खोटाङ, १४ वैशाख । गुणस्तरीय र छिटो विकासका लागि जिल्ला विकास समिति खोटाङले थालेकोे ‘योजना सम्झौता अभियान’ सफल भएको छ । चालु आर्थिक वर्षका लागि स्वीकृत १ सय ७० योजनामध्ये जिविसले ९८ प्रतिसत सम्झौता गरेर योजना सम्झौता अभियान सफल पारेको हो ।
सम्झौता अभियान अन्तरगत ग्रामिण खानेपानी तथा सरसफाई कार्यक्रम, झोलुङ्गे पुल क्षेत्रगत कार्यक्रम, जिविस अनुदान, स्थानीय यातायात पूर्वाधार क्षेत्रगत कार्यक्रम, साना सिँचाई, नदी नियन्त्रण र अन्य पूर्वाधार विकास कार्यक्रम, स्थानीय सडक सुधार कार्यक्रम, ग्रामिण सामुदायिक पूर्वाधार विकास, वौद्ध दर्शन तथा गुम्बा विकास, पुर्ननिर्माण तथा पुर्नस्थापना, शान्तिका लागि विकासलगायतका अन्य सवै कार्यक्रमको उपभोक्ता समितिसँग सम्झौता गरिसकीएको जिल्ला बिकास समितिका स्थानिय बिकास अधिकारी निश्चलराज पाण्डेले जानकारी दिनुभयो । कार्यक्रममा ६ वटा योजना भएको योजना अनुगमन तथा प्रशासकीय अधिकृत नरहरि सापकोटाले जानकारी दिनुभयो । उहाँका अनुसार, “योजना सम्झौता भएसंगै १० प्रतिसत योजनाहरुको फर्छौट पनि गरिसकिएको छ ।”
आर्थिक वर्षको अन्त्यतिर मात्र योजनाहरुको सम्झौता गर्ने परिपाटीले अधिकांश योजनाहरु बिगत वर्षमा अधुरै रहने तथा सम्पन्न भएका योजनाहरु पनि गुणस्तरहिन हुने भएकाले त्यसलाई अन्त्य गर्दै गुणस्तरीय र छिटो विकास गर्नका लागि योजना सम्झौता अभियान सञ्चालन गरिएको थियो ।
बिगत वर्षहरुमा ढिला सम्झौता गर्नाले जिल्लाबाट करोडौं बजेट फिर्ता भयो, पाण्डेले भन्नुभयो, “आगामी दिनमा त्यस्तो हुन नदिन अभियान चलाएका थियौं ।”
योजना सम्झौतामा गरिने ढिलाइ र निर्माणका काममा हुने गुणस्तरहिनलाई नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यका साथ जिविसले गत मङ्सिर–२० देखि पुस–२० गतेसम्म एक महिने अभियान ‘योजना सम्झौता अभियान २०७२’ सञ्चालन गरेको थियो । बिगत वर्षहरुमा जेठ÷असारमा योजना सम्झौता गरेर काम थालनी गर्दा गुणस्तरहिन निर्माण तथा ठूलो मात्रामा बजेट फ्रिज हुने गरेको थियो । यस वर्ष जिविसले सञ्चालन गरेको अभियानले निर्माण उपभोक्ता समिति तथा सरोकारवाला निकायको ध्यान अभियान तर्र्फ केन्द्रित भएको छ ।
खोटाङ, ९ पुस । संघीय समाजवादी विद्यार्थी फोरम नेपाल खोटाङको अध्यक्षमा एलबी मगर चयन हुनुभएको छ । शुक्रबार सम्पन्न प्रथम जिल्ला अधिवेशनबाट मगर अध्यक्षमा निर्विरोध चयन हुनुभएको हो ।
तेत्तीस सदस्यीय जिल्ला कार्य समितिको उपाध्यक्षमा सँगीता राई (आस्ना) र रविन्द्र राई चयन हुनुभएको छ । समितिको सचिवमा अनिशा राई, सहसचिवमा हेमकुमार खड्का र कोषाध्यक्षमा कविता विश्वकर्मा चयन हुनुभएको छ ।
समितिको सल्लाहकार सदस्य र केन्द्रीय प्रतिनिधि अब बस्ने पहिलो बैठकले छनौट गर्ने अध्यक्ष मगरले बताउनुभयो । अधिवेशन संघीय समाजवादी फोरम नेपालका विद्यार्थी ईन्चार्ज तथा विदेश विभाग प्रमुख अर्जुन थापाको प्रमुख आतिथ्यमा शुक्रबार उद्घाटन गरिएको थियो ।
खोटाङ, १० माघ । कालोपत्रे थालिएको दिक्तेल–हलेसी सडक गुणस्तरहीन बन्ने भएको छ । कालोपत्र गर्नुअघि सडकमा बिच्छ्याइएको रोडा/ढुङ्गा कमिशनका लागि कमसल खाले प्रयोग भएपछि सडक गुणस्तरहीन बन्ने भएको हो । प्रशासन कार्यालयले समेत गुणस्तरहिन काम भईरहँदा आँखा चिम्लेर बसेको छ ।
मध्यपहाडी लोकमार्गमा पर्ने दिक्तेल–हलेसी सडकमा बिच्छ्याइएको ग्रावेल (रोडा/ढुङ्गा ) अहिले नै फुटेर धुलो भएको स्थानीय भीम राईले बताउनुभयो । “सडकमा बिच्छ्याइएको ग्रावेल फुटेर माटो जस्तै भएको छ ।” उहाँले भन्नुभयो, “अहिले नै ध्यान नपु¥याउने हो भने, बनेको वर्ष दिनमै कालोपत्रे उप्किने निश्चित छ ।”
दुई वर्षअघिदेखि कालोपत्रे थालिएको दिक्तेल–हलेसी सडकमा अहिले ग्रावेलिङको काम भइरहेको छ । सडकमा नुनथलास्थित हुर्लुङ पाखाको कमसल (सेतो फोस्के) रोडा/ढुङ्गा प्रयोग गरेको पाइएको छ ।
सडक कालोपत्रे गुणस्तरहीन बन्दै गएकोप्रति अहिलेसम्म कसैले ध्यान नदिएको स्थानीय उदिम चाम्लिङले बताउनुभयो । “प्रशासन कै आँखा अगाडि गुणस्तरहीन काम भइरहेको छ ।” उहाँले भन्नुभयो, “कामको जिम्मा लिने ठेकेदारलाई तत्काल प्रशासनमा झिकाएर कारबाही गर्नुपर्छ ।”
सडक कालोपत्रेको जिम्मा लिएका ठेकेदार कम्पनीले नाफा कमाउने उद्देश्यले कमसल सामग्री प्रयोग गरेको स्थानीयको आरोप छ । जिल्लाको प्रमुख मार्ग दिक्तेल–हलेसी सडक कालोपत्रे गर्ने जिम्मा लामा नागार्जुन र लामा नागार्जुन त्रिसुलीले लिएको छ ।
कालोपत्रे गुणस्तरहीन भएको जनगुनासो आएपछि ठेकेदार राम पाख्रिनसँग प्रतिक्रिया लिन खोज्दा सम्पर्क हुन सकेको छैन । निर्माणस्थलमा खटिएका इन्जिनियरहरुले ठेकेदारले अह्राए अनुसार आफूहरुले काम गरेको बताएका छन् ।
जिल्लाको धार्मिक तथा पर्यटकीयस्थल हलेसीदेखि बिजुलेसम्मको १२ किलोमिटर सुर्यदेवी कन्काई तथा बिजुलेदेखि दिक्तेलसम्मको २४ किलोमिटर कालोपत्रे गर्ने जिम्मा नागार्जुन र लामा नागार्जुन त्रिसुलीले लिएको छ । एसियाली विकास बैंक (एडिबि)को आर्थिक सहयोगमा तीन वर्षभित्र कालोपत्र सम्पन्न गर्नेगरी काम थालिएको हो ।
करिब दश वर्षअघिदेखि यातायात सू्चारु भएको सडक कालोपत्रे नहुँदा हिउँदमा मात्र यातायात सञ्चालन हुँदै आएको छ । सम्झौता गरेको लामो समयसम्म सुस्त गतिमा काम भइरहेको दिक्तेल–हलेसी सडक कालोपत्रे प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल (प्रचण्ड)को ठाडो निर्देशनपछि गति लिएको हो ।
बैशाख–६, ‘उ बेला गाउँमा पैसाको मुख देख्न निक्कै साईत जुर्नुप¥थ्यो ।’ २२ बर्षको उमेर छँदा २०५८ सालदेखि नै वैदेशिक रोजगारीको बाटो समाउनुभएको पेशल खत्री सुनाउनुहुन्छ–‘भर्खर भर्खर विदेश जाने लहर चल्दै थियो ।’ अलि स्वादिलो पाराले अनुप्रास मिलाउँदै थप्नुहुन्छ–‘घरमा पनि पैसाको दुःख त्यही लहरमा मलाई पनि मलेसिया जाने रहर चल्यो ।’
हालको दिक्तेल रुपाकोट मझुवागढी नगरपालिका–४ का खत्री त्यस बेला २ लाख रुपंैया धरौटी झुण्ड्याएर मलेसिया जानुभएको थियो । तर मलेसियामा सोंचे जस्तो एक छेउ पनि कमाई भएन । मासिक जम्मा ४ सय ८१ रिङगिटमा ५ वर्ष मलेसियामै बिताईदिनुभयो । सयकडा ३ का दरले ऋण लिएर मलेसिया गएको ब्याज पाकेर डबल भैसकेको थियो । जसोतसो ऋण तिर्न सक्ने भएर २०६३ सालमा उहाँ घर फर्किनुभएको थियो ।
पैसा कमाउने अधुरो सपना जसरी पनि पूरा गर्ने खत्रीको मन फेरि दुबईतिर फर्कियो । एक लाख रुपैंयाँ तिरेर लगत्तै दुवई जानुभएको उहाँको सपना फेरि पनि चकनाचुर नै भयो । सोंचे जस्तो काम र दाम नपाए पछि उहाँ ३ महिनामै फरक्क घर फर्किनुभयो । यता, साहुको ऋणको ब्याज भने बढी रहेकै थियो ।
ऋण तिर्ने विकल्प केही नभएपछि फेरि विदेशले विदेश नै पठाउँदैथ्यो पेशललाई । तीन पटक सम्मको प्रयासमा निशाना नचुक्ने धेरैको बिश्वास हुन्छ । कार्पेण्टरको काममा तेस्रो पटक वैदेशिक रोजगारीको लागि कतार जानुभएको उहाँलाई त्याहाँ भने अलि सास आयो ।
पेशलको भनाई छ– ‘मासिक एक हजार रियाल तलब दिन्थ्यो । जे होस कमाई रामै थियो ।’ २८ महिना कतारमा काम गर्नु भएको खत्रीले ऋण तिरेर पनि लगभग ३ लाख रुपैया कमाएर २०७० सालमा घर फर्किनुभयो ।
उखान नै छ १२ बर्षमा त खोलै फर्कन्छ । खत्री पनि त्यसपछि भने एकै चोटी गाउँ फर्किनुभयो । विदेशको चक्करलाई चटक्कै छाडिदिनुभयो ।
त्यसपछि दुई बर्षसम्म सामान्य घरखेतिमै अलमलिएको पेशल खत्रीको दिमागमा ‘अब यसरी हुन्न रहेछ’ भन्ने लाग्यो । १२–१२ बर्ष विदेशमा पसिना बगाएको खत्रीको मनको आँखा घरमै बसेर आम्दानी गर्ने ब्यवसायमा प¥यो ।
उहाँ भन्नुहुन्छ–‘हामीले दुई जनाको ६ लाख रुपैंयाँ लगानीमा ४० वटा बाख्रा र दुई सय कुखुराबाट व्यावसाय शुरु ग¥यौं ।’ उहाँको ब्यवसायिको साझेदार खाल्लेकै देवराज खत्री हुनुहुन्छ । उहाँ पनि वैदेशिक रोजगारीमा गई चार बर्षसम्म पसिना बगाएर नमिठो मन लगाउँदै घर फर्कनुभएको हो ।
अहिले यही ब्यवससायबाट मासिक ३० हजार आम्दानी भईरहेकोमा आफ्नो फर्मलाई नमुना फर्मको रुपमा बिकास गर्ने दुई जनाको योजना छ ।
आफ्नै जमिन, आफ्नै जङगलमा बाख्रा पालन व्यावसाय गर्दा घाँस स्याउलाको लागि समस्या नहुने हुनाले यस ब्यवसाय नै आफ्नो निर्णय भएको उहाँहरुको भनाई छ ।
‘नेपालमा सोंचेर गए भन्दा फरक हुँदोरहेछ विदेश ।’ कुखुरा–बाख्रासँगै रमाईरहनुभएको देशराज भन्नुहुन्छ–‘विदेशमा बगाउने जति पसिना आफ्नै गाउँघरमा बगाउने हो भने विदेशमा भन्दा राम्रो कमाई यहीँ गर्न सकिन्छ ।’