काठमाडौं। असोज ७। आज दिन र रात बराबर हुने हुन्छ। सूर्य भु–मध्यरेखाको ठिक माथि पर्ने भएकाले दिन र रातको समय बराबर हुने भएको हो ।
ज्योतिष शास्त्रमा यसलाई तुला विषुवत्’ या शरद सम्पात पनि भनिन्छ। ज्योतिष शास्त्रअनुसार सूर्यको किरण पृथ्वीमा पर्ने चारवटा भौगोलिक दिनमध्ये एक तुला विषुवत् दिन हो ।
काठमाडौं जेठ ५। प्रचलित ज्योतिष अनुसार भोली चन्द्रमा पुष्प नक्षत्रमा भ्रमण गर्दै छ। ज्योतिष गणित अनुसार पुष्प नक्षत्र आठौं नक्षत्र हो, जुन सबै तारामण्डलहरूमा उत्कृष्ट छ। र यसलाई सबै नक्षत्रहरूमा सर्वश्रेष्ठ को रूपमा मानिन्छ। मुहुर्त ज्योतिष अनुसार आईतवार या बिहीवार पुष्प नक्षत्र भएमा एक्दमै राम्रो मानिन्छ। गणित अनुसार भोली आईतवार हो फेरी त्यसैमा पुष्प नक्षत्र पनि जुरेको छ।
हामीले २०६१ सालदेखि यस पत्रिकालाई प्रकाशित गर्दै आइरहेका छौं । ज्योतिर्विज्ञान, प्राचीन विषय र प्रसंग भए तापनि यसको उपयोगिता र खोजीनिति अहिले पनि हुन्छ । सनातन धर्म र यसका अनुयायीहरुका लागि ज्योतिर्विज्ञान एकदमै आवश्यक विषय हो । ज्योतिर्विज्ञानभित्र पनि विभिन्न मत, मतान्तर छन् । साथसाथै यो विज्ञान विभिन्न कालखण्डमा विभिन्न प्रकारले विस्तारित र परिवर्तित हुँदै आइरहेको छ । शास्त्र अनुसार नै ज्योतिष शास्त्रका प्रवर्तकहरुमा १८ जना महर्षिको नाम आउँछ । ती महर्षिहरु विभिन्न कालखण्डमा विभिन्न स्थानमा प्रस्तुत भएका थिए । आज जुन ज्योतिष शास्त्रको प्रचलित स्वरुप छ, त्यो ती सबै महर्षिहरुको मतको उच्चतम स्थानमा छ ।यस अंकमा केही विद्वान्का उपयोगी लेखहरु सान्दर्भिक देखिएर ज्योतिषवाणीबाट साभार गरेका छौं।