बझाङ नेपालको सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको सेती अञ्चलको एउटा जिल्ला हो। यस जिल्लामा ४२ गाउँ विकास समितिहरू र १ नगरपालिका छ।
यस जिल्लाको नाम कसरी बझाङ रह्यो भन्ने सम्बन्धमा एक ऐतिहासिक रोचक कथन छ। बझाङ्गी राजाका पूर्वज रावल तथा सिंहहरूले रानाकोट चौधारी तथा ब्यासी गाविसमा पर्ने एउटा शिखरमा दरवारकोट बनाउने क्रममा त्यहाँ एउटा कालो चिल्लो दर्शनीय शिलाढुङ्गा फेला परेछ। उक्त शिलालाई त्यस कोटबाट तल खोलामा फ्याँक्दा बारम्बार साविककै ठाउमा आएर बसेको देखेपछि राजाले उक्त शिलालाई कालभैरबको रूपमा स्थापित गरी पूजा गरे। अति अग्लो उक्त कोटमा कालान्तरमा चट्याङबाट बज्र परेछ। तर कालभैरबको प्रभावले उक्त वज्र प्रभावहीन भई दरबारमा कुनै क्षति नपुगेकोले त्यस ठाँउलाई बज्रङ्ग भनिएछ। कालान्तर पछि उक्त शब्द अपभ्रंस भै बझाङ हुन गएको हो भन्ने ऐतिहासिक मान्यता रही आएको छ।
सिमाना: पूर्व- बाजुरा र हुम्ला, पश्चिम- बैतडी र दार्चुला, उत्तर- हुम्ला र चीनको तिब्बत, दक्षिण- डोटी र अछाम जिल्ला
होचो भाग: समुन्द्री सतहबाट सवैभन्दा होचो भू-भाग रायल गाविसको देउरा समुन्द्रसतहदेखि ९१५ मिटर उचाइँमा रहेको छ।
सूदुरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको सेती अञ्चलमा पर्ने मनोरम जिल्ला बझाङको पूर्वमा वाजुरा र हुम्ला जिल्ला, पश्चिममा वैतडी र दार्चुला जिल्ला, उत्तरमा हुम्ला जिल्ला र चीनको स्वाशासित क्षेत्र तिब्बत, दक्षिणमा वैतडी र डोटी जिल्ला अवस्थित छन्। कूल क्षेत्रफल ३४२२ वर्ग किलोमिटर भएको यस जिल्लामा २ वटा संसदीय निर्वाचन क्षेत्र, ११ वटा इलाका क्षेत्र तथा ४७ वटा गाविस रहेका छन्। जम्मा १६७०२६ जनसंख्या भएको यस जिल्लामा सरदर परिवार संख्या ५.८ छ भने जनघनत्व प्रति वर्ग किमी ४५ रहेको छ। यस जिल्लाको शैक्षिक स्थिति नियाल्दा प्रा.वि. २८२, नि.मा.वि ५५, मा.वि. ३९, उ.मा.वि. २५, क्याम्पस ५, निजीश्रोत विद्यालय ३२ तथा इङ्गलिस वोडिङ्ग स्कूल ५ रहेका छन्। यस जिल्लाको साक्षारता दर ३९ प्रतिशत छ भने वाषिर्क प्रतिव्यक्ति आय रु.४९३० रहेको छ।
टेकेन्द्र बोहरा | साउन २०, बझाङ | प्राविधिक शिक्षा तर्फ पौशाको चलखेल भएको भन्दै आईतवार सँयुक्त बिध्याथि सँगठनहरुले जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा ज्ञापनपत्र बुझाएको छ ।
जिल्लामा रहेको जालपा माध्यामिक बिध्यालय देवलमा कृषि तथा भेटेनरी समुहमा प्रवेश परीक्षाका साथै बिगतमा बिध्यार्थि भर्ना प्रकृयामा देखीएको र अनियमितता गरेको भन्दै सँयुक्त रुपमा विध्यार्थि नेता तथा अनेरास्वभियु क्रान्तिारीका जिल्ला अध्यक्ष रामचन्द्र रोकाया,अनेरास्ववियुका जिल्ला सचिव प्रविन धामिको नेतृत्वमा बझाएको हो ।
विध्याथिको टोलिले बुझायको ज्ञापनपत्रमा निसपक्ष, मर्यादित, र क्षमतावान बिध्यार्थिहरुलाई बिध्यालयमा ल्याउनहुन अनुरोध पनी गरेको छ ।
सँयुत्त बिध्यार्थि सँङ्गठनहरुले बुझाएकोे ज्ञापन पत्र बुझ्दै प्रमुख जिल्ला अधिकारी प्रेमसिहँ कुवरले बिध्यार्थिह नेताहरुकोे मागलाई पुरा गरीछाड्ने बताउनुभएको छ ।
ज्ञापनपत्रमा भनिएको छ,समावेसि तथा आरक्षणका हकमा सोहि समुहविच प्रतिस्पर्धा गरीयोस,बिध्यार्थीहरुवाट उठाईने सुल्कमा गरीएको वृद्धि तरुन्त घटाईयोस,बिध्यार्थीहरुलाई पुस्तकालय प्रयोगसाला र प्रतियोगितात्मक फिल्ड कृषि तथा पसुपालन क्षेत्रको प्रयाप्त ब्यावस्था गरीयोस,प्रवेस परीक्षा स्वच्छ तथा निसपक्ष लिईयोस भन्दै ज्ञापन पत्र बुझाएको भनी अनेरास्ववियुका जिल्ला सदस्य दिपक बोहाराले बताएका छन ।
बिध्यालय समितीले विध्यार्थिहरुवाट महङगो सुल्क असुलेको र प्राविधिक शिक्षा तर्फ छात्रवृत्ति कोटा खोलेको भएता पनि विज्ञापनमा नटासेको र छात्रवृत्ति कोटामा ३ जनाको मात्र निवेदन परेकोमा बिध्यालयमा चलखेल भएको आरेप लगाएका छन ।
यदी बिध्यालयमा कुनै पैसाको चलखेलभए ज्ञापन पत्रमा भनिएका कुराहरु लागु नगरे आफुहरु कडा आन्दोलनमा उत्रिने विध्यार्थिको बिध्यार्थी नेताहरुको भनाइ रहेको छ ।