काठमाडौँ — पशुपति क्षेत्रको श्लेष्मान्तक वनमा सिमेन्टको ढलान गरेको विरोधमा सम्पदा संरक्षण अभियन्ताले बिहीबार पशुपति क्षेत्र विकास कोष घेराउ गरेका छन् । घेराउका क्रममा विकास कोषका कर्मचारी र अभियन्ताबीच भनाभनसमेत भएको थियो ।
विश्वसम्पदामा सूचीकृत पशुपति क्षेत्रमा मापदण्डविपरीत कंक्रिटको ढलान गरेपछि काठमाडौं महानगरपालिकाकी उपमेयर हरिप्रभा खड्गी श्रेष्ठ बिहीबार उक्त क्षेत्रको निरीक्षण गर्दै । तस्बिर : अंगद ढकाल
अभियन्तालाई कोषका गार्ड र कर्मचारीले लछारपछारसमेत पारेका थिए । पशुपतिका भण्डारी केदार भण्डारीले बोल्ने क्रममा कोषका कार्यकारी अधिकृत रमेशकुमार उप्रेतीले बोल्न रोकेपछि विवाद बढेको थियो ।
यस्ता कुरा के सुन्नु भन्दै उप्रेती उठेर बाहिर निस्कन खोजेपछि अभियन्ताले उनलाई रोकेका थिए । त्यही क्रममा अभियन्ता आस्था थापालाई कोषका गार्डले लछारपछार पारेका थिए । उनी क्यान्सर पीडित हुन् । ‘मलाई क्यान्सर लागेको भन्दा बढी पीडा भएको छ आज,’ उनले भनिन्, ‘मलाई दुव्र्यवहार गर्नेलाई कारबाही होस् ।’
भण्डारीले बोल्नुअघि प्रदेश ३ का सभासद नरोत्तम वैद्यले बोल्ने क्रममा पनि उप्रेतीले रोकेका थिए । वैद्यले पशुपतिमा राख्न लागिएको सुनको जलाहरी र श्लेष्मान्तकमा कंक्रिट राखेर धार्मिक स्थलमा दुरगामी असर पर्ने काम गरेको भन्दै आपत्ति जनाएका थिए ।
‘हरेक भगवान्का बेग्लै विशेषता छन्,’ वेद्यले भने, ‘पशुपतिमा चारजना भट्टले बाहेक अरूले छुनसमेत पाउँदैनन् । पूजामा सधैं सहयोग गर्ने भण्डारीले समेत छुन पाउँदैनन् । त्यस्तो मन्दिरमा कसले राख्ने जलहारी ? शिव आफू मृगको छालामा नागै बस्ने देवता हुन् । यस्ता देवतालाई यस्तो जलहरी किन चाहियो ? जे पनि निर्णय गर्ने ? तपाईंहरू राजा हो ? हामी रैती हो ? जनताको सल्लाह लिनुपर्दैन यस्तो आस्था केन्द्रमा नयाँ काम गर्दा ?’
कोषले परिपथ बनाउने भन्दै दुई सातादेखि श्लेष्मान्तकमा कंक्रिट राख्दै आएको थियो । कोषका अनुसार मृगस्थली क्षेत्र घुम्न सजिलो होस् भनेर पर्यटक घुम्ने बाटो बनाउन लागेको बताउँदै आएको थियो । २ करोड ९९ लाख रुपैयाँ खर्च गरेर यहाँ ‘वाक वे’ बनाउन लागेको थियो ।
यससम्बन्धी समाचार सार्वजनिक भएपछि विभागले स्थलगत अध्ययन गर्न टोली पठाएको थियो । विभागका अनुसार ७० मिटर लामो र ४ मिटर चौडाइको बाटोमा ढलान गरेको छ । भण्डारीले गुरुयोजना बनाउने भन्दै धमाधम काम गरेकोमा आपत्ति जनाए ।
‘गुरुयोजनाअनुसार पो काम गर्नुपर्‍यो त । दाताले दियो भन्दैमा धमाधम काम गर्ने ?’ भण्डारीले भने, ‘मृगस्थलीमा मृगलाई खुवाउने पानीसमेत छैन । विश्वरुपा छेउमा लास गाड्ने ठाउँ बनाएको छ । लास गाडेको समेत पैसा लिन्छ । कोष व्यापार गर्न आएको हो ? हाम्रो धर्म, संस्कृति मास्न आएको हो कि जोगाउन आएको हो ? ’
पुरातत्त्व विभागले कंक्रिटका सबै संरचना भत्काउन लगाउने जनाएको छ । पहिला बनाउन दिने अनि भत्काउन लगाएर सार्वजनिक सम्पत्तिको नाश भएको भन्दै सम्पदा अभियन्ताले आपत्ति जनाएका छन् । ‘हामीले रानीपोखरीमा सम्पदा मास्ने र सार्वजनिक सम्पत्ति नष्ट गर्नेलाई फौजदारी मुद्दा लगाएका छौं,’ सम्पदा अभियन्ता सञ्जय अधिकारीले भने, ‘यहाँ पनि सम्पदा मास्नेलाई हामी छाड्ने छैनौं । तयार भएर बस्नुहोला ।’
कोषले कंक्रिट ओछ्याएको क्षेत्रमा काठमाडौं महानगरपालिकाका उपमेयर हरिप्रभा खड्गी श्रेष्ठले पनि अवलोकन गरेकी छन् । उनले भुइँचालोले क्षतिग्रस्त विश्वरुपमा मन्दिर, त्यहाँका सत्तल लगायत निरीक्षण गरिन् । ‘यहाँ कंक्रिट ओछ्याएर बाटो बनाउनुभन्दा विश्वरुपाको मन्दिर बनाएको भए हुन्थ्यो,’
खड्गीले भनिन्, ‘वनमा यसरी कंक्रिट ओछ्याउनै हँुदैन । यो विषयमा म सरकारको ध्यानाकर्षण गराउँछु । पशुपति क्षेत्रका पदाधिकारीलाई पनि महानगरमा बोलाएर छलफल गर्छु । सम्पदालाई मास्ने काम कसैले गर्नुहँुदैन । यो घटनाले मलाई धेरै संवेदनशील बनाएको छ ।
महानगर वडा नम्बर ८ का वडा अध्यक्ष दिनेश डंगोलले जनप्रतिनिधिलाई जानकारी नै नदिई कोषले आफूखुसी निर्माण गरेको बताए । ‘स्थानीय सरकारको अधिकार के हो ? कोषले यता ध्यान दिएको छैन,’ उनले भने, ‘कोषले स्थानीय सरकारलाई बाइपास गरेर काम गरिरहेको छ । अब हामी यस्तो गैरकानुनी काम हुन दिँदैनौं । कोषले गर्ने हरेक कामको निगरानी राख्छौं । यस्तो गर्दै गयो भने हाम्रो महत्त्वपूर्ण सम्पदालाई विश्व सम्पदा सूचीबाट हटाइदिने खतरा छ ।’
कोषले विश्वरुपमा अगाडि १ सय ७० मिटर क्षेत्रमा सिमेन्टको ढलान गर्ने काम सकेको छ । ढलानमाथि ढुंगा ओछ्याउने काम भने रोकेको छ ।
न्युयोर्क — राष्ट्रसंघको प्रतिबन्धका बाबजुद उत्तर कोरियाले आफ्नो परमाणु तथा क्षेप्यास्त्र कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिइरहेको छ । करिब ६ महिना लामो अध्ययनपछि शुक्रबार राष्ट्रसंघीय सुरक्षा परिषद्मा बुझाइएको एक गोप्य अध्ययन प्रतिवेदनमा उक्त तथ्य उल्लेख छ ।
प्रतिवेदन विभिन्न स्वतन्त्र विज्ञहरुले राष्ट्रसंघीय प्रतिबन्धको कार्यान्वयनबारे अध्ययन गरेपछि तयार पारिएको हो । स्वतन्त्र विज्ञहरूको समूहले उक्त गोप्य अध्ययन प्रतिवेदन सुरक्षा परिषद्लाई शुक्रबार बुझाएको हो ।
‘उत्तर कोरियाले आफ्ना परमाणु तथा क्षेप्यास्त्र कार्यक्रमहरू रोकेको छैन र राष्ट्रसंघको प्रतिबन्धको उल्लंघन गर्दै गैरकानुनी रूपमा जहाजबाट पेट्रोलियम पदार्थको ओसारपसार बढाउनुका साथै सन् २०१८ मा कोइला ओसारपसार गरेको छ,’ प्रतिवदेनको पृष्ठ १४९ मा उल्लेख छ ।
यद्यपि, उक्त प्रतिवेदनबारे राष्ट्रसंघका लागि उत्तर कोरियाली प्रतिनिधिले भने प्रतिक्रिया दिन अस्वीकार गरेका छन् । प्रतिवेदनमा उत्तर कोरियाले सिरियासँग सैनिक सहकार्य गरेको तथा यमनका हुथी विद्रोहीलाई हतियार बेच्ने प्रयास गरेको पनि उल्लेख छ ।
प्रतिवदेनका अनुसार उत्तर कोरियाली ब्यालेस्टिक क्षेप्यास्त्र निर्माणमा संलग्न प्राविधिकहरुले सन् २०११, २०१६ र २०१७ मा सिरियाको भ्रमण गरेको समेत उल्लेख छ । अध्ययनका क्रममा यमनका हुथी नेताले सन् २०१६ को जुलाई १३ मा उत्तर कोरियालीलाई लेखेको पत्रसमेत प्राप्त भएको थियो । पत्रमा हुथी नेताले उत्तर कोरियाली प्राविधिकलाई ‘हतियार निर्माणको प्रविधि र आपसी सम्बन्धबारे छलफल गर्न सिरियाको राजधानी दमास्कसमा भेट्न’ प्रस्ताव गरिएको थियो ।
त्यसैगरी, प्योङयाङले जहाजबाट गैरकानुनी रूपमा पेट्रोलियम पदार्थको ओसारपसारलाई ‘व्यापक रूपमा बढाएको’ प्रतिवेदनले उल्लेख गरेको छ । गत साता अमेरिकी गुप्तचर अधिकारीहरूले ट्रम्प प्रशासनसँगको न्यानो सम्बन्धका बाबजुद उत्तर कोरियाले नयाँ ब्यालेस्टिक क्षेप्यास्त्रको विकास गरिरहेको जनाएका थिए ।
यसअघि ब्यालेस्टिक क्षेप्यास्त्र निर्माण गरिएको स्थानमै त्यस्तो गतिविधि जारी राखेको जासुसी भूउपग्रहबाट थाहा भएको अमेरिकी अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै दि वासिङटन पोस्टले समाचार प्रकाशित गरेको थियो ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ–उनबीच गत जुन १२ मा सिंगापुरमा ऐतिहासिक शिखर बैठक भएको थियो । बैठकमा ट्रम्प र किमबीच कोरियाली द्वीपलाई नि:शस्त्रीकरण गर्ने सहमति भएको थियो ।
त्यसपछि ट्रम्पले उत्तर कोरियाबाट ‘अमेरिकालाई परमाणु हतियारको कुनै पनि खतरा नरहेको’ बताएका थिए । तर प्योङयाङको परमाणु तथा क्षेप्यास्त्र कार्यक्रम रोक्ने विषयमा कुनै ठोस प्रक्रिया र प्रतिबद्धताबिना सहमति गरेको भन्दै ट्रम्पको आलोचना भएको थियो ।
परमाणु तथा क्षेप्यास्त्र कार्यक्रमका कारण उत्तर कोरियाले कैयौं प्रतिबन्ध झेलिरहेको छ । उत्तर कोरियामाथि राष्ट्रसंघ, युरोपेली संघ, अमेरिका, जापान, दक्षिण कोरिया तथा चीनले आर्थिक तथा व्यापारिक प्रतिबन्ध लगाउँदै आएका छन् । राष्ट्रसंघले प्योङयाङमाथि सन् २००६ यता कोइला, फलाम, कपडा, कच्चा तेल तथा पेट्रोलियम पदार्थमाथि प्रतिबन्ध लगाउँदै आएको छ ।
ट्रम्प र किमबीचको सिंगापुर बैठकपछि उत्तर कोरियाले औपचारिक रूपमा चीनलाई आफूविरुद्ध लगाउँदै आएको प्रतिबन्ध हटाउन आग्रह गरेको थियो । तर चीनले भने हालसम्म पनि केही प्रतिक्रिया दिएको छैन ।
काठमाडौँ — असार तेस्रो सातायता शुक्रराज ट्रोपिकल तथा सरुवा रोग अस्पताल आउने स्क्रब टाइफस बिरामीको संख्या २७ पुगेको छ । यिनमा २० महिला र सात पुरुष छन् । यो संख्या भदौसम्म अझ बढ्न सक्ने विशेषज्ञहरू बताउँछन् ।
संक्रमितमा कडाखाले टाउको दुखाइ, सास फेर्न गाह्रो हुने, १०३/१०४ डिग्रीसम्म ज्वरो आउने, जीउ दुख्ने, आँखा हल्का रातो हुने, पसिना बढी आउने, लिम्फ ग्रन्थी सुन्निनेजस्ता लक्षण देखिने डा. शेरबहादुर पुनले जानकारी दिए । पछिल्ला केही वर्षको तथ्यांक विश्लेषण गर्दा सबैभन्दा बढी संक्रमण साउन र भदौमा देखिने गरेको छ ।
स्क्रब टाइफस ‘रिकेटसिया’ जीवाणु संक्रमित सूक्ष्म किरा (माइट) को टोकाइबाट फैलिन्छ । यो किरा मुख्यत: खेत, झाडी र घाँसमा रहने मुसा प्रजातिको जीवमा पाइन्छ ।
पुनका अनुसार गत वर्ष किराले टोकेको ठाउँमा दाग देखिने गथ्र्यो । ‘यसपालि आएका बिरामीमा त्यस्तो दाग देखिएको छैन,’ उनले भने । स्क्रब टाइफसलाई टाइफाइड भनी गलत निदान भइरहेको तर्फ सचेत गराउँदै पुनले छिटो उपचार गरे कुनै जटिलता नआउने औंल्याए ।
स्क्रब टाइफस संक्रमण आशंका गरिएका बिरामीलाई स्वास्थ्यकर्मीले प्रयोगशाला प्रतिवेदन आउनुअघि नै एन्टिबायोटिक दिन सक्ने डा. लाल बताउँछन् । ‘यस्ता बिरामीलाई ‘डक्सिसाइक्लिन’ वा ‘टेट्रासाइक्लिन’ तथा एन्टिबायोटिकका माध्यमले उपयुक्त उपचार गरिए ४८ घण्टाभित्रै सुधार हुन थाल्छ,’ उनले भने ।
बेलायतस्थित नेसनल हेल्थ सर्भिस (एनएचएस) का अनुसार रिकेटसिया संक्रमित जुम्राको टोकाइबाट समेत स्क्रब टाइफस हुन सक्छ । यो जुम्रा संक्रमित भइसकेकाहरूको शरीरमा हुन्छ । ट्रेन, बस, पार्क, सार्वजनिक स्थलमा सुत्नेहरूमा पनि हुन सक्छ । रिकेटसिया संक्रमित सुल्सुले, उपियाँ वा सूक्ष्म किराको टोकाइबाट पनि यस्तो संक्रमण हुन्छ ।