एक दलितले गुनासो पोखे, जसले छिमेकीको घर कस्तो छ देखेको छैन । उनले मन मिल्ने साथीको घरमा ३२ वर्षपछि पाइला टेके । उनलाई उसको घर जाँदा अपमानित हुने भयले नजानु नै बेश लाग्यो । उनी गुरुलाई नमन गर्छन्, तर अहिले पनि मैले बिर्सेको छैन, पानी परेको त्यो दिन उनी ट्युसन पढाउने सरको घरको ढोकाभित्र छिर्न नपाएपछि रुझ्दै घर फर्के । काठमाडौंमा घरभाडामा विभेद भएपछि १० वर्ष मुसलमानको घर बसे । उनलाई यी फहेरिस्त सुनाइरहँदा कि रुन मन लाग्छ, कि विद्रोही हुन कर लाग्छ । यहाँका आदिवासी/जनजातिले मातृभाषामा शिक्षा लिन पाएनन् । कसैले भन्नुहोला, अंग्रेजीको जमाना आइसक्यो, मातृभाषा सिक्नेलाई कसले रोकेको छ र, सिके भइहाल्यो नि । केही समयअघि म सिंगापुर यात्राको क्रममा सिंगापुरको रेलमा तमिल क्षेत्रमा पुग्दा तमिलमा, मलेसियन क्षेत्रमा पुग्दा मलेमा, चिनियाँ क्षेत्रमा पुग्दा चिनियाँ भाषामा उद्घोषण गर्ने चलन देखेँ । यहाँ पनि मातृभाषाको महत्व बुझ्न ढिला भइसक्यो ।
