संसारका जुनसुकै सम्प्रदायका धर्म अनुयायी भए पनि उनीहरूलाई आफ्नो धर्मको सत्य स्विकार्न अत्यन्त कठिन हुन्छ । वर्तमान समय धार्मिक कट्टरताको प्रतिश्पर्धा होभन्दा सायद गलत नहोला। यो सत्त्य हो कि, कुनै पनि मानिसहरू आफ्नो धर्मको यथार्थ जान्न नै चाहँदैनन् किनकी उसको जीवनमा आज सम्म बनेको धार्मिक विश्वासमा चोट पुग्न सक्छ। स्वयं आफू असहायभएको अनुभव हुन सक्ने संभावना प्रवल हुन सक्छ।किनभने बचपनदेखी हालसम्म उसले जे जतिसिक्यो या जान्यो त्यो सबै गलत सावित भैदिन्छ। इशा भगवानकृष्णको भक्त थिए भनी व्यख्या गर्नु भन्दापहिले यहाँ विभिन्न समयमा विभिन्न अन्वेशकहरुलेखोज अनुसन्धानको आधरमा प्रस्ट्याएका तथ्यहरुलाई प्रस्तुतगर्द्छु।1. 1869 इस्विमा एक फ्रेन्च कानुनवीद एवंसाहित्यकार” लुइस जेकोलियत” ले आफ्नो पुस्तक thebibile in india मा श्रीकृष्ण तथा इशालाई तुलनात्मक अध्य्यन गर्दै जीसस शब्दकोबिषयमा लेखेका छन कि क्राइस्टको ” जीसस” नामउहाकै अनुयायिले दिए। सस्कृतमा यसको अर्थ मूल तत्वभन्ने हुन्छ। लुइस अगाडि लेख्दछ कि ” क्राइस्ट” शब्द पनिकृष्ण शब्द कै रुपान्तरण हो। इशाले कृष्णको सट्टाक्रीसना शब्द प्रयोग गरे यहिक्रीसना शब्द नै यूरोपमा ख्रीस्तान याक्राइस्ट भयो।लुइसका अनुसार इशाले भारतको जगन्नाथमन्दीरमा धेरै समय बिताएका थिए।2. अर्का रुसि अन्वेसक निकोलस नोतोवीचले भारतमाकेही वर्ष बसेर ” the life of saint isha”मा आधरित भएर फ्रेन्च भाषामा ” the unknowan life ofjisus crist” नामक पुस्तक लेखेका छन। उक्त पुस्तकलद्दाखको लेह मार्ग स्थित हेमिस बौद्ध आश्रममाअद्यावधीक शुरक्षीत छ। किताब अनुसारजीसस क्राइस्ट 13 वर्षको उमेरमा भारत जानेक्रममा ,सिल्क मार्ग हुँदै हेमिस बौद्ध आश्रममा पुगेकाथिए र उहाले त्यही बसेर बौद्धशीक्षा लिए र निर्वाणको महत्व बुझेका थिए।यसरी इशाले आफ्नो उमेरको लगभग 18 वर्ष भारतकोकाश्मीर लद्दाख र उडीसाको जगन्नाथमन्दीरमा बसेर बौद्ध एबं हीन्दु धर्मग्रन्थहरुको आद्यात्मिक बिषय हरुमा गहन अद्ययनगरे जहाँ उहाले ध्यान साधनकोउत्कृष्टता प्राप्त गरे।निकोलस अगाडि लेख्दछ कि इशालाइ सुलि चढाए पछि उनको मृत्युभएको मानियो तर सत्य त यो थियो कि सुलि चढाए पश्चात् पनिउहाआफ्नो योगवलद्वार जीवितै थिए। सुलिचढाएको3दिनपछी आफ्नो परिवारसंग तीब्बतहुँदै पुन: भारतको श्रीनगर आएर 80 वर्षकोउमेरमा परलोक भए इशा जसको चीहानश्रीनगरको रौजावलमा सूर्य देखिए जतिकै सत्य छ।3. पारसी परिवारमा जन्मेकामेहर बाबालाइ एक रहस्यमयी चमत्कारिकसंत मानिन्छ।मेहर बाबा 30 वर्षसम्म मौन थियो। मौनताकैसमयमा उनले” God speek” नामक पुस्तक लेखेका थिए।पुस्तक अनुसार इशा सुलिबाट बचेका थिए।इशाले भारतमा बसेर योगसाधना गरेका थिए, जसको माद्यमबाट उनले निर्विकल्प सुलिमा नैसमाधी लगाए।यश प्रकारको समाधिमाव्यक्ती 3 दिनसम्म मृत समान बस्न सक्दछ,पछिउसको चेतना बिस्तारै फर्कन्छ।उसको अंगप्रत्यंगले पुन: कार्यगर्न थाल्छ।यसरी समाधिबाट जागृत भए पछि इशा पुन:भारत आए र बाकी जीवनकाश्मीरमा बिताएर परलोक भए। मेहरबाबाको योकुरालाई अभयनंद,सत्यसाईबाबा,शंकराचार्य आदिले पनि समर्थनजनाएको पाइन्छ। यसरी नैफीदाहसनैन,अजीजकश्मीरी,जेम्सडियर्डोफ,मंतोसेदेवजी आदिले पनि कश्मीरको रौजावलमाजुन चीहान छ त्यो इशाकै चीहानहो भनेर भनेका छन।त्यस्तै 1982 मा जर्मन विद्वानहोल्गर कस्टर्नले आफ्नो गहन अनुसन्धान पश्चात्माथिका तथ्यहरुलाई प्रमाणित गर्दै ” जीससलिभ्ड इन इन्डिया: हिज लाइफ विफोर एन्ड आफ्टरक्रुसिफिक्सन” नामक पुस्तक लेखेका छन।माथी उल्लेखित लुइस जेकोलियतको भनाईलाई आधरमानेर हेर्दा हो, वर्तमान विश्वमा जे जति भाषा प्रचलनमाछ, ती सबै भाषाहरुको मूलश्रोतमा प्राचिन संस्कृतभाषाको प्रभाव छ भन्ने तथ्यलाई विश्वलेस्वीकारी सकेको अवस्था हो। जस्तोकि संस्कृतको द्वार बाट अंग्रेजिको door, संस्कृतकोपितृ, मातृ, भ्रात बाट क्रमश: father,mother, brotherआदि शब्दहरु संस्कृतबाट देश काल परिस्थितीअनुसार अपभ्रंस हुँदै बिकसित भएको मानिन्छ। यश बिषयकोचर्चा अर्कै छ त्यतातिर नगैइ लुइसको भनाईलाई गौण गरि हेरौ।आ आफ्नो मातृभाषाको कारणले गर्दा अर्को भाषा उच्चारणमापरिवर्तन आउन स्वभाबिक मानिन्छ। सायद त्यसरी नैकृष्ण शब्द कृसना,खृस्तान या क्राइस्ट उच्चारित हुन गयो।इशाले भारतमा बसेर बौद्ध तथा हिन्दु ग्रन्थहरुको व्यापकरुपमा अद्यात्मिक अद्ययन गरे त्यसमद्ये उहालाई भागवतगीता अत्यन्त पृय भयो र गीता रसबाटउहाँ प्रभावित भए। इशालाई लाग्यो कि यो मानवकल्याणकारी गीता ज्ञान मेरा ठाउकामानिसहरु पनि सिकाउन पर्यो।र इशाले आफुलाईश्रीकृष्ण संग तुलना गर्नु भयो।किनभने कृष्ण रइशाको जीवनमा धेरै घटनाहरूको समानता पाइन्छ किजसले गर्दा इशाले आफुलाइ श्रीकृष्णसंग तुलना गर्नसकोस। जस्तै कंसको नजरबाट कृष्ण जन्मनसाथ भाग्नु परेकोथियो, त्यसरी नै इशालाई पनि हेरोद राजाकोनजरदेखी भगाइएको थियो। श्रीकृष्णग्वाला हुनु भएको थियो त्यस्तै इशा पनि भेडा गोठला कहाँजन्मनु भएको थियो।सायद यहि समानताको ज्ञान पाएर इशाभगवत गीता प्रती आकर्षित भएकोहुन सक्छ।भगवत गीता ज्ञान श्रीकृष्णले समस्तमानव कल्याणको लागि अर्जुनलाई निमित्त बनाएर दिनु भएको थियो।सोही ज्ञानलाई इशाले कृष्णनितिको नाममा आफ्नामानिसहरुलाई बताउनु भयो र त यदि बाइबलमा गौण गरेर हेर्नेहो भने गीतामा श्रीकृष्णले दिनु भएकोगीता ज्ञान् कै हुबहु व्याख्या गरेर इशालेमानिसहरुलाई बताएको पाइन्छ। जस्तै यहाँ एकउदाहरणको रुपमा हेरौ।सर्वधर्मान्परित्यज्री मामेकं शरण व्रज:अहं त्वां सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामी मा सुच:अर्थात, सबै धर्मलाई त्यागेर तिमी मेरो शरणमा आउ।म तिम्रो संपुर्ण पापलाई नस्ट गर्छु।म तिमिलाई मुक्तीदिन्छु। तिमी कसैसंग नडराउ किन कियसरी मेरो शरणमा आउने प्राणिको संपुर्णजीम्मा म लिन्छु।त्यसको सबै पापकर्मको म क्षमादिन्छुउपरोक्त श्लोकको हुबहु नक्कल जस्तै बाईबलमा पनि इशाबताउनुहुन्छ र त्यही भनाईलाईइशाईमार्गी भन्ने गर्छन कि- यशु नै मुक्तिदाताहुन।यशु बाहेक कसैले मुक्ती दिनसक्दैन,अनि यशुले नै संपुर्ण पाप नस्ट गर्नुहुन्छ।यस्ता धेरैउदाहरण्हरु भेटिन्छ,जीज्ञासा भएमागीता र बाइबल मा तुलनात्मक अद्ययनगर्न सक्नुहुन्छ।इशा याने जीसस भगवत गीताबाट प्रभावितभएर श्रीकृष्णलाईआफ्नो आदर्श मानेकै कारण इशालेभगवत गीता ज्ञानलाईकृष्णनीती भनेर यहुदिहरुसमक्ष पुर्याउनु भयो यहुदिहरुलेकृष्णनीती उच्चारण गर्दाकृश्चियनिटी हुन गयो। इशालेकृष्णनीती अर्थात कृश्चियनिटिको ज्ञानप्रचार गरेकै कारण यहुदी धर्म गुरुहरुमा त्रासपैदा भयो कि इशाले कृष्णनीती यानेकृश्चियनिटी सिकाएर सबै यहुदिहरुलाईहिन्दु बनाउने छ।यदि त्यसो नहुदो हो त,यहुदी धर्म प्रवर्तक अब्राहमको बयालिसौपुस्ता को सन्तान इशालाई किन महाअभियोगलागेका व्यक्तिलाई दिइने भयानक सजाय दिइयो त?किन कि स्पस्ट छ इशाले कृष्णनीतीकोनाममा आफ्नो यहुदी धर्म बिस्थापित गर्न भगवतज्ञान् को प्रचार गरेका थिए।तर दुर्भाग्य इशाको तुलनामायहुदी धर्म शासक सक्तिसाली थियोअन्तत इशालाई सुलि चढाइ छाडे। यद्यपि इशाले हिन्दु तथाबौद्ध धर्मभित्रबाट सिकेको योगबलकोसहयोद्वार सुलि मा नैसमाधी लिनुभयो।यहुदिहरुले इशालाई मृत ठानेर चीहान बनाएतर इशा मेहर बाबाका अनुसार तीनदिनपछी पुन: जीवीत भएरसुटुक्क भारत आउनु भयो।पछि यहुदिहरुले इशाको मृतशरिर कब्रमा नदेखेपछी डराउन थाले सोचे कि साच्चैइशा दैबी शक्ति नै थिए, हामिले गलत गरेछौ,नत्रसशरिर कहाँ गए ? तत्कालिन यहुदिहरुमा ज्ञानअभावको कारणले इशा सशरिर स्वर्ग गए भनीस्वीकारे र कृष्णनीती मा इशाले दिएको ज्ञानलाई तत्कालिनयहुदी धर्मगुरुहरुले तोड्मोड गरि आफ्नोअनुकुल बनाएर यहुदी धर्मग्रन्थ पुरानो करारमाजोडि बाइबल नामको धर्म ग्रन्थ जन्माएको तथ्यलाई नकार्नसकिन्न।स्मरणिय छ कि,भगवान श्रीकृष्णले म नैविराट रुप पर्मेस्वर परमात्मा हु भन्नुभएको छ भने इशालेआफूलाई पर्मेस्वर पुत्र हु भनेर प्रस्तुतगर्नु भएको छ। तसर्थ पनि स्पष्ट छ किश्रीकृष्णद्वार दिइएको भगवत ज्ञानलाई इशालेअंसी परमात्मा कोअंशआत्मा द्वार श्रीकृष्ण प्रदत्त ज्ञानकृष्णनीतीमानिसहरुलाई बताएका थिए। आमेन!!!!