नाकाबन्दीले गर्दा धादिङमा औषधि अभाव भएको छ । जाडो समय सुरु भएसँगै जरुरी हुने औषधिको अभाव देखिएको हो । जाडो समयमा चाहिने एन्बिायोटिक तथा अन्य औषधि अभाव भएकाले स्वास्थ्य उपचारमा समेत प्रभाव परेको जिल्ला जनस्वास्थ्य प्रमुख जीवनकुमार मल्लले बताएका छन् ।
चिसोे बढेसँगै अत्याधिक मात्रामा चाहिने एमोक्सासिलिन, आँखामा राख्ने सिफ्रो, दमका रोगीका लागि अत्यावश्यक सालबिटामोल लगायत औषधिको चरम अभाव भएको हो । अहिले जिल्लाका स्वास्थ्य संस्थामा यी औषधि नभएपछि बिरामी समस्यामा परेको मल्लले जानकारी दिएका छन् ।
शिशुलाई लगाइने बिसिजी खोप समेत अभाव भएकाले समस्या देखिएको छ । शिशुलाई स्वास्थ्य केन्द्रमा पहिलो पटक ल्याउनेबित्तिकै लगाइने सो खोप अभावले गर्दा समस्या आएको छ । खोप अभाव भएकाले शिशुलाई एक महिना बिराएर स्वास्थ्य संस्थाले लगाउने गरी मिलाइएको मल्लको बताएका छन् ।
सो खोपको एक भायलमा २० जनालाई दिन पुग्ने हुन्छ । तर खोलेको छ घन्टापछि लगाउन मिल्दैन । यसो गर्दा खोप खेर जाने भएकाले खोप सेवा व्यवस्थित गर्नका लागि व्यवस्थापन गरिएको हो । जिल्लाका भूकम्पपीडित बिरामी परेको भन्दै जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय र स्वास्थ्य सेवा विभागले जिल्लाका विस्थापित शिविर लगायत स्थानमा निःशुल्क स्वास्थ्य शिविर सञ्चालन गरिरहेका छन् । रासस:
सामान्यतया महिनादिनमा दोहोरिने मासिक चक्रमा कहिलेकाहीँ गडबडी हुन सक्छ । महिनावारी गडबड हुनुका केही कारण यी हुन्ः
शरीरमा हुने इन्ड्रोक्राइन ग्ल्यान्डले उत्सर्जन गर्ने हर्मोनले महिनावारी समयमै गराउने गर्छ । यसरी उत्सर्जन हुने हर्मोनको सन्तुलन बिग्रियो भने महिनावारी गडबड हुन्छ ।
शरीरमा न्युट्रिसन पर्याप्त मात्रामा भयो भने मासिक चक्र नियमित हुन्छ । न्युट्रिसनको अभावका कारण महिनावारी गडबड हुने गर्छ ।
शरीरको बोसोमा पाइने कोषिकाले महिलामा एस्ट्रोजेन नामक तत्व सिर्जना गरिदिन्छ, जसले महिनावारीलाई नियमित गर्छ । असाध्यै मोटाउँदा अथवा दुब्लाउँदा यस्तो तत्वको मात्रा शरीरमा घटबढ भई महिनावारी नियमित नहुन सक्छ ।
बढी तनाव भयो भने महिलाको शरीरमा कोर्टिसोल र आड्रेनालिनजस्ता हर्मोन उत्सर्जन हुन्छन्, जसले निर्धारित अवधिमा प्रजनन हर्मोनलाई रिलिज हुन दिँदैन र महिनावारी गडबड हुन सक्छ ।
४० वर्षअघि महिनावारी रोकिएका कतिपय महिलाको पाठेघर काम नलाग्ने भएको पाइने गरेको छ । समयअगावै पाठेघर काम नलाग्ने भयो भने पनि महिनावारी रोकिने गर्छ ।
– तनाव कम लिने अथवा तनाव बिर्सिनेगरी आफूलाई मन पर्ने काममा व्यस्त राख्ने । यसका लागि ध्यान, प्राणायाम, योग आदि गर्ने ।
बाबुराम भण्डारी : आज जेष्ठ शुक्ल एकादशी अर्थात निर्जला एकादशी - भगवान् विष्णुको प्रतिरुप मानिएको वनस्पति तुलसीको बिउ रोपेर मनाइदैछ । घरको दब्रेपटि बनाएको मठमा तुलसीको विज अर्थात बिउलाई रोपिन्छ । बिहान तुलसी विजारोपण गरी भगवान् विष्णुको पूजा गरी दिनभर निराहार व्रत बस्ने गरिन्छ । यसरी व्रत बस्दा मनोकांक्षा पूरा हुने विश्वास गरिन्छ । हिन्दु धार्मिक ग्रन्थहरुमा उल्लेख भएअनुसार पत्नी वृन्दाको सत्यमार्गका कारण जालंधरले देवताका विरुद्ध झनझन आफ्नो प्रभाव बढाउँदै लगेका थिए ।
भगवान् रामले समेत जालंधरलाई पत्नीको सतित्वका कारण युद्धमा पराजित गर्न सकेका थिएनन् । त्यहिबेला विष्णुले वृन्दाको सतित्वलाई संकटमा पारेरमात्रै जालंधरलाई पराजित गर्न सकिने कुरा विमर्श गरे । सोहि बमोजिम जालंधर रुप धारण गरी वृन्दाको सतित्व हरण गरे । सो कुरा वृन्दाले थाहा पाएपछि भगवान् विष्णुलाई तुलसी जस्तो झार वनष्पति हुनुपरोस् भनि श्राप दिइन् । सोहि श्रापको मोक्षस्वरुप विष्णुले तुलसीको रुप धारण गरे । यहि धार्मिक किंवदन्तिअनुसार साक्षात विष्णुको रुपमा तुलसीको विउलाई असार शुक्ल एकादशीका दिन घरघरमा स्थापित गर्ने परम्पराको थालनी भएको विश्वास छ । घर आँगनमा तुलसीको बोट हुँदा देवताको बास हुने विश्वास छ । तुलसीको बोट नभएको घरमा यमराजका दुतहरु सहजै पुग्ने भएकोले विष्णुधारी तुलसीको बिरुवालाई घर अगाडि मठ बनाएर रोप्ने गरिन्छ ।
आजकै दिन भगवान् विष्णु क्षीरसागरमा शयन गर्नु भएकोले हरिशयनी एकादशी भनिएको छ । हिन्दू धर्मावलम्बीहरुले महत्वपूर्ण पर्वका रुपमा हरिशयनी एकादशी मनाउँदछन् । यस एकादशीलाई 'देवशयनी' र 'पद्मनाभा' एकादशी पनि भन्ने गरिन्छ । पुराणमा उल्लेख भएअनुसार आजकै दिनदेखि भगवान् विष्णु चार महिनासम्म पाताल लोकमा रहेको बलिको ढोकामा निवास गरी कार्तिक शुक्ल एकादशीका दिन फर्कनु भएको थियो । यस अवसरमा श्रीहरि विष्णुको पूजा आराधना र उपासना व्रत गर्नेलाई भगवान् विष्णुले प्रिय भक्तका रुपमा स्विकार गर्नु हुने एकादशी व्रतकथामा उल्लेख गरिएको छ । आज ब्राह्मणलाई भोजन गराई दान दक्षिणा दिंदा पुण्यफल प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास छ । यसोगर्दा पूर्वजन्मका पाप नष्ट भई मोक्ष प्राप्त हुने विश्वास छ । आज फर्पिङस्थित शेषनारायण मन्दिर र बूढानिलकण्ठ सहित देशभरका विष्णु मन्दिरहरुमा भक्तजनको घुँइचो लाग्दछ ।
वैदिक दृष्टिकोणमा हरिशयनी एकादशीको ठूलो महत्व रहेको छ । तुलसीको पूजा हुने भएकोले हिन्दूहरुकै महत्वपूर्ण पर्वका हरिशयनी एकादशी स्विकार्य बनेको छ । विधिपुर्वक मठमा तुलसीको बिउ रोप्दा जोकसैको वंशले तीनै लोकमा सुख शान्ति प्राप्त गर्ने धार्मिक विश्वास रहेको छ ।'तुलसी' शब्दलाई संस्कृत दर्शनमा गहिरो अर्थमा शाब्दिक व्याख्या गरिएको छ । तुलसी भन्नाले ज्ञान, वैराग्य र भक्तिको अजस्र केन्द्रबिन्दु हो । यसले मानव जीवनमा प्राप्त हुने विज्ञानलाई समर्पण भावमा परिणत गराउँदछ । ब्रहृमवैवर्तन पुराणमा वृन्दा, वृन्दावनी, विश्वपूजिता, विश्वपावनी, पुष्पसारा, नन्दिनी, तुलसी र कृष्णजीवनी गरी आठवटा नाम दिइएको छ ।
तुलसी चिकित्सकीय दृष्टिकोणमा पनि फलदायी वनष्पति हो । तुलसीले धेरै रोग निको पार्न मद्दत गर्ने भएकोले यसलाई आयुर्वेदमा महाऔषधी भनिएको छ । यसका पात, हाँगा, फूल, जरा, बीउ आदि समान महत्वका छन् । पुर्वीय चिकित्सा पद्दतिमा तुलसीलाई रुघाखोकी र टाउको दुखेको निको पार्न सवैभन्दा धेरै प्रयोग गरिन्छ । तुलसीको सेवनले अजीर्ण, अरुचि र उदरशूल हटाउँदछ । यसले मानिसको मुटु र मृगौलामा प्रत्यक्षा फाइदा पुर्याउने आयुर्वेद चिकित्सकहरुको तर्क छ । वैज्ञानिकहरुले तुलसीलाई वनष्पतिको Lamiaceae परिवारमा वर्गिकरण गरेकाछन् । तुलसीमा क्यान्सरसँग लड्ने क्षमता रहेको खोज अनुसन्धानबाट पत्ता लागेको छ .
तुलसीले अत्याधिक मात्रामा अक्सिजनको प्रवाह गर्दछ । तुलसीको वरिपरि कुनै पनि विषाक्त कीटाणु बाँच्न नसक्ने भएकोले ४०० मिटर वरपरको वातावरण स्वच्छ हुने विश्वास गरिएको छ । मृत्युशैयामा पुगेको मानिसलाई तुलसीको मोठ नजिकै राख्नाले उसलाई शुद्ध अक्सिजन प्राप्त हुने र रोग निको हुने विश्वास रहेको छ । त्यसैगरी प्राण त्याग्नुअघि तुलसीको बोट नजिकै राख्ने एवं तुलसीको पात मिसाएर पानी खुवाउँदा मृत्यू भइसकेपछि मोक्ष प्राप्त हुने विश्वास छ । तुलसीको पातको नियमित सेवनले दीर्घरोगीहरुलाई धेरै फाइदा पुग्ने वैज्ञानिकहरूले समेत पुष्टि गरेकाछन् । तुलसीलाई विश्वको अधिकांश देशमा औषधीका रुपमा सेवन गरिन्छ । पूर्वी एशिया क्षेत्रमा मिष्ठान पकवानलाई सुगन्धित बनाउन तुलसीलाई मसलाका रुपमा पनि प्रयोग गरिन्छ ।_स्रोत-हाम्रो पात्रो;
सिन्धुपाल्चोक महिला हिंसा र मानव बेचविखनबाट महिला अत्यन्त प्रभावित भनिएर चिनिएको जिल्ला हो । पछिल्ला तीन वर्षमा भने यो अवस्थामा उल्लेख्य कमी आएको तथ्याङ्कले देखाउँछ ।
तर, कतिपय यस क्षेत्रका अभियन्ताले घटना दर्तामा मात्र कमी आएको तथ्याङ्क अनुरुप वेचविखन र हिंसाका घटनामा कमी नआएको आवाज उठाउँदै आएका छन् । जिल्लामा महिला माथि भएको हिंसाका घटना प्रहरी कार्यालयमा घटना दर्ता भएपछि मात्र बाहिर आउने गर्छ । तसर्थ तथ्याङ्कमा वेचविखनमा कमी आएको देखिएको हो ।
जिल्लाको एक दशकको तथ्याङ्कले २८ वटा वेचविखनको घटना उजुरीमा आएको देखाउँछ । यि सबै दर्ता भएको मुद्दा फैसला समेत भयो । जिल्लाका तत्कालिन न्यायाधीश अनन्तराज डुम्रेको इजलासले मानव वेचविखनमा दोषी ठहरिएका बजिरसिंह तामाङलाई १ सय ७० वर्ष जेल सजाय र ९लाख रुपैयाँ क्षतिपुर्तिको फैसला समेत गर्नुभएको थियो । त्यसयता भने तथ्याङ्कमा बेचविखनका घटना कमी भएको देखिएको हो ।
जिल्लामा वेचविखनको घटना विक्रम संवत २००० सालदेखि नै दर्ता भएको रेकर्ड छ । जिल्ला अदालतको मुद्दाको मिसिल अनुसार प्रतिवादी कुसुमकुमारीलाई ‘आइमाई’ बेचेको अभियोग लगाइएको थियो । सो मुद्दा वि. सं २००० कै भदौ महिनामा फैसला भएको उल्लेख छ । तर सजाय के भयो भन्ने उल्लेख गरिएको मिसिल भने बुझिने छैन ।
बेचविखनको इतिहास लामो भए पनि २०५० देखि २०६० सालको दशकमा बढी मुद्दा दर्ता भएका छन् । २०६० को आसपास फैसला बढी भएको छ । तर, ०७२ सालमा यो मुद्दा दर्ता शून्यमा रहेको छ । दश वर्षको जिल्ला अदालतको तथ्याङ्क हेर्दा आर्थिक वर्ष ०६४÷०६५ मा १ मुद्दा दाखिला गरिएको छ । यसको दुई वर्षमा ५ मुद्दा थपिएका छन् । आर्थिक वर्ष ०७०÷०७१ मा ७ मुद्दा फैसला भयो भने बाँकी २ मुद्दा ०७१÷०७२ मा फैसला भएको छ । यसपछि कुनैपनि वेचविखनको मुद्दा दर्तामा छैनन् ।
तथ्याङ्कले वेचविखन शून्य बताए पनि जिल्लामा यसको अवशेष बाँकी रहेको हिला अधिकारकर्मीको आवाज छ । मानव वेचविखनको घटना शून्य देखिए पनि स्वरुप र शैली परिवर्तन भएको कतिपयको बुझाई छ । पहिले भारतका विभिन्न स्थानमा नेपाली महिलाहरु बेचिन पुग्थे भने अहिले वैदेशिक रोजगारीको नाममा बेचिने गरेको अधिकारकर्मीहरुको तर्क छ ।
नागरिकहरुमा चेतनाको स्तर वृद्धि हुनु र नाकाहरुमा कडा सुरक्षा जाँच हुनाले पनि घटनामा कमी आएको मान्न सकिन्छ । नेपालका सीमा नाकाबाट सिन्धुचेलीहरु फर्काईएका थुप्रै समाचार आउने गरेका छन् । तर, ती चेलीहरु सीमानाबाट फर्किएपछि कहाँ र कसरी बसेका छन् त्यसको जानकारी कमै मात्र हुन्छ । ललाईफकाई सीमा पार गराउन खोज्नेको पहिचान समेत भएको पाईदैन ।
वैदेशिक रोजगारीका क्रममा हुने ठगी, एउटा काम भनी अर्को काममा पठाउने, तेस्रो मुलुक पु¥याउने लगायतका समस्याले पछिल्लो समय जिल्लालाई थप गाँजेको छ । पहिले नेपाली चेलीहरु भारतमा बेचिन्थे भने अहिने विभिन्न खाडी मुलुकमा विभिन्न समस्या भोग्न बाध्य बनाईएका छन् ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रहरी उपरीक्षक रविद्र केसीका अनुसार कतिपय पीडितहरुले स्वदेश फिर्ता भै सकेपछि उजुरी गर्छन् । कतिपय पीडितहरुको विदेश पठाउने एजेन्ट आफन्त भएकै कारण न उजुरी गर्छन् न त क्षतिपुर्तिको दावी नै गर्छन् ।
गरिवी, अशिक्षा, चेतना स्तर कम हुनु नै वेचविखनको प्रमुख कारण हो । यो सँगै सामाजिक विभेद, कुरीति, बेरोजगारी पनि यसका कारण हुन् । वैदेशिक रोजगारीको नाममा नेपाली महिलाहरु यौन व्यवसाय, यौन शोषण, जोखिमपुर्ण घरेलु श्रम, कम ज्यालामा काम गर्नुपर्ने अवस्थामा रहेको तथ्याङ्क सुरक्षित आप्रवासन परियोजनाको छ । तर, यस्ता समस्या भोगेका महिलाहरुको यकिन तथ्याङ्क पाउन मुस्किल छ ।
केही वर्षयता सिन्धुपाल्चोकमा बेचविखनको घटनामा कमी आएको भने पक्कै हो । तर समस्या निराकरण भएको भने छैन । जरो गाडेर बसेको हाम्रो समाजको विकृतीलाई उखेलेर फाल्नु हामी सबैको जिम्मेवारी हो । पहिलो त समाजमा रहेका कुरीति र कुसंस्कारलाई अन्त्य गरिनु जरुरी छ ।
मानव बेचविखन रोक्न ऐन, नियम, कानुन प्रर्याप्त छन् । यसको पूर्ण जानकारी र सहज न्यायिक प्रणाली बनार्ई पीडितलाई सामाजिक कलंकको रुपमा नलिई सहज न्याय दिने अर्को विकल्प हो । अब स्थानीय तहहरु स्थापित भइसकेका छन् । यहाँका जननिर्वाचित जनप्रतिनिधिले पनि यसको दीर्घकालिन समाधानको लागि रणनीति तय गर्नु जरुरी छ ।_source-mahila khabar;