सुन्दर घरको चाहना सबैमा हुन्छ । कतिपय मानिस घरभित्र पस्नासाथ बाहिरको तनाव व्यवस्थापन होस् भन्ने चाहन्छन् । पहिले घरको अर्थ घामपानीबाट ओत लाग्ने, बस्ने र सुत्ने ठाउँ मात्र हुन्थ्यो तर हिजोआज घरलाई तनाव विसर्जन गर्ने ठाउँका रूपमा समेत लिन थालिएको छ ।
झट्ट हेर्दा सफा र सजिएको घरमा सबैलाई बस्न मन लाग्छ । मानव जीवनमा घर जीवनभरको भरपर्दो र सुरक्षित आश्रयस्थल हो । घर बनाउन वर्षौं मेहनत गनुपर्छ । घर कस्तो बनाउने, रंग कस्तो लगाउने, कस्तो सजावट गर्ने आदि कुरामा गम्भीर भएर निर्णय लिनुपर्छ । कतिपयले घर निर्माण गर्नुअघि वास्तुशास्त्रअनुसार जग्गा कस्तो छ, घरको मोहोडा कुन दिशामा फर्काउनुपर्छ, झ्यालढोका कस्तो राख्नुपर्छ भन्ने कुराको अध्ययन गर्छन् ।
सामानको सही व्यवस्थापन हुने गरी डिजाइन गरिएको आन्तरिक सजावटले मानिसको जीवनशैली सहज बन्दै गएको छ । घरको स्वरूप र कोठाको आकार हेरेर घरमा प्रयोग हुने फर्निचर आदि सामग्री छनोट गर्नुपर्ने हुन्छ ।कोठासानो छ भने रेडिमेट फर्निचर खरिद गर्नुभन्दा कोठाको आकार नापेर नयाँ बनाउन दिनु उपयुक्त हुन्छ । घरको प्रवेशद्वार वा मूलढोका जहिले पनि ठूलो राख्नुपर्छ ।
अहिले थोरै जग्गामा घर निर्माण गर्ने क्रम बढ्दो छ । जग्गाको स्वरूपअनुसार बनाइने सानो घरमा कोठाको आकार पनि सानो हुनु स्वाभाविक हो । यस्तो अवस्थामा कोठा सजावट गर्दा विविध पक्षमा ध्यान पुर्‍याउनुपर्छ ।
घर सानो भए भान्सा तथा डाइनिङ एउटै ठाउँमा बनाउनुपर्छ । परिवार संख्याका आधारमा डाइनिङको व्यवस्थापन गर्नुपर्ने हुन्छ । भान्सामा फोहोर नदेखिने कलरका टायल प्रयोग गर्नु उपयुक्त हुन्छ । डाइनिङ टेबलमा घर्रा राख्न सके त्यसमा चम्चा, काँटा आदि भान्साका सानातिना सामान राख्न सजिलो हुन्छ । भान्सामा चिम्नीप्रयोग गर्नुपर्छ जसले गर्दा भान्सामा फोहोर, चिल्लो एवं धूवाँ जम्न पाउँदैन । साना कोठा भएको घरमा ओपन किचेन नै उत्तम हुन्छ ।
कुर्सी, टेबल, डेक्स एवं सोफालाई भित्तामा राम्रोसँग राख्नुपर्छ तर फर्निचरले यताउता हिँड्न असहज हुनुहुँदैन।
ताजा फूलले कोठा एवं घरको सौन्दर्य बढाउनुका साथै शरीर तथा मस्तिष्कलाई समेतताजा बनाउँछ । त्यसकारण फूललाई घरको बैठक, प्यासेज, डाइनिङ आदि ठाउँमा प्रयोग गरेर घरलाई अझ आकर्षक तुल्याउन सकिन्छ ।
बजारमा पाइने रेडिमेट फर्निचरभन्दा घर एवं कोठाको आकार हेरेर सामान खरिद गर्नुपर्छ । यसरी आफै बनाउँदा फर्निचर कोठामा ठ्याक्कै मिल्ने तथा युनिकसमेत देखिने हुँदा घर सुन्दर एवं आकर्षक देखिन्छ ।
बजारमा खोजेजस्तो मूल्य तथा डिजाइनमा काठ, मेटल, आल्मोनियम सबैखालका भर्‍याङ उपलब्ध हुन्छन् । घरको आकारअनुसार कति सानो वा ठूलो भर्‍याङ राख्ने हो मिलाएर राख्नुपर्छ । भर्‍याङको कुनामा इन्डोर प्लान्टहरू सजाउन सकिन्छ।
बाथरुमलाई सकेसम्म सफा र खुल्ला राख्ने प्रयास गर्नुपर्छ । धारा, कम्मोट तथा ऐना बजारको ट्ेरन्डअनुरूपको छनोट गर्नुपर्छ भने बाथरुममा सफा देखिने खालको टायल प्रयोग गर्नुपर्छ ।
वास्तुशास्त्रअनुसार वेड पूर्व दिशामा राख्नुपर्छ । दराजको व्यवस्थापन मिलाउनुपर्छ । कोठाको कुनै खाली भित्तामा ऐना प्रयोग गर्दा कोठा ठूलो देखिन्छ । कार्पेट कोठाको आकारअनुसार ठूलो, सानो, चारपाटे, लामो तथा गोलो राख्न सकिन्छ । बेड छनोट गर्दा समयअनुसार चलेको बेड छनोट गर्नुपर्छ । बेडलाई कोठाको बीचमा नराखी कुनै एक कुनामा राख्नु उपयुक्त हुन्छ । कोठाका विभिन्न कुनालाई समेत प्रयोग गर्नुपर्छ । बेडको कुनामा आकर्षक ढंगले सामान सजाउन सकिन्छ ।
घरको सुरक्षा र सौन्दर्यमा महत्वपूर्ण ढोकाको निर्माणमा लापरबाही गर्नुहुँदैन । अहिले धेरैजसोकाठका झ्याल–ढोका प्रचलनमा छन् । अहिले काठमा अनेक बुट्टा कुँदेर झ्याल–ढोकामाआकर्षण थपिन्छ । घरको मूलढोकामा मयूर, कलश, भगवानका बुट्टा कुँदाउन सकिन्छ । यस्ता ढोका महँगा हुनुका साथै निकै गह्रौं, दह्रा र सुन्दर पनि हुन्छन् । ढोका राख्दा स्थानअनुसार वस्तु छनोट गर्नुपर्छ । ढोका उघार्दा र बन्द गर्दा कतापट्टि घुम्छ हेक्का राख्नुपर्छ । दायाँपट्टि ह्यान्डल राखेका ढोका खोल्न आफूतिर तान्नुपर्छ भने बायाँतर्फ ह्यान्डल भएकामा भित्र धकेल्नुपर्छ । नयाँ ढोका बनाउँदा फ्रेमिङलाई बेवास्ता गर्नुहुँदैन । सस्तो वा कमसल फ्रेम प्रयोग गरे ढोका चाँडै बिग्रन्छ ।