हामीले बुद्ध जन्मस्थल, बुद्ध धर्म र बुद्ध संघका निम्ति आजसम्म यथोचित योगदान गरेका छैनौं । यो कटु सत्य हो । बुद्धको जन्मस्थलबारे अज्ञानतावश, कुटिलतावश वा दुष्टतावश भ्रम फैलाउने प्रयास जसले गरे पनि सत्य लुक्न सक्दैन । तर, अर्को एक कटु सत्य पनि छ । बुद्धका प्रति हामीले अर्थात् बुद्ध जन्मस्थलका निवासीहरूले आफ्नो कर्तव्यको पालना त्यसरी गरेका छैनन्, जसरी गरिनुपथ्र्याे वा पर्छ। यो स्थितिमा परिवर्तन अनिवार्य छ । बुद्धले हामीसित केही मागेका छैनन् भन्दैमा यथावस्थामा रहन सकिन्न ।
