क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालय, नेपाल सरकार, पुरातत्व विभाग र तमु प्ये ल्हु संघको संयुक्त अध्ययनमा १६० घरको भग्नाशेष फेला पारिएको जनाइएको छ । यद्यपि तमु प्येमा ८० घर भएको बुझिन्छ । करिब ४०० वर्ष अघि सो स्थानका गुरुङहरु सिक्लेस, घनपोखरा र इलमपोखरी गाउँमा बसाई सरेको जनश्रृति रहेको भ्रमण संयोजक गुरुङ बताउँछन् । गुरुङहरुको आदिमस्थल क्होल सोंथरको बारेमा बुझ्न र जान्न अत्यन्त जरुरी छ ।
