काठमाडौं । सूचना र प्रविधिको द्रुततर विकाससँगै विद्युतीय पुस्तकालय खुल्ने क्रम बढ्दै गएको छ । विनाइण्टरनेट पनि पढ्न सकिने सफ्टवेयरको विकास भएकाले परम्परागत पुस्तकालयको विकल्पको रूपमा विद्युतीय पुस्तकालयको प्रयोग बढ्न थालेको हो ।
पुस्तकको सट्टा पुस्तकालयमा गएर विद्युतीय माध्यममा कम्प्युटर, ल्यापटप र मोबाइलको प्रयोगबाट पुस्तक पढ्न सकिने प्रणालीलाई नै विद्युतीय पुस्तकालयमा भनिन्छ । एउटा सफ्टवेरको माध्यमबाट कम्प्युटरमा पुस्तकलाई डिजिटलाइज गरेर राख्ने गरिन्छ । ती डिजिटाइज भर्शनका पुस्तक कम्प्युटरमा राखिएका विद्युतीय पुस्तकालयमा गएर पढ्न सकिन्छ । कम्प्युटरमा आफै कुन किताब पढ्न खोजेको हो, त्यो किताबको नाम टाइप गरेर पुस्तक खोजेर पढ्ने व्यवस्था विद्युतीय पुस्तकालयमा हुन्छ । एउटा किताबलाई धेरै जनाले पढ्न सक्ने भएकाले पनि यसको प्रयोग बढ्दै गएको हो । समयको व्यवस्थापनमा सजिलो, पुस्तकालय चाहर्नुपर्ने झन्झट नहुने, चौबीसै घण्टा आफूले चाहेको पुस्तक विद्युतीय माध्यमबाट पढ्न सकिने भएकाले यसको प्रयोग बढेको छ ।
इण्टरनेटको विस्तार भएसँगै यसले संसारभर लोकप्रियता पाउन थाल्यो । अहिले दुर्गम जिल्लाका विद्यालयदेखि देशका विभिन्न शहरमा सञ्चालनमा आएका पुस्तकालयमा पनि ई–लाइब्रेरी प्रयोग हुँद आएको छ । नेपालका ठूला पुस्तकालय त्रिभुवन विश्वविद्यालय, नेपाल राष्ट्रिय पुस्तकालय केशर पुस्तकालय, मदन पुस्तकालयलगायतले पनि विद्युतीय पुस्तकालय ई–लाइब्रेरीलाई पूर्णतया प्रयोगमा ल्याइसकेका छन् । पुस्तकालयमा भएका सम्पूर्ण पुस्तक डिजिटल भर्शनमा राख्न नसके पनि सफ्टवेयरको माध्यमबाट पुस्तक र लेखकको नाम सजिलै खोज्न मिल्ने प्रविधि देशका अधिकांश पुस्तकालयमा शुरू भइसकेको छ । रिड नेपाल, ई लाइब्रेरी डटकम, ओपन लर्निङ नेपाललगायत संस्थाले नेपालमा ई–लाइब्रेरीका क्षेत्रमा काम गर्दै आएका छन् ।