर्ने उनको भनाइ छ । ‘अब हामी आगामी २० देखि ३० वर्षको योजना बनाएर अघि बढ्नुपछ,’ उनले भने । यस्तै, कृषि, पर्यटनलगायत नयाँ नयाँ क्षेत्र पहिल्याउँदै अघि बढ्नुपर्नेमा उनले जोड दिए ।
नेपालको हुलाकी राजमार्ग आयोजना निर्माणका लागि भारतले रू. ४७ करोड प्रदान गरेको छ । नेपालका लागि भारतीय राजदूत मञ्जीव सिंह पुरीले भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयका सचिव मधुसूदन अधिकारीलाई मङ्गलवार उक्त रकमबराबरको चेक हस्तान्तरण गरेका हुन् । हुलाकी राजमार्ग आयोजनाअन्तर्गत निर्माणाधीन १४ ओटा सडकमा लागि यो रकम खर्च गरिनेछ । भारतले नेपाल सरकारलाई उक्त सडकअन्तर्गत प्याकेज २–६ को पहिलो चरणको निर्माणका लागि रू. ८ अर्ब अनुदान दिने प्रतिबद्धताअनुसार रू. २ अर्ब ३५ करोड प्रदान गरिसकेको छ ।