नेपालका धेरै भाषा, लोकभाका र चलनहरूको सम्बन्ध यही कालीगण्डकी सभ्यता र यसका फाँटहरूसँग छ, जहाँ शालिग्राम भनिने निकै पुरानो जीवाश्म पनि भेटिन्छन् । मानव बसोवास हुनुअघिदेखि नै यस क्षेत्रमा विभिन्न जनावर रहने गरेका प्रमाण भेटिएका छन् । नेपालबाट बौद्ध परम्परा तिब्बत गएको एउटा बाटो यसलाई पनि मानिएको छ । यिनै हिमालका फेदी र खोँचबाट लामो समय उत्तर–दक्षिण व्यापार चलेका प्रमाण छन् ।
