विराटनगर — मोरङस्थित पथरी–शनिश्चरेका ३३ वर्षीय दुर्गा श्रेष्ठ विराटनगरदेखि काठमाडौंसम्म हतपत्ती हवाईजहाजमा यात्रा गर्दैनन् । अपर्झटमा जानै परे नेपाल वायु सेवा निगमको सस्तो दरकै टिकट रोज्छन् ।
नेपाल वायुसेवा निगमको विमानबाट विराटनगर विमानस्थलमा ओर्लेर गन्तव्यतर्फ लाग्दै काठमाडौंबाट आएका यात्रु । तस्बिर : जितेन्द्र साह । कान्तिपुर
अन्य निजी क्षेत्रका विमान सेवाभन्दा प्रतिटिकटमा कम्तीमा हजार रुपैयाँसम्म फरक पर्ने गरेको उनले बताए । ‘तत्कालै ओहोरदोहोर गर्नुपर्दा निगमको विमानले धेरै राहत भएको छ,’ श्रेष्ठले भने ।
निगमको हवाईजहाज थन्किएको बेला त निजी क्षेत्रका लाई दोब्बर भाडा तिरेर उड्नुपर्ने स्थिति रहेको उनले बताए । ‘न त भाडादरको कुनै वैज्ञानिक आधार छ, न त राज्यले अनुगमन नै गरेको छ,’ उनले भने साथै निगमले दिनमा एक पटक मात्र त्यो पनि बिहानीपख विराटनगर–काठमाडौं उडान गर्नुप्रति उनको असन्तुष्टि छ ।
‘एउटा मात्र हवाईजहाज उड्दा टिकट पाउनै कठिन हुन्छ, पाइहाले पनि ९ बजेअगावै उड्ने हुनाले बिहानै विमानस्थलसम्म पुग्ने हतारो हुन्छ,’ श्रेष्ठले भने । झापा गौरादह नगरपालिका ३ की गृहिणी ५६ सुमित्रा विष्टले निगमको टिकट नपाउँदा त बसबाटै ओहोरदोहोर गरेको बताइन् ।
लामो समयदेखि विराटनगरबाट पहाडी क्षेत्रमा निगमको जहाज नउडेकाले यात्रु मर्कामा परिरहेको विष्टले थपिन् । ‘आकस्मिक काम वा विपत् परेका बेला तत्कालै यहाँबाट पहाड जान र उताका यता आउन सक्दैनन्,’ उनले भनिन्, ‘सरकारले चाँडै पहाडतिर पनि जहाज उडाउनुपर्‍यो, निजीवालाले उडाए पनि सर्वसाधारणले भाडै तिर्न सक्दैनन् ।’
विराटनगरस्थित जागृति ट्राभल्स एन्ड टुर्स प्रालिका प्रबन्ध निर्देशक गणेशविक्रम गोलेले निगमले विराटनगर–काठमाडौं दैनिक एक मात्र उडान गर्दा सेवाग्राही मर्कामा परिरहेको बताए । योसँगै हाल विराटनगरबाट पहाडी भेकका लागि निगमले उडान नगरिरहेकाले मानवीय एवं पर्यटकीय रूपले पनि ठूलो नोक्सानी भइरहेको उनले बताए ।
‘निगमले चाँडै पहाडी भेकमा पहिला झैं सातामा दुई/तीन उडान गर्ने जानकारी पाउँदा खुसी लागेको छ,’ ३६ वर्षीय गोलेले भने, ‘पहाडी भेकको पर्यटनलाई बढावा मिल्छ, साथै यो आपतविपदमा सहयोगी पनि बन्छ ।’ हुन त निगमको भन्दा निजी क्षेत्रको विमानको टिकट बेच्दा ट्राभल्स एव टुर्स व्यवसायीलाई बढी फाइदा हुन्छ तर उनले भने, ‘यो सत्य हो तर थोरै टिकट बेचेर धेरै नाफा कमाउनुभन्दा धेरै टिकट बेचेर धेरै कमाउँदा व्यापार लामोसम्म चल्छ ।’ टिकट सस्तिएर धेरैभन्दा धेरैले सहज यात्रा गरून् भन्ने चाहना रहेको गोलेले बताए ।
विमान र चालक अभावमा विराटनगर–काठमाडौं दैनिक एक मात्र उडान हुने गरेको निगमको विराटनगरस्थित कार्यालयका वाणिज्य विभागका क्षेत्रीय प्रबन्धक नारायण पुरीले प्रस्टयाए । ‘काठमाडौंबाट आएको विमान नै पुन: यात्रु बोकेर फर्कन्छ,’ उनले भने, ‘विमानसँगै चालक पनि कम छन् ।’ एक जानकारका अनुसार निगमले करोडौं रुपैयाँ खर्चेर तालिम दिई तयार पारेको चालक अनुभवी भएपछि बढी तलब र सुविधाका लागि निजीतिर लम्किनु यसको कारण हो ।
निगमको बिहानको यो एक मात्र उडानपछि यात्रुले निजी विमान सेवाकै भर पर्नुपर्छ । प्राविधिक कारणले एक महिनायता विराटनगरदेखि पहाडी भेकको हवाई सेवा त ठप्पै भएको उनले बताए । यसअघि यहाँबाट भोजपुर र खोटाङको खानीडाँडासम्म उडान जारी थियो ।
प्रदेश १ को मुख्यमन्त्रीको कार्यालयले समेत निगमसँग पहाडी भेकमा सेवा सुचारु गर्नुका साथै उडान संख्या बढाउन आग्रह गरेको छ । उक्त कार्यालयले विराटनगरलाई आधार बनाएर ताप्लेजुङ, संखुवासभाको तुम्लिङटार, भोजपुर, ओखलढुंगाको रुम्जाटार र खोटाङको लामिडाँडा एवं खानीडाँडासम्म नियमित उडान गर्न भनेको छ ।
काठमाडौँ — आफ्नो कठोर परिश्रम र लगनशीलताले छोटो समयमै सफलताको शिखर चुम्न सफल विश्वका धनाढ्य व्यापारीमध्ये ३४ वर्षीय झयाङ यिमिङ पनि एक हुन् ।
चिनियाँ नागरिक यिनी अमेरिकी अखबार ‘फोब्र्स’ को अर्बपति सूचीमा एसियाकै सबैभन्दा कान्छो ‘सेल्फमेड’ धनाढ्यका रूपमा आफ्नो उपस्थिति दर्ज गराइसकेका छन् । सन् २०१३ मा उक्त अखबारको ३० वर्षमुनिका धनाढ्यको सूचीमा यिनी पहिलो पटक परेका थिए । हाल यिनले ‘४० अन्डर ४०’ सूचीमा धेरैलाई उछिनेका छन् ।
चीनको बेइजिङमा मुख्यालय रहेको समाचार र सूचना सामग्री उत्पादन गर्ने कम्पनी ‘बाइटडान्स’ का संस्थापक तथा टाउटिआओ (जिनरी टाउटिआओ) का प्रमुख हुन् । यिनको यो कम्पनीले फिचर सामग्री र प्रयोगकर्ता तथा तिनीहरूको अन्तक्र्रियालाई एलगोरिथ्म मोडेलको उपयोग गरी सम्प्रेषण गर्ने गर्छ ।
कम्पनी चीनकै सबैभन्दा ठूलो मोबाइल प्लेटफार्म बनिसकेको छ, जसका दैनिक सक्रिय प्रयोगकर्ताको संख्या १२ करोड (सेप्टेम्बर २०१७ मा) रहेको थियो । झयाङले नान्काई विश्वविद्यालयबाट करिब ११ वर्षअघि सफ्टवेयर इन्जिनियरिङमा स्नातक गरेका हुन् । केही वर्ष विभिन्न कम्पनीमा काम गर्दै आफ्नो सीप र दक्षतालाई तिखार्दै यिनी अघि बढेका हुन् ।
हाल तिनै झयाङ चर्चित युवा उद्यमी बनेका छन् । ‘फोब्र्स’ को यो वर्षको अर्बपतिहरूको सूचीमा यिनी ५५० औं र चीनका ६० औं धनाढ्यमा दरिएका छन् । बेइजिङमा बसोबास गर्ने यिनको सम्पत्तिको स्रोत भने आफैंले सञ्चालन गरेको सफ्टवेयर कम्पनी हो । यिनको कुल सम्पत्ति ४ अर्ब अमेरिकी डलर रहेको छ ।
चीनकै सबैभन्दा ठूलो र तीव्र गतिमा विकास गरिरहेको कम्पनी ‘बाइटडान्स’ यिनले सन् २०१२ मा स्थापना गरेका हुन् । यिनको कम्पनीका ‘कोर प्रडक्टहरू’ मा जिनरी टाउटिओ अर्थात ‘आजको हेडलाइन्स’ चर्चित छ ।
यसले आफ्ना प्रयोगकर्ताका लागि आवश्यक सामग्री (कन्टेन्ट) अनुकूलन गर्न कृत्रिम बृद्धि (आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स) अर्थात ‘एआई’ को प्रयोग गर्छ । यसले पनि कम्पनीको लोकप्रियता बढेको हो । त्यस्तै, कम्पनीको अर्को प्रडक्टमा ‘टिक टोक’ या डाउयिन (चिनियाँ भाषामा) ले साना भिडियो क्लिप्सहरू बनाउन प्रयोगकर्तालाई अनुमति दिन्छ ।
यसले नृत्यदेखि हास्यव्यंग्यसम्मका साना चलचित्र निर्माण गरी आफ्ना साथीहरूलाई सेयर गर्नसमेत प्रयोगकर्ताका लागि सहयोगीको भूमिका निर्वाह गर्छ । कम्पनीका अन्य विश्वव्यापी उत्पादनहरूमा ‘टपबज्ज’ र ‘बज्जभिडियो’ पनि हुन् । हाल झयाङका ‘बाइटडान्स’ का उत्पादनहरू चीनमा मात्रै हैन, जापान, दक्षिणपूर्वी एसियाली मुलुकहरू, उत्तर अमेरिका र युरोपसहित ४० भन्दा बढी मुलुकमा उपलब्ध छ ।
आफ्नै बलबुतामा सफल भएकाले यिनी चीनसहित विश्वका विभिन्न मुलुकका युवाका लागि ‘रोल मोडल’ को भूमिकामा छन् । झयाङले युवाहरूलाई लक्षित गर्दै भनेका छन्, ‘उत्कृष्ट युवामा जिज्ञासा, अनिश्चितताबारे आशावादी, मध्यस्थता, विनम्रता र महत्त्वपूर्ण विकल्पको छनोटलगायत पाँच गुण हुनैपर्छ ।’ यी पाँच गुण भएका युवा मात्रै आजको विश्वमा सफल हुन सक्ने यिनको बुझाइ छ ।
‘मैले स्नातक गरेको १० वर्षयता सम्भवत: दुई हजार युवालाई अन्तर्वार्ता दिइसकेको छु,’ झयाङले सञ्चार माध्यमलाई भनेका छन्, ‘मैले आफ्नो कामलाई अरूभन्दा फरक रूपमा गरिनँ । जब म आफ्नो काम पूरा गरिसक्थें, म आफ्ना सहकर्मीहरूलाई तिनीहरूको काम पूरा गर्न सहयोग गर्थें ।’
यिनी आफ्नो काम भ्याइकेपछि कार्यालयका अन्य कर्मचारीलाई आफूले गर्न सक्ने काममा सघाउने गर्थे । त्यस क्रममा यिनले अधिकांश कोड बेस हेर्ने अवसर पाए । ‘मसँग समय शेष रहेका बेला आफ्नो अनुभव नयाँ कर्मचारीलाई साट्ने गर्थें, तिनीहरूलाई कोडहरूबारे सिकाउँथें, यसले मलाई अगाडि बढ्न सहयोग पुगेकै थियो, अन्य सहकर्मीलाई पनि सजिलो हुने गथ्र्यो,’ झयाङले एउटा भाषणका क्रममा भनेका छन्, ‘मैले काम सुरु गरेको पहिलो दुई वर्ष हरेक दिन मध्यराति अर्थात एक बजेको हराहारीमा घर पुग्ने गर्थें । त्यहाँ पनि म काम गरेकै हुन्थें। तर त्यो चाहिँ आफ्नो व्यक्तिगत हितका लागि हुन्थ्यो, कम्पनीका लागि थिएन ।’
झयाङ आफ्नो कामप्रति निकै प्रतिबद्ध रहने गर्छन् । जिम्मेवारी पनि गजबले निर्वाह गर्छन् । त्यसैले स्नातकको पढाइ सकेर एउटा कम्पनीमा सेवा सुरु गरेको केही दिनभित्रै पदोन्नतिमा पर्न सफल भएका थिए ।
आफ्नो अनुभवलाई तिखार्दै अघि बढ्दै गए । यिनी पहिले एउटा सानो समूह र विभागका प्रमुख बनाइए । पछि यिनले ठूलो विभागका प्रमुख भई काम गरे । ‘मेरो काम र परिश्रमलाई हेरेर कम्पनीले मेरो पदोन्नति गरिदियो तर मैले आफ्नो जिम्मेवारीअनुसार कामलाई कुनै एउटा सीमाभित्र बाँध्न कहिले चाहिनँ ।
त्यसताका मैले प्रविधिका लागि जिम्मेवारी पाएको थिएँ तर जब कम्पनीका उत्पादनबारे बजारमा समस्या आउँथ्यो, म त्यसका लागि योजना बनाउने र छलफलमा पनि सहभागी हुन्थें ।’ झयाङले आफ्नो पदीय हैसियतलाई प्रतिष्ठाको विषय कहिल्यै बनाएनन् । धेरै उनलाई ‘ठूलो हाकिम’ ले सबै काम गर्न नहुने सल्लाह पनि दिन्थे ।
त्यसको सधैं बेवास्ता गर्दै अघि बढ्ने उनको स्वभाव सुरुदेखि नै थियो । ‘मेरो पदले अनुमति नदिने तर कार्यालयको हितमा रहने काममा समेत सधैं म अघि बढ्थें । मैले जुन कुरा गरिरहेको थिएँ, धेरैले मलाई यो मैले गर्नुहुन्न भन्ने मान्यता राख्थे,’ उनले आफ्नो अनुभवको बेलिविस्तार गर्दै भनेका छन्, ‘तर म भन्छु, तपाईंको जिम्मेवारीअन्तर्गत या कार्यालयको मातहतमा पर्ने सबै काम तपाईंले गर्न अग्रसर हुन सक्नुपर्छ । यसले तपाईंको अनुभव मात्रै बढाउँदैन, थप काम गर्न पनि उत्प्रेरित गर्न सक्छ ।’
झयाङ इन्जिनियरिङ पढेका थिए, पेसाले इन्जिनियर थिए तर कम्पनीको उत्पादन कार्यमा समेत यिनी सहभागी हुने गर्थे । यसले उनको अनुभवलाई फराकिलो त बनायो नै, उनलाई अन्य काममा रूपान्तरण गर्नसमेत सहयोग पुग्यो ।
‘मैले त्यही अनुभवका कारण आफूलाई व्यापारमा रूपान्तरण गर्न सकें,’ उनले भनेका छन्, ‘व्यापार क्षेत्रमा मेरो सहभागिताले मलाई आफ्नो वर्तमान कामका लागि तयार पार्न सहयोग गर्‍यो । मलाई सम्झना छ, २००७ को अन्त्यमा म बिक्री निर्देशकका रूपमा ग्राहकसँग भेटघाट गर्न गएको थिएँ, त्यस क्रममा मैले बिक्रीबारे राम्ररी बुझ्ने मौका पाएँ । जब मैले टाउटिआओ खोलें र कर्मचारीहरूको भर्ना गर्न थालें, तब मलाई त्यो अनुभवले सहयोग गर्‍यो । यी सबै कुरा मैले स्नातक गरेपछिका मेरा विशेषता हुन् ।’ झयाङ सबै युवा पिंढीलाई उत्सुक रहन आग्रह गर्छन् । ‘उत्सुक रहनुस्, नयाँ विषय, नयाँ ज्ञान र नयाँ सीप सिक्न सक्षम हुनुहोस्,’ उनले भनेका छन् । उनले आफ्ना पूर्वसहपाठीको उदाहरण दिँदै एउटा अन्तर्वार्तामा भनेका छन्, ‘मेरा एक जना मित्रको सैद्धान्तिक ज्ञानमा राम्रो पकड थियो, सबै काम समयमै सकेर घर फर्कन्थे ।
तिनले एउटा कम्पनीमा एक वर्षभन्दा बढी समय काम गरे तर उनले नयाँ प्रविधि र उपकरणबारे कुनै जानकारी हासिल गरेनन । त्यसैले तिनी सधैं अरूमा निर्भर रहन्थे । मैले भने त्यसो गरिनँ, आफ्नो वरपरका सबै गतिविधि जान्ने र बुझ्ने प्रयास सधैं गरेँ ।’
अनिश्चितताबारेमा सधैं आशावादी रहनुपर्ने यिनको तर्क छ । यसले मानिसलाई आफ्नो प्रयासलाई जारी राख्न सहयोग पुग्ने गर्छ । यिनले कसैले आफूलाई औसत व्यक्तिका रूपमा सीमित राख्न नहुने सुझाव दिएका छन् । यसलाई थप प्रस्ट्याउन यिनले आफ्नै साथीहरूको उदाहरण दिँदै भनेका छन्, ‘मेरा अधिकांश मित्र बैंकमा जागिरे भए, तिनीहरू बेइजिङमा जति सक्दो छिटो आफ्नो दुई बेडरुमसहितको घर चाहन्थे, बैंकले त्यो उपलब्ध गराइदियो तर त्यसले तिनीहरूलाई एउटै रुटिङ वर्कमा सीमित गरिदियो । तिनीहरूले आफ्नो नयाँ सीप र धारणालाई थप विकसित गर्न सकेनन् । तिनीहरूले औसत व्यक्तिका रूपमा बाँच्नुलाई आफ्नो जीवनको उपलब्धि ठाने, आज तिनीहरू जहाँको त्यहीं छन्, मेरो हैसियत तिनीहरूभन्दा निकै माथि पुगिसकेको छ ।’
हाम्रो जस्तो परम्परागत समाजमा बुद्धिवादीको आधारभूत कर्तव्य तथा अधिकारबारे स्पष्ट हुनुपर्ने अवस्था देख्छु । ‘बुद्धिजीवी’ र ‘बुद्धिवादी’ शब्दको अर्थ पृथकीकरणबाटै प्रारम्भ गर्न सकिन्छ ।
असार शुक्ल एकादशी अर्थात् हरिशयिनी एकादशीका दिन सुतेका विष्णु कात्तिक शुक्ल एकादशीका दिन जागा हुन्छन् भन्ने धार्मिक विश्वास छ । यसैका आधारमा यस दिनलाई हरिबोधिनी एकादशी...
नेपाल वायुसेवा निगम सधैँजसो समाचारमा छाउँछ । गतिलो कामले होइन । ६० वर्ष पुगे पनि परिपक्व हुन सकेको छैन । बजारमा एकाधिकार होउन्जेल सबैभन्दा बढी राजस्व तिर्ने...
पहिलो विश्वयुद्ध (१९१५–१९१८) अन्त्य भएको गत ११ नोभेम्बरमा सय वर्ष पुग्यो । त्यस दिन युद्धविरामको सम्झनामा पेरिस, लन्डन, पोल्यान्ड, अस्ट्रेलिया, न्युजिल्यान्डलगायत स्थानमा भव्य कार्यक्रम भए । विश्वयुद्धसित...
लगानीलाई आर्थिक वृद्धिको पूर्वसर्त हो । मुलुकले लिएको दीर्घकालीन विकासका लक्ष्य हासिल गर्न अहिले भइरहेको लगानी पर्याप्त छैन । सन २०३० सम्म मध्यम आय भएको मुलुकमा पुग्ने...
मेरा दुई छोरी छन् । ती दुवै छोरी जन्मिँदा म खुसी थिएँ । चिकित्सा विज्ञानको जमानामा आफ्ना शिशुको लिंग जन्मिएपछि मात्रै थाहा पाएकी हुँ । छोराछोरीमा भेदभावको सोच...
मानव अधिकारको पछिल्लो अवधारणा कमजोर पक्षको हित संवद्र्धन गर्नु र सीमान्तकृत समूहको हितमा विशेष ध्यान दिनु हो । सरकारी नोकरीमा आरक्षण व्यवस्था यसैको एउटा उदाहरण हो ।...
सरकारले सन् २०२० मा २० लाख पर्यटक नेपाल भित्र्याउने लक्ष्य लिएको छ । त्यसैअनुरूप प्रचारप्रसार, नयाँ पर्यटकीय गन्तव्य पहिचान र सूचीकृतजस्ता काम अगाडि बढाएको छ । यो...
यो वेबसाइट कान्तिपुर राष्ट्रिय दैनिकको आधिकारिक न्युज पोर्टल हो । नेपाली भाषाको यो पोर्टलले समाचार, विचार, मनोरञ्जन, खेल, विश्व, सूचना प्रविधि, भिडियो तथा जीवनका विभिन्न आयामका समाचार र विश्लेषणलाई समेट्छ। पूरा पढ्नुहोस् »