กองกำลังนเรศวร
กองกำลังนเรศวร ( ) คือกองกำลังป้องกันชายแดน 1 ใน 7 ของกองทัพบกไทย ตั้งอยู่ที่ ค่ายวชิรปราการ หมู่ที่ 6 ตำบลไม้งาม อำเภอเมืองตาก จังหวัดตาก ดูแลพื้นที่ชายแดนไทย–พม่าช่วงจังหวัดตาก และแม่ฮ่องสอน ความยาวประมาณ

กองกำลังนเรศวร ปฏิบัติงานในสังกัดของ ศูนย์ปฏิบัติการกองทัพภาคที่ 3 (ศปก.ทภ.3) และยังปฏิบัติงานในฐานะ กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในภาค 3 ส่วนแยก 1 (กอ.รมน.ภาค 3 สย.1) อีกด้วย
ประวัติ
กองกำลังนเรศวรถูกก่อตั้งขึ้นในครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2537 ในที่ตั้งจังหวัดเชียงใหม่ มีพื้นที่รับผิดชอบและควบคุมการบังคับบัญชาของหน่วยเฉพาะกิจ 327 มีภารกิจในการป้องกันชายแดนพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ ต่อมาในปี พ.ศ. 2538 ได้เพิ่มพื้นที่รับผิดชอบ ประกอบไปด้วย จังหวัดเชียงราย แม่ฮ่องสอน และตาก จากนั้นในปี พ.ศ. 2540 กองกำลังนเรศวรได้ย้ายที่ตั้งจากจังหวัดเชียงรายมายังค่ายสมเด็จพระเอกาทศรถ อำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก (กองพันขนส่งที่ 23) และปรับลดพื้นที่ความรับผิดชอบลงเหลือเพียง 2 จังหวัด คือจังหวัดตากและแม่ฮ่องสอน มีพื้นที่รับผิดชอบ 5 อำเภอของจังหวัดตากที่ติดชายแดน และ 7 อำเภอของจังหวัดแม่ฮ่องสอนที่ติดชายแดน
ในปี พ.ศ. 2543 กองกำลังนเรศวรได้ย้ายที่ตั้งของกองบัญชาการจากจังหวัดพิษณุโลก มาตั้งอยู่ที่ค่ายวชิรปราการ อำเภอเมืองตาก จังหวัดตาก (กรมทหารราบที่ 14 กองพันทหารราบที่ 2) หลังจากนั้นในวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2558 กองกำลังนเรศวรได้ย้ายอาคารที่ตั้งออกมาจากจุดเดิม 200 เมตร โดยยังอยู่ในพื้นที่ของค่ายวชิรปราการเช่นเดิม

โครงสร้าง

หน่วยขึ้นตรง
กองกำลังนเรศวร จัดกำลังพลมาจากกองพลทหารราบที่ 4 ทั้งจากทหารประจำการและทหารพราน ประกอบด้วยหน่วยขึ้นตรงต่อกองบัญชาการ ดังนี้
* หน่วยเฉพาะกิจราชมนู (หน่วยเฉพาะกิจกรมทหารราบที่ 14)
* หน่วยเฉพาะกิจสิงหนาท (หน่วยเฉพาะกิจกรมทหารราบที่ 17)
หน่วยขึ้นควบคุมทางยุทธการ
กองกำลังนเรศวร ประกอบด้วยหน่วยขึ้นควบคุมทางยุทธการ ดังนี้
* หน่วยเฉพาะกิจกรมทหารพรานที่ 35 
* หน่วยเฉพาะกิจกรมทหารพรานที่ 36
* หน่วยเฉพาะกิจตำรวจตระเวนชายแดนที่ 34

พื้นที่รับผิดชอบ
หากแบ่งพื้นที่รับผิดชอบรายจังหวัด จะสามารถแบ่งได้ ดังนี้
* รับผิดชอบพื้นที่ชายแดนจังหวัดตาก
** หน่วยเฉพาะกิจราชมนู 
*** หน่วยเฉพาะกิจตำรวจตระเวนชายแดนที่ 34 
*** หน่วยเฉพาะกิจกรมทหารพรานที่ 35
* รับผิดชอบพื้นที่ชายแดนจังหวัดแม่ฮ่องสอน
** หน่วยเฉพาะกิจสิงหนาท 
*** หน่วยเฉพาะกิจกรมทหารพรานที่ 36

ภารกิจ
กองกำลังนเรศวร มีภารกิจหลักในการป้องกันพื้นที่ชายแดนบริเวณจังหวัดตาก 5 อำเภอ คือ อำเภออุ้มผาง อำเภอพบพระ อำเภอแม่สอด อำเภอแม่ระมาด และอำเภอท่าสองยาง และจังหวัดแม่ฮ่องสอน 7 อำเภอ คือ อำเภอสบเมย อำเภอแม่สะเรียง อำเภอแม่ลาน้อย อำเภอขุนยวม อำเภอเมืองแม่ฮ่องสอน อำเภอปางมะผ้า และอำเภอปาย ปฏิบัติการสกัดกั้น ยับยั้ง โต้ตอบ ผลักดันการละเมิดอธิปไตยไทยจากกองกำลังต่างชาติ
กองกำลังนเรศวรปฏิบัติการภายใต้แผนงานหลัก 4 แผนงาน คือ แผนงานป้องกันประเทศ แผนงานรักษาความมั่นคงภายใน แผนงานการรักษาความสบเรียบร้อย และการปฏิบัติตามนโยบายและสั่งการ พันธกิจ 4 ข้อ คือ การปฏิบัติการพิเศษในส่วนพื้นที่การระวังป้องกัน การเฝ้าตรวจและป้องกันพื้นที่ชายแดน การจัดระเบียบพื้นที่บริเวณชายแดน และการเสริมสร้างความสัมพันธ์อันดีกับประเทศเพื่อนบ้าน

อีกภารกิจที่สำคัญของกองกำลังนเรศวร คือการป้องกันปราบปรามยาเสพติดในพื้นที่ชายแดน การป้องกันและสกัดกั้นแรงงานต่างด้าวผิดกฎหมาย การลักลอบขนส่งสินค้าหนีภาษี สินค้าผิดกฎหมาย การทำลายทรัพยากรธรรมชาติ ภายใต้บทบาทของ กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในภาค 3 ส่วนแยก 1
หน่วยเฉพาะกิจราชมนู กองกำลังนเรศวร ยังเป็นกองกำลังหลักในการรักษาการณ์บริเวณอำเภอแม่สอด จังหวัดตาก ตรงข้ามกับเมืองเมียวดีที่มีการปะทะกันอย่างหนักในสงครามกลางเมืองพม่าช่วงต้นปี พ.ศ. 2567

ฐานปฏิบัติการ
ฐานปฏิบัติการของกองกำลังนเรศวรมีจำนวนทั้งหมด 147 ฐานปฏิบัติการ โดยตามที่มีการเปิดเผยและเผยแพร่ผ่านสื่อมวลชน ได้แก่
* ฐานปฏิบัติการเสกสรรค์ - บ้านแม่โกนเกน อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก ตั้งชื่อตาม พันโท เสกสรรค์ สุวรรณศิลป์ ซึ่งเสียชีวิตจากการปะทะกับขบวนการลักลอบค้ายาเสพติดใกล้เคียงกับที่ตั้งฐานในปัจจุบัน 
** หมวดอาวุธหนัก กองร้อยทหารราบที่ 431 
* ฐานปฏิบัติการริมเมย - ตำบลแม่หละ อำเภอท่าสองยาง จังหวัดตาก 
** กองร้อยทหารพรานที่ 3502 หน่วยเฉพาะกิจกรมทหารพรานที่ 35 
* ฐานปฏิบัติการดอยไตแลง - ตำบลนาปู่ป้อม อำเภอปางมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน 
** กองร้อยทหารราบที่ 1731 หน่วยเฉพาะกิจกรมทหารราบที่ 17 
** หมวดปืนเล็กที่ 2 ของกองร้อยทหารราบที่ 712 
* ฐานปฏิบัติการสิงขร 1 - ตำบลผาบ่อง อำเภอเมืองแม่ฮ่องสอน จังหวัดแม่ฮ่องสอน 
** หมวดปืนเล็ก กองร้อยทหารราบที่ 721 หน่วยเฉพาะกิจส
ม่ฮ่องสอน จังหวัดแม่ฮ่องสอน 
** หมวดปืนเล็ก กองร้อยทหารราบที่ 721 หน่วยเฉพาะกิจสิงหนาท 
* ฐานปฏิบัติการบ้านเปิ่งเคลิ่ง - ตำบลแม่จัน อำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก
** หมวดปืนเล็กที่ 3 กองร้อยทหารราบที่ 1431
* ฐานปฏิบัติการบ้านมอเกอร์ไทย - ตำบลวาเล่ย์ อำเภอพบพระ จังหวัดตาก
* ฐานปฏิบัติการบ้านแม่พลู - อำเภอท่าสองยาง จังหวัดตาก
* ฐานปฏิบัติการบ้านแม่ออกผารู - อำเภอท่าสองยาง จังหวัดตาก
* ฐานปฏิบัติการเสาหินสันเขต - อำเภอแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน 
** กองร้อยทหารพรานที่ 3601
* ฐานปฏิบัติการนาป่าแปก 
** กองร้อยทหารราบที่ 713 หน่วยเฉพาะกิจสิงหนาท
* ฐานปฏิบัติการไม้ลัน - อำเภอปางมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน 
** กองร้อยทหารราบที่ 752 
* ฐานปฏิบัติการน้ำเพียงดิน
างมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน 
** กองร้อยทหารราบที่ 752 
* ฐานปฏิบัติการน้ำเพียงดิน 
** กองร้อยทหารราบที่ 713
* ฐานปฏิบัติการแม่เหวย - อำเภอท่าสองยาง จังหวัดตาก 
* ฐานปฏิบัติการบ้านวาเล่ย์เหนือ - อำเภอพบพระ จังหวัดตาก 
* ฐานปฏิบัติการท่าตาฝั่ง - ตำบลแม่ยวม อำเภอแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน 
** กองร้อยทหารพรานที่ 3604
* ฐานปฏิบัติการบ้านห้วยผึ้ง
** หมวดปืนเล็กที่ 1 กองร้อยทหารราบที่ 1743 หน่วยเฉพาะกิจกรมทหารราบที่ 17 
* ฐานปฏิบัติการดอยหัวม้า - อำเภอปางมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน 
** กองร้อยทหารราบที่ 723
* ฐานปฏิบัติการม่อนตะแลง 
* ฐานปฏิบัติการหอดูไฟ 
* ฐานปฏิบัติการตำรวจตระเวนชายแดนบ้านเลตองคุ - ตำบลแม่จัน อำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก 
* ฐานปฏิบัติการต้
จตระเวนชายแดนบ้านเลตองคุ - ตำบลแม่จัน อำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก 
* ฐานปฏิบัติการต้นแม่น้ำสุริยะ - ตำบลไล่โว่ อำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี (โอนจากกองกำลังสุรสีห์เนื่องจากการส่งกำลังบำรุงจากกองกำลังนเรศวรสะดวกกว่า) 
** กองร้อยทหารราบที่ 1412
พื้นที่ปลอดภัยชั่วคราว

* พื้นที่ปลอดภัยชั่วคราวบ้านเสาหิน - อำเภอแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน 
** หน่วยเฉพาะกิจกรมทหารพรานที่ 36 และกรมทหารราบที่ 17 หน่วยเฉพาะกิจสิงหนาท

ดูเพิ่ม
* ชายแดนพม่า–ไทย
* กองกำลังผาเมือง
* สงครามกลางเมืองพม่า (พ.ศ. 2564–ปัจจุบัน)

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น

*