हिँजो-अस्ती सम्म नेपाल “हिन्दु अधिराज्य” थियो । यदा-कदा त्यसको अवसेष र धङ्धङी अझै बाँकी नै छ तथापी अहिले नेपाल”धर्म निरपेक्ष राष्ट्र” हो । पृथ्नी नारायण शाहले नै “नेपाल 4 वर्ण 36 जातको फूलवारी” भनी गएका भए पनि पञ्चायत कालमा वा त्यो भन्दा अगाडी राणा शासन कालमा सबै फूलहरुलाई एउटै रंग भर्ने (हिन्दुकरण गर्ने) सक्दो जोड-बल गरिएकै हो । त्यो वेला धार्मिक वा सांस्कृतिक स्वतन्त्रता त छँदै थिएन नै अझ कडा धार्मिक दमन नै थियो भन्ने त्यति खेरका घटनाहरु सुन्दा वा पढ्दा अनुमान गर्न सकिन्छ । दशैंमा घरमा मार हानेर त्यसको रगतमा टेकेर मुल दैलो (मुल ढोका) को दायाँ-बायाँ छाप नलगाएको आरोपमा धनकुटामा रिदामा र रामाली हाङ राईहरुलाई “मृत्यूदण्ड” भएको इतिहास छ ।
