मुगु — जिल्लाको उत्तरी सीमा तिब्बतका अधिकांश स्थानमा मोटर सुविधा भए पनि अधिकांश बासिन्दालाई सामान ढुवानीका लागि चौंरीकै भर पर्नुपर्ने बाध्यता छ । तिब्बती सीमा जोडिएको मुगम कार्मारोङ गाउँपालिकाका बासिन्दा सडक सुविधा नहुँदा आउजाउका लागि घण्टौं हिँड्न बाध्य छन् ।
सरकारले सडक निर्माणमा बेवास्ता गरेपछि स्थानीयवासीलाई सामान ढुवानी र आवतजावतमा सास्ती हुने गरेको छ । सीमा क्षेत्रका स्थानीयलाई वर्षौंदेखि खाद्यान्न र दैनिक उपभोग्य सामान ढुवानीका लागि चौंरीको भर पर्नुपर्ने बाध्यता छ । तिब्बततर्फ समथर मैदान भए पनि मुगुतर्फ कठिन भूगोल छ ।
समुद्र सतहदेखि चार हजार ९ सय ८६ मिटर उचाइको तिब्बती भू–भागमा विभिन्न भौतिक सुविधा भए पनि मुगुका बासिन्दा सबै आधारभूत सुविधाबाट वञ्चित छन् । चीनको राजधानी बेइजिङ लगायतका सहरबाट विभिन्न सामग्री ल्याएर व्यापारी तिब्बती सीमासम्म मोटरमै पुग्ने गरेका छन् ।
तिब्बती बजारबाट ल्याएका सामानबाटै स्थानीयले जीविकोपार्जन गर्ने गरेका छन् । स्थानीयलाई निर्माण सामग्री, लत्ताकपडा, खाद्यान्न तथा अन्य उपभोग्य वस्तुका लागि तिब्बती बजारकै भर पर्नुपर्ने बाध्यता छ । मुगुतर्फ मोटरबाटोको सुविधा नहुँदा तिब्बतबाट खरिद गरी ल्याएका सामग्री ओसार्न चौंरीकै भर पर्नुपर्ने बाध्यता रहेको स्थानीयको गुनासो छ ।
मुगमकार्मारोङ गाउँपालिकाका स्थानीयलाई सामान ढुवानीका लागि घर–घरमा कम्तीमा २५ वटासम्म चौरी र झोवा पाल्नुपर्ने बाध्यता छ । ‘पारी सबैखाले सुविधा छन्, घरघरमा मोटर सुविधा छ,’ मुगमकार्मारोङ गाउँपालिकास्थित मह गाउँका प्रवीण लामाले भने, ‘यता दिनहुँ घण्टौं हिँड्नुपर्ने र चौंरीमार्फत सामान ढुवानी गर्नुपर्ने बाध्यता छ ।’
समान किन्न र जडिबुटी बेच्न गएकोबेला तिब्बती मोटर चढेर विकासको तिर्खा मेटाउनुपरेको उनको भनाइ छ । मुगुको सिमानासम्म तिब्बतबाट मोटरमा आएको सामान स्थानीयले खरिद गरी चौंरीमा बोकाएर घर पुर्‍याउनुपर्ने बाध्यता रहेको उनले गुनासो गरे ।
तिब्बत जोड्ने सडकलाई सरकारले प्राथमिकता नदिँदा सास्ती भोग्नुपरेको मुगु गाउँका कार्मानोर्बु तामाङले बताए । ‘तिब्बतको सीमादेखि पैदल हिँड्न डेढ दिन समय लाग्छ, मोटरबाटो भएको भए कति सुविधा हुन्थ्यो होला ?’ उनले भने, ‘सडक खन्न सुरु गरेको एक दशक बित्दासमेत अझै पूरा भएन ।’
सडक सुविधा नहुँदा स्थानीयले वर्षौंदेखि सास्ती भोग्दै आएको मुगमकार्मारोङ गाउँपालिका अध्यक्ष छिरिङक्याप्ने लामाले बताए । ‘हाम्रो बजेटले सडक खन्न सकिँदैन,’ उनले भने, ‘माथिल्ला सरकारले वर्षौंदेखि बेवास्ता गरिरहेका छन् ।’ उनले पटकपटक सडक निर्माण पूरा गर्न प्रदेश सरकार र संघीय सरकारसँग आग्रह गरिए पनि बेवास्ता भएको जनाए ।
मुगु — अविरल वर्षाका कारण गमगढी–नाग्मा सडक डेढ महिनादेखि अवरुद्ध भएको छ । लामो समयसम्म सडक सुचारु नहुँदा जिल्लामा दैनिक उपभोग्य वस्तु र निर्माण सामग्री अभाव हुन थालेको छ । सडक बन्द भएपछि स्थानीयवासी घण्टौं पैदलयात्रा गर्न बाध्य छन् ।
वर्षाका कारण गमगढी–नाग्मा सडकको घुच्ची सातमोड, झयारी खोला, ताल्चा, मैतुडाँडालगायत स्थानमा पहिरो गएको छ । सडक जताततै हिलाम्मे बनेपछि गाडी चलाउन समस्या भएको व्यवसायीले जनाएका छन् ।
जुम्ला, सिजा क्षेत्रका विभिन्न स्थानमा माथिबाट ससाना पहिरो खसेकाले र रातो माटो हिलाम्मे भएकाले ठाउँठाउँमा गाडी फस्न थालेपछि यातायात सेवा बन्द भएको हो । नाग्मादेखि पिनाझयारी खोलासम्म पहिरो पन्छाएपछि पिनाझयारी खोलासम्म फाटफुट सवारीसाधन आउजाउ गर्ने गरेका छन् तर अन्य स्थानमा समस्या भएको चालकको गुनासो छ ।
सुर्खेत र नेपालगन्जबाट मुगु आएका अधिकांश सवारीसाधन बीच बाटामै रोकिएका छन् । व्यापारीहरूको सामान बीच बाटामै अलपत्र परेपछि दैनिक उपभोग्य सामानको अभाव हुन थालेको हो । ग्यास, डिजेल, सिमेन्ट, फलामे रडलगायत अभाव देखा परेको व्यवसायीले जनाएका छन् ।
सडक अवरुद्ध हुँदा चामल, ग्यास, मैदा, तेललगायत उपभोग्य वस्तुको अभाव हुँदै गएको रवीन्द्र ट्रेडर्स एन्ड सप्लायर्सका प्रोपराइटर रवि रावतले बताए । उनका अनुसार गमगढीमा ग्यास प्रतिसिलिन्डर २ हजारबाट मूल्य बढेर २ हजार ५ सय पुगेको छ । ढुवानीको समस्याले ग्यासको मूल्य बढाउनुपरेको उनले जाए ।
सुर्खेत र नेपालगन्जबाट निजी गाडी तथा साना जिपमा आएका स्थानीयलाई गमगढी पुग्न चार दिनसम्म लाग्ने गरेको छ । सडकको हिलो पहिरो पन्छाउँदै जिप धकेल्दै यात्रा गर्नुपर्ने बाध्यता रहेको स्थानीय विनोदकुमार मल्लले बताए ।
नजिकिँदै गरेको चाडबाडमा दैनिक उपभोग्य बस्तुको अभाव हुन नदिन सडक डिभिजन कार्यालयसँग समन्वय गरेर सडक खुलाउने प्रयास भइरहेको उद्योग वाणिज्य संघले जनाएको छ । कच्ची सडकले गर्दा हिउँद र बर्खा दुबैमा जिल्लावासीले सास्ती खेप्नुपरेको उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष कमल बुढाले बताए ।
स्काभेटर लगाएर सडक खुलाउने प्रयास भइरहेको सडक डिभिजन प्रमुख माधव अधिकारीले बताए । सडक अवरुद्ध भएपछि छिमेकी जिल्ला हुम्लाका बासिन्दासमेत प्रभावित भएका छन् । सर्केघाट, चंखेली र अदानचुली गाउँपालिकाका स्थानीयले मुगुबाटै खाद्यान्न तथा दैनिक उपभोग्य बस्तु लिने गरेका छन् ।
नेपाली सेनाले ट्रयाक खोलेपछि २०६९ सालबाट गमगढीसम्म यातायातका साधन सञ्चालन हुन थालेका हुन् । सडक खुलेको लामो समय बित्दासमेत कालोपत्रे नभएपछि असारदेखि भदौसम्म र पुसदेखि माघसम्म सडक अवरुद्ध हुने गरेको छ । वर्षामा अविरल वर्षा र हिउँदमा हिउँले यातायात सेवा अवरुद्ध हुने गरेको हो ।
त्यस्तै खत्याड गाउँपालिकासँग सदरमुकामलाई जोडिएको गोठीज्युला कालाकाँडा सडक पनि दुई महिनादेखि बन्द छ । ३२ किलोमिटरको सडक बन्द भएपछि गाउँमा समेत दैनिक उपभोग्य सामान अभाव हुन थालेको छ ।
उक्त सडकखण्डको भत्तेरछहरामा सडक भत्किएपछि यातायात सेवा बन्द भएको हो । खत्याडस्थित गम्था गाउँका गोविन्द सन्ज्यालले सडक अवरुद्ध भएपछि जुम्लाको गोठिज्युलाबाट सामान पिठ्यूँमा बोकेर ल्याउनुपर्ने बाध्यता भएको बताए । सडक बन्द भएपछि दैनिक उपभोग्य सामान र निर्माण सामग्री अभाव भएको गम्थाका व्यापारी लोकराज दाहालले बताए ।
गाउँका पसलमा सामान खोज्दाखोज्दै भौतारिनुपर्ने बाध्यता रहेको उनको भनाइ छ । पाँच वर्षअघि ड्रिलिप प्रोजेक्टले निर्माण गरेको गोठिज्युला–कालाकाडा सडक पनि स्तरोन्नति नहुँदा समस्या भएको उनले गुनासो गरे । उनका अनुसार सडकका कारण स्थानीयले वर्षौंदेखि सास्ती पाइरहेका छन् ।
केही दिन अघि कान्तिपुरमा ‘सेतो साईकल’ शीर्षकको सम्पादकीय पढेपछि, संसारमै सबैभन्दा बढि साईकल चढिने देश नेदरल्याण्डको मेरो साईकल अनुभवबारे केही लेख्ने जमर्को गरेको हुँ ।
सन् १९८९ मा संयक्त राष्ट्रसघंबाट पारित भएको बालअधिकार सम्बन्धी महासन्धि सन् १९९० सेप्टेम्बर १४ का दिन नेपालले अनमोदन गरेपछि नेपालमा समेत विधिवत रुपमा बालअधिकार अभियानको...
गएको आइतबार ९ (नोभेम्बर ११) मा पहिलो विश्वयुद्ध समाप्ति घोषणाको सत्वार्षिकी समारोहमा आयोजक देश फ्रान्सका राष्ट्रपति इमान्युएल माक्रोनले राष्ट्रवादको कडा आलोचना गरे । उनका अनुसार ‘देशभक्ति...
बागबजारको पेटीमा सात–आठ महिना जतिको शिशु च्यापेर एक महिला उभिएकी थिइन् । सामुन्नेमा हेलमेट लगाएका पुरुष देखिन्थे । ती महिला मसिनो स्वरमा अनुनय–विनय गर्दै थिइन्, ‘मैले डेराभाडा...
मधेसका सुखदु:खका भरपर्दा साथी थिए, पद्मरत्न तुलाधर । नेपाल भाषामा यसलाई ‘मधेसया स्या: न्या:म्ह पासा’ भन्न सकिन्छ । २०४६ सालको परिवर्तनपछि खुलापनको अभ्यास बढ्दै जाँदा जब केही...
नेपाली समाजमा चलनचल्तीका शब्द ‘सफा’ र ‘पवित्र’ बीचको भिन्नता बुझ्न मलाई झन्डै ३ दशक लाग्यो । मेरो बुझाइमा ‘सफा’ भनेको एउटा अवस्था हो, कुनै कार्य गरी...
काठमाडौँको ठमेलमा रहेको र हिमाली जिल्लाको नाम भएको ट्राभल एजेन्सीबाट हाल दक्षिण अमेरिकी देश एल साल्भाडोर र होण्डुरसको नागरिकता बनाई दिने र त्यसपछि अमेरिका सजिलै...
नेपाल राष्ट्र बैंकले आफ्ना नागरिक विदेश जाँदा दिँदै आएको डलर सटही दर घटाएको छ । अब एकजनाले एकपल्टमा जम्मा पन्ध्र सय अमेरिकी डलर साट्न पाउँछ । पहिला...
जुनसुकै राजनीतिक व्यवस्था किन नहोस्, यसका लाभ आफै वितरण हुँदैनन् । जतिसुकै राम्रा कानुन बनुन्, यी त्यसै लागु हुँदैनन् । यसका लागि राज्यको वितरण संयन्त्र चाहिन्छ ।
यो वेबसाइट कान्तिपुर राष्ट्रिय दैनिकको आधिकारिक न्युज पोर्टल हो । नेपाली भाषाको यो पोर्टलले समाचार, विचार, मनोरञ्जन, खेल, विश्व, सूचना प्रविधि, भिडियो तथा जीवनका विभिन्न आयामका समाचार र विश्लेषणलाई समेट्छ। पूरा पढ्नुहोस् »