उपनिषद प्राचीनतम दार्शनिक विचारको संग्रह छ। उपनिषदहरूमा ईशावस्य पहिलो उपनिषद मानिन्छ भनेवृहदारण्यक र छान्दोन्य’, सर्वाधिक प्रसिद्ध उपनिषद हुन् । यी ग्रन्थहरूदेखि बिम्बिसारका पूर्वका भारतको अवस्था जानी जा सक्छ। परीक्षित, तिनको पुत्र जनमेजय तथा पश्चातकालीन राजाहरूको उल्लेख यिनैं उपनिषदहरूमा गरिएको छ। यिनैं उपनिषदहरूदेखि यो स्पष्ट हुन्छ कि आर्हरूको दर्शन विश्वका अन्य सभ्य देशहरूका दर्शनदेखि सर्वोत्तम तथा अधिक अघि थियो। आर्हरूका आध्यात्मिक विकास, प्राचीनतम धार्मिक अवस्था र चिन्तनका जीते-जाग्दै जीवन्त उदाहरण यिनैं उपनिषदहरूमा मिल्दछन्। 