ख्याल ख्यालमै साथीहरुसंग मूर्तकलाको अन्तर्वार्ता हेर्न पुगेका थिए उनी, र जाँच दिंदा आफ्नै नाम निस्किएपछि भने उनले भारतको गुजरातस्थित वरोदामा ललितकलाको अध्ययन अघि बढाउने निर्णय गरे।
"यहाँ नेपालमा भोटाहिटीमा एउटा सानो विद्यालय मात्रै थियो, त्यहाँ भने विश्वविद्यालय, प्रोफेसर, कलाको इतिहास र दर्शन नै पढाउने! म त दंग परें!" उनी सम्झन्छन्, र त्यहाँ काष्ठकला सिक्न थालेको बताउँछन्।
तर ड्रइंगको कोर्स पास गरेका मान्छे पढ्न आउने त्यो कक्षामा पहिलो परीक्षा नराम्ररी बिगारेको उनी बताउँछन्।
"अनि मैले घुमघाम, राम-रमाइलो, गफगाफ, इभिनिङ वाक सब छोडैर बिहान देखि बेलुकासम्म काम, काम, काम गरेपछि सबैजना प्रभावित भएर फेरि पढ्न आउनुपर्छ भनेर सिफारिश गरे।"
तर स्नातकको पढाइ सकेर स्नातकोत्तर शुरु गर्ने बेलामा मूतिकलाको चुनाव गरेपछि उनले फेरि पनि समस्याको सामना गर्नुपर्यो।
तर मूर्तिकलामा सबभन्दा नराम्रो अंक आएपछि शिक्षकले 'यसलाई मूर्तिकला पढ्न नदिनु' भनेर लेखेछन्। म उनको घरमै गएर भनें— सजिलो विषय त आफैं पढिहाल्छु नि। यो तपाईंले मलाई सिकाउनुपर्यो।"
तर आठ वर्षको अध्ययन पछि नेपाल फर्किँदा आफ्नो अध्ययनको प्रयोग गर्ने ठाउँ नै नदेखेर उनी फेरि हतास भएको सम्झन्छन्।
रोयल होटलमा बल्ल बल्ल राजपरिवारका सदस्यका केही मूर्ति र केही आधुनिक चित्रकला प्रदर्शनी आयोजना गरेका थिए उनले।
र त्यसपछि उनले मौका पाए - नेपालमा कला संस्थाको स्थापना गरेर कलाको विकास गर्ने आफ्नो सपनाका बारेमा युवराजलाई बताउने।
थुप्रै मान्छेलाई बोलाएर, ती योजना सुनाएर, त्यसको विरोध गर्न भनेर मात्रै योजना पक्का भयो भन्ने लागेर सुनाउन गएछन् उनी।
तर त्यस्तो संस्था स्थापना गरेर उनी त्यसमा अध्यापन गर्न भने चाहेनन्, पाठ्यक्रम तयार गर्न मद्दत गरेर कलाकारिता मै फर्कन चाहे।
उनले नेपालमा बनाएको पहिलो मूर्ति, भृकुटीमण्डपमा रहेको 'निर्माण' नामक मूर्ति नै उनका लागि सबभन्दा स्मरणीय रहेको उनी बताउँछन्।
दरबारबाट 'नेपालीपन झल्किने' मूर्तिको नमुना बनाउने अनुरोध आएपछि उनलाई नेपालीपन भनेको के हो भनेर व्याख्या गर्न हम्मे परेछ।
"मयलपोश सुरुवाल लगाउने, इष्टकोट टोपी लाउने त्यो मानिस मैले झल्याकझुलुक मात्रै देखेको थिएँ। फेरि त्यसले कसरी नरसिंघा समाउँछ?"
बिग्र्यो भने त सधैंलाई बिग्रिन्छ भनेर नरसिंघा राखिएको छाउनीको संग्रहालयमा पुगेछन्, र त्यहाँ ३ टुक्रा पारेर राखिएको नरसिंघालाई जोड्न लगाएर एकजना साथीलाई समाउन लगाएपछी बल्ल आफ्नो नमुनामा विश्वस्त भएछन्।
त्यही नमुनाबाट शुरुवात गरिएको उनको 'निर्माण' नामक मूर्तिमा देवी देवता लगायतका परम्परागत धार्मिक पात्रहरु छैनन्, र त्यसकारण पनि त्यसले नेपालमा आधुनिक मूर्तिकलाको कोशेढुंगा मानिएको छ।
बरु छन् त्यहाँ मैनालीले नेपाली ठानेका केही विम्बहरु: गोरु जोत्न लागेको हली, शिक्षा, स्वास्थ्य, यातायात, र सिँचाईका प्रतिनिधि पात्र, र अन्त्यमा नरसिंघा बजाउने मान्छे र नेपालको झण्डा।
विद्यार्थी जीवनपछि भोकभोकै बसेर गरेको भन्दै त्यो मूर्ति बनाउन पाउनु आफ्नो गौरवको कुरा भएको उनी बताउँछन्।
"हावा, बास्ना, स्वाद, यी सब अमूर्त चीजलाई कलामार्फत कसरी देखाउने? बनाउने भन्दा पनि के बनाउने, कस्तो बनाउने भन्ने सोच्दैमा प्रलय हुन्छ हरेक पटक," उनी बताउँछन्।
"अधिकारीहरुले मूर्ती बनाउन नदिने भनेपछि कलालाई सभ्यताको चिह्न भनेर बल्ल बल्ल काम पाएको थिएँ," उनी बताउँछन्।
"पहिलेका मान्छेहरु धेरै कुरा जान्दैनथे तैपनि त्यत्रा त्यत्रा मूर्ति बनाए। पछिका मान्छेले हामीलाई असभ्य भन्छन्।
साहित्य, संगीत, कला केही नजान्ने रहेछन् भनेर हामीलाई कलंकको टीका लगाउँछन् भनेपछि मूर्ति त बनाउने तर विद्युतको प्रतिनिधित्व गर्ने मूर्ति बनाउनुपर्यो भने।
फूल भित्र एउटा बल्ब, र कमलको फूल माथिको एउटा अर्घ्यबाट पानी झर्दा कमलको फूल घुम्ने र त्यो बल्ब बल्ने।
त्यसै गरी दूरसञ्चारको तालीम केन्द्रमा पनि उनले त्यसको प्रतिनिधित्व गर्नका लागि प्रकाशको मूर्ति बनाएछन्।
"दूरसञ्चारको प्रतिनिधित्व गर्ने मूर्ति कस्तो बनाउने? टेलिफोन बनाउने कि? त्यो उठाइराखेको बनाउने कि? के बनाउने?" उनी हाँस्छन्।
दर्शकले त्यस्ता किसिमका कलाकृतिलाई नयाँ चीज भनेर हेर्ने उनको मत छ,र यस विषयमा व्यापारका नियमहरु कलामा पनि लागू हुने उनको विचार छ।
"कुनै पनि वस्तुको प्रवर्द्धन गर्न दुई किसिमका नियम प्रयोग गरिन्छन्" उनी भन्छन्, "एउटा 'ल अफ नोभेल्टी' अर्थात नौलोपना।
साथीहरुको लहैलहैमा लागेर मूर्तिकला सिक्न गएर नेपालमा अमूर्त मूर्तिकलाका मुख्य व्याख्याता बन्न पुगेका मैनाली आफू अनपेक्षित रुपमा कलाकार भएको भने मान्दैनन्।