गोबिन्द पोख्रेल, नयाँ दिल्ली । नेपालीहरु वैदेशीक रोजगारीका लागि विभिन्न मुलुकहरुमा भन्दा बाक्लो संख्यामा भारत आउने क्रम बृहद रुपमा देखा पर्छ । सामान्य बाटा खर्ची भए आउन सकिने । गाउको एकजना साथी भए आउन सकिने । त्यहि साथीको चिनजानले सजिलै काम पनि पाईने ।
भारत सजिलो र सस्तो माध्यम भएका कारण पनि सदियौ देखि नेपालीहरु भारतका विभिन्न शहरहरुमा आएर आ–आफ्नो जिविकोपार्जनमा लागेका थिए, छन् र लाग्नेछन् । विदेशका लागि जस्तो भिसा लगाउनु पनि नपर्ने । विदेश जादाँ जस्तो महंगो जहाज चढ्नु पनि नपर्ने । भाषा विज्ञ बन्नका लागि खर्चै भरेर अंग्रेजी सिक्न पनि नपर्ने । यिनै विभिद कारणहरु पनि होलान, नेपालीहरु असंख्य रुपमा विदेश भन्दा भारततिर आउने क्रम बढि भन्दा बढि नै रहेको देखियो । कन्या कुमारी देखि कश्मिर सम्म–अरुणाञ्चल देखि आन्ध्र प्रदेश सम्म सबै ठाउँमा नेपाली – नेपाली मात्र भेटिन्छन् ।
कम्पनीको जागिर खानेदेखि सामान्य घर र होटलहरु तथा चौकिदारी गर्नेहरु सम्म नेपाली–नेपाली मात्र भेटिन्छन् । हरेक कुराहरुमा आ–आफ्नो खुबीले परिपूर्ण ब्यक्तित्वहरु पनि गरिबीका कारण यहाँ रहदै आएका छन् । चाहे भारतीय आर्मीमा होस या पुलिस प्रशासनमा होस, हरेक क्षेत्रमा नेपालीहरुको आ–आफ्नै बाहुल्यता रहेको पाईन्छ । तर तिनीहरुमा भएको ट्यालेन्ट(खुबी) भने कला र संस्कृतिमा पोखेर प्रस्तुत गर्दा थाह हुन्छ । सानो सानो कार्यक्रम अर्थात केवल पारिवारीक एवं एउटा सिमित परिधीमा मात्र यसरी खुबीहरुका प्रस्तुति लामो समय सम्म विधमान भएको देखिन्छ । तर आजको सन्दर्भको कुरा गर्ने हो भने, यो खुबी प्रदर्शन र प्रस्तुति पुरै नेपाली समुदायभित्र गर्ने मौका पाएकाछन्, खुबिदार ब्यक्तित्वहरुले ।
कारण र श्रेय भने भारत प्रवासमा रहेका नितान्त सामाजिक संगठनहरुको योगदान र भुमिकाले नै हो । विगत लामो समय सम्म प्रवासीहरुमा आफ्नो भाषा आफ्नो भेष प्राण भन्दा प्यारो छ भन्ने मौलिकताको पहिचान पनी हो यो, भन्न मन लाग्यो, यहाँनेर । आफ्नो भाषा र संस्कृतिलाई जोगाउन मात्र हैन, बचाउन मात्र हैन, त्यसको सहि सदुपयोग र सम्बर्धन गर्न, नेपाली भाषीहरुलाई जागरुक गराउन र भाषा संस्कृतिप्रति चेतना अभिवृद्धि गर्न प्रवासी नेपालीका सामाजिक संघ संस्थाहरुले खेलेको महत्वपूर्ण योगदानको कदर गर्नैपर्छ । यहाँ दौरा, सुरुवाल र टोपी लगाएर नृत्य गर्नेहरु मात्र हैन वल्कि नेपालकै राष्ट्रिय ख्यातिप्राप्त कलाकारहरुको आगमनमा समेत प्रस्तुतिहरु पस्किएका स्मरणीय क्षणहरु पनि प्रवासी नेपाली संघ संस्थाहरुको योगदानकै कारण सम्भव भएको हो ।
हो हुन त ती बालक–बालिकाहरु जसले नेपाली बोल्न पनि जान्दैनन् तर नेपाली गीतहरुमा झुमि–झुमि नाच्छन् । आखिर तिनै अग्रजहरु जसले यो क्षेत्रप्रति आफुलाई समर्पित गरे, बाल बालिकालाई नृत्य प्रस्तुतिका लागि प्रोत्साहित गरे, उनीहरुको योगदानको पनि कदर गर्नैपर्छ को अर्थ उनीहरुले नै समाज बनाउन प्रेरणा प्रदान गरे र त, यी अहिलेका सामाजीक संघ संस्थाहरु मैलाएका हुन नि भनेर बुझ्न जरुरी छ, भन्न मन लाग्यो । –सप्पैलाई चेतना होस् । लेखक ः नेपाल पत्रकार महासंघ, भारत शाखाका सचिव/प्रवक्ता हुन । - न्यूजअभियान