พิพิธบางลำพู
พิพิธบางลำพู เป็นพิพิธภัณฑ์ชุนชนและศูนย์การเรียนรู้ภายใต้การดูแลของกรมธนารักษ์ กรุงเทพมหานคร ตั้งอยู่ริมคลองบางลำพู ถัดจากป้อมพระสุเมรุในย่านบางลำพู ถนนพระสุเมรุ แขวงชนะสงคราม เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร

ประวัติ

พิพิธบางลำพูตั้งอยู่บนพื้นที่ขนาดประมาณ 1 ไร่ 1 งาน 23 ตารางวาซึ่งเดิมเป็นที่พำนักของพระยานรนารถภักดี (เอม ณ มหาไชย) อธิบดีกรมเก็บ (กรมธนารักษ์ในปัจจุบัน) ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) ต่อมาได้กลายเป็นที่ราชพัสดุในความดูแลของกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ (กระทรวงการคลังในปัจจุบัน) และกระทรวงพาณิชย์ได้ขอใช้เป็นที่เก็บหนังสือ บัญชี และสิ่งของของห้างเยอรมันและออสเตรีย
เมื่อ พ.ศ. 2467 กรมตำรา กระทรวงศึกษาธิการขอใช้สถานที่โดยมีการปรับปรุงซ่อมแซมอาคารเดิมตั้งเป็นร้านกลางสำหรับจำหน่ายแบบเรียน

เมื่อ พ.ศ. 2469 กระทรวงศึกษาธิการจัดตั้งเป็นโรงพิมพ์ตำราของกรมตำรา โดยสั่งเครื่องพิมพ์จากบริษัท บาโร บราวน์ จำกัดมาใช้ในการตีพิมพ์แบบเรียนคณิตศาสตร์ ภูมิศาสตร์ และภาษาอังกฤษ

เมื่อ พ.ศ. 2471 รองอำมาตย์เอก หลวงไมตรีวานิชขอพระบรมราชานุญาตจากพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 7) ในการรื้อกำแพงพระนครที่ติดกับโรงพิมพ์ออก และปรับปรุงเรือนไม้ริมคลองบางลำพูสำหรับใช้เป็นที่เก็บกระดาษ
เมื่อ พ.ศ. 2475 กระทรวงศึกษาธิการจัดตั้งโรงเรียนช่างพิมพ์วัดสังเวช ถือเป็นโรงเรียนสอนวิชาการพิมพ์แห่งแรกของประเทศไทย มีการสอนภาคทฤษฎีในช่วงเช้า และรับงานพิมพ์ในช่วงบ่ายเป็นภาคปฏิบัติสำหรับนักศึกษา

เมื่อ พ.ศ. 2484 โรงเรียนช่างพิมพ์วัดสังเวชย้ายมาสังกัดกรมอาชีวะ

เมื่อ พ.ศ. 2488 กระทรวงศึกษาธิการจัดตั้งคุรุสภา โรงเรียนช่างพิมพ์วัดสังเวชย้ายมาสังกัดคุรุสภา

เมื่อ พ.ศ. 2489 โรงเรียนช่างพิมพ์วัดสังเวชยุติการเรียนการสอน แต่ยังคงรับงานพิมพ์ จึงเปลี่ยนชื่อเป็นโรงพิมพ์คุรุสภา

เมื่อ พ.ศ. 2493 โรงพิมพ์คุรุสภาเปลี่ยนชื่อเป็นโรงพิมพ์คุรุสภาพระสุเมรุ
เมื่อ พ.ศ. 2501 มีการสร้างโรงพิมพ์คุรุสภาแห่งใหม่ที่ลาดพร้าว จึงย้ายแท่นพิมพ์ไปรวมไว้ที่โรงพิมพ์ใหม่ทั้งหมด อาคารของโรงพิมพ์คุรุสภาพระสุเมรุเดิมถูกใช้เป็นคลังสินค้าของคุรุสภา

เมื่อ พ.ศ. 2538 คลังสินค้าของคุรุสภาปิดตัวลงเนื่องจากกระทรวงศึกษาธิการหมดสัญญาเช่าพื้นที่และส่งคืนพื้นที่ให้กรมธนารักษ์

เมื่อ พ.ศ. 2543 กรมศิลปากรประกาศขึ้นทะเบียนและกำหนดเขตที่ดินของที่ราชพัสดุแปลงอาคารโรงพิมพ์คุรุสภา (โรงเรียนช่างพิมพ์วัดสังเวช) ให้เป็นโบราณสถานแห่งชาติ ประกาศใน ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 118 ตอนพิเศษ 33 ง ลงวันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2543
เมื่อ พ.ศ. 2555 กรมธนารักษ์ปรับปรุงที่ราชพัสดุแปลงอาคารโรงพิมพ์คุรุสภา (โรงเรียนช่างพิมพ์วัดสังเวช) ให้เป็นศูนย์การเรียนรู้กรมธนารักษ์และห้องสมุดชุมชนในนาม "พิพิธบางลำพู"

เมื่อวันที่ 21 สิงหาคม พ.ศ. 2558 สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีเสด็จพระราชดำเนินเป็นประธานในพิธีเปิดพิพิธบางลำพูอย่างเป็นทางการ

ส่วนจัดแสดง

พิพิธบางลำพูแบ่งส่วนจัดแสดงดังนี้ :

* นิทรรศการหมุนเวียน: จัดแสดงนิทรรศการชั่วคราวหรือกิจกรรมส่งเสริมการเรียนรู้เกี่ยวกับกรมธนารักษ์และชุมชนบางลำพูตามวาระโอกาสต่าง ๆ
* ป้อมเขตขัณฑ์แห่งกรุงรัตนโกสินทร์: จัดแสดงนิทรรศการเกี่ยวกับการสร้างกำแพงพระนครเมื่อแรกสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์เป็นราชธานี รวมถึงเรื่องราวเกี่ยวกับป้อมพระสุเมรุในย่านบางลำพู

* นิทรรศการกรมธนารักษ์: นำเสนอเกี่ยวกับบทบาทหน้าที่ในด้านต่าง ๆ ของกรมธนารักษ์ ได้แก่ การผลิตและการบริหารเหรียญกษาปณ์ การดูแลและจัดแสดงทรัพย์สินมีค่าของรัฐ การบริหารที่ราชพัสดุ การประเมินราคาทรัพย์สิน แบ่งการจัดแสดงเป็น 5 ห้อง
** พระคลังมหาสมบัติ
** ธรรมภิบาลอารักษ์
** เบิกโรงกษาปณ์ ตามรอยเงินตรา
** ทรัพย์แห่งความภูมิใจอนุรักษ์ไว้เพื่อแผ่นดิน
** เพื่อราษฎร์และเพื่อรัฐ
* นิทรรศการชุมชนบางลำพู: นำเสนอเกี่ยวกับวิถีชีวิตในชุมชนย่านบางลำพู แบ่งการจัดแสดงเป็น 7 ห้อง
** สีสันบางลำพู
** เบาะแสจากริมคลอง
** พระนครเซ็นเตอร์
** ย่ำตรอกบอกเรื่องเล่า
** ที่นี่บางลำพู
** ถอดรหัสลับ ขุมทรัพย์บางลำพู
** มิ่งขวัญบางลำพู

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น

* 
* 
* พิพิธบางลำพู ที่เว็บไซต์มิวเซียมไทยแลนด์
* พิพิธบางลำพู ที่เว็บไซต์ฐานข้อมูลพิพิธภัณฑ์ในประเทศไทย ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร
* พิพิธบางลำพู ที่เว็บไซต์การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย