२४. पशु अधिकार र संरक्षण सम्बन्धमा उपर्युक्तअनुसार केही प्रसङ्ग उल्लेख गरेपछि अब पशुउपर गरिने निर्दयी व्यवहारसम्बन्धी केही अवधारणा उल्लेख गर्नु प्रासङ्गिक हुनेछ । पशुउपरको क्रुरता वा निर्दयी व्यवहार भन्नाले मानिसद्वारा नियतवश दिइएको पीडा भन्ने बुझिन्छ । पीडा वास्तवमा पीडा नै हुन्छ, यसलाई कानूनद्वारा निषेधित गरिएको छैन भन्दैमा पीडाप्रतिको कुनै सामाजिक वा नैतिक दायित्व नै हुँदैन भन्ने होइन । पीडा, निर्दयिता, क्रुरताबाट आहत हुनु प्राणी मात्रको प्राकृतिक स्वभाव हो । यही मान्यताका आधारमा पशु अधिकारलाई हेर्नुपर्दछ । पशुलाई केवल उपभोग्य वस्तुको रूपमा मात्र हेर्नु हुँदैन । पशुमा अन्तर्निहित प्राणी स्वभावप्रति मानवीय संवेदनशीलता अपनाउन वाञ्छनीय छ ।
