मुलुक संघीय गणतन्त्रमा गएपछि ह्रास हुँदै गएको महत्त्वपूर्ण विषय हो, देशको स्वतन्त्र निर्णय क्षमता । राजनीतिक नेतृत्वमा राष्ट्रिय स्वार्थका घरेलु मामिलामा समेत बाह्य शक्तिको मुख ताक्ने प्रवृत्ति हाबी भएको छ । संविधान जारी हुँदाका बखत होस् या त्यसको कार्यान्वयनका पाइला–पाइलामा, बाह्य दबाब र स्वार्थ आमनागरिकले समेत अनुभव गर्न सक्ने तहमा पुग्यो ।
