काठमाडौँ — महिला र बालिका बलात्कार भएको खबर दिनहुँजसो आइरहेका छन् । हुन त यस्ता घटना विगतमा हुने गरे पनि अहिले बढी आउन थाल्यो । महिलाले भोग्नुपर्ने हिंसामध्ये बलात्कार सबभन्दा अमानवीय हो ।
यस्तो घटनाका अपराधीलाई कस्तो कानुनी सजाय दिलाउने भन्ने विषयमा बेला–बेला बहस चलिरहेकै छ । विगतमा संविधानसभा र रूपान्तरित व्यवस्थापिका संसद्मा मृत्युदण्ड नै दिनुपर्ने आवाज पनि उठेको थियो । के यो सम्भव छ ? छैन भन्ने यसका विकल्प के ? तत्कालीन व्यवस्थापिका संसद्को महिला बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक तथा समाज कल्याण समितिले पूजा साहको बलात्कार र बलात्कारपछिको हत्या सम्बन्धी घटना अध्ययन गरेको थियो । त्यो घटना कल्पना बाहिरको थियो । समितिको हाम्रो टोलीले कान्तिबाल अस्पताल पुगेर बालिकाको विभत्स दृश्य देखेपछि बलात्कार सम्बन्धी विद्यमान कानुनी सजाय अपर्याप्त रहेको ठहर गरेका थियौं । भएको कानुन पनि कम, त्यसमा पनि अपराधी समात्न नसक्ने, समातिहाले पनि कुनै न कुनै बहानामा छुट्ने विडम्बनापूर्ण अवस्था छ ।
बालिका बलात्कार गर्ने अपराधीलाई नपुंशक बनाउने (केमिकल क्यास्ट्रेसन) सजाय सम्बन्धी कानुनी व्यवस्था कतिपय मुलुकमा छ । डाक्टरहरूका अनुसार यसमा इन्जेक्सनद्वारा एन्ड्रोजेन हार्मोनलाई नष्ट गराइन्छ, जसबाट यौन उत्तेजना निष्क्रिय हुन्छ । हामीले तत्कालीन संसदीय समितिमा बाल यौन दुराचारीलाई अधिकतम कैद सजायका साथै नपुंशकसमेत बनाउने विशेष कानुनी व्यवस्था गर्न छलफल थालेका थियौं । समितिले केही मेडिकल विज्ञ, नागरिक समाजका साथै सरकारका जिम्मेवार निकायसँंग छलफल र सल्लाह गरेपछि केमिकल क्यास्ट्रेसन सम्बन्धी कानुन बनाउन उपयुक्त हुने प्रारम्भिक निष्कर्ष निकालेका थियौं । यस विषयमा अहिले संसद्, नागरिक समाज लगायत देशका जिम्मेवार निकायबीच गहन छलफल र सार्वजनिक बहस हुन जरुरी छ ।
मुलुकी ऐनको जबर्जस्ती करणी सम्बन्धी महलको ३ (१) मा १० वर्षभन्दा मुनिकी बालिकालाई जबर्जस्ती करणी गरेको ठहरिए १० देखि १५ वर्षसम्म, ३ (२) मा १० वर्ष वा सोभन्दा बढी १४ वर्षभन्दा कम उमेरकी बालिका पीडित भए ८ देखि १२ वर्षसम्म कैद सजाय हुने प्रावधान छ । यस्तै ३ (३) मा १४ वर्ष वा सोभन्दा बढी १६ वर्षभन्दा कम उमेरकी बालिका भए ६ वर्षदेखि १० वर्षसम्म, ३ (४) मा १६ वर्ष देखि २० वर्षसम्म उमेर समूहकी पीडित भए पीडकलाई ५ वर्षदेखि ८ वर्षसम्म, ३ (५) मा २० वर्षदेखि बढी उमेरकी महिलालाई जबर्जस्ती करणी गरेको ठहरिए ५ देखि ७ वर्षसम्म कैद सजाय हुने प्रावधान छ । यसका अतिरिक्त हाडनाता करणी र कसैले गर्भवती, अशक्त, अपाङ्गता भएका वा होश ठेगानमा नरहेका वा आफ्नो संरक्षणमा रहेकी महिलालाई जबर्जस्ती करणी गरेको ठहरिए थप सजायको व्यवस्थासमेत गरिएको छ । के हाम्रा कानुनले तोकेको सजाय अधिक हो ? यस्तो सजाय अपराधीले पाइरहेका छन् ? के यस्ता अपराधमा हाम्रा न्यायालय तथा सुरक्षा निकायहरू संवेदनशील छन् ? यावत प्रश्न हामीसामु छन् ।
केही वर्षयता बलात्कार विशेषगरी बालिका बलात्कारको घटना संसारभर जुन किसिमले बढेको छ तथा सार्वजनिक भएका छन्, त्यो सामान्य हुँदै होइन । यस्ता अति घृणित एवं अमानवीय कार्यमा राज्यले सामान्य सजाय गरेर मात्र पीडितको अपुरणीय क्षति र पीडा तथा उनको परिवार र समाजको आक्रोशलाई शान्त गर्न सक्दैन । भारत लगायतका देशमा बालिका बलात्कारीको हकमा मानव अधिकारवादीहरूको विरोधका बाबजुद पनि केमिकल क्यास्ट्रेसनको व्यवस्था कानुनी रूपमै छ ।
पोल्यान्डको संसद्ले सन् २००९ मा केही गम्भीर प्रकृतिका बाल यौन दुराचारीलाई केमिकल क्यास्ट्रेसन सहितको कैद सजाय हुने कानुनी व्यवस्था गरेको छ । त्यहाँ १५ वर्ष मुनिका वा हाडनातामा पर्ने बालबालिकालाई करणी गर्ने यौन दुराचारीलाई कैद सजाय भुक्तान गरेपछि केमिकल क्यास्ट्रेसन गर्नैपर्ने कानुनी प्रावधान छ । पोल्यान्डका तत्कालीन प्रधानमन्त्री डोनाल्ड टस्कले यो कानुनको औचित्यबारे भनेका थिए, ‘यस्ता यौन दुराचारीलाई मानव भन्न पनि नसुहाउने हुँदा उनीहरूको मानवअधिकार संरक्षण गर्ने कुरा उठाउनुको कुनै अर्थ छैन ।’
संयुक्त राज्य अमेरिकाको क्यालिफोर्नियामा बाल यौन दुराचारका घटना अत्यधिक बढेपछि २० वर्षअघि कैदका अतिरिक्त केमिकल क्यास्ट्रेसन समेतको सजाय हुने व्यवस्था गरिएको छ । यस्तै कानुनी व्यवस्था अमेरिकाका अन्य केही राज्यमा समेत छ ।
एसियामा पहिलोपटक दक्षिण कोरियाले सन् २०११ मा १६ वर्ष मुनिका बालबालिकालाई यौन दुराचार गर्नेलाई केमिकल क्यास्ट्रेसन समेतको सजाय हुने कानुनी व्यवस्था गरेको हो । सन् २०१२ मा इस्टोनिया र मोलडोभाको संसद्ले पनि नाबालकसँंग यौन दुराचार गर्ने अपराधीलाई अनिवार्य केमिकल क्यास्ट्रेसनको सजाय गर्ने कानुनी व्यवस्था गरेका छन् । सन् २०१३ मा मेसिडोनियामा पनि नाबालकसंँग यौन दुराचार गर्ने अपराधीलाई केमिकल क्यास्ट्रेसन गर्ने कानुन बनाइयो । रूसको संसद्ले अक्टोबर २०११ मै यो कानुन बनाएको छ । संयुक्त अधिराज्य, इजरायल, अस्ट्रेलिया, अर्जेन्टिना आदि मुलुकमा पनि यस्तो कानुन प्रचलनमा आइसकेका छन् ।
नेपालमा मृत्युदण्डको सजाय दिनेगरी कुनै पनि कानुन बनाउन संसद्लाई २०४७ सालदेखि संवैधानिक बन्देज लागेको छ । हामी जनप्रतिनिधि र अधिकारवादीहरू बलात्कार गर्नेलाई मृत्युदण्डको सजाय दिनुपर्ने जोडदार माग गरिरहेका छौं । कतैबाट आजीवन काराबासको कुरा उठेको छ । बलात्कारका अपराधीलाई कडा सजाय दिने कानुन बनाउन जनप्रतिनिधिहरूलाई दबाब परिरहेका बेला मृत्युदण्ड वा आजीवन काराबासको उपयुक्त विकल्प के हुनसक्छ भनेर खोज्नुपर्ने बेला आएको छ । यस सन्दर्भमा केमिकल क्यास्ट्रेसनबारे अधिकारकर्मी, नागरिक समाज, राजनीतिक दलका भगिनी संगठन, देशका तिनै तहका जनप्रतिनिधि, विषयगत विज्ञ लगायतबीच गम्भीर छलफल आवश्यक छ । देवानी र फौजदारी आचार संहितामै यस सम्बन्धी व्यवस्था गराउन सरकारको ध्यानाकर्षण गराउनुपर्छ ।
विराटनगर — दुई उत्कृष्ट टिम थ्रीस्टार र विभागीय टोली आर्मी पाँचाैं विराट गोल्डकप फुटबल प्रतियोगिताको उपाधिका लागि सोमबार साँझ सहिद मैदानमा आमने–सामने हुँदै छन् ।
काठमाडौंबाहिर पहिलोपटक ‘फ्लडलाइट’ मा खेलाइएको विराट गोल्डकपको पाँचौं संस्करणलाई विशेष प्रतियोगिता मानिएको छ । प्रतियोगिताको उपाधि विजेताले १२ लाख ७१ हजारसहित दुई तोला पहेंलो धातुले जलप गरिएको ट्रफी हात पार्नेछ । उपविजेताले ५ लाख ५१ हजारमा चित्त बुझाउनुपर्नेछ ।
फाइनलमा आर्मीले शारीरिक खेल र आक्रामक प्रदर्शन तथा थ्री स्टारले चुस्त टिमवर्कमा खेल पस्कने अपेक्षा गरिएको छ । आर्मीले सेमिफाइनलमा झापालाई १–० र थ्री स्टारले संकटालाई ४–० ले पन्छाउँदै उपाधिको दाबेदारी प्रस्तुत गरेका थिए । आर्मीले क्वाटरफाइनलमा पुलिस र थ्री स्टारले चिरपरिचित प्रतिद्वन्द्वी मनाङ मस्र्याङदीलाई पाखा लगाएको थिए ।
थ्री स्टार सोमबार यस सिजनमा पाँचौं उपाधिको खोजीमा खेल मैदानमा उत्रिँदा आर्मी आठांै उपाधिका लागि प्रतिस्पर्धा गर्नेछ । यस वर्ष यी दुई टिमको तीन पटकको भेटमा आर्मीले दुईपल्ट बाजी मारेको थियो । खप्तड गोल्डकपको क्वाटरफाइनलमा आर्मीले थ्री स्टारलाई २–१ र सिमरा गोल्डकपको फाइनलमा २–० ले हराएर उपाधि जितेको थियो । त्यसअघि थ्री स्टारले इटहरी गोल्डकपको सेमिफाइनलमा आर्मीलाई टाइब्रेकरमा ५–४ ले निराश बनाएको थियो ।
आर्मीले २०७४ वैशाखमा संकटालाई २–० गोलले पन्छाउँदै विशाल मेमोरियल गोल्डकप उपाधि जितेर यो वर्षको विजययात्रा सुरु गरेको थियो । यही वर्षको अन्त्यमा विराट गोल्डकप जितेर २०७४ साललाई बिदाइ गर्ने आर्मीको योजना छ ।
‘हामीले वर्षको सुरुवातमा उपाधि जितेर जितको सुरुवात गरेका थियौं,’ आर्मीका प्रशिक्षक नवीन न्यौपानेले भने, ‘यो वर्षको अन्तिम महिना विराट गोल्डकप जितेर वर्षलाई सुखद रूपमा बिदाइ गर्ने तयारीमा छौं ।’ आर्मीले यो वर्ष ११ पटक फाइनलमा खेलिसकेको छ । त्यसमा उसले सात उपाधि जित्यो भने चार प्रतियोगितामा उपविजेतामा रोकिएको थियो ।
‘थ्री स्टार उत्कृष्ट टिम हो, उसलाई कमजोर आँक्न मिल्दैन,’ न्यौपानेले । रात्रिकालीन म्याच खेलाइएका कारण दर्शकको उल्लेख्य उपस्थितिले यसपालि विराटनगर फुटबलमय छ । विगतका प्रतियोगितामा यहाँ दर्शकको उपस्थिति न्यून हुन्थ्यो ।
आर्मीका स्टार खेलाडी नवयुग श्रेष्ठ र दिनेश हेमरन चोटग्रस्त हुँदा क्वाटरफाइनल र सेमिफाइनलका उनीहरूले गुमाउनुपरेको न्यौपानेले बताए । उनीहरू फाइनल खेलका लागि फिट भएको उल्लेख गर्दै उनले भने, ‘यसले टिममा उत्साह बढेको छ ।’ उनले थ्रीस्टारका विदेशी खेलाडीलाई निगरानीमा राखेर खेल्ने रणनीति बनाएका छन् ।
आर्मीले यस वर्ष वीरगन्जको विशाल मेमोरियल, झापामा सताक्षी, काँकडभिट्टा गोल्डकप, झापा गोल्डकप तथा धनगढीमा खप्तड, बारामा सिमरा, हेटौंडामा सुमन भोम्जन स्मृतिको उपाधि कब्जा गरिसकेको छ ।
यसपाली १० प्रतियोगिता खेलेको थ्री स्टारले आठ वटामा फाइनल पुगेर चार उपाधि हात पारेको छ । उसले इटहरीको मदन भण्डारी स्मृति, धरानको बुढासुब्बा, बुटवलमा तिलोत्तमा र मदन भण्डारी स्मृति गोल्डकपको उपाधि हात पारेको थियो ।
थ्री स्टार सोमबार आर्मीलाई हराएर वर्षको पाँचौ उपाधि हात पार्दै यस वर्ष भोगेको दुई पराजयको बदला लिने दाउमा छ । थ्री स्टारका प्रशिक्षक मेघराज केसी दुवै टिम घरेलु फुटबलमा उपाधि जित्न सक्षम र अब्बल रहेको बताउँछन् । यस्तोमा दुवै टिमलाई जित निकाल्न सहज नभएको उल्लेख गर्दै आर्मीका पूर्वप्रशिक्षकसमेत रहेका केसीले भने, ‘आर्मीविरुद्ध अवसर सिर्जना गरेर मौका पाउनासाथ गोल गर्ने हाम्रो रणनीति छ ।’ दुवै टिमबीचको खेल उस्तै स्तरको रहेकाले सुरुमा गोल गर्ने टिमले नतिजा आफ्नो पक्षमा पार्ने उनको विश्वास छ ।
आर्मीका पूर्वप्रशिक्षक भएका कारण पनि उक्त टिमले प्रदर्शनमा अपनाउने रणनीतिबारे केसी जानकार छन् । निराजन खड्काको कप्तानीमा मैदानमा उत्रिने थ्री स्टारको टिममा जापानी खेलाडी ताकायुसहित विमल घर्तीमगर, बुद्ध चेम्जोङ र अफ्रिकी मूलका अजयी मार्टिन र पिटरले खेलमा प्रभाव जमाउन सक्छन् ।
प्रदेश १ का मुख्यमन्त्री शेरधन राई दुखेको गर्धन इलाज गर्न बैंकक गएका के थिए, केही दिनमै न्युयोर्क पुगेको खबर आयो । सँगै आयो–उनको अस्वाभाविक अमेरिकी...
संघ र प्रदेशबीच अधिकारको विवादबारे चर्चा–परिचर्चा सुरु भएको छ । सार्वजनिक सञ्चार माध्यम र प्रदेश तथा संघीय सरकारका मन्त्रीहरूको सार्वजनिक अभिव्यक्तिमा समेत यो विषयले प्राथमिकता पाउन...
संघीय संसदबाट मातृभाषा शिक्षाको पक्षमा विधेयक पारित भएको छ । अनिवार्य तथा निशुल्क शिक्षाको सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको विधेयकको दफा २५ मा विद्यालयले प्रदान गर्ने शिक्षणको...
केटाकेटीलाई अनुशासित बनाउन पिट्ने प्रवृत्ति घट्दो छ । तर कराउने ? प्राय: सबैले आफ्ना बच्चालाई कहिलेकाहीं कराएर गाली गर्छन् । यसले कुनै काम गर्दैन भन्ने थाहा पाउँदा–पाउँदै पनि...
गतवर्ष सिरहाबाट बिहानै एक साथीको फोन आयो । उनी निकै हतासिएकी थिइन् । कसैले उनकी छोरीको फोटो तोडमोड गरेर सामाजिक सञ्जालमा राखिदिएछ । पुरानो रिस साध्न कसैले उनकी...
पञ्चायतकालको आखिरीतिर रानी ऐश्वर्य समाजसेवाका नाममा गैरसरकारी संस्थाहरूको संरक्षकत्व गर्दै थिइन् । गैससहरूको समन्वय गर्ने समाज कल्याण परिषद्को नेतृत्व गर्थिन् । परिषद्को लैनचौरस्थित मुख्यालय निर्माण गर्न दाताहरूसँग...
लेनिनले रूसका विख्यात लेखक लियो टल्सटायलाई कति पढे थाहा छैन तर अहिले नेपालमा राज्य सञ्चालनको जिम्मेवारीमा रहेका धेरै वामपन्थी नेताहरूले टल्सटायलाई भन्दा लेनिन र सोभियत समाजवादलाई...
कात्तिक ८ गते राति सिकागो (अमेरिका) मा सुत्नै लाग्दा मेरो मोबाइल फोन बज्यो । विराटनगरमा जाग्राम बसेकी मेरी श्रीमती डाँको छाडेर रुन थालिन् । किन रोएको भनेर...
आज कोही निरीह छ भने त्यो हो प्रहरी । प्रहरी चौतर्फी प्रहारको सिकार हुनुपरेको छ । अपराधीलाई कठघरामा उभ्याउने प्रहरी आफैं कठघरामा शिर निहुराएर उभिएको छ । १३...
युवा पुस्ता राजनीति मन पराउँदैन । राजनीतिको कुरा आउँदा उनीहरू नाक खुम्च्याउँदै भन्छन्, ‘यो फोहोरी खेल हो, स्वार्थी व्यापार हो । लुटतन्त्र, बेथिति अनि पथभ्रष्ट र भ्रष्टाचारको...
यो वेबसाइट कान्तिपुर राष्ट्रिय दैनिकको आधिकारिक न्युज पोर्टल हो । नेपाली भाषाको यो पोर्टलले समाचार, विचार, मनोरञ्जन, खेल, विश्व, सूचना प्रविधि, भिडियो तथा जीवनका विभिन्न आयामका समाचार र विश्लेषणलाई समेट्छ। पूरा पढ्नुहोस् »
मस्को — फ्रान्सले घरेलु मैदानमा सन् १९९८ मा विश्वकप जित्दाका कप्तान हुन् डिडियर डेसच्याम्प । त्यसको २० वर्षपछि फ्रान्स दोस्रोपल्ट विश्वविजेता भयो । तिनै डेसच्याम्प फेरि एकपल्ट हिरो भए । यसपालि उनको भूमिका फेरियो ।
त्यतिबेला मैदानमा भिडेका उनी रुसमा भने ‘टचलाइन’ बाट खेलाडीलाई निर्देशन दिइरहेका थिए । त्यसैले उनी खेलाडी र प्रशिक्षक (व्यवस्थापक) को रूपमा विश्वकप जित्ने तेस्रो व्यक्ति बने ।
‘यो मेरोबारे होइन,’ क्रोएसियाविरुद्ध ४–२ को जित रच्दै विश्वविजेता प्रशिक्षक बनेका ४९ वर्षीय डेसच्याम्पले भने, ‘यो (उपाधि) ती खेलाडीको हो, जसले खेल जिते । यो सुन्दर र बलियो पक्ष हो । मैदानमा उत्कृष्ट खेलाडी थिए । त्यसले मेरो पनि व्यक्तिगत उपलब्धि बन्यो । ठूलो खुसीको कुरा हो ।’ खेलाडी र प्रशिक्षक भएर विश्वविजेता हुने उनी ब्राजिलका मारियो जगालो र जर्मनीका फ्रेन्ज बेकेनबाउरपछि पहिलो हुन् ।
‘फ्रान्स च्याम्पियन भयो । युवा टिम छ । १९ वर्षका पनि च्याम्पियन भएका छन् । यसमा गर्व गर्छु,’ पत्रकार सम्मेलनमा डेसच्याम्पले भनेका थिए, ‘हिम्मत हार्नुहुन्न भनेर खेलाडीलाई दोहोर्‍याएर भनिरहे । टेक्निकमात्र पर्याप्त भएन, हामी मानसिक र मनोवैज्ञानिक क्षमताले च्याम्पियन भएको हो । युवा टिमले यसलाई कायम राख्नुपर्छ ।’
फ्रान्सको यो सफलतालाई भविष्यमा कसरी सम्झिने ? ‘हामी च्याम्पियन भयौं । विश्वविजेता भयौं । अबको चार वर्ष फ्रान्स च्याम्पियन रहनेछ । यसैका लागि हामीलाई सम्झिने हो,’ उनले भने, ‘मुख्यत: यी २३ खेलाडीलाई सधैंका लागि एउटा सम्बन्धमा जोडिदिएको छ । विश्वकप उपाधि जित्यो तर यसले व्यावसायिक जीवन भने परिवर्तन गर्ने छैन ।’
अन्तिम १६ मा अर्जेन्टिनाविरुद्ध दुई गोल गर्दै अर्को पेनाल्टीको अवसर पनि बनाएका केलियन एमबाप्पेको प्रशंसा गर्दै भने, ‘उनी १९ वर्षमै विश्वविजेता भए । वास्तवमै उत्कृष्ट खेलाडी हुन् । र, उनी फेरि च्याम्पियन हुनसक्छन् ।’ कहिलेकाहीं व्यक्तिगत रूपमा खेलाडी हावी भए पनि सबै खेलाडीको प्रदर्शनमा प्रतियोगितामा सफलता हात पारेको पनि उनले बताए ।
फ्रान्सेली टिममा प्राय: सधैं उत्कृष्ट खेलाडीहरू हुने गर्छ । तर, ती खेलाडीबीच बेलाबेला समस्या बाहिर आइरहेको हुन्छ । आठ वर्षअघिको विश्वकपमा प्रशिक्षकसँग झगडा परेपछि एक खेलाडीलाई प्रतियोगिताकै क्रममा घर फर्काइएको थियो । यसपालि भने फ्रान्सेली टिमको त्यस्तो समस्या बाहिर आएन ।
‘यो सामूहिक प्रदर्शनले भएको हो,’ उनले भने, ‘हरेक व्यक्ति स्वतन्त्र थिए । व्यवस्थापनका लागि प्रशिक्षक स्वतन्त्र थियो । सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा २३ खेलाडी कसरी छनोट गर्ने भन्ने हो । त्यसपछि सकेसम्म छिटो टिमको रूपमा विकास गर्नुपर्छ । सन्तुलित बनाउनुपर्छ । म २३ खेलाडीले घेरिएको छु । हामी ५५ दिन सँगै छौं । यसमा एकता छ । मैले त्यस्तो छलफल र र समस्या सुनेको छैन । धेरै खेलाडी युवा छन् । त्यसैले कहिलेकाहीं कडा प्रस्तुत भएको छु, धेरै कडा । सबैले ध्यान दिएर सुनेका थिए । सबैले मिहिनेत गरेका थिए ।’
समूह चरणको खेल गाह्रो भएको पनि डेसच्याम्पले बताए । उनले विशषेगरी पेरुविरुद्ध १–० को जितबारे भने, ‘दक्षिण अमेरिकी टिमविरुद्ध धेरै नै गाह्रो भएको थियो । महत्त्वपूर्ण नभएकाले केहीलाई आराम दिने निर्णय लिइएको खेलमा डेनमार्कविरुद्ध पनि राम्रो गरेनौं । डेनमार्क साँच्चिकै जित्न चाहेको थियो । तर ७ अंक बनाएर समूहमा पहिलो भएर नकआउटलाई छनोट भयौं । उच्चस्तरको प्रतिस्पर्धा भएको मेरो विश्वास छ ।’
फ्रान्सले लियोनल मेसीको अर्जेन्टिनालाई अन्तिम १६ मा ४–३ ले हराएको थियो । ‘दोस्रो चरण पूर्ण रूपमा फरक भयो । विश्व फुटबलकै महानतम देश अर्जेन्टिना र मेसीको चुनौती पार गर्नु सामान्य थिएन । त्यो पूर्ण रूपमा मनोवैज्ञानिक सफलता थियो,’ त्यसपछि उरुग्वेविरुद्ध क्वाटरफाइनल खेल्न ५ दिन समय पायौं, नत्र जे पनि हुनसक्थ्यो । हामी सफलताको भोको भएको उरुग्वेसँगको खेलमा देखायौं । हामीले गर्नुपर्ने सबै कुरा गर्‍यौं ।’ १२ वर्षअघि फाइनलमा चुकेको फ्रान्सले यसपालि अन्तिम आठमा उरुग्वेलाई २–० ले सेमिफाइनलमा बेल्जियमलाई १–० ले हराएको थियो ।
लुजनिकी रंगशालामा भएको फाइनलमा फ्रान्सले मारियो मान्जुकिचको आत्मघाती गोलबाट अग्रता लिएको थियो । इभान पेरिसचले बराबरी गरेका थिए तर भिडियो असिस्टेन्ट रेफ्रीको सहयोगमा पाएको पेनाल्टीमा एन्टोइन ग्रिजमनले फ्रान्सलाई फेरि पहिलो हाफमै अगाडि बढाए । दोस्रो हाफमा पाउल पोग्बा र केलियन एमबाप्पेले गोल गरेपछि फ्रान्सको उपाधि पक्का भएको थियो । कप्तान ह्युगो लोरिसको गल्तीमा मान्जुकिचले क्रोएसियाका लागि दोस्रो गोल पनि गरेका थिए ।
फाइनलमा राम्रो खेल प्रदर्शन गर्दै लुका मोड्रिचको टिमले दर्शकको मन जितेको थियो तर उपाधि भने फ्रान्सले कब्जा गर्‍यो । यसबारे डेसच्याम्पले भने, ‘फाइनलमा ४ गोल गऱ्यौं । तर प्रतिभा मात्रै सफलताका लागि पर्याप्त हुँदैन । प्रतिभा क्रोएसियासँग थियो । यसमा मनोवैज्ञानिक पक्ष ठूलो रह्यो । क्रोएसिया कागजमा मात्र सानो टिम हो ।’ यसपालि साना टिमले राम्रो गरेको पनि उनले सुनाए ।
पूर्वी युरोपमा पहिलोपल्ट आयोजित विश्वकपमा युरोपेली टिम हाबी भए । सेमिफाइनलका चारै टिम युरोपका थिए । फ्रान्सले घरेलु भूमिमा दुई वर्षअघिको युरोपियन च्याम्पियनसिपको फाइनल पनि खेलेको थियो । त्यसमा फ्रान्स क्रिस्टियानो रोनाल्डोको टिम पोर्चुगलसँग हारेको थियो । ‘दुई वर्षअघि युरोमा पीडा बेहोरेका थियौं । त्यसमा कम महत्त्वका खेललाई पनि ध्यान दिएका थियौं । युरोमा आरामसाथ खेल्यौं । तर विश्वकप धेरै गाह्रो छ,’ सन् २०१२ यता फ्रान्सेली टिम सम्हालिरहेका डेसच्याम्पले भने ।
डेसच्याम्पको टिम विश्वकप २०१४ को क्वाटरफाइनलमा जर्मनीसग १–० ले हारेको थियो । त्यतिबेला पाउल पोग्बा प्रतियोगितामा सर्वोत्कष्ट युवा खेलाडी चुनिएका थिए भने यसपालि यो अवार्ड एमबाप्पेले हात पारे । यिनै एमवाप्पे र ग्रिजमनले ४–४ गोल गर्दै फ्रान्सको उपाधि यात्रा सहज बनाए ।
लन्डन — अन्त्यमा नोभाक जोकोभिचले चौथोपल्ट विम्बल्डन टेनिसको पुरुष एकल उपाधि जित्न धेरै मिहिनेत गर्नुपरेन । तर यहाँसम्म पुग्ने यिनै जोकोभिचले लामो संघर्ष भने गरेका छन् । सेन्टर कोर्टमा केभिन एन्डरसनमाथि ३१ वर्षे जोकोभिचले सोझो तीन सेटमा खेल जिते । यो उनले जितेको चौथो विम्बल्डन उपाधि त भयो नै ।
समग्रमा उनले जितेको १३ औं ग्रान्ड स्लाम उपाधि रह्यो । यी सर्बियाली खेलाडी अब ग्रान्ड स्लाम उपाधि जितेको संख्याका आधारमा अमेरिकी पिट साम्प्रासको ठीक पछाडि पुगेका छन् ।
समकालीन खेलाडीमध्ये उनको अगाडि राफेल नडाल र रोजर फेडेररले मात्र बढी ग्रान्ड स्लाम उपाधि जितेका छन् । नडालले १७ र फेडेररले २० ग्रान्ड स्लाम जितेको उपलब्धि हात पारेका छन् । चोटका कारण दुई वर्ष सक्रिय खेलबाट टाढा रहेपछि अनि केही व्यक्तिगत समस्या समाधान गरेपछि जोकोभिचले पेस गर्ने चुनौती फेरि एकपल्ट जीवन्त भएको छ । अब उनले नडाल र फेडेररसँगै आफूलाई विश्वकै एक उत्कृष्ट टेनिस खेलाडीका रूपमा दाबी प्रस्तुत गर्नसक्छ ।
जर्मनीका बोरिस बेकर कुनै समय जोकोभिचका प्रशिक्षक थिए । उनले सन् २०१४–०१६ बीच उनलाई प्रशिक्षण थिए र यसक्रममा जोकोभिचले ६ ग्रान्ड स्लाम उपाधि जिते । उनी जोकोभिचबारे भन्छन्, ‘उनी कोमल हृदय भएका खेलाडी हुन् । उनको सफलताको आधार परिवार हो । उनी आफ्नी श्रीमती जेलेनासँग १० वर्षको वैवाहिक जीवन बिताइरहेका छन् । यसक्रममा दुवैले उचारचढाव देखे ।
के जोकोभिचलाई नडाल र फेडेरर बराबरीकै खेलाडी मान्न सकिन्छ त ? यसमा मेरो उत्तर हो, सकिन्न । हामी फेडेरर र नडाललाई माया गर्छौं तर जोकोभिचलाई भने सम्मान गर्छौं । यो नै उनलाई लिएर समस्या हो । त्यसैले जोकोभिचले आफ्ना दुई समकालीन खेलाडीको बराबरी गर्न धेरै मिहिनेत गरेका छन् । उनले त्यस्तो समय टेनिस खेलिरहेका छन्, जुन समयमा यी दुई महान खेलाडी पनि खेले । आउने केही वर्षमा जोकोभिचले थप केही ग्रान्ड स्लाम उपाधि जित्न सक्छन् । उनको खेलले यस्तै भनिरहेको छ ।’
चारपल्ट विम्बल्डन सेमिफाइनल खेलेका टिम हेनम्यानको पनि जोकोभिचलाई लिएर आफ्नै विश्लेषण छ । उनले भनेका छन्, ‘जोकोभिचका लागि पछिल्ला दुई वर्ष निकै कठिनाइपूर्ण रहे । एक समयका नम्बर एक खेलाडी २१ औं वरीयतासम्म पुगे । ग्रान्ड स्लाम उपाधि जित्नु र अरू प्रतियोगितामा सफलता हात पार्नुमा धेरै फरक छ । मलाई लाग्छ, जोकोभिचले अझै केही वर्ष राम्रा खेल्न सक्छन् । अहिले विम्बल्डन जितेर उनले सिद्ध गरेका छन्, उनीसँग अझै चुनौती पेस गर्ने क्षमता बाँकी छ ।’
ठीक यहींनिर एक अर्को प्रश्न पनि अगाडि आउँछ । ग्रान्ड स्लाम जित्न सक्ने युवा खेलाडी कहाँ हराए त ? सन् १९९० यता जन्मेका खेलाडीले पुरुषतर्फ ग्रान्ड स्लाम जितेको समाचारका लागि गरिँदै आएको प्रतीक्षा लामो हुन थालेको छ । नडाल ३१ वर्षका भए या २१ वर्षका । फेडेरर त झन ३६ वर्षका भए । सायद नयाँ पुस्ताका खेलाडीले पुरानो पुस्तालाई चुनौती दिनै नसक्ने हो त ? यसको एउटा उत्तर के हुनसक्छ भने जोकोभिचसँगै नडाल र फेडेररमा ग्रान्ड स्लाम उपाधिको जुन भोक छ, त्यो नयाँ खेलाडीमा छैन कि ?–बीबीसी
प्रदेश १ का मुख्यमन्त्री शेरधन राई दुखेको गर्धन इलाज गर्न बैंकक गएका के थिए, केही दिनमै न्युयोर्क पुगेको खबर आयो । सँगै आयो–उनको अस्वाभाविक अमेरिकी...
संघ र प्रदेशबीच अधिकारको विवादबारे चर्चा–परिचर्चा सुरु भएको छ । सार्वजनिक सञ्चार माध्यम र प्रदेश तथा संघीय सरकारका मन्त्रीहरूको सार्वजनिक अभिव्यक्तिमा समेत यो विषयले प्राथमिकता पाउन...
संघीय संसदबाट मातृभाषा शिक्षाको पक्षमा विधेयक पारित भएको छ । अनिवार्य तथा निशुल्क शिक्षाको सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको विधेयकको दफा २५ मा विद्यालयले प्रदान गर्ने शिक्षणको...
केटाकेटीलाई अनुशासित बनाउन पिट्ने प्रवृत्ति घट्दो छ । तर कराउने ? प्राय: सबैले आफ्ना बच्चालाई कहिलेकाहीं कराएर गाली गर्छन् । यसले कुनै काम गर्दैन भन्ने थाहा पाउँदा–पाउँदै पनि...
गतवर्ष सिरहाबाट बिहानै एक साथीको फोन आयो । उनी निकै हतासिएकी थिइन् । कसैले उनकी छोरीको फोटो तोडमोड गरेर सामाजिक सञ्जालमा राखिदिएछ । पुरानो रिस साध्न कसैले उनकी...
पञ्चायतकालको आखिरीतिर रानी ऐश्वर्य समाजसेवाका नाममा गैरसरकारी संस्थाहरूको संरक्षकत्व गर्दै थिइन् । गैससहरूको समन्वय गर्ने समाज कल्याण परिषद्को नेतृत्व गर्थिन् । परिषद्को लैनचौरस्थित मुख्यालय निर्माण गर्न दाताहरूसँग...
लेनिनले रूसका विख्यात लेखक लियो टल्सटायलाई कति पढे थाहा छैन तर अहिले नेपालमा राज्य सञ्चालनको जिम्मेवारीमा रहेका धेरै वामपन्थी नेताहरूले टल्सटायलाई भन्दा लेनिन र सोभियत समाजवादलाई...
कात्तिक ८ गते राति सिकागो (अमेरिका) मा सुत्नै लाग्दा मेरो मोबाइल फोन बज्यो । विराटनगरमा जाग्राम बसेकी मेरी श्रीमती डाँको छाडेर रुन थालिन् । किन रोएको भनेर...
आज कोही निरीह छ भने त्यो हो प्रहरी । प्रहरी चौतर्फी प्रहारको सिकार हुनुपरेको छ । अपराधीलाई कठघरामा उभ्याउने प्रहरी आफैं कठघरामा शिर निहुराएर उभिएको छ । १३...
युवा पुस्ता राजनीति मन पराउँदैन । राजनीतिको कुरा आउँदा उनीहरू नाक खुम्च्याउँदै भन्छन्, ‘यो फोहोरी खेल हो, स्वार्थी व्यापार हो । लुटतन्त्र, बेथिति अनि पथभ्रष्ट र भ्रष्टाचारको...
यो वेबसाइट कान्तिपुर राष्ट्रिय दैनिकको आधिकारिक न्युज पोर्टल हो । नेपाली भाषाको यो पोर्टलले समाचार, विचार, मनोरञ्जन, खेल, विश्व, सूचना प्रविधि, भिडियो तथा जीवनका विभिन्न आयामका समाचार र विश्लेषणलाई समेट्छ। पूरा पढ्नुहोस् »