สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย มหาวิทยาลัยมหิดล
สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย มหาวิทยาลัยมหิดล เป็นหน่วยงานที่มีฐานะเทียบเท่าคณะหนึ่งในมหาวิทยาลัยมหิดล ปัจจุบันจัดการเรียนการสอนในระดับปริญญาดุษฎีบัณฑิตและมหาบัณฑิต รวมจำนวน 7 หลักสูตร และจัดการวิจัย บริการวิชาการ ทำนุบำรุงและพัฒนาด้านภาษา วัฒนธรรมและกลุ่มชาติพันธุ์
ประวัติ
สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย มหาวิทยาลัยมหิดล เริ่มดำเนินงานในปี พ.ศ. 2517 มีฐานะเป็น "โครงการศูนย์ศึกษาวิจัยภาษาและวัฒนธรรมอาเชียอาคเนย์" ทั้งนี้เนื่องมาจากการที่มหาวิทยาลัยมหิดลได้เล็งเห็นความจำเป็นของการผลิตนักวิชาการที่มีความรู้และความเข้าใจวิธีการทางภาษาศาสตร์ ในอันที่จะนำไปใช้ให้เกิดประโยชน์ในการติดต่อสื่อสาร การทำความเข้าใจกับผู้คนที่มีเชื้อสาย เผ่าพันธุ์ ขนบธรรมเนียมประเพณีและการพูดแตกต่างจากคนไทยโดยทั่วไป ไม่ว่าภาษาเหล่านี้จะเป็นภาษากลุ่ม ชาติพันธุ์ต่าง ๆ ในประเทศ หรือภาษาของผู้คนในภูมิภาคเอเชียอาคเนย์
โครงการศูนย์ศึกษาวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชียอาคเนย์แห่งนี้มี ศาสตราจารย์ ดร. คุณหญิงสุริยา รัตนกุล เป็นผู้ก่อตั้งและเป็น ผู้อำนวยการคนแรก มีที่ทำการอยู่ที่อาคารอำนวยการคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล

ต่อมาในปี พ.ศ. 2524 ได้รับการยกฐานะเป็น "สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเพื่อพัฒนาชนบท" โดยมีฐานะเทียบเท่าคณะหนึ่งในมหาวิทยาลัยมหิดล และในปี พ.ศ. 2525 ได้ย้ายที่ทำการมาอยู่ที่มหาวิทยาลัยมหิดล ตำบลศาลายา อำเภอพุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม
โดยในระยะแรกมีที่ทำการสถาบันฯ ณ อาคารคณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ต่อมาได้ย้ายที่ทำการไปอยู่ ณ อาคารเรียนรวมบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิดล จนเมื่อการก่อสร้างอาคารของสถาบันฯ แล้วเสร็จในปลายปี พ.ศ. 2542 จึงได้ย้ายที่ทำการมาอยู่ ณ อาคารภาษาและวัฒนธรรมสยามบรมราชกุมารี ตำบลศาลายา อำเภอพุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม ซึ่งนอกจาก อาคารดังกล่าวแล้วสถาบันฯ ยังมีอาคารเรือนไทย (ระเบียบ คุณะเกษม) ซึ่งใช้เป็นสถานที่สำหรับจัดกิจกรรมทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม และกิจกรรมอื่น ๆ ตลอดมา

ทำเนียบผู้อำนวยการ
{| class="wikitable" width=100%
|-
! colspan = "3" style="background: Green" align="center" | สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย มหาวิทยาลัยมหิดล
|-
! style="background: #8DC63F; color:white;"| รายนามผู้อำนวยการสถาบัน
! style="background: #8DC63F; color:white;"| วาระการดำรงตำแหน่ง
|-
| align = "left"| 1. รองศาสตราจารย์ ดร. คุณหญิงสุริยา รัตนกุล
| พ.ศ. 2524 – พ.ศ. 2531 
|-
| align = "left"| 2. รองศาสตราจารย์ นายแพทย์ พูนพิศ อมาตยกุล 
| พ.ศ. 2531 – พ.ศ. 2536
|-
| align = "left"| 3. ศาสตราจารย์ ดร. คุณหญิงสุริยา รัตนกุล
| พ.ศ. 2536 – พ.ศ. 2544 
|-
| align = "left"| 4. ศาสตราจารย์ ดร. สุวิไล เปรมศรีรัตน์
| พ.ศ. 2544 – พ.ศ. 2548 
|-
| align = "left"
ศาสตราจารย์ ดร. สุวิไล เปรมศรีรัตน์
| พ.ศ. 2544 – พ.ศ. 2548 
|-
| align = "left"| 5. รองศาสตราจารย์ ดร. โสภนา ศรีจำปา
| พ.ศ. 2548 – พ.ศ. 2552
|-
| align = "left"| 6. ศาสตราจารย์ นายแพทย์ ประสิทธิ์ วัฒนาภา
| พ.ศ. 2552 – พ.ศ. 2553
|-
| align = "left"| 7. รองศาสตราจารย์ ดวงพร คำนูณวัฒน์
| พ.ศ. 2553 – 30 กันยายน พ.ศ. 2555
|-
| align = "left"| 8. รองศาสตราจารย์ ดร. โสภนา ศรีจำปา
| 1 ตุลาคม พ.ศ. 2555 – 30 กันยายน พ.ศ. 2559 
|-
| align = "left"| 9. รองศาสตราจารย์ ดร. ขวัญจิต ศศิวงศาโรจน์
| 1 ตุลาคม พ.ศ. 2559 – พ.ศ. 2563 
|-
|10. รองศาสตราจารย์ ดร. มรกต ไมยเออร์
|1 ตุลาคม พ.ศ. 2563 – 30 กันยายน พ.ศ. 2567
|-
|11. รองศาสตราจารย์ ดร. นันทิยา ดวงภุมเมศ
|
พ.ศ. 2563 – 30 กันยายน พ.ศ. 2567
|-
|11. รองศาสตราจารย์ ดร. นันทิยา ดวงภุมเมศ
|1 ตุลาคม พ.ศ. 2567 – ปัจจุบัน
|}
ปรัชญา
ภาษาและวัฒนธรรมเป็นหัวใจของการพัฒนาที่ยั่งยืน

หลักสูตรการศึกษา
ระดับปริญญาเอก
เปิดสอนจำนวน 3 หลักสูตร คือ
* หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาภาษาศาสตร์
* หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพหุวัฒนธรรมศึกษา (หลักสูตรนานาชาติ)
* หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาภาษาและการสื่อสารระหว่างวัฒนธรรม

ระดับปริญญาโท
เปิดสอนจำนวน 4 หลักสูตร ได้แก่
* หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาศาสตร์
* หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาและการสื่อสารระหว่างวัฒนธรรม
* หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาวัฒนธรรมศึกษา
* หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพิพิธภัณฑศึกษา

การวิจัยและพัฒนาภาษา วัฒนธรรมและกลุ่มชาติพันธุ์
ข้อมูลที่ www.lc.mahidol.ac.th
การบริการวิชาการและทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม
สถาบันฯ จัดให้มีการบริการวิชาการและทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรมต่าง ๆ อันเกี่ยวของกับภาษา วัฒนธรรมและกลุ่มชาติพันธุ์ เช่น
* สวนศิลาจารึก
* แผนที่ภาษาและวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์
* พิพิธภัณฑ์มานุษยวิทยาวัฒนธรรม
* ศูนย์การแปลและบริการด้านภาษา
* ศูนย์ศึกษาฟื้นฟูภาษาและวัฒนธรรมในภาวะวิกฤต
* ศูนย์ภารตะศึกษา
* ศูนย์ข้อมูลวัฒนธรรมดนตรีไทยและเอเชียอาคเนย์
* ศูนย์บริการวิชาการภาษาและวัฒนธรรมเอเชียเพื่อพัฒนา ณ อาคารเรือนไทย (ระเบียบ คุณะเกษม)
* สำนักงานบริการข้อมูลภาษาและวัฒนธรรมเอเชียอาคเนย์
* ห้องสมุดสถาบันฯ
เกี่ยวกับสถาบันฯ
สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย มหาวิทยาลัยมหิดล ได้รับการจัดอันดับให้เป็นหน่วยงานที่มีศักยภาพด้านการเรียนการสอนชั้นนำ ในกลุ่มมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ของประเทศไทย

อ้างอิง

ดูเพิ่ม
* พันแสงรุ้ง สารคดีโทรทัศน์ที่ผลิตโดยศูนย์ศึกษาและพัฒนาสันติวิธี มหาวิทยาลัยมหิดล บริษัทป่าใหญ่ครีเอชั่นจำกัด และ ทีวีไทย