नेपालगन्ज — थारू भाषाको फिल्म ‘भुरभुरा रहर’ दसैंमा प्रदर्शन हुने तरखरमा छ । मूलधारको नेपाली फिल्ममा जत्तिकै लगानी रहेको भनिएको फिल्मको सुटिङमा अत्याधुनिक क्यामेरा र ड्रोनसमेत प्रयोग गरियो । मुख्य कलाकारहरू इन्द्र चौधरी र नायिका भीष्माकुमारी चौधरीले राम्रै पारिश्रमिक लिए ।
यी उदाहरणले पछिल्लो समय थारू फिल्म उद्योग उठ्दै गरेको संकेत गर्छन् । ‘भुरभुरा रहर’ का निर्माता हुन् रामलाल चौधरी । थारू फिल्ममा २० लाखभन्दा माथिको लगानी जोखिमयुक्त मानिन्छ । तर उनी भने लगानी उठ्नेमा ढुक्क छन् ।
‘पूर्वदेखि पश्चिमसम्मको तराई बेल्टमा थारू समुदायका लाखौँ दर्शक छन् । त्यसैले मेरो फिल्मले लगानी उठ्नेमा म ढुक्क छु,’ उनले सुनाए, ‘मलुकभरि एकसाथ प्रदर्शनको तयारीमा छौँ ।’
उक्त फिल्म निर्देशन गरेका हुन् सञ्चारकर्मीसमेत रहेका मदन चौधरीले । कथावस्तुमा मिहिनेतसँगै प्रविधिको भरपुर प्रयोग गरिएका कारण फिल्मले राम्रै बजार लिने दाबी छ उनको । ‘थारू मातृभाषामै फिल्म हेर्नेको लहर पनि पछिल्लो समय बढेको छ,’ उनले भने, ‘त्यही भएर अब लगानी र गुणस्तर दुवै दिनुपर्छ ।’
हुन त वर्षदिनअघि प्रदर्शनमा आएको ‘तुहारविना का जिना’ फिल्मले पनि राम्रो बजार लियो । जम्माजम्मी १० लाख रुपैयाँमा बनेको फिल्मले लगानी उठाएर राम्रो मुनाफा गरेको दाबी छ । अभिनेत्री अनुराधा चौधरी आफूले यो फिल्मबाट राम्रै पारिश्रमिक लिएको बताउँछिन् ।
अभिनेता सुरजको पनि दाबी त्यस्तै छ, ‘मेरो अभिनय यात्रामा सबैभन्दा बढी पारिश्रमिक लिएको यही फिल्म हो । थारू फिल्ममा पारिश्रमिक पाउनु नै पनि ठूलो कुरा हो ।’
दर्जनभन्दा बढी थारू फिल्ममा अभिनय गरिसकेकी अनुराधा भने पारिश्रमिक मात्रै पनि ठूलो कुरा नभएको बताउँछिन् । ‘मातृभाषी फिल्म बनाउने हो भने व्यापार मात्रै पनि हेरेर हुन्न,’ उनले भनिन्, ‘समुदायको लागि योगदान पनि त हो नि ।’
त्यसो त करिअरका सुरुआती दिनमा युवाहरू सोखकै लागि मात्रै पनि फिल्ममा आउने गरेका छन् । पछिल्लो समयमा भने निर्माताहरूले कलाकारलाई पारिश्रमिक दिन थालेका छन् । ‘तुहारविना का जिना’ भन्दा अघि अनुराधाले ‘अभागिन बनल सुहागन’ मा पनि राम्रै पारिश्रमिक लिएकी थिइन् । ‘बौछार’, ‘जाली संसार’, ‘लुटल जिन्दगी’, ‘करम’, ‘बहार’ लगायतका फिल्म पनि उनले सित्तैँमा खेलिनन् । डोटेली भाषाको ‘सोरै’ मा विरज भट्टसँग स्क्रिन सेयर गरेकी उनले पछिल्लो समय फिल्मसँगै म्युजिक भिडियोतिरको यात्रा पनि लोभलाग्दो बन्दै गरेको बताइन् । उनी थारू म्युजिक भिडियोका व्यस्त मोडलमध्ये पनि पर्छिन् ।
म्युजिक भिडियोका हकमा नयाँपुस्ते मोडल सुनीता दहित पहिलो नम्बरमा छिन् । हालसम्म नेपाली र थारू गरी दुई दर्जनभन्दा बढी म्युजिक भिडियोमा मोडलिङ गरिसकेकी २१ वर्षे सुनीता एउटा भिडियोका लागि ४० हजार रुपैयाँसम्म पारिश्रमिक लिन्छिन् । ‘सोखसँगै कमाइ पनि राम्रो हुँदै गएको छ,’ उनले भनिन्, ‘व्यावसायिक करिअरकै लागि पनि यो क्षेत्र भरपर्दो बन्दै छ ।’
सुनीतालाई नै पछयाउँदै छन् बर्दियाकी मोडल ऋतु नानु र बाँकेकी रविना चौधरी । यी दुई पनि दर्जनभन्दा बढी थारू गीतमा देखिइसकेका छन् । ऋतुले अभिनय गरेकामध्ये ‘हाई मोर डार्लिङ...’, ‘चौअन्नी मुस्कान...’, ‘मचैलो धमाल...,’ ‘कोकोकोला फिगर...’, ‘आँखिक इसारा...’, ‘लभ यु..’, ‘फूलकुमारी...’ लगायतका भिडियो चलेकामा पर्छन् । ‘अहिले पनि म्युजिक भिडियोका लागि अफर आइरहेको छ,’ ऋतुले भनिन्, ‘पढाइसँगै मोडलिङलाई पनि निरन्तरता दिँदै आइरहेकी छु ।’
उता, गीतहरू पनि धमाधम रेकर्ड भइरहेका छन् । बाँकेका गायक खेम भौगोरियाले एक सय गीत गाइसकेका छन् । कतिपयको म्युजिक भिडियो सार्वजनिक भइसकेको छ । पछिल्लो समय थारू युवामाझ नाम कमाएका विश्वसागर परियारका ४० भन्दा बढी म्युजिक भिडियो आइसकेका छन् । ती अधिकांश भिडियो युवा लक्षित छन् ।
‘हरेक गीतमा दर्शकलाई नचाउने मेरो उद्देश्य हो । त्यसमा सफल पनि भएको छु,’ उनले भने, ‘एउटा गीतका लागि २५ हजार रुपैयाँसम्म पारिश्रमिक लिने गरेको छु ।’
मोडलका रूपमा भने पछिल्लो समय नरेश जगन्नाथ, दीपक, राम, राजकुमार र मनोज चौधरी लगायतका युवाहरू म्युजिक भिडियोतिर तानिएका छन् ।
नेपालगन्ज — गृहमन्त्रीको निर्देशनमा स्थानीय प्रशासनले काम नगर्ने केही ठेकेदारको सूची तयार गरी पठायो । एक/दुई जनालाई कारबाही गर्ने भन्दै पक्राउ पनि गर्‍यो । तर गृहमन्त्रीले भनेजस्तै बाँकेमा काम नगर्नेहरू कारबाहीमा परेका छैनन् ।
ठेक्का लिएको डेढ वर्षसम्म पाँच प्रतिशत काम नगर्ने ठेकेदार पनि छन् । जिल्लाको नौवास्तामा खुला कारागार निमार्ण र मुलुककै गौरव मानिएको सिक्टा सिँचाइ आयोजनाको डुडवा नहर निमार्णको ठेक्का पाएका कोस्टल/पप्पु जेभीले समयमै काम गरेन । उसले खुला कारागारका लागि ब्यारेक भने निर्माण भइसकेको जनाएको छ ।
कारागार निर्माणका लागि ठेक्का लिएको १७ महिनामसम्म कामै गरेनन् । ठेकेदारले बैंक ग्यारेटी राखे बराबरको २० प्रतिशत अर्थात् ७ करोड बुझिसकेका छन् । निमित्त प्रमुख जिल्ला अधिकारी विश्वराज न्यौपानेले पटक–पटकको ताकेतापछि खुला कारागारको काम अगाडि बढेको बताए ।
‘हामीले सरकारी कार्यालयको प्रमुखको बैठकमा काम नगर्ने ठेकेदारका बारे जानकारी दिन भनेका छौं,’ उनले भने, ‘काम नगर्ने ठेकेदारलाई कारबाही गर्ने नियमित प्रक्रियाभित्रै राखेका छौं ।’
डिभिजन कार्यालयका इन्जिनियर होमनाथ भुसालले भनेजस्तो तोकिएकै समयमा कामको प्रगति बढाउन पत्राचार गरिरहेको बताए । ठेक्का अवधि केही महिना बाँकी रहेकाले कारबाही गर्न समस्या भइरहेको उनले बताए । सिक्टा आयोजनाको डुडुवा नहर प्रणालीको ठेक्का दिएको २८ महिनामा पाँच प्रतिशत काम मात्रै भएको छ ।
लक्ष्यअनुसारको काम नभएको भन्दै आयोजनाका कर्मचारीले चेतावनी दिँदै आएका छन् । तर ठेकेदारले भने त्यसको बेवास्ता गर्दै आएका छन् । आयोजनाले २०७४ पुस ३० गते सिँचाइ विभागलाई पत्राचार गरी काम गर्ने निर्माण कम्पनीलाई के गर्ने भनेर सुझाव मागेको थियो । तर, विभागले त्यसबारे कुनै प्रतिक्रिया नजनाउँदा ठेकेदार कम्पनीलाई बल पुगेको छ ।
निर्माण कम्पनीले काम पनि नगर्ने र काम गर्ने समायावधि भने सक्ने रणनीतिले डुडुवाको नहर निर्माणको काम पूरा हुन अझै थप दुई वर्ष लाग्ने सम्भावना बढेको छ ।
उक्त निर्माण कम्पनीले ३२.२ किलोमिटर नहर निर्माण तथा सिक्टाको मूल नहरलाई डुडुवा शाखा नहरसँग जोड्ने संरचना निर्माणलगायतका काम गर्ने गरी ९८ करोड ८१ लाखमा १९ डिसेम्बर २०१८ सम्म काम सक्ने गरी ठेक्का लिएका थिए ।
सो संरचना निर्माण भएपछि त्यस क्षेत्रको १६ हजार हेक्टरमा सिँचाइ सुविधा पुग्ने विश्वास छ । ०७३ जेठदेखि निर्माण कार्य सुरु गरी ०७५ पुुस ४ सम्म पूरा गर्ने लक्ष्य थियो ।
यो लेख अलिक शिक्षक मानिसले लेखेजस्तो देखिन सक्छ । भए होस्, एकाध कुरा लेखिहालुँ भन्ने लागेको छ । लेख बुझिएनन्, यसपालि त अलिक बुझियो अथवा बुझिएन भन्ने...
केहीअघि पत्रकार उज्ज्वला महर्जन र काठमाडौं महानगरपालिकाका पूर्वकर्मचारी रश्मिला प्रजापतिले आफूहरू प्रदेश नम्बर ३ का पूर्व भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री केशव स्थापितबाट प्रताडित हुनुपरेको सार्वजनिक...
लक्ष्मीपूजाको बिहानै नेपालको सम्पूर्ण न्यायजगत स्तब्ध भयो, पाँच दशकभन्दा अधिक समय कानुन व्यवसायीका रूपमा क्रियाशील वरिष्ठ अधिवक्ता कुसुम श्रेष्ठको लक्ष्मीपूजाको निधनमा । कुसुम श्रेष्ठले २०२०/२०२१ सालतिर...
निराशा र कुण्ठाको यात्रा कहाँ गएर टुंगिन्छ ? सायद सबैको गन्तव्य सुखद नहोला । तर चीनका केही युवाले निराशा र कुण्ठा पोख्न सुरु गरेको प्रचलन आज संसारमै...
पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालले एक साताअघि पोखरामा भनेका थिए, ‘कर्मचारीका कारण राजनीतिक नेतृत्व र सरकार असफल हुने गरेका छन् । ब्युरोक्रेसीले राजनीतिक नेतृत्वलाई विस्तारै आफूजस्तै बनाउँछ र...
शाहिदुल आलम चम्पाकली २–५ ढाका सेन्ट्रल जेल किरानीगन्ज ढाका, बंगलादेश । उनीहरूले तिमीलाई लिएर गएको एक सय दिनभन्दा बढी भइसकेको छ । तिम्रो देश होस् वा मेरो देश, आजभोलि समय–परिस्थिति...
त्रिविको नियम अनुसार एउटा प्राध्यापकले सातामा कम्तीमा स्नातक तहमा १५ र स्नातकोत्तर तहमा १२ पिरियड पढाउनुपर्छ । राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्रको रिपोर्ट अनुसार त्रिविका प्राध्यापकले ६ पिरियडभन्दा...
केही दिन अघि कान्तिपुरमा ‘सेतो साईकल’ शीर्षकको सम्पादकीय पढेपछि, संसारमै सबैभन्दा बढि साईकल चढिने देश नेदरल्याण्डको मेरो साईकल अनुभवबारे केही लेख्ने जमर्को गरेको हुँ ।
यो वेबसाइट कान्तिपुर राष्ट्रिय दैनिकको आधिकारिक न्युज पोर्टल हो । नेपाली भाषाको यो पोर्टलले समाचार, विचार, मनोरञ्जन, खेल, विश्व, सूचना प्रविधि, भिडियो तथा जीवनका विभिन्न आयामका समाचार र विश्लेषणलाई समेट्छ। पूरा पढ्नुहोस् »
आमन्त्रित होस् वा आयातित, पाहुनापासाको अभिनन्दनमा हङकङ लास्टै मनकारी र विख्यात छ । यसपाला गएँ, देखेँ, भोगेँ र चाल पाएँ ।
मेरो हङकङ म्युजियम घुमाइमा एउटा अद्भुत रहस्य घटित भयो । भयो के भने, नित्सेले बध गरेको ईश्वरको प्रेतले रहस्यमय ढंगले मेरो पिछा गर्‍यो ।
काठमाडौँ — हङकङ यात्राको निम्तो विरलाकोटी हो भन्ठानेर म त्यसैत्यसै मखलेल भएको थिएँ, गाँठ्ठी कुरो बुझ्दा त्यो रहेछ सनातनी र सरदर दर्जाको । मेरो फुक्र्याइँ र अभिमानको पारो ह्वात्तै झर्‍यो र म सरदर मनोदशामा उत्रिएँ । आठ–दस वर्षयता हङकङ जानेहरू त गाँठ्ठे, सानोतिनो जुलुससरह भइसके छन् ।
साहित्य–सङ्गीतप्रेम र अतिथिप्रेम हङकङवासी नेपालीहरूको स्वभावकै अभिन्न अङ्ग रहेछ । त्यसैले त लाग्दो हो हङकङ जानेहरूको यत्रो लर्को । त्यहाँ कोही आदरपूर्वक डाकिएर जाँदा रहेछन्, कोही जाँदा रहेछन् ङिच्च हाँस्दै डाकिमागेर । त्यहाँ जानेहरू रहेछन् कवि र लेखक, गायक र सिनेकर्मी, रङ्गकर्मी र राजनीतिकर्मी, फकिर र हरिपहरू । जानेहरू जो हुन् ती कोही हङकङवासी नेपालीहरूलाई हँसाएर फर्किंदा रहेछन्, कोही फर्किंदा रहेछन् तिनलाई हाँसो र आँसुको दोसाँधमा अल्झाएर, अनि कोहीचाहिँ हात पसारेर, नाक काटेर, तिनलाई रुवाएर । निम्ताको दर्जा सरदर भएर के भो, म सानले हङकङ गएँ, आनन्दित हुँदै हङकङ डुलेँ र थकित देह बोकेर सुमुसुमु आफ्नो न्यानो गुँडतिर फर्केँ ।
आमन्त्रित होस् वा आयातित, पाहुनापासाको अभिनन्दनमा हङकङ लास्टै मनकारी र विख्यात छ । गएँ, देखेँ, भोगेँ र चाल पाएँ । दशीनीय स्थलमा डुलाउनलाई ज्यानको समीपमा सहृदयी गाइड हाजिर छन्, ठाउँठाउँमा अभिनन्दनको इन्तजाम हुन्छ । अक्सर त्यो छापामार शैलीमा हुन्छ । कहाँ, कसले, कुन बेला, कसरी अभिनन्दन गर्ने हो, गरेपछि नै थाहा हुने । मलाई पहिलो अभिनन्दन पान्थरे हङकङ समाजले गर्‍यो । त्योचाहिँ पहिल्यै गर्छौं भनेरै गरिएको थियो । साँझको याम, सानो नेपाली रेस्टुरेन्ट, पन्ध्र–बीस जना मानिस, प्रेममय वातावरण । एक माला, अनेक खादा, उदार महिमा गान र झम्के खानपान— स्वदेशमा होस् वा विदेशमा अभिनन्दनको खाँट्टी बान्की यही त हो । हङकङ यसमा अपवाद भएन ।
अभिनन्दनको भावुकता र अनुरागले भरिपूर्ण भाषा बडो भुवामय थियो । त्यो सनातनी संस्कारको लयमा मायालु मुखहरूबाट प्रकट भयो, हङकङको आकाशमाथि उठ्यो र पलभरमै कतै शून्यमा अलप भयो । आखिर त्यसमा थियो के ? त्यसमा के मात्रै थिएन ब्रो ? तिमी हाम्रो भेगका जाज्वल्यमान गहना । तिमी हाम्रो माटोका सुगन्ध । तिमी हाम्रो जीवन–वागका सुन्दर फूल । तिमी हाम्रा चिनारी चिन्ह । तिमी दुर्लभ, तिमी विरल, तिमी हाम्रो सान, तिमी हाम्रो गौरव ! र नै तिमीलाई हाम्रा कोटीकोटी अनिभन्दन ! हङकङमा पनि अभिनन्दनको भाषा र भाका अन्यत्रको जस्तै । गुलाफी, मधुमय र रसभरी चमचम । यो सब धेरै गाढा रंग लेपन नगरी नितान्त चल्तीको जनबोलीमा भनिएको थियो । तर, भनिएको भावको चुरो कुरोचाहिँ यही थियो— तिमी हाम्रा अप्रतिम अलंकार...
अभिनन्दनमा एउटा कौतुकमय वस्तु दृष्टिगोचर भयो । त्यो थियो त्यस्तै अढाई इन्च लामो रातो खाम । हङकङ पर्‍यो तिब्बतजस्तै महाचीन अन्तर्गतको ‘स्वायत्त’ क्षेत्र । त्यसैले त्यो रातो खाम समाजवादको नक्कली प्वाँख जडिएको ‘लाल’ चीनको प्रतीक पो हो कि ! आयोजकले खाममा बडो मूल्यवान् वस्तु छझैँ गरी सुटुक्क मेरो रातो झोलामा हालिदिए । मलाई कुन बेला खाम खोलूँ र हेरूँको व्यग्र खुल्दुलीले गाँजेर ल्यायो । तर के लाग्छ, हाम्रोमा दाताका मुखेन्जी त्यो हेर्नै नमिल्ने । हेरे हेरकको नैतिक नाक ठुन्किने । खुला पश्चिममा खोल खोलेर दाताकै मुखेन्जी उपहार हेर्ने हक्की चलन छ । बन्द हाम्रोमा त्यो छैन । त्यसरी हतपत हेरे हाम्रोमा लोभी–लालचीमा गनिइन्छ । त्यसैले खोलबन्दी दक्षिना होस् वा अन्य कुनै उपहार, हाम्रोमा त्यो कि त चर्पीमा लुकेर हेरिन्छ कि हेरिन्छ घर गएर ढोका थुनेर । मैले होटल फर्केर हेरेँ । रातो खाममा त केही हङकङ डलरको कोसेली पो रहेछ बा ! के गरेको होला यो ? म तीन छक् परेँ । कारण खोज्दै पछि तर्क गरेँ— यो जनजातीय उदारता र हक्की संस्कृतिको द्योतक हुनुपर्छ । बाहुन–क्षत्री समाजमा यस्तो हुँदैन । घरबेटीले दिन मन गर्दैन, अझ भनूँ दिन आँट गर्दैन । डर लाग्छ, कतै अतिथिले सम्मानको सट्टा यसलाई अपमान ठान्यो भने ?! निजले आफूलाई भिखारीको दर्जामा गिराइयो भन्ठान्यो भने ?!
सोधखोज गर्दै जाँदा उपहारको उद्भव थाहा भयो— रातो खामको नखत त चिनियाँ प्रचलनको नवीन नेपाली संस्करण पो रहेछ ।
अब अमिट सम्झनाको पत्रमा अभिनन्दनको रोमाञ्चक कथा अंकित गरेर म समुद्र किनारतिर डोर्‍याइन्छु । आज मेरा गाइड छन् नन्दलाल ठोकर । बडो मजाका मास्टर । समुद्र उति ठूलो छैन । वास्तवमा त्यो त दक्षिण चीन सागरको एउटा सोतो मात्र हो । त्यहाँ हेर्नलाई धेरै कुरा छैनन् । समुद्र नामक त्यही सानो मन्द गतिको जलपुञ्ज छ । माथि उठाइएको किनारमा दर्शनार्थीहरू बस्ने चौतारी र सिँढीहरू छन् । र, सेरोफेरोमा छन् एकअर्कालाई छुनछुन खोज्दै उठेका गगनचुम्बी अट्टालिकाहरू । तिनको त्यो खचाखच कन्तबिजोक देख्दा मलाई त्यसैत्यसै अत्यास लागेर आउँछ । तिनमा बस्ने मानिसहरू त्यो बन्दीखानामा निसास्सिएर किन नमर्दा हुन् ? अट्टालिकाहरूका बीचमा चैनले सास फेर्न पुग्ने स्पेस नभएको
‘किन’ को उत्तरमा ठोकरबाबु भन्छन्— दाइ, ठाउँ भए पो ! र, ठाउँको अल्पतामाथि उनी प्रकाश पार्छन् । हङकङका सबै झुरुम्म सहरहरू समुद्र पुरेर बनाइएका हुन् । कतिकति परदेखि कतिकति समय लगाएर पानीजहाजमा कतिकति खेप ढुंगामाटो ओसारेर । बाफ रे ! ढुवानी खर्चका हिसाबले सुन जत्तिकै महँगो ढुंगामाटोले समुद्र सुकाएर । अनि सहर कोचाकोच किन नहोस् ? एक पटक समुद्र पुरेर सहर बनायो । सातदस वर्ष जेनतेन चल्छ । अनि मान्छे बढेर कहाँ बसूँ, कहाँ खाऊँ, कहाँ सुतूँको फिक्री हुन्छ । अनि फेरि सुरु हुन्छ समुद्र पुर्ने उही अत्यधिक महँगो उपक्रम ।
हामी समुद्र नजर गर्दै किनारको एक चौतारीमा बसेका छौँ । रमितेहरू आउने आउँदा छन्, जाने जाँदा छन् । मान्छेको गोलो यति बाक्लो छ कि झलक्क हेर्दैमा सासै थुनिएला कि जस्तो लाग्छ । मेरो वरिपरि मान्छे छन् त्यतिका् तर बात मार्नलाई ठोकर सरबाहेक मेरो कोही छैन । भाषा मिले पो ! म त बरा हाँसको विशाल बथानबीच एक अर्घेलो बकुल्लोजस्तो ! त्यत्रो भद्रगोल कुँडुलोमा कोही त धेरथोर अंग्रेजी जान्दा हुन् । तर, थाहा पाउने कसरी ? एकएकलाई सोध्दै हिँड्न नसकिने ! मलाई मानिसहरूको त्यो मारामार भीडमा नितान्त एक्लोपनको सन्तापमय अनुभूति हुन्छ । अगाडि समुद्रमा खेलौना टाइपका ससाना सेता जहाजहरू हाँसझैँ हल्लिँदै यताउति तैरिन्छन् । तिनलाई कुनै हतार छैन, मानौँ तिनलाई कतै जानु छैन । कुनैमा चालक मात्र छन् । कुनैमा अरू एकाध मानिस पनि छन् । सायद ती जहाजका विलासजीवी मालिकहरू होलान् । केवल एकाध जहाजमा आनन्दमग्न पर्यटकहरू देखिन्छन् । यत्तिकैमा एउटा निकै बूढो पुस्ताको रूप न रंगको ढ्याके जहाज मस्तुलमा झन्डा फहराउँदै उही हाँसको चालले हाम्रा नाकै अगाडि आएर टक्क अडिन्छ । ठोकर सर त्यस ढ्याकेलाई तस्बिरमा कैद गर्दै मेरो तस्बिर खिचिदिन्छन् । र, अब हामी आफ्नो बाटो तताउँछौँ ।
दृश्य परिवर्तन हुन्छ र दोस्रो अभिनन्दन मञ्चन हुन्छ । त्यसको आयोजन हो, भोजपुरे हङकङ समाजको । अभिनन्दन गरिने पात्र उत्तरकुमार खत्री र दिनेश घिमिरे । दुवै जना भोजपुरे । दुवै जना नेपाल सरकारका उम्दा सहसचिव । दुवै जना महावाणिज्य दूतको निम्तामा देश हेर्न र मुख फेर्न हङकङ आएका । तै तै यी बूढालाई पनि भिराइदिउँm न एकाध खादा भनेर होला, उदारामना आयोजक मलाई पनि निम्त्याउँछन् । भैपरिआएको अभिनन्दन ग्रहण गरेर थकित ज्यानलाई विश्राम दिन म होटलतिर लाग्छु । झोलामा रातो खाम छ । खाममा के छ अब भने मलाई थाहा छ !
भोलिपल्ट मेरो अघि लाग्छन् आमोद राई । अर्का मास्टर । बडो बाचाल । ती मलाई हङकङको न्याचुरल हिस्ट्री म्युजियममा लान्छन् । त्यो विरल र भव्य म्युजियमले हाराहारी दुईवटा कथा हाल्दो रहेछ । एउटा, हङकङको प्राकृतिक उत्पत्ति र विकासको कथा । अर्को, मानिस जातिको उत्पत्ति र हङकङको राजनीतिक विकासक्रमको कथा । कथा कथनका दुई औतार छन् । एउटा, म्युजियमका भित्ताभित्ताका स्थिर चित्रहरूमा कथा भनिन्छ । अर्को, कथा भनिन्छ गतिमान भिडियोमा । जे हेर्‍यो, त्यसैत्यसै अभिभूत भइने । लोमहर्षक भौगर्भिक उथलपुथल, उत्पाती भूकम्प र ज्वालामुखी, बबाल विस्फोटकारी मेघ र छहरे वर्षा, प्रलयकारी आँधी र लोहोरे असिना, विकराल बाढी र पहिरोको चक्रपछि चक्र पार गर्दै प्रकृतिको गर्भबाट आँखैअगाडि हङकङको जायजन्म हुन्छ । बज्र समाजको चट्टानको ढ्याके ढिकोमाथि हङकङ ट्याक्क खडा हुन्छ, जो सदैव भूकम्पमुक्त छ । चित्रमा र भिडियोमा देख्न पाइने नरबाट वानरमा विकासको कथा झनै रोमाञ्चक लाग्छ । हङकङको नेपथ्यमा महाचीन छ । दृश्यावलीमा बाह्य अतिक्रमण र युद्ध, प्रभुत्व र प्रतिरोध, दासता र विद्रोहका चक्रपछि चक्र पार गर्दै अध्यक्ष माओको क्रान्तिकारी कमान्डमा आधुनिक चीन जन्मिन्छ । र, सँगसँगै जन्मिन्छ हङकङ पनि । त्यो हङकङ जो ब्रिटिस राजको हैकममा सय वर्ष बिताएर अहिले फेरि पूर्वस्वामी चीनको पोल्टामा परेको छ ।
मेरो हङकङ म्युजियम घुमाइमा एउटा अद्भुत रहस्य घटित भयो । भयो के भने, नित्सेले वध गरेको ईश्वरको प्रेतले रहस्यमय ढंगले मेरो पिछा गर्‍यो । म एक सुरले दृश्यहरू हेर्दै के थिएँ, दाहिने पिँडुलामा केही चीजले छ्यास्स स्पर्श गरेको आभास भयो । काउकुती लगाउन खोजेजस्तो, चिमोट्ला कि जस्तो । यसो हेरेँ, केही देखिनँ । फेरि पिँडुलामा बिरालोझैँ केही लुटपुटियो । फेरि हेरेँ, केही छैन । दिमागमा मिलिक्क बिजुली चम्क्यो र मलाई बोध भयो, त्यो अदृश्य र निराकार जिनिस पक्कै ईश्वरको प्रेत हो ! यता गोर्खे राजनीतिमा पूर्वमौसुफ ज्ञानेन्द्र र निजका पवनपुत्र कमल थापा शिरमा राजतन्त्रको प्रेत बोकेर मलाई तर्साउँदै थिए, उता हङकङमा ईश्वरको प्रेत मलाई तर्साउन थाल्यो । अहो, मलाई प्रेतपछि प्रेतको यो कष्टकर आखेट ! प्रकृति र मानिसको उत्पत्तिको यो भौतिक कथा ईश्वरको अस्तित्व र उसको सृष्टिको मिथकका लागि बडो खतरा थियो । त्यसैले त ईश्वरको पिराहा प्रेत मलाई तर्साउन, मेरो नूर गिराउन, मेरो मुख थुन्न र आफ्नो मौलिक औतारको पुनरोत्थान गराउन बित्थामा यत्नशील हुँदो हो । त्यसरी नै जसरी हाम्रा ज्ञानेन्द्र बाउसाहेब र निजका पयरपोशतुल्य कमलबाबु मृत राजतन्त्रलाई इतिहासको मसानघाटबाट ब्युँझाएर लोकमाथि निरंकुशता थोपर्न गाभिनो भैँसीझैँ बित्थामा कनिरहेका छन् । म्युजियम घुमाइ र बहुबिध दृश्यावलीको दर्शनभरि नै ईश्वरको प्रेतले घरी कता र घरी कता स्पर्शको अत्यासकारी आभास दिँदै मलाई सताइरह्यो । जब म आगोका आविष्कारक प्रात:स्मरणीय बाजे–बज्यैका समीपमा पुगेँ, ईश्वरको प्रेत अताल्लियो । र, ईश्वरनिर्माता मानवद्वारा आविष्कृत आगोको डरले थुरथुर काम्दै त्यसले कतै शून्यमा शून्यसरी विलीन हुन कुलेलम ठोक्यो ।
हङकङ म्युजियममा मेरालागि खास गरेर दुई कुरा बिर्सिनसक्नु हुनगए । ज्ञानको सिकार गर्न शैक्षिक भ्रमणमा निस्केका निश्छल बालबालिकाहरू । र, आगोको जीवनदायी आविष्करलाई सरल र दिगो बनाउन चिन्तनशील र प्रयोगशील हाम्रा परापुर्खाहरू । म्युजियमको एक एकान्त कुनामा आठ–दस जना आठ–दस वर्षका बालबालिका हात–हातमा कलम–कापी लिएर बसेका छन् । ती आफूले अवलोकन गरेका अनेक कुरा टिपोट गर्दै छन् । तिनकी ममतामयी गुरुआमा तिनलाई चिनियाँ भाषामा यसो गर, उसो गर नानी–बाबु हो भनेर सघाउँदै र हौस्याउँदै छिन् । आनन्दित र उत्साहित नानी–बाबुहरू आफ्नो कर्ममा दत्तचित्त छन् । तिनले करिबन तीन घण्टामा प्रकृतिको अर्बाैँ वर्षको विकासको कथा र मानिसको करोडौँ वर्षको विकासको यात्रा सदृश्य र सचित्र हेर्न पाएका छन् । त्यो म्युजियम तिनका लागि जीवन्त, रोमाञ्चक र आह्लादकारी प्रयोगात्मक पाठशाला बनेको छ । लाग्छ, दशकौँको शिक्षाबाट पनि मूत्र्तरूपले आर्जन गर्न नसकिने ज्ञान हाम्रा नानी–बाबुहरूले यस्ता म्युजियमहरूबाट एकाध घण्टामै आर्जन गर्न सक्छन् । यसमा खाँचो एउटै कुराको छ— नानी–बाबुहरूका गुरु–गुरुआमा ज्ञानवान, धैर्यवान र ममतामयी हुनु जरुरी छ ।
अब अर्को दृश्यमा छन् हाम्रा ओडारवासी आदिम पुर्खा । जसोतसो लाज छोपेका एक जना चुल्ठे बाजे र एक जना चुल्ठे बज्यै । ती बडो गम्दारी मुद्रामा, एक चित्तले आगोको आविष्कारलाई सरल र दिगो बनाउने जुक्ति रच्दै छन् । त्यो जुक्ति वास्तवमा आदिम प्रविधि र संस्कृतिको भ्रूण हो र हो त्यो मानव सभ्यताको आधारशिला पनि । हामी जे र जस्ता छौँ, हामीलाई यस्ता बन्ने गेरेटोको रेखी कोरिदिने तिनै आदिम मानव हुन् । तिनै प्रिय बाजे र तिनै प्रिय बज्यै । म ती जीवनदायी बाजे–बज्यैलाई असीम श्रद्धाभावले अपलक हेरेर नतमस्तक भई तिनलाई अभिवादन गर्दै म हङकङ म्युजियमबाट बिदा हुन्छु ।
यो अन्तरिम कालमा म दुई थान अभिनन्दन ग्रहण गर्छु । तेस्रो र समापन अभिनन्दन । एउटा हङकङे एनआरएनको, अर्को हङकङे नेपाली महासंघको । एनआरएनकी अध्यक्ष रहिछन् राधिका गुरुङ, महासंघकी अध्यक्ष रीता गुरुङ । यी दुई सोल्टिनी मुस्कानमय मुद्रामा मलाई खादा, खाम र वस्त्र प्रदान गर्छन् । यो अर्पण गर्नु र ग्रहण गर्नुको आकस्मिक कथा एक अमिट सम्झना भएर हाम्रा हृदयमा छापिन्छ ।
आखिरमा आयो कुरा अब एक थान अजीव निम्तालुको । जातले बाहुन, कर्मले जनजातीय पहिचानका अग्निवर्षी अभियन्ता, थातथलो र खेलोफड्को नेपालको पूर्वी भेगमा । आफ्नो हकप्राप्तिको अभियानमा हाक्काहाक्की खडा भइदिने इतर जातका दुर्लभ र दृढ योद्धा ठानेर होला, हङकङवासी जनजातिगणले निज बाहुन–बाजेलाई सप्रेम निम्ता गरी पठाए । ती निम्तालु जीवात् सहर्ष हङकङ गए । तिनले सदाझैँ आकाश–पाताल हल्लाउँदै आवेगमय भाषण ठोके । तिनले अभिनन्दन ग्रहण गरे । ती घुमे, तिनले पहिचानको वृत्त विस्तार गरे, ती खुब रमाए । यहाँसम्म सबै कुरा ठीकठाक थियो । तर, अब सुरु भएछ कथाको ननिको प्रकरण, निजको आचारजन्य विचलन र नैतिक स्खलन । आखिर निजहजुरबाट त्यस्तो अर्घेल्याइँ के हुनगयो, लुङा ? एक जना घरबेटी लुङालाई म सोध्छु । प्रत्युत्तरमा नाक खुम्च्याउँदै लुङा भन्छन्— घरघरै गएर, जाँड खाएर... । किञ्चित् विनोदी लबजमा म ठट्टा गर्छु— बाहुनका छोराले जनजातिका घरमा जाँड खायो त के बिरायो ? जनजातीय सनातनी संस्कृतिको इज्जत बढ्यो, बाहुनको स्वाँगे शुद्धता किञ्चित् गिर्‍यो । राम्रै त भो ! तलको अलि माथि उठ्यो, माथिको अलि तल झर्‍यो । संस्कृतिमा असमानहरूमाझ समानताको धरातल निर्माण हुने यसरी नै त हो । अँ, होला... मित्र मुख बिगार्दै चित्तको तीतो पोख्छन् । तर, ती मरिगए कथाको गुह्य खोल्दैनन् ।
पछि, काठमाडौँमा हङकङबारे जान्नेसुन्ने एक जना मित्र कसैलाई नभन्ने सर्तमा मेरा कानमा सुटुक्क भन्छन्— सुन, नभनिएको र भन्नु नहुने कुरो यसो हो । कसो ? हङकङवासी नेपालीहरूको उदारताबाट ती मनुवाले अनुचित लाभ लिन खोजे । आखिर तिनले गरे के ? अहो, तिनले के मात्र गरेनन् ? तिनले ङिच्च हाँस्दै हात पसारे । तिनले याचक मुद्रामा मुख फोरे । आखिर तिनले मागे के त ? घरबेटीसँग तिनले आइफोन मागे । तिनले आइप्याड मागे । तिनले ल्यापटप मागे । सकेछन् त लौ ! मैले जिब्रो टोकेँ । उनले मुख छोपे ।
यी दीनदु:खी याचक मैले आक्कल–झुक्कल नाम सुनेका मनुवा हुन् । यिनको थर खनाल, धिताल, बस्याल, बराल, दाहाल, बडाल यस्तै केही हो । यिनका थरको अन्तिम अक्षर ‘ल’ हो, त्यो म सम्झन्छु । तर, ठ्याक्कै के ‘ल’ हो त्योचाहिँ अहिले मैले बिर्सेँ ।
आफू त यताको काल्र्सबर्गमा स्वाद बसेको मनुवा, उताको नाथे बियर बियरजस्तै लागेन । त्यो त खालि मुतको पैरो ! तैपनि प्राप्त उपलब्धिको हल्का उपभोग गरियो नै ।
काठमाडौँ — घरको सेरोफेरोको साँगुरो घेरोबाट बाहिर ननिस्केको महिनौँ भएको थियो । देशबाहिर दूर देशतिरका त कुरै नगरूँ । जीवन भूगोलको निसासलाग्दो लघु वृत्तको निरीह कैदी बनेको थियो, ट्वारट्वारे कुपमण्डुकजस्तो ।
देह सीमित भूगोलमा खुम्चिँदा मनको वृत्त पनि खुम्चिएको थियो । र, स्वभावत: किञ्चित् गिरेको थियो मेरो मनोबल पनि । कारण थियो— सृष्टिकर्ताको सुरुङमार्गको सानो व्यथा, ठूलो झमेला । यो व्यथालाई डाक्टरी भाषामा ‘प्रोस्टेट’ भनिदो रहेछ ।
एउटा ज्यानको नाथे एउटा प्रोस्ेटको अप्रेसन ती–तीनखेप गर्नुपर्‍यो । मानौँ— मेरो जिन्दगी नै प्रोस्टेटको निर्मम प्रयोगशाला हो ! अप्रेसन गर्‍यो, अलि दिनमा सुरुङमार्ग थुनियो । फेरि गर्‍यो, अनि फेरि अलि दिनमा थुनियो । हैट्, यो झुरपट्याँस अनि फेरि... । हेल्पिङ ह्यान्डस्, मेडिसिटी, मेडिकेयर । भोगवादी राजनीतिको औसरवादी खाओवादीले घरीघरी पार्टी फेरेझैँ आफू त सृष्टिकर्तालाई अघि लगाएर अस्पताल फेरेको फेर्‍यै । एनेस्थेसिया, रक्तश्राव र एन्टिबायटिकको असरा एकातिर, मनोवैज्ञानिक दबाब र बेचैनी अर्कातिर । कसोकसो देह र मन दुवै किञ्चित् थकित र गलित
भएका थिए । यस्तोमा हङकङले सङ्केतमा भन्यो— के बस्छौ एकबारको जुनीमा जीवनको सीमान्त कुनामा खुम्चिएर, एक्लिएर, विरक्तिएर ! एकाध दिन नै सही, हङकङको समुद्री हावा खान आऊ । के थाहा, ज्यान केही न केही तङ्ग्रिएला कि ! तै मन पनि पो चङ्गा होला कि † निम्ताको निहुँ थियो— पारिजात स्मृति दिवस, हावाजाजको टिकट र गाँस–बास–कपासको चाँजोपाँचो थियो हङकङ साहित्य परिषद्को । परिषद् बन्यो डाक्ने माध्यम, डाकिपठाउने कर्ता किसन राई, हाङयुग अज्ञात आदि ।
पण्डित लेखनाथ बाजेको हो कि कसको हो, सिलोकको एक पाउ याद आयो— मौका आउँछ पर्खँदैन, त्यसमा चुक्ने महालण्ठ हो । महालण्ठ नहुन यसो फेरफार गर्ने लँगौटी बोकेर ख्यालख्यालमै लागेँ म सुसेल्दै हङकङतिर । जहाजको टिकट सुस्त र लम्पट शाही चरित्र खासै नफेरिएको भूपू शाही नेपाल विमान सेवाको थियो । ट्रान्जिटमा सुले च्याप्यो र म ट्वाइलेट पसेँ । एक जना सुकर्मीले आफ्नो मित्रसँग भन्यो— ‘अरे, यो त पहिले हेरी कता हो कता सफा भएछ यार । गर्न खोजे किन हुँदैन ?’
मित्रले भन्यो— ‘हिजो श्रम विभागमा गा’थेँ । तीन घण्टामै काम बन्यो । पहिले झुलाएर, गलाएर, चाट्न खोजेर कम्तीमा तीन दिन लाउँथ्यो । हैन, थिति फेरिन लाग्या हो कि कसो ?’ यात्राको आरम्भमा यी दुई सुखद कुरा सुनिए । के यी सुखद कुरा गठेवामको सरकारका नवीन कृति हुन् ? ट्रान्जिट पनि पहिलेभन्दा व्यवस्थित र आरामदायी लाग्यो । जिज्ञासु दृष्टिले निरीक्षण गर्दै घुमेर हेरेँ— वाह, कुर्सीहरू पनि फेरिएछन् ! ती कति राम्रा ! कुन्नि, ट्वाइलेटको त्यो सफापन र बाहिरको यो सुधारको नेपथ्यमा पर्यटनमन्त्री रवीन्द्र अधिकारीको आदेशात्मक यत्नको हात पो हुँदो हो कि !जहाज उड्ने समय नेरनेर आयो । र, हङकङ जाने यात्रुहरूलाई बाहिर निस्कने द्वारको समीपमा डाकियो । एकाध गोरागोरीबाहेक सबै यात्रु नेपाली थिए । मनको एक कुनामा कतार जाँदाको यही ठाउँको सम्झना जीवन्त भयो । ती नेपाली यात्रु र यी नेपाली यात्रुलाई मैले आँखैआँखाले दाँजेर हेरेँ । तिनका अनुहारमा अनिश्चय र भयको अत्यासलाग्दो भाव थियो । ती यात्रुहरू मानौँ एकदमै बिरानो, अँध्यारो सुरुङ भएर जीवनको एकदमै अकल्पित यात्रामा जाँदै थिए । तर, यी हङकङे यात्रुहरू फरक थिए । झलक्क हेर्दैमा लाए–खाएका, सुकिला–मुकिला, फेसनदार र टिपटप । कति त गम्म दमाहा मार्काका भुँडी हालेका । जीवनसँग धेरथोर प्रसन्न र सन्तुष्ट । लाग्यो— हङकङमा नेपालीहरूको जीवनको दशा सायद उति दयनीय छैन ।
नभन्दै जहाजले शाही चरित्र देखाएरै छाड्यो । त्यो ठाँडो दुई घण्टा विलम्ब भयो । हङकङ टाइमको साँझ ६ बजेतिर मैले ट्याक्क रैथाने माटो टेकेँ । एयरपोर्टको कलेवरमा हङकङको अस्तित्वको लघुचित्र दृष्टिगोचर भयो । त्यो रहेछ— उत्तर र दक्षिण एवं पूर्व र पश्चिमको साझा ट्रान्जिट, चारै दिशाको एक संगम थलो । हङकङको समृद्धिकारी आर्थिक प्राणवायुको एक मुहान । त्यहाँ जता हेर्‍यो, आँखाको रमितै–रमिता । कति विशाल ! कति सफा ! कति व्यवस्थित † कति जटिल र परिष्कृत भौतिक संरचना !सेरोफेरो हेर्दैमा विस्मयले त्यसैत्यसै कहालीलाग्ने ।बाटो हेरिबसेका किसन राई आदि भेट भए । र, तिनाले मलाई तुफानी बसमा गन्तव्यतिर डोर्‍याए । भनेजस्तो होटल कतै नपाएर एउटा थर्ड क्लास चाइनिज होटलमा कोठा लिइएछ । कोठा भने झ्यालविहीन कैदखानाजस्तो, पैसो भने गतिलै होटलसरहको रे । सामान थन्क्याएर अल्प विश्रामपछि भोजनको सिकारमा हिँडियो । जहाँ पुगियो, त्यो त मलाई मिनी नेपालजस्तो लाग्यो । नेपाली रेस्टुरेन्ट, हेर्दैमा एकदमै साधारण । पाकपरिकारहरू पनि नेपाली सुगन्ध र स्वादका । ग्राहकहरू जम्मै नेपाली । तलामाथिको होटलका कोठा दुईवटा । दुवै कोठामा बियर र वाइनको खोलो
बगिरहेको । मलाई मधुमय मुस्कानसहितका नमस्ते थुप्रै आए । कति जनाले त भिँmझ्याट लाग्ने गरी मसँग सेल्फी ठोक्न पनि भ्याइहाले ।
कुरो बुझ्दा त्यो सानो भीड पोखरा र हङकङका उद्योग वाणिज्य संघका जनहरूको रहेछ । उद्योग वाणिज्य फाँटमा आदान–प्रदान र सहकार्य गर्ने क्षेत्र पहिल्याउन जुटेका रहेछन् ती । तिनको छोटे सभाका प्रमुख अतिथि रहेछन् हाम्रा महावाणिज्यदूत । एक त प्रमुख अतिथि, त्यसमाथि महावाणिज्यदूत । ठूलाबडाको ठूलै चाला । त्यतिका ससाना मानिसहरूलाई ती एक जना ठूलाले कुराउनुसम्म कुराए । आखिरमा देवदूतझैँ ती आए र सुरु भयो ती दुई पक्षको औपचारिक सभा । मनै नलागी डायसमा म पनि घिसारिएँ । सभामा एउटै कुरा मलाई बडो घत पर्‍यो । त्यो घतकारी कुरो पोखरा उद्योग वाणिज्यका अध्यक्षका मुखारविन्दबाट प्रकट भएको थियो । अध्यक्ष मिस्टर विश्व पालिखेले भने— भ्रष्टाचार नेपाली राजनीतिको भयंकर रोग हो । र, बडो मनोविनोदी काइदाले रोगको उपचारको सानो जुक्ति तिनले सुझाए । तिनले भने— पाँच सय र हजारका नोट खारेज गर्नुपर्छ । र, हुनेसम्म सानो मूल्यका नोट चलाउनुपर्छ । किन ? किनभने त्यसो गर्दा शासनको आसनमा बसेर घुस खाने भ्रष्टहरूले नोट कोठा भरिभरि थुपार्नुपर्छ । अनि गोप्यताको समस्याले गर्दा भ्रष्टाचारीका ओठ–तालु सुक्छन्, निद हराम हुन्छ । अनि पालिखे ब्रोले हाँस्दै भने— यसरी नेपालको भ्रष्टाचार आध्धै घट्छ ।
उद्योगवालेहरूको कार्यक्रम तुरियो, र अलिबेर खानपिनको सेसन चल्यो । कसैले वाइन ठाडो घाँटी लगाए, कसैले बियर लडाए । ज्यान पनि बियरको मोर्चामा सामेल भयो । आफू त यताको काल्र्सबर्गमा स्वाद बसेको मनुवा, उताको नाथे बियर बियरजस्तै लागेन । त्यो त खालि मुतको पैरो † तैपनि प्राप्त उपलब्धिको हल्का उपभोग गरियो नै । रातको १ बज्यो र किसन भाइहरू मलाई होटलमा छाडेर आ–आफ्ना गुँडतिर लागे । खल्ल नुहाएर घुप्लुक्क सुतेको के थिएँ, कसैले ढोका ढकढक्यायो । अर्को कोठाको ढोका होला भन्ठानेँ । ढकढक चर्को भयो र खोलेर हेरेँ । होटल मालिक्नी रहिछन् । आधारातमा के चाल हो यो ? म झस्केँ । कतै नगरवधू त होइनन् ? समाजवादको नक्कली लेप लगाइएको चिनियाँ निर्मम पुँजीवादमा नगरवधूको उत्पादन हलक्कै बढेको छ भनी कतै पढेको थिएँ । ती महिलाले हप्काएझैँ अभद्र लाग्ने स्वरमा केही भनिन् । सोचेँ— म्याम चिनियाँ भाषा बोल्दैछिन् । के भनूँ न के भनूँ, म त त्यसैत्यसै रनभुल्ल परेँ । ढोकाको चाबी बाहिरै छुटेछ, तिनले निकालिन् । र, फेरि कठोर ध्वनित हुने स्वरमा, चिनियाँ टोनमा अंग्रेजीमा भनिन्— ‘कि आउटसाइड नो गुड । कि इनसाइड गुड–गुड ।’ बल्ल कुरा बुझेर म लज्जित भएँ ।‘थ्याङ्क यु म्याम ।’
बिहान सात बजे उठेँ । किसनले मित्रमण्डलीमाझ बिहान मलाई चियापान गराउने र घुमाउने पालो बाँधेका थिए । पालोमा परेका ब्रो आठ बजे आउने कुरा थियो ।
छैन । ल, आजलाई वाध्यात्मक निराहारी भइयो । पेटलाई किञ्चित् विश्राम प्राप्त भयो । किसन राईको फोन कुर्दै शिवानीसिंह थारूको ‘काठमान्डूमा एक दिन’ पढेर बसेँ । छाँटले यो गम्भीर पुस्तक हो । कोही पददलित, वञ्चित र अपहेलित किन आतंकको बाटोमा लाग्छ ? पुस्तकको थालनीतिरै यो प्रश्नको उत्तर खोज्ने यत्न गरेको छनक पाइन्छ । लेखनमा मिहिनेत गरेको पनि देखिन्छ । तर, पढाइले ठ्याम्मै गति लिँदैन । गोडमेल नपुगेको भाषा झारपातले भरिभराउ छ । घरीघरी झारपातमा आँखा ठेस लाग्छ । गम्भीर गैरआख्यान अडीअडी, घोत्लिई–घोत्लिई, बिस्तारै–बिस्तारै पढिन्छ । तर, आख्यान भने तुफानी वेगमा पढिन्छ । पठनको वेगमा जब ब्रेक लाग्छ, सम्प्रेषणको लय भंग हुन्छ । र, पठनको आनन्द ध्वस्त हुन्छ । अनि पाठकले कनीकनी किन पढ्छ ? कोही कसैको जड र नीरस खोस्टो कनीकनी पढिदिनकै लागि जन्मेको हो र ? तर के लाग्छ, साथमा अर्को पुस्तक थिएन । त्यसैले कनीकनी पढ्न म विवश भएँ । पछि पठन–प्रक्रियामा मेरो कनाइ नै थकित भयो र बीचैमा पढ्न छाडेर पुस्तक किसन भाइलाई सप्रेम उपहार टक्र्याएँ । पढ्न खोज्दै ब्रोले तर्क गरे हुनन्— बूढाले झारपातको जंगल छिचोल्न नसकेर पो उपहार टक््रयाएछन् कि !
दुई दिन रसिक र प्रेमिल गाइड ब्रोहरूका पछि लागेर हल्लिँदै, हङकङका नानाओली दृश्यावली हेर्दै बिते । चौहत्तर साल इतिहास भयो, पचहत्तर सालको ढोका उघ्रियो र कार्यक्रमको दिन आयो ।
अलि ठूलो हल खोजेको, पाइएनछ । र, जो पाएको कामचलाउ सानो हल लिइएछ । आयोजकहरू हुनुसम्म चिन्तित थिए । तिनले घरीघरी गाइँगुइँ कुरा गरेको मैले सुनिरहेँ । फलानाका कुरा सन्न मान्छे थुप्रो आउलान् । प्रशंसक पन्,ि निन्दक पनि । तिनले आसन नपाएर खडेखडे हल्ला गर्लान्, र कार्यक्रम फ्याँ पो होला कि †
हङकङमा गर्नलाई काम छ, र जीवन एकदम व्यस्त छ । अतिकता फुर्सद हुने समय केवल सूर्यास्तपछि रहेछ । त्यही भएर रैथाने चलनअनुसार कार्यक्रम साँझ सात बजे तोकिए छ । आधा घण्टा विलम्ब गरी कार्यक्रम थलोमा पुग्दा अरे, चिताएझैँ मान्छे त छैनन् ! छन् त जम्मा त्यही लिन्ठिङ्ग बाह्र–पन्ध्र जना । आधा घण्टा कुरियो र चालीस–पैँतालीस जना अटाउने फुच्चे हल ठिक्क भरियो । ‘खै त मान्छे ?’ एक जानिफकारलाई खुसुक्क सोधेँ ।‘दाइ, एमाले र माकेजन आएनन् ।’‘कारण ?’
साउती गर्दै ती मान्यजनले कुरो खुलाए । बुझेर ल्याउँदा कुरो त गाँठ्ठे, गहिरो न गहिरो पो रहेछ † यता नेपालमा जीवनको उजाड बगरमा कुरै कुराले ढकमक्क फूल फुलाउने स्वप्नजीवी गठेवाम सत्तामा छ । उता हङकङवासी एमाले एवं माकेमार्गी कँणहरू त मेरीबास्सै, शासक कमरेडहरूका पवनपुत्रजस्ता पो भएछन् † सत्ता, शक्ति, पैसा र सानका सामु विचार र कलालाई बाल नगन्ने । भिन्न मत राख्ने जीवको मुखै नहेर्ने, ऊसँग बातै नमार्ने । अनि किन आउँथे ती प्रियजनहरू बित्थामा कुन्साङ काकाको फुस्रो मुख हेर्न र उसका खस्रा र रुखा कुरा सुन्न ? सभाकक्षको आकार र क्षमता हेर्दै कृतज्ञभावले मैले मनमनै भनेँ— धन्य हुन् एमाले एवं माकेका अन्तर्यामी कँणहरू † अन्तर्दृष्टिले आसनको अभाव देखेर कार्यक्रममा ती अनुपस्थित भइदिए । र, पारिजात दिदीको स्मृति–कार्यक्रम शान्त र सौम्य वातावरणमा ट्याक्क सम्पन्न भयो ।
हङकङमा नेपाली समुदायको आभूषणतुल्य दुई लेखक छन्— हाङयुग अज्ञात र देश सुब्बा । नेपाली साहित्यमा राम्ररी चिनिएका । हङकङे नेपाली साहित्यको सगर थाम्ने दुई खम्बा । हाङयुग परे स्वयम् एक आयोजक, उनी त कार्यक्रममा हाजिर हुने नै भए । देश सुब्बाको भने नाक–मुख देखिएन । कार्यक्रममा कताकता के–के रिक्तताजस्तो, खल्लोखल्लो लाग्यो मलाई । छेउका उनै जानिफकारलाई सोधेँ— ‘खै देश सुब्बा ?’‘माथि’, चोर औँलाले माथि संकेत गर्दै मिस्टर ब्रोले भने ।माथि ? अरे, देश सुब्बा त गएछन् कि कसो ? म झस्केँ ।‘कहाँ माथि ?’
ब्रोले छोटोमा छिटो कुरो बुझाए । कुरो त यो पनि एक छाँटको रहेछ ! देश सुब्बालाई आख्यानमा आँखा लाग्न छाडेछ । आखिर के हो यो नाथे तरंगी कल्पना लोकको पानीको फोको, जो हुत्त उठ्छन्, प्याट्ट फुट्छन् र फुस्स सकिन्छ ? यस्तो सोच्दै देश सुब्बा माथि उठेछन् । माथि अर्थात् गहन दर्शनको गरिमामय उचाइमा । उनी आफैँ आफूलाई दार्शनिक मान्दा रहेछन्, र पल–प्रतिपल भयवादको तोत्र जप्दा रहेछन् । उता एमाले एवं माकेका कँणहरू त्यस्ता छन्, यता देश सुब्बा यस्ता छन् । मखलेल हुँदै म मनमनै हाँसे— हैट्, हङकङको नेपाली समुदाय त खतरा पो रहेछ बा !कार्यक्रम भयो । पुष्पगुच्छा, खादा र प्रशंसाका वचनहरूले पारिजात दिदीको सम्मान र सम्झना गरियो । दिदीको विचार र सिर्जनाका मोडहरू र क्रमभंगहरूको चर्चा भयो । पददलित भुइँमान्छेहरूसँगको सहजीवन, विचार, कला र अभियानद्वारा तिनको जागृतिको चेष्टा, तिनको मुक्तिकारी क्रान्तिको परिवेश निर्माण, महिलागणको स्वत्व र अस्मिताको दाबी, निरन्तरको वैचारिक हस्तक्षेप— हो, पारिजात दिदीले छोटो जीवनमा के मात्र गरिनन् ? र त उनी आफ्ना कृति र कर्महरूमा सतत जीवन्त, प्रेरणादायी र अमर छिन् । बस्, दिदीको सम्झनामा कुरा यस्तैयस्तै भए ।
आयोजक संस्था रहेछ बडो युवा–अनुरागी । सालिन्दा एक युवा प्रतिभालाई पुरस्कार दिँदो रहेछ त्यो । यो सालको पुरस्कार सुनिता गिरीलाई दियो । पुरष्कृत कवितासंग्रहको नाम ‘माइत जाने बाटो’ । बस्, अबलाई कार्यक्रम तुरियो र नजिकैको नेपाली रेस्टुरेन्टमा उमंगसाथ खानपिन सुरु भयो । रात छिप्पिसकेको थियो । हत्तपत्त गाँस टिपेर घुप्लुक्क सुत्न मन थियो मलाई । तर ब्रोहरूले छिट्टै सुत्न दिने छाँट देखिएन । आफू परियो निम्तालु अतिथि, निद्रालु थकानलाई दबाएर सबैका कुरा सुनिदिनुपर्ने । घरदेखि धेरै परको हङकङमा थकित ज्यानलाई जेमा रुचि थिएन, वार्ताले त्यतैतिर फन्को मार्‍यो । एक जना मित्रको अद्भुत संस्मरणमा मान्यवर खड्गप्रसाद शर्मा ओली झुलुक्क उदाए । परराष्ट्रमन्त्री छँदा ओली सर चीन घुमेर खुत्रुक्क हङकङ झरेछन् । मौकाको कुरा हो, फाँटवाले मन्त्रीसमक्ष एउटा निवेदन प्रस्तुत गरिएछ । निवेदनमा व्यंग्यको पुट राखेर भनिएछ— श्रीमान्, नेपाल यसै पनि जातीय विविधतायुक्त देश । तर, हङकङको महावाणिज्यदूतमा एउटै जातको
यो लेख अलिक शिक्षक मानिसले लेखेजस्तो देखिन सक्छ । भए होस्, एकाध कुरा लेखिहालुँ भन्ने लागेको छ । लेख बुझिएनन्, यसपालि त अलिक बुझियो अथवा बुझिएन भन्ने...
केहीअघि पत्रकार उज्ज्वला महर्जन र काठमाडौं महानगरपालिकाका पूर्वकर्मचारी रश्मिला प्रजापतिले आफूहरू प्रदेश नम्बर ३ का पूर्व भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री केशव स्थापितबाट प्रताडित हुनुपरेको सार्वजनिक...
लक्ष्मीपूजाको बिहानै नेपालको सम्पूर्ण न्यायजगत स्तब्ध भयो, पाँच दशकभन्दा अधिक समय कानुन व्यवसायीका रूपमा क्रियाशील वरिष्ठ अधिवक्ता कुसुम श्रेष्ठको लक्ष्मीपूजाको निधनमा । कुसुम श्रेष्ठले २०२०/२०२१ सालतिर...
निराशा र कुण्ठाको यात्रा कहाँ गएर टुंगिन्छ ? सायद सबैको गन्तव्य सुखद नहोला । तर चीनका केही युवाले निराशा र कुण्ठा पोख्न सुरु गरेको प्रचलन आज संसारमै...
पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालले एक साताअघि पोखरामा भनेका थिए, ‘कर्मचारीका कारण राजनीतिक नेतृत्व र सरकार असफल हुने गरेका छन् । ब्युरोक्रेसीले राजनीतिक नेतृत्वलाई विस्तारै आफूजस्तै बनाउँछ र...
शाहिदुल आलम चम्पाकली २–५ ढाका सेन्ट्रल जेल किरानीगन्ज ढाका, बंगलादेश । उनीहरूले तिमीलाई लिएर गएको एक सय दिनभन्दा बढी भइसकेको छ । तिम्रो देश होस् वा मेरो देश, आजभोलि समय–परिस्थिति...
त्रिविको नियम अनुसार एउटा प्राध्यापकले सातामा कम्तीमा स्नातक तहमा १५ र स्नातकोत्तर तहमा १२ पिरियड पढाउनुपर्छ । राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्रको रिपोर्ट अनुसार त्रिविका प्राध्यापकले ६ पिरियडभन्दा...
केही दिन अघि कान्तिपुरमा ‘सेतो साईकल’ शीर्षकको सम्पादकीय पढेपछि, संसारमै सबैभन्दा बढि साईकल चढिने देश नेदरल्याण्डको मेरो साईकल अनुभवबारे केही लेख्ने जमर्को गरेको हुँ ।
यो वेबसाइट कान्तिपुर राष्ट्रिय दैनिकको आधिकारिक न्युज पोर्टल हो । नेपाली भाषाको यो पोर्टलले समाचार, विचार, मनोरञ्जन, खेल, विश्व, सूचना प्रविधि, भिडियो तथा जीवनका विभिन्न आयामका समाचार र विश्लेषणलाई समेट्छ। पूरा पढ्नुहोस् »
काठमाडौँ — एमाले र माओवादी केन्द्रले पार्टी एकताको अन्तिम निर्णय गर्न दुबै दलका आन्तरिक बैठक बोलाएका छन् । प्रधानमन्त्री एवं एमाले अध्यक्ष केपी ओली र माओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालबीच बुधबार बिहानको छलफल एकता गर्ने अन्तिम टुंगोमा पुगेपछि दुबै दलले त्यसम्बन्धि आन्तरिक निर्णय लिने प्रयोजनका लागि बैठक बोलाएका हुन् ।
बुधबारको सहमतिमा कुनै तलमाथि नभए दलहरुबीच विहीबार नै पार्टी एकताका घोषणा हुन सक्ने स्रोत बताएका छन्। यही बिषयमा छलफल गर्न एमाले स्थायी समितिको बैठक बुधबार चार बजे बस्ने छ।
एमालेले पार्टी केन्द्रिय कमिटीको बैठक बिहीबार बिहान ११ बजेका लागि बोलाएका हो। केन्द्रीय समितकिो बैठकको एजेण्डा पार्टी एकता सम्बन्धि राखिएको एमाले कार्यालय सचिव कृष्णगोपाल श्रेष्ठले जानकारी दिए।
माओवादीले पनि केन्द्रीय कार्यालयको बैठक बुधबार ४ बजेका लागि बोलाएको छ। दुबै दलले पार्टीबाट आन्तरिक छलफल गरेर टुंगो लगाएपछि बिहीबार यससम्बन्धि प्रक्रिया टुंगो लगाउने छन्।
बिहीबार मदन भण्डारीको स्मृति दिवसको अवसर पारेर एमालेको पुरानो पार्टी कार्यालय रहेको स्थानमा दुबै दलका नेताहरु सम्मिलित कार्यक्रम हुनेछ। त्यहाँ दुबै अध्यक्षहरुले सम्बोधन गर्नेछन्। त्यसपछि बाम एकता संयोजन समितिको बैठक बस्नेछ। त्यो बैठकले एकता सम्बन्धि अन्तिम निर्णय गर्ने बताइएको छ। त्यसपछि एमालेको केन्द्रीय समितिको बैठक बस्नेछ। त्यसपछि बिहीबार नै एकता घोषणा गर्ने तयारी रहेको एक नेताले जनाए।
एमाले र माओवादीबीच प्रतिनिधि सभा र प्रदेश सभाको निर्वाचनका बेला गठबन्धन बनेको थियो। त्यही गठबन्धन नै अहिले पार्टी एकीकरण सम्म पुगेको हो। दुबै दलबीच एकीकृत पार्टीको अध्यक्षता संयुक्त रुपमा गर्ने यसअघि नै सहमति भइसकेको छ। केन्द्रीय समितिको संख्या पनि २ सय ९९ प्रस्तावित छ।
ओखलढुंगा — कामिरिता शेर्पाले २२ औं पटक सगरमाथा शिखरमा पाइला राख्दै विश्व रेकर्ड राखेका छन् । बुधबार बिहान ८ बजेर ३० मिनेटमा आरोहण गरेर उनले यसअघि २१ पटक सगरमाथा शिखरमा पुगेर आप्पा शेर्पाको विश्व किर्तिमानी तोडेका छन् ।
कामिरिताले आरोहणमा जानु अघि आफूले आप्पाको किर्तिमान तोड्न नभई काम र बाध्यताले जान लागेको बताएका थिए। पासाङल्हामु गाउँपालिका– ५, थामे सोलुखुम्बुका ४८ वर्षिय कामिरिता अब संसारको अग्लो शिखरमा सबैभन्दा बढी पाईला राख्ने आरोही बनेका छन्।
कामिरिताले सगरमाथा चढ्न थालेको सन् १९९२ देखि हो। उनले पहिलो सफल आरोहण १९९४ मे १३ तारिखका दिन गरेका थिए। चारवर्ष उनले ‘रोप फिक्सिङ’ (क्याम्प २ देखि शिखरसम्म डोरी टाँग्ने) टोलीको नेतृत्व गरे। उनले एकै साल दुईपटक सम्म आरोहण पनि गरे।
सन् २०१२ मा रोप फिक्सिङ गरेर फर्किएपछि चौथो शिविरबाट विदेशी टोलीलाई चुचुरोमा पुर्‍याए। तर उनले त्यसवर्ष दुईपटक आरोहण गरेको प्रमाणपत्र पाएनन्। उनले ८ हजार मिटरको ५ वटा हिमाल चढिसकेका छन्। संसारकै जोखिमपूर्ण भनिएको पाकिस्तानको माउन्ट केटु सन् २०१४ मा आरोहण गरे। त्यसैगरि ल्होत्से, चोयु र मनास्लु चढिसकेका छन्।
आप्पा पछि खुम्जुङका फुर्वाटासी शेर्पाले २१ पटक नै सगरमाथा चढेका थिए। आप्पाले सन् २०११ बाटै आरोहण छोडे। फुर्वाले सन् २०१३ बाट छोडे। त्यसपछि निरन्तर बढी पटक आरोहण गर्ने कामिरिता एक्ला आरोही हुन्।
यो लेख अलिक शिक्षक मानिसले लेखेजस्तो देखिन सक्छ । भए होस्, एकाध कुरा लेखिहालुँ भन्ने लागेको छ । लेख बुझिएनन्, यसपालि त अलिक बुझियो अथवा बुझिएन भन्ने...
केहीअघि पत्रकार उज्ज्वला महर्जन र काठमाडौं महानगरपालिकाका पूर्वकर्मचारी रश्मिला प्रजापतिले आफूहरू प्रदेश नम्बर ३ का पूर्व भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री केशव स्थापितबाट प्रताडित हुनुपरेको सार्वजनिक...
लक्ष्मीपूजाको बिहानै नेपालको सम्पूर्ण न्यायजगत स्तब्ध भयो, पाँच दशकभन्दा अधिक समय कानुन व्यवसायीका रूपमा क्रियाशील वरिष्ठ अधिवक्ता कुसुम श्रेष्ठको लक्ष्मीपूजाको निधनमा । कुसुम श्रेष्ठले २०२०/२०२१ सालतिर...
निराशा र कुण्ठाको यात्रा कहाँ गएर टुंगिन्छ ? सायद सबैको गन्तव्य सुखद नहोला । तर चीनका केही युवाले निराशा र कुण्ठा पोख्न सुरु गरेको प्रचलन आज संसारमै...
पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालले एक साताअघि पोखरामा भनेका थिए, ‘कर्मचारीका कारण राजनीतिक नेतृत्व र सरकार असफल हुने गरेका छन् । ब्युरोक्रेसीले राजनीतिक नेतृत्वलाई विस्तारै आफूजस्तै बनाउँछ र...
शाहिदुल आलम चम्पाकली २–५ ढाका सेन्ट्रल जेल किरानीगन्ज ढाका, बंगलादेश । उनीहरूले तिमीलाई लिएर गएको एक सय दिनभन्दा बढी भइसकेको छ । तिम्रो देश होस् वा मेरो देश, आजभोलि समय–परिस्थिति...
त्रिविको नियम अनुसार एउटा प्राध्यापकले सातामा कम्तीमा स्नातक तहमा १५ र स्नातकोत्तर तहमा १२ पिरियड पढाउनुपर्छ । राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्रको रिपोर्ट अनुसार त्रिविका प्राध्यापकले ६ पिरियडभन्दा...
केही दिन अघि कान्तिपुरमा ‘सेतो साईकल’ शीर्षकको सम्पादकीय पढेपछि, संसारमै सबैभन्दा बढि साईकल चढिने देश नेदरल्याण्डको मेरो साईकल अनुभवबारे केही लेख्ने जमर्को गरेको हुँ ।
यो वेबसाइट कान्तिपुर राष्ट्रिय दैनिकको आधिकारिक न्युज पोर्टल हो । नेपाली भाषाको यो पोर्टलले समाचार, विचार, मनोरञ्जन, खेल, विश्व, सूचना प्रविधि, भिडियो तथा जीवनका विभिन्न आयामका समाचार र विश्लेषणलाई समेट्छ। पूरा पढ्नुहोस् »
काठमाडौँ — अन्तर्राष्ट्रिय सोसलिस्ट युथ युनियनले कञ्चनपुर र जुम्लामा शान्तिपूर्ण प्रदर्शनमा भएको दमनको विरोध गरेको छ ।
कञ्चनपुरमा निर्मला पन्तको बलात्कारपछि हत्या घटनाको निष्पक्ष र स्वतन्त्र छानबिन गरी दोषीलाई कारबाही गर्नुपर्ने माग राख्दै भएको प्रदर्शनमा प्रहरीले गोली चलाउँदा १७ वर्षीय युवक सुन्नी खुनाको मृत्यु भएको थियो भने दुई दर्जन बढी घाइते भएका थिए ।
युनियनले डा. गोविन्द केसीले पक्षमा जुम्लामा भएको प्रदर्शनमा भएको प्रहरी दमनले मानव अधिकार उल्लंघन भएको जनाएको छ ।
केसीको मागप्रति ऐक्यबद्धता जनाउँदै तरुण दलको अगुवाइमा काठमाडौंमा भएको प्रदर्शनमा दलका अध्यक्ष जितजंग बस्नेतप्रति लक्षित गरी प्रहरीले आक्रमण गरेको युनियनको दाबी छ ।
अर्घाखाँची — पर्यटकीय स्थल नरपानीमा प्रसाद ग्रहण गर्न आएका दुई समूहबीच झडप हुँदा चार जना घाइते भएका छन् । पिकनिक स्पोट्समा कपिलवस्तुको चार नम्बरबाट आएको र सन्धिखर्कबाट गएको समूहबीच सामान्य भनाभनले उग्ररुप लिएपछि दुई घण्टासम्म झडप भएको प्रहरीले जनाएको छ ।
दुई जना सामान्य घाइते भएका छन् । अरु दुई जना शेरसिंह खनाल र महेन्द्र बञ्जाडे सन्धिखर्क अस्पतालमा भर्ना भएका छन् । घाइते सन्धिखर्क पक्षका हुन् ।
धार्मिक पर्यटकीय स्थल सुपादेउराली मन्दिरमा बोका चढाएपछि नरपानी ल्याएर प्रसाद ग्रहण गरिन्छ । दैनिक यहाँ तीर्थालुको भीड हुन्छ । प्रहरीका अनुसार मदिराले मत्तिएका दुवै पक्षबीच पानीकै विषयमा दिउँसो सामान्य भनाभन भएको थियो । त्यसपछि झडप भएको हो । दुई घण्टापछि प्रहरीले भीड नियन्त्रण गरेको हो ।
प्रमुख जिल्ला अधिकारी खिमराज भुसाल र प्रहरी नायव उपरीक्षक नवराज मल्लसहितको सुरक्षाकर्मीले भीड नियन्त्रण गरेको हो । स्पोर्टसमा नजिकै दुवै समूहले प्रसाद ग्रहण गरिरहेका थिए, मदिराले मत्तिएपछि एकले अर्कोको भान्सामा पानी फालाफाल भएपछि भडप भएको मल्लले बताए ।
झडपमा संलग्न रहेका चार नम्बरबाट आएका १४ जनालाई नियन्त्रणमा लिएको उनले बताए । दुवै पक्षबीच छलफल गरेर विवाद मिलाइने मल्लले बताए ।
यो लेख अलिक शिक्षक मानिसले लेखेजस्तो देखिन सक्छ । भए होस्, एकाध कुरा लेखिहालुँ भन्ने लागेको छ । लेख बुझिएनन्, यसपालि त अलिक बुझियो अथवा बुझिएन भन्ने...
केहीअघि पत्रकार उज्ज्वला महर्जन र काठमाडौं महानगरपालिकाका पूर्वकर्मचारी रश्मिला प्रजापतिले आफूहरू प्रदेश नम्बर ३ का पूर्व भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री केशव स्थापितबाट प्रताडित हुनुपरेको सार्वजनिक...
लक्ष्मीपूजाको बिहानै नेपालको सम्पूर्ण न्यायजगत स्तब्ध भयो, पाँच दशकभन्दा अधिक समय कानुन व्यवसायीका रूपमा क्रियाशील वरिष्ठ अधिवक्ता कुसुम श्रेष्ठको लक्ष्मीपूजाको निधनमा । कुसुम श्रेष्ठले २०२०/२०२१ सालतिर...
निराशा र कुण्ठाको यात्रा कहाँ गएर टुंगिन्छ ? सायद सबैको गन्तव्य सुखद नहोला । तर चीनका केही युवाले निराशा र कुण्ठा पोख्न सुरु गरेको प्रचलन आज संसारमै...
पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालले एक साताअघि पोखरामा भनेका थिए, ‘कर्मचारीका कारण राजनीतिक नेतृत्व र सरकार असफल हुने गरेका छन् । ब्युरोक्रेसीले राजनीतिक नेतृत्वलाई विस्तारै आफूजस्तै बनाउँछ र...
शाहिदुल आलम चम्पाकली २–५ ढाका सेन्ट्रल जेल किरानीगन्ज ढाका, बंगलादेश । उनीहरूले तिमीलाई लिएर गएको एक सय दिनभन्दा बढी भइसकेको छ । तिम्रो देश होस् वा मेरो देश, आजभोलि समय–परिस्थिति...
त्रिविको नियम अनुसार एउटा प्राध्यापकले सातामा कम्तीमा स्नातक तहमा १५ र स्नातकोत्तर तहमा १२ पिरियड पढाउनुपर्छ । राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्रको रिपोर्ट अनुसार त्रिविका प्राध्यापकले ६ पिरियडभन्दा...
केही दिन अघि कान्तिपुरमा ‘सेतो साईकल’ शीर्षकको सम्पादकीय पढेपछि, संसारमै सबैभन्दा बढि साईकल चढिने देश नेदरल्याण्डको मेरो साईकल अनुभवबारे केही लेख्ने जमर्को गरेको हुँ ।
यो वेबसाइट कान्तिपुर राष्ट्रिय दैनिकको आधिकारिक न्युज पोर्टल हो । नेपाली भाषाको यो पोर्टलले समाचार, विचार, मनोरञ्जन, खेल, विश्व, सूचना प्रविधि, भिडियो तथा जीवनका विभिन्न आयामका समाचार र विश्लेषणलाई समेट्छ। पूरा पढ्नुहोस् »
बंगलादेश — साफ च्याम्पियनसिप २०१८ को समूह 'ए' अन्तर्गतको लिगको अन्तिम खेल नेपाल र बंगलादेशबीच जारी छ । नेपालले पहिलो हाफको समाप्तिसँगै १- को अग्रता लिएको छ । दोस्रो हाफको सुरुमा खेलमा बंगलादेशले गवल गर्ने मौका पाएको थियो ।
काठमाडौँ — कांग्रेस भ्रातृ संगठन नेपाल विद्यार्थी संघको महाधिवेशन कात्तिक दोस्रो सातालाई प्रस्ताव गरिएको छ । संघको शनिबार बसेको बैठकले कात्तिक १६ देखि १८ सम्म राजधानीमा महाधिवेशन गर्ने निर्णय गरेको हो ।
पार्टी सहमहामन्त्री प्रकाशशरण महत नेतृत्वको निर्देशन समितिको परामर्शमा संघले मिति तोके पनि आवश्यक तयारी अघि बढाएको छैन । समितिले अध्यक्ष नैनसिंह महरको दुईवर्षे कार्यकाल भदौ पहिलो साता सकिएलगत्तै महाधिवेशन प्रयोजनका लागि तीन महिना थप गरेको थियो । यो अवधिभित्र महाधिवेशन सम्पन्न गर्न नसके संघ स्वत: विघटन हुन्छ ।
संघको वर्तमान नेतृत्वले महाधिवेशन गराउने तत्परता नदेखाएको भन्दै संस्थापनइतर पक्षले समानान्तर गतिविधि चलाउँदै आएको थियो । संघको प्रकाशित कार्यतालिकाअनुसार मावि र क्याम्पस अधिवेशन असोज ७, महानगर, उपमहानगर, नगर र गाउँपालिकाको अधिवेशन असोज १२, प्रदेश क्षेत्रको अधिवेशन असोज १५, ७७ जिल्ला र विदेशस्थित सम्पर्क समितिको अधिवेशन असोज २१ गते गर्ने प्रस्ताव छ ।
उपत्यका क्याम्पस अधिवेशन असोज २३, ७ प्रदेशको अधिवेशन कात्तिक १० र ११, केन्द्रीय अध्यक्षबाट महाधिवेशन प्रतिनिधिको मनोनयन कात्तिक १२ गते गर्ने प्रस्ताव छ । महाधिवेशन गराउने पक्षमा संस्थापन इतरपक्षले पनि सहमति जनाएको छ ।
यो लेख अलिक शिक्षक मानिसले लेखेजस्तो देखिन सक्छ । भए होस्, एकाध कुरा लेखिहालुँ भन्ने लागेको छ । लेख बुझिएनन्, यसपालि त अलिक बुझियो अथवा बुझिएन भन्ने...
केहीअघि पत्रकार उज्ज्वला महर्जन र काठमाडौं महानगरपालिकाका पूर्वकर्मचारी रश्मिला प्रजापतिले आफूहरू प्रदेश नम्बर ३ का पूर्व भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री केशव स्थापितबाट प्रताडित हुनुपरेको सार्वजनिक...
लक्ष्मीपूजाको बिहानै नेपालको सम्पूर्ण न्यायजगत स्तब्ध भयो, पाँच दशकभन्दा अधिक समय कानुन व्यवसायीका रूपमा क्रियाशील वरिष्ठ अधिवक्ता कुसुम श्रेष्ठको लक्ष्मीपूजाको निधनमा । कुसुम श्रेष्ठले २०२०/२०२१ सालतिर...
निराशा र कुण्ठाको यात्रा कहाँ गएर टुंगिन्छ ? सायद सबैको गन्तव्य सुखद नहोला । तर चीनका केही युवाले निराशा र कुण्ठा पोख्न सुरु गरेको प्रचलन आज संसारमै...
पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालले एक साताअघि पोखरामा भनेका थिए, ‘कर्मचारीका कारण राजनीतिक नेतृत्व र सरकार असफल हुने गरेका छन् । ब्युरोक्रेसीले राजनीतिक नेतृत्वलाई विस्तारै आफूजस्तै बनाउँछ र...
शाहिदुल आलम चम्पाकली २–५ ढाका सेन्ट्रल जेल किरानीगन्ज ढाका, बंगलादेश । उनीहरूले तिमीलाई लिएर गएको एक सय दिनभन्दा बढी भइसकेको छ । तिम्रो देश होस् वा मेरो देश, आजभोलि समय–परिस्थिति...
त्रिविको नियम अनुसार एउटा प्राध्यापकले सातामा कम्तीमा स्नातक तहमा १५ र स्नातकोत्तर तहमा १२ पिरियड पढाउनुपर्छ । राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्रको रिपोर्ट अनुसार त्रिविका प्राध्यापकले ६ पिरियडभन्दा...
केही दिन अघि कान्तिपुरमा ‘सेतो साईकल’ शीर्षकको सम्पादकीय पढेपछि, संसारमै सबैभन्दा बढि साईकल चढिने देश नेदरल्याण्डको मेरो साईकल अनुभवबारे केही लेख्ने जमर्को गरेको हुँ ।
यो वेबसाइट कान्तिपुर राष्ट्रिय दैनिकको आधिकारिक न्युज पोर्टल हो । नेपाली भाषाको यो पोर्टलले समाचार, विचार, मनोरञ्जन, खेल, विश्व, सूचना प्रविधि, भिडियो तथा जीवनका विभिन्न आयामका समाचार र विश्लेषणलाई समेट्छ। पूरा पढ्नुहोस् »
बारा — महागढीमाई नगरपालिकाले शिक्षाका लागि विद्यालयमा पहुँच बढाउन छात्रालाई ‘छोरी शिक्षा’ अन्तर्गत साइकल उपलब्ध गराएको छ । नगर क्षेत्रको विभिन्न विद्यालयमा कक्षा ९ मा अध्ययनरत २ सय १ छात्रालाई साइकल उपलब्ध गराएको हो ।
गरिबी, अशिक्षा र चेतना अभावलगायतले विद्यालय छाडेर घरमै कामकाज गर्नुपर्ने अवस्थाकी छात्रालाई पुन: विद्यालय आउजाउका लागि नगरपालिकाले साइकल उपलब्ध गराउने योजना बनाएको छ । शिक्षाका लागि विद्यालयमा पहुँच बढाउन छात्रालाई ‘छोरी शिक्षा’ अन्तर्गत साइकल वितरण गरिएको नगर प्रमुख उपेन्द्र यादवले बताए ।
‘प्रदेश सरकारको छोरी पढाउने अभियानलाई सघाउ पुर्‍याउन यस्तो योजना ल्याइएको छ,’ उनले भने, ‘यसले छात्रा र अभिभावकको शिक्षाप्रतिको मनोबल उच्च भएको छ ।’ ८ कक्षा पढेर छाडेकी छात्राहरूलाई पुन: विद्यालय पुर्‍याउन पनि साइकल वितरण गरिन उनले बताए । नगर प्रमुख यादवका अनुसार तल कक्षाबाट दु:ख गरेर अभिभावकले छोरीलाई पढाउँछन् । तर छोरीहरू नौ कक्षा पुग्दा नपुग्दै अभिभावकले पढाइ छुटाइदिन्छन् । यही दुर्भाग्यलाई हटाउन साइकल उपलब्ध गराउने छौं ।
‘पढाइमा इच्छा शक्ति हुने, तर साधनस्रोत अभाव र अभिभावकको नाकारात्मक भावनाले कतिपय छात्राहरू गृहिणीका रूपमा घरमा बसेको पाइन्छ,’ उनले भने, ‘त्यसैले यसलाई हटाउन छोरी शिक्षाअन्तर्गत साइकल वितरण योजना ल्याइएको छ ।’ साइकल वितरणले टाढाटाढाबाट विद्यालयमा पढ्न आउने छात्राहरूलाई आउजाउ सजिलोसँगै शिक्षाप्रति साहस र आकर्षण बढने उनले विश्वास व्यक्त गरे । नगरको शिक्षाको गुणस्तर बृद्धि नगर भरिका विद्यालयहरूमा कक्षा ६ देखि कम्प्युटर शिक्षा लागू गर्न नगरपालिकाले योजना बनाएको छ ।
विद्यालयहरूमा विषयगत शिक्षकहरूको अभाव रहेकोले चाँडै दरबन्दी मिलान गरी प्रत्येक विद्यालयहरूमा विषयगत शिक्षकको व्यवस्था गरिने नगरपालिकाका अधिकारीले जनायो । गढीमाई महेन्द्र प्राविधिक नमुना माध्यमिक विद्यालयका ७९ जना, भोला माविका ८७ र नेपाल राष्ट्रिय मावि बबुआइनका ३५ जना गरी २ सय १ छात्रालाई नगरपालिकाले साइकल वितरण गरेको हो ।
नगरपालिकाले गत आव ०७४/७५ मा नगरका अधिकांश विद्यालयमा शैक्षिक अवस्था सुधारका लागि लगानी गरेको छ । कम्प्युटर, फर्निचर, महिला तथा पुरुष शौचालय, शुद्ध पानी पिउन चापाकल, गर्मी छल्न पंखा तथा वाटर फिल्टर मेसिनलगायत भौतिक संरचना तयार गर्न बजेट उपलब्ध गराएको छ ।
विद्यालयमा शुद्ध खानेपानीको लागि चापाकल नगरपालिकाका अनुसार नेराप्रावि पिप्राविर्तामा पर्खाल निमार्णको ४ लाख, लालीगुराँस प्रावि कवहीजब्दीमा पर्खाल तथा गेट निमार्ण गर्न २ लाख, रामजानकी प्रावि बरियारपुरमा छत ढलान गर्न २ लाख ५० हजार, भोला मावि गंजभवानीपुरमा अधुरो भवन निमार्ण गर्न ४ लाख गराइएको छ ।
यसैगरी नेरामावि पिप्राढी बेनौलीमा पर्खाल निमार्ण गर्न ९ लाख, गडबडामाई विद्यालयमा फर्निचर खरिद गर्न २ लाख, नगरभरिका विभिन्न निमावि र माविमा ८ लाख ५० हजारको कम्प्युटर वितरण गरिएको छ ।
बारा — कलैया उपमहानगरपालिकाका सरसफाइकर्मी (स्विपर) विभिन्न माग राख्दै हडतालमा उत्रेपछि तीन दिनदेखि नगरको फोहोर उठेको छैन ।
यसले बजार क्षेत्रमा दुर्गन्ध फैलिएको छ । फोहोरको गर्मीको मौसम त्यसमाथि दुर्गन्धले नगरवासी पीडित बनेका छन् । ९६ जना सरसफाइकर्मी कलैयाको भरत चोकमा विभिन्न माग राखी बुधबारदेखि धर्नामा बसेका छन् ।
नगरपालिकाले स्रोतसाधन र सुविधा नबढाएको विरोधमा उनीहरू धर्नामा बसेका हुन् । ‘२६ वर्षदेखि कार्यरत छु । नगरपालिकाले स्रोतसाधन र सुविधा बढाएकै छैन,’ सरसफाइकर्मी सुधीर राउतले भने ।
तलब बढाउनुपर्ने, नियुक्ति पाउनुपर्ने, दसैं खर्च दिनुपर्ने, स्थायी प्रक्रियाअघि बढानुपर्ने र फोहोर उठाउँदा प्रयोग गरिने गेम्बु जुत्ता, पोसाक, पन्जा, मास्क उपलब्ध गराउनुपर्ने माग राख्दै हडतालमा उत्रेका कर्मचारीलाई शुक्रबार प्रहरीले पक्राउ गरेको छ । ‘३ दिनदेखि फाहोर घरमै कुहिएको छ,’ कलैया उपमहानगरपालिका ४ का रामस्वरूप पण्डितले भने, ‘फाहोर घरबाहिर सडकमा फ्याँकु भने सर्वसाधारणलाई दु:ख हुन्छ । घरमा राखौं भने आफैं पीडित बन्नुपरेको छ ।’
फोहोरको दुर्गन्धले पसलमा बसिनसक्नु भएको कलैया बजारका व्यापारी वीजय स्वर्णकारले गुनासो गरे । ‘३ दिनदेखिको फोहोरको थुप्रो उठेको छैन,’ उनले भने, ‘पसल अगाडि नै थुप्रोले बस्नै नसक्ने भएको छ ।’
उपमहानगरपालिकाले नगरको बजार क्षेत्रबाट वार्षिक ८५ लाख आम्दानी गर्दै आएको छ । तरकारी, बाख्रा तथा कृषि बजार, पटके सवारी र शौचालयको ठेक्कापट्टाबाट हुने आम्दानीको तुलनामा नगरपालिका नगरवासीका लागि सुविधा दिन चुकेको छ ।
उसले बर्सेनि १ करोड ३० लाख सरसफाइका लागि जनशक्ति, स्रोतसाधन र बजारको व्यवस्थापनमा खर्चिने गरेको छ । यसपालि २ करोड खर्चिने योजना बनाएको छ । तर बजार क्षेत्रको अवस्था भने अव्यवस्थित सेकुवा पसलको धुँवा, जताततै फालिएको फोहोरैफोहोर र मुख्य बजारमा खाल्डाखुल्डीमा जमेको पानीले नगरवासी अस्तव्यस्त छन् ।
फोहोर र खाल्डाखुल्डीमा जमेको पानीले नगरअन्तर्गतको मुख्य चोक, बजार क्षेत्र र गल्ली पनि प्रभावित छ । तरकारी बजारमा झनै फाहोर छ । ‘नियमित सरसफाइका लागि लगातार गुनासो गर्दा र दबाब दिँदा सफाइ गरिँदैन । मनलागे सफाइ गर्ने मन नलागे नगर्ने अवस्था छ,’ फलफूल तथा तरकारी व्यवसायी समितिका अध्यक्ष दीपलाल साह तेलीले भने, ‘हाकिम र मेयर सबैलाई गुनासो सुनाएका छौं । तर सुन्नुहुन्न । र अनुगमन गर्न पनि आउनुहुन्न ।’ भरत चोक र मुख्य बजारमा रहेका २ वटा चर्पीको दुर्गन्ध सेवाग्राहीले थामिनसक्नु छ ।
ट्याङकी फुटेर छतबाट पानी चुहिने क्रम रोकिएको छैन । चर्पीसँगै रहेको चापाकलको पानी दुर्गन्धले सर्वसाधारण पिउन रुचाउँदैनन् । नगरको तरकारी र माछामासु बजार क्षेत्र फोहरै फोहोरले भरेको देखिन्छ ।
मुख्य सडकमै बनाइने सेकुवाको धुँवाले आगन्तुक तथा नगरवासी पीडित छन् । यी समस्याले पीडित बनिरहँदा नगरपालिका कार्यालयले त्यसको ठोस व्यवस्थापन गर्न स्रोतसाधन र जनशक्ति जुटाउन नसकेपछि पीडित बन्नु परेको सरकोकारवाला बताउँछन् । ‘नगरपालिकाले कर लिन्छ, सुविधा दिँदैन । फोहोरले माछामासु पनि हामीलाई बिक्री गर्न चित्त बुझदैन्,’ माछामासु व्यवसायी संघका अध्यक्ष भोला मियाँले भने, ‘कीटनाशक औषधि पनि छर्दैनन् ।
जनप्रतिनिधिभन्दा बढी बरु कर्मचारीले पहिला सफासुग्घर राख्ने गरेका थिए ।’ बजार क्षेत्रभरि नै खाल्डाखुल्डीमा नाला र बर्खाको पानी जमेकाले यात्रुलाई समेत सास्ती हुने गरेको छ । बेलाबखतमा धार्मिक स्थल सिद्धेश्वर र राम मन्दिरमा फोहोर भएपछि सेना, प्रहरी र स्थानीय युवाले कहिलेकाहीँ सरसफाइ गर्दै आएका छन् । ‘नगरपालिकाले सफाइका लागि दीर्घकालीन योजना बनाउन सकेको छैन,’ स्थानीय युवा नेता मुकेश साहले भने, ‘नगरको सबै प्राय: नालाहरूमा फोहोर थुनिएको छ ।’
यो लेख अलिक शिक्षक मानिसले लेखेजस्तो देखिन सक्छ । भए होस्, एकाध कुरा लेखिहालुँ भन्ने लागेको छ । लेख बुझिएनन्, यसपालि त अलिक बुझियो अथवा बुझिएन भन्ने...
केहीअघि पत्रकार उज्ज्वला महर्जन र काठमाडौं महानगरपालिकाका पूर्वकर्मचारी रश्मिला प्रजापतिले आफूहरू प्रदेश नम्बर ३ का पूर्व भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री केशव स्थापितबाट प्रताडित हुनुपरेको सार्वजनिक...
लक्ष्मीपूजाको बिहानै नेपालको सम्पूर्ण न्यायजगत स्तब्ध भयो, पाँच दशकभन्दा अधिक समय कानुन व्यवसायीका रूपमा क्रियाशील वरिष्ठ अधिवक्ता कुसुम श्रेष्ठको लक्ष्मीपूजाको निधनमा । कुसुम श्रेष्ठले २०२०/२०२१ सालतिर...
निराशा र कुण्ठाको यात्रा कहाँ गएर टुंगिन्छ ? सायद सबैको गन्तव्य सुखद नहोला । तर चीनका केही युवाले निराशा र कुण्ठा पोख्न सुरु गरेको प्रचलन आज संसारमै...
पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालले एक साताअघि पोखरामा भनेका थिए, ‘कर्मचारीका कारण राजनीतिक नेतृत्व र सरकार असफल हुने गरेका छन् । ब्युरोक्रेसीले राजनीतिक नेतृत्वलाई विस्तारै आफूजस्तै बनाउँछ र...
शाहिदुल आलम चम्पाकली २–५ ढाका सेन्ट्रल जेल किरानीगन्ज ढाका, बंगलादेश । उनीहरूले तिमीलाई लिएर गएको एक सय दिनभन्दा बढी भइसकेको छ । तिम्रो देश होस् वा मेरो देश, आजभोलि समय–परिस्थिति...
त्रिविको नियम अनुसार एउटा प्राध्यापकले सातामा कम्तीमा स्नातक तहमा १५ र स्नातकोत्तर तहमा १२ पिरियड पढाउनुपर्छ । राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्रको रिपोर्ट अनुसार त्रिविका प्राध्यापकले ६ पिरियडभन्दा...
केही दिन अघि कान्तिपुरमा ‘सेतो साईकल’ शीर्षकको सम्पादकीय पढेपछि, संसारमै सबैभन्दा बढि साईकल चढिने देश नेदरल्याण्डको मेरो साईकल अनुभवबारे केही लेख्ने जमर्को गरेको हुँ ।
यो वेबसाइट कान्तिपुर राष्ट्रिय दैनिकको आधिकारिक न्युज पोर्टल हो । नेपाली भाषाको यो पोर्टलले समाचार, विचार, मनोरञ्जन, खेल, विश्व, सूचना प्रविधि, भिडियो तथा जीवनका विभिन्न आयामका समाचार र विश्लेषणलाई समेट्छ। पूरा पढ्नुहोस् »