พิพิธภัณฑ์ศิริราชพิมุขสถาน
พิพิธภัณฑ์ศิริราชพิมุขสถาน เป็นพิพิธภัณฑ์ของคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดลตั้งอยู่ในแขวงศิริราช เขตบางกอกน้อย กรุงเทพมหานคร เดิมคือ สถานีรถไฟธนบุรี (หรือ บางกอกน้อย) เคยเป็นสถานีต้นทางแห่งแรกของทางรถไฟสายใต้ ภายในพิพิธภัณฑ์ศิริราชพิมุขสถาน จัดแสดงประวัติศาสตร์ของพื้นที่บริเวณนี้ด้วยวัตถุทรงคุณค่าหาดูได้ยากนำเสนอผสมผสาน กับการใช้เทคโนโลยีนำสมัย ดังนี้
* ศิริสารประพาส : เป็นห้องบรรยายบอกเล่าเรื่องราวโดยรวมของพิพิธภัณฑ์ผ่านวีดีทัศน์ตกแต่งบรรยากาศเหมือนห้องสมุดเก้าอี้นั่งเป็นเก้าอี้ที่นักศึกษาแพทย์เคยใช้นั่งเรียนในห้องบรรยาย
* ศิริราชขัตติยพิมาน : น้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณและพระเมตตาของพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ชั้นผู้ใหญ่ที่มีต่อโรงพยาบาลศิริราชและะการแพทย์ของประเทศไทยมายาวนา
* สถานพิมุขมงคลเขต : ถ่ายทอดพระราชประวัติของกรมพระราชวังบวรสถานพิมุขผ่านจิตรกรรมไทยแบบประเพณี จัดแสดงหุ่นละครพระราชนิพนธ์เรื่องพระศรีเมือง และภาพปักตัวละครเอกในวรรณคดีเรื่องไซ่ฮั่น
* โบราณราชศัสตรา : จัดแสดงศาสตราวุธหลากหลายชนิดหลายชาติพันธุ์ ล้วนทรงคุณค่าที่คณะแพทยศาสตร์ได้รับมอบจากราชสกุล "เสนีวงศ์" ซึ่งเป็น
ยชาติพันธุ์ ล้วนทรงคุณค่าที่คณะแพทยศาสตร์ได้รับมอบจากราชสกุล "เสนีวงศ์" ซึ่งเป็นราชสกุลที่สืบเชื้อสายจากกรมพระราชวังบวรสถานพิมุข
* คมนาคมบรรหาร : ชมภาพยนตร์เล่าเหตุการณ์ประวัติศาสตร์ที่สำคัญที่เกิดบริเวณแม่น้ำเจ้าพระยา โดยมีกระเบนเจ้าพระยาตัวน้อยเป็นตัวดำเนินเริ่ือง ซึ่งจะพาทุกท่านย้อนเวลาไปสัมผัสเรื่องราวในอดีตพร้อมๆกัน 
* ศิริราชบุราณปวัตติ์ : นำเสนอประวัติศาสตร์การเรียนการสอนวิชาแพทย์ จากจุดเริ่มต้นการพัฒนาจากอดีตมาจนถึงปัจจุบันผ่านสิ่งแสดงอันทรงคุณค่าทางการแพทย์ 
* สยามรัฐเวชศาสตร์ : เวชศาสตร์แห่งสยาม ความรู้ที่สั่งสมมาจากบรรพชน การทำความเข้าใจและเรียนรู้ร่างกายของคนโบราณ หลักการธรรมานามัยที่ปฏิบัติเพื่อการมีสุขภาพดี ถ่ายทอดต่อกันมารุ่นสู
ายของคนโบราณ หลักการธรรมานามัยที่ปฏิบัติเพื่อการมีสุขภาพดี ถ่ายทอดต่อกันมารุ่นสู่รุ่นจนเป็นมรดกอันล้ำค่ามาถึงปัจจุบัน 
* นิวาสศิรินาเวส : อาคารเก็บรักษาเรือโบราณขนาดมโหฬาร พร้อมทั้งนำเสนอแผนที่การขุดคลองลัด รวมถึงเรื่องราวของกลุ่มชนหลายเชื้อชาติ ต่างศาสนาทีตั้งถิ่นฐานบริเวณชุมชนบางกอกน้อย
นอกจากนั้น ภายนอกอาคารยังพบฐานป้อมพระราชวังหลัง ซึ่งถือเป็นหลักฐานสำคัญทางโบราณคดี

ประวัติ

สถานีรถไฟ

บางกอกน้อย (หลังเก่า)

ธนบุรี (หลังใหม่)
สถานีรถไฟธนบุรีได้รับการออกแบบโดยหม่อมเจ้าโวฒยากร วรวรรณ ก่อสร้างแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2493
เมื่อแรกนั้น ขบวนรถไฟสายใต้ทุกขบวน จะมีต้นทางปลายทางที่สถานีธนบุรีแห่งนี้ จนกระทั่งการก่อสร้างสะพานพระราม 6 ซึ่งถือเป็นสะพานข้ามแม่น้ำเจ้าพระยาแห่งแรก สำเร็จ เป็นการเชื่อมทางรถไฟสายเหนือ/สายอีสาน และสายใต้เข้าด้วยกัน รถไฟสายใต้จึงได้มีการเปลี่ยนต้นทาง-ปลายทางไปยังสถานีกรุงเทพบ้าง แต่กระนั้น ก็ยังมีขบวนรถไฟสายใต้อีกหลายขบวน ที่มีต้นทางและปลายทางที่สถานีธนบุรี ซึ่งในปัจจุบัน ขบวนรถที่มีต้นทางและปลายทางที่สถานีธนบุรี ประกอบด้วยขบวนรถธรรมดา 8 ขบวน ขบวนรถชานเมือง 2 ขบวน และรถเร็ว 2 ขบวน
เดิมทีอาคารสถานีบางกอกน้อย (ชื่อเมื่อแรกตั้ง) มิใช่ตัวอาคารที่เห็นในปัจจุบัน ซึ่งอาคารดั้งเดิมของสถานีบางกอกน้อยนั้นเป็นอาคารชั้นเดียวตั้งอยู่ริมทางรถไฟ (ทางประธาน) ด้านทิศใต้ ไม่ได้อยู่ปลายรางอย่างเมื่อมีการก่อสร้างขึ้นมาใหม่ เมื่อครั้งสงครามโลกครั้งที่ 2 กองทัพญี่ปุ่นได้ตั้งกองบัญชาการขึ้นที่สถานีรถไฟบางกอกน้อย จากนั้นไม่นาน ฝ่ายสัมพันธมิตรได้ส่งเครื่องบินเข้ามาทิ้งระเบิดสถานีรถไฟบางกอกน้อยอย่างหนัก ตัวอาคารสถานีรถไฟบางกอกน้อยได้รับความเสียหายบางส่วน แต่ที่ทำการรับส่งสินค้าที่ตั้งอยู่บริเวณริมแม่น้ำเจ้าพระยาและคลังเก็บสินค้าริมคลองบางกอกน้อยถูกทิ้งระเบิดเสียหายทั้งหมด ต่อมาได้มีการก่อสร้างสถานีรถไฟบางกอกน้อยขึ้นมาใหม่ โดยรื้ออาคารสถานีเดิมอ
ั้งหมด ต่อมาได้มีการก่อสร้างสถานีรถไฟบางกอกน้อยขึ้นมาใหม่ โดยรื้ออาคารสถานีเดิมออกไปพร้อมกับปรับปรุงและขยายย่านสถานีเดิม ตัวอาคารสถานีเป็นลักษณะอาคารสถาปัตยกรรมแบบใหม่ ซึ่งมีความโดดเด่น และสวยงามอย่างยิ่ง ตัวอาคารก่อสร้างจากอิฐสีแดง มีหอนาฬิกาตั้งตระหง่าน เห็นได้ชัดเจน และตั้งชื่ออย่างเป็นทางการว่า สถานีธนบุรี
พิพิธภัณฑ์
ปัจจุบัน การรถไฟแห่งประเทศไทยได้มอบที่ดินบริเวณสถานีธนบุรี ให้แก่คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล จำนวน 33 ไร่ เพื่อเป็นส่วนหนึ่งของโรงพยาบาลศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ ทำให้ไม่มีการเดินรถไฟสายใต้จากสถานีธนบุรี ตั้งแต่วันที่ 4 ตุลาคม พ.ศ. 2546 โดยมีการเปลี่ยนต้นทาง-ปลายทางไปยัง "สถานีบางกอกน้อย" เป็นสถานีแห่งใหม่ ถัดออกไปราว 800 เมตร ซึ่งการรถไฟแห่งประเทศไทย ได้เคยจัดตั้งขึ้นไว้ก่อนหน้านี้ ถือเป็นสถานีชั้น 4 ต่อมาเมื่อเดือนมกราคม 2547 การรถไฟแห่งประเทศไทย ได้มีการเปลี่ยนชื่อสถานี "บางกอกน้อย" เป็น "ธนบุรี" ส่งผลให้สถานีรถไฟธนบุรี (ริมแม่น้ำเจ้าพระยา) กับสถานีรถไฟบางกอกน้อย (บริเวณบ้านเนิน) กลายเป็น สถานีรถไฟธนบุรี (เดิม) (ร
ระยา) กับสถานีรถไฟบางกอกน้อย (บริเวณบ้านเนิน) กลายเป็น สถานีรถไฟธนบุรี (เดิม) (ริมแม่น้ำเจ้าพระยา) และ สถานีรถไฟธนบุรี (บริเวณบ้านเนิน) ตามลำดับ
ในวัฒนธรรมประชานิยม
สถานีรถไฟธนบุรีเป็นสถานที่อ้างอิงถึงในวรรณกรรมเรื่อง คู่กรรม ประพันธ์โดยทมยันตี ด้วยเป็นฉากจบและสถานที่เสียชีวิตของโกโบริ พระเอกในเรื่อง

ระเบียงภาพ

ไฟล์:SIRIRAJ BIMUKSTHAN MUSEUM - Bldg 1 - panoramio (2).jpg|ป้ายชื่อพิพิธภัณฑ์ศิริราชพิมุขสถานและหอนาฬิกา (ด้านขวามือในรูป)
ไฟล์:สถานีรถไฟธนบุรี (เดิม ) เขตบางกอกน้อย กรุงเทพมหานคร (3).jpg|ตึกสูงทางด้านหลังเป็นที่ตั้งของโรงพยาบาลศิริราช ปิยมหาราชการุณย์
ไฟล์:Thonburi railway station.jpg|สถานีรถไฟธนบุรี เดิมใน พ.ศ. 2549

พิพิธภัณฑ์อื่นในสังกัดคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล

พิพิธภัณฑ์การแพทย์ศิริราช
พิพิธภัณฑ์การแพทย์ศิริราช เป็นพิพิธภัณฑ์การแพทย์ของคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลที่เปิดให้ประชาชนบุคคลทั่วไปเข้าชมได้ ทำให้เป็นพิพิธภัณฑ์ที่เป็นแหล่งข้อมูลสำคัญแก่นักศึกษาและผู้ที่มีความสนใจทางการแพทย์ ประกอบไปด้วยพิพิธภัณฑ์การแพทย์ขนาดเล็ก 6 แห่ง ได้แก่

* พิพิธภัณฑ์พยาธิวิทยาเอลลิส
* พิพิธภัณฑ์ปรสิตวิทยา
* พิพิธภัณฑ์นิติเวชศาสตร์ สงกรานต์ นิยมเสน
* พิพิธภัณฑ์กายวิภาค-คองดอน
* พิพิธภัณฑ์และห้องปฏิบัติการเรื่องราวก่อนประวัติศาสตร์ สุด แสงวิเชียร
* พิพิธภัณฑ์สัมผัส เฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระบรมราชินีนาถ

พิพิธภัณฑ์ศัลยศาสตร์ศิริราช
พิพิธภัณฑ์ศัลยศาสตร์ศิริราช เป็นพิพิธภัณฑ์เฉพาะทางที่รวบรวมประวัติศาสตร์ วิวัฒนาการ และความก้าวหน้าทางการผ่าตัดของประเทศไทย ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน โดยตั้งอยู่ภายในคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล เพื่อเชิดชูเกียรติบูรพคณาจารย์และเป็นแหล่งเรียนรู้ทางด้านศัลยศาสตร์ระดับสากล

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น
* พิพิธภัณฑ์ศิริราชพิมุขสถาน - Google Arts & Culture
* พิพิธภัณฑ์ศิริราชพิมุขสถาน - พิพิธภัณฑ์และหอจดหมายเหตุ ณ มหาวิทยาลัยมหิดล