पोखरा लेखनाथ महानगरपालिकामा वि.सं २०१८ मा जन्मनुभएका रुद्र प्रसाद कोइरालाले हाल सामाखुसी स्थित रेडन कलेज सँगै कोइराला मार्ट सञ्चालनमा ल्याउनुभएको छ । भानु ग्यासका सञ्चालक समेत रहनुभएका कोइराला आफुले उधारो कारोबार गर्नुनपर्ने व्यवसाय रोज्ने क्रममा कम मुनाफा नै रहेको मार्ट र ग्यास व्यवसायमा लगानी विस्तार गरेको बताउनुहुन्छ ।
सामाजिक, राजनीतिक र व्यापारिक यात्रामा एकैसाथ संलग्न रहनुभएका बुबा तुलसी प्रसाद कोइराला पोखरामा निकै प्रतिष्ठित हुनुहुन्थ्यो । परिवारको आर्थिक अवस्था पनि राम्रै थियो । तर रुद्र प्रसाद कोइराला सानो छँदा नै बुबाको देहावसान भयो । प्रतिष्ठित सामाजिक र शैक्षिक परिवारमा जन्मनुभएका रुद्र प्रसाद कोइराला परिवारमा ३ भाई हुनुहुन्छ । हाल सबै व्यावसायिक क्षेत्रमा नै संलग्न हुनुहुन्छ ।
२०३४ मा सरकारी ठेक्कापट्टाको काम शुरु गर्नुभएका रुद्र प्रसाद कोइराला विभिन्न व्यावसायिक गतिविधिहरुमा संलग्न रहँदै अहिलेको अवस्थामा आउन सफल हुनुभएको हो । तत्कालिन अवस्थामा ठेकेदारलाई सरकारी कर्मचारीले हेर्ने दृष्टिकोण त्यति सकारात्मक नरहेको बुझेसँगै केही समयमा नै ऊहाँ व्यवसायलाई नयाँ मोड दिँदै फर्निचर क्षेत्रमा लगानी विस्तार गर्नुभयो । पछि हार्डवेयर, इलेक्ट्रोनिक, मेसिनरी, इम्पोर्टर, होलसेलर, रिटेलर लगायतमा समेत लगानी विस्तार गर्नुभयो । कोइराला त्यतिमा मात्र सन्तुष्ट हुनुभएन । समय परिस्थिति बमोजिम नयाँ सम्भावनाको रुपमा उदाउँदै गरेको ग्यास उद्योगमा समेत ऊहाँले लगानी विस्तार गर्नुभयो । १२ बर्ष देखि चितवनको कुरिनटारमा संचालनमा आएको ऊहाँको लगानीको भानु ग्यास उद्योग अहिले पनि सञ्चालनमा छ ।
नेपाली परिवेशमा बुबा र हजुरबुबा शिक्षा, संस्कार र व्यावसायिक हिसाबले प्रतिष्ठित नै रहेको कारण लगानीको निम्ति आवश्यक न्युनतम रकम जोहो गर्न रुद्र प्रसाद कोइरालालाई त्यति गाह्रो थिएन । पछि फर्निचर क्षेत्रमा संलग्न रहँदा करिब १ सय जना सम्मलाई रोजगारी दिन कोइराला सफल हुनुभएको थियो । तर पछि काठको धूलोले स्वास्थ्यको लागि केही समस्या आउन सक्ने देखेको कारण फर्निचर व्यवसाय बन्द गर्नुभयो ।
कुनै पनि व्यापारीले सामान बेच्नु भन्दा पनि सामान खरिद गर्नु निकै नै महत्वपुर्ण हुन्छ । सामान खरिद गर्न सिपालु व्यवसायीले मात्र राम्रो तवरले व्यवसाय विस्तार गर्न सक्छ । खरिद गर्ने क्रममा मुल्यमा सतर्कता नअपनाउने हो भने व्यवसायीले जति न्युन मुनाफामा व्यवसाय गरेपनि उसको सामान ग्राहकलाई महँगो नै पर्न जान्छ । यसैकारण स्रोतबाट नै सामान खरिद गर्नु उपयुक्त मानिन्छ ।
आफैंले व्यवसाय गर्ने हो भने आफूले सामाजिक उत्तरदायित्वको साथै बजारको माग र आवश्यकता बमोजिम उपयुक्त देखिएका योजनाहरुमा आफुमातहत कर्मचारीहरु परिचालन गरी ती कामहरु गर्न सकिने र स्वतन्त्रतापुर्वक आफुले एकैपटक धेरै क्षेत्रमा कामहरु गर्न सकिने मान्यता राखेर नै कोइराला व्यवसायमा आकर्षित हुनुभएको हो । आफैंले व्यवसाय गर्दा केही मानिसहरुलाई रोजगारी दिन सकेको साथै सामाजिक रुपमा प्रतिष्ठा समेत मिलेकोमा कोइराला सन्तुष्ट हुनुहुन्छ ।
ग्यास व्यवसायमा आफूले लगानी विस्तार गर्नुमा नगद व्यवसाय नै मुख्य कारण रहेको समेत ऊहाँले खुलासा गर्नुभएको छ । ‘तुलनात्मक रुपमा अन्य व्यवसायको तुलनामा ग्यास व्यवसायमा निकै कम मुनाफा छ । यद्यपि क्यास विजनेश नै भएको कारण मैले यसै क्षेत्रमा लगानी विस्तार गरेको हुँ’ कोइरालाले भन्नुभयो ।
क्यास विजनेशको बारेमा सोच्दै जाने क्रममा ग्यास व्यवसायमा लगानी गर्ने सोच आएको बताउँदै यो व्यवसाय अत्यावश्यक वस्तु भएको र जुनसुकै अवस्थामा पनि आवश्यक पर्ने क्षेत्र भएको कारण आफूले यस क्षेत्रमा लगानी गरेको बताउँदै ग्यासमा अहिले मुनाफा निकै कम रहेपनि आगामी दिनमा भने यस व्यवसायको भविष्य निकै नै राम्रो रहने समेत कोइरालाको दृष्टिकोण छ । ग्यास व्यवसायमा सिष्टमबाट काम हुने बताउँदै नेपाली बजारमा अहिले २५ प्रतिशत मानिसको हाराहारीमा मात्र ग्यासको पहुँच रहेको तर आगामी दिनमा भने नेपालमा यो परिमाण बढ्नेमा आफू ढुक्क हुनुहुन्छ कोइराला । हाल ऊहाँको ग्यास उद्योग मार्फत करिब ४० जना व्यक्तिहरुले रोजगारी पाएका छन् ।
मार्ट व्यवसाय समेत क्यास व्यवसाय हो । यसैकारण आफूले यो क्षेत्रमा पनि लगानी गरेको ऊहाँले बताउनुभयो । न्यून मुनाफा र उच्च प्रतिष्पर्धा बीच पनि बुढ्यौंली अवस्थाको लागि समेत यो व्यवसाय राम्रो हुने कोइराला बताउनुहुन्छ । हाल ऊहाँले संचालन गरेको कोइराला मार्ट प्रा.लि.मार्फत करिब २ दर्जन व्यक्तिहरुले रोजगारी पाएका छन् ।
बैंकको महँगो व्याज, कम मुनाफा र बढी खर्च बीच व्यवसाय शुरु गर्नुभएका कोइराला आफूले तत्काललाई नै सोचेर मार्टमा लगानी विस्तार नगरेको बरु ५ बर्ष पश्चात् भने आफ्नो व्यवसाय मुनाफामा जाने बताउनुहन्छ । आफू पनि बाँचौ र अरुलाई पनि बचाउँ भन्ने मान्यतामा रहेका कोइराला अबका दिनमा नेपालीहरु सुपरमार्केटमा आकर्षित हुँदै गएको समेत बताउनुभएको छ । आफैंले नै आफूलाई आवश्यक पर्ने वस्तु छानिछानि किन्न सक्ने, स्वस्थकर, उपभोग्य मिति भित्रैका ताजा र तुलनात्मक रुपमा केही सस्तोमा आफुलाई आवश्यक पर्ने सामानहरु एकै ठाऊँमा पाइने भएको साथै सामान अर्डर गरेपश्चात घरमा नै पु¥याइने लगायतका सुविधाहरु भएको कारण मानिसहरु यस किसिमको बजारमा आकर्षित भइरहेको कोइरालाको तर्क छ ।
व्यवसाय गर्ने क्रममा आफू निश्चित नीतिका परिधिमा रहनुपर्नेमा समेत कोइरालाको जोड छ । पैसा सबैलाई अति नै आवश्यक हुँदाहुँदै पनि पैसा मात्रै सबै थोक होइन भन्ने मान्यता बमोजिम सामाजिक र व्यावसायिक रुपमा आफुलाई स्थापित गर्नुभएका कोइराला पैसालाई सही तवरले व्यवस्थापन गर्नसके थोरै पैसाबाट पनि ठूलै उपलब्धि हासिल गर्न सकिने अनुभव समेटनुभएको छ ।
अहिले पनि नेपाली बजारमा अण्डर बिलिङ र ओभर बिलिङको समस्या छ । यस्तो अवस्थामा कोइराला राज्यले भन्सारबाट सामान भित्र्याउँदा वा सामान विक्री गर्ने क्रममा पूर्ण बिल सिष्टम नै लागु गर्नुपर्ने कुरामा ऊहाँ जोड दिनुहुन्छ । यसबाट मात्रै वास्तविक उपभोक्ता, व्यवसायी र राज्यलाई हित हुने ऊहाँको दृष्टिकोण छ ।
अहिलेको समय प्रविधिको समय भएको र संसार साँघुरो भइसकेको अवस्थामा नेपालको बजार खुद्रा बजार पनि ठूला डिपार्टमेन्टल स्टोरहरुतिर आकर्षित भइरहेको छ । आगामी दिनमा यो क्रम अथै बढदै जाने र प्रविधिको प्रयोगमा नै केन्द्रित हुँदै जाने कोइरालाको दृष्टिकोण छ ।
फर्निचर तथा फर्निसिङ एक्स्पो (फर्नेक्स) आउदो भदौ १४ गतेदेखि सुरु हुने भएको छ । नेपाल फर्निचर्स तथा फर्निसिङ संघले आयोजना गर्न लागेको सो एक्स्पोका बारेमा पत्रकार सम्मेलन गरी जानकारी गराइएको हो ।
एक्स्पोको छैठौँ संस्करण फर्नेक्स २०१८ लाई होम डेकोर विशेष बनाइने अध्यक्ष अग्रवालले जानकारी दिए । नेपालमा वर्षेनी फर्निचर तथा फर्निसिङका उत्पादनहरुको ३० अर्ब रुपैंया बराबरको कारोबार हुने गरेको आँकलन रहेको उनले बताए ।
‘यो एक्स्पोमा कुनै खरिद विक्रीको काम हुँदैन, यसमा सर्वसाधरणले अवलोकन गर्न, मूल्य, गुणस्तर र प्रयोगको बारेमा बुझ्न पाउने छन्,’ जोशीले भने ।
एक्स्पोमा १ सय बढी स्टल राखिने झन भने बंगलादेश, पाकिस्तान र भारतलगायतका मुलुकहरुको पनि सहभागिता हुने उनले जानकारी दिए । उनले एक्स्पोमा फर्निचरको प्रदर्शनी मात्र नगरी त्यसका उपयोगिता, प्रयोग विधि, बनोटका बारेमा पनि अवलोकनकर्तालाई जानकारी गराउने बताए ।
हाल नेपालमा ४० प्रतिशत मात्र फर्निसिङका सामाग्री उत्पादन हुने र ६० प्रतिशत सामाग्री बाहिर बाटै भित्राउनु पर्ने बाध्यकारी अवस्था रहेकाले फर्निचरजन्य उत्पादनमा आधुनिक प्रविधि भित्र्याउँदै मुलुकलाई आत्मनिर्भर बनाउन एक्स्पोले टेवा पुर्याउने जोशीको भनाई छ ।
एक्स्पोमा ५० हजार भन्दा बढी अवलोकनकर्ताको सहभागिता रहने अनुमान गरिएको छ । फर्निचर र फर्निसिङ एक्स्पो भदौ १८ गतेसम्म चल्नेछ ।