अन्यत्र भन्दा कम साक्षर तर्राईका दलितहरूको साक्षरता पनि दोब्बर बढेको छ । २०४८ मा चमारको साक्षरता दर १० प्रतिशत थियो भने २०५८ मा १९.२४ पुग्यो । त्यस्तै, मुसहरको ४.८५ बाट ७.२८, दुसाधको १०.७३ बाट १९.५९, खत्वेको १२.३९ बाट २१.८६ र धोबीको २१.५३ बाट ३४.६ प्रतिशत पुगेको छ । २०५८ को आँकडाले तत्माको साक्षरता दर ३१, चिडिमारको १४, हलखोरको ३१.२७, डोमको ९.४, पत्थरकट्टाको ३२, बाँतरको २८.८ प्रतिशत देखाएको छ । जनगणनामा राष्ट्रिय दलित आयोगद्वारा सूचीकृत अन्य दलित- कलर, ककीहया, कोरी, खटिक, पासी, मेस्तर र सरभङ्गको छुट्टाछुट्टै स्थिति नदेखाई ‘अपरिचित दलित‘ भनेर उनीहरूको साक्षरता दर २६ प्रतिशत उल्लेख गरिएकोे छ । राष्ट्रिय सभाका उपाध्यक्ष रामप्रीत पासवान भन्छन्, “पहाडको तुलनामा तर्राईका दलितहरूमा अझै शैक्षिक चेतना बढेको छैन । उनीहरू जीविकोपार्जनमा मद्दत पुग्ने भएकोले केटाकेटीलाई पढाउनभन्दा अर्काको काममा पठाउन प्राथमिकता दिन्छन् ।”
