การแพทย์แผนไทย
การแพทย์แผนไทย (Thai Traditional Medicine) ดูแลสุขภาพทั้งในภาวะปกติและในภาวะเจ็บป่วย โดยยึดหลักความสมดุลของธาตุต่าง ๆ ในร่างกาย อาทิ ดิน น้ำ ลม และไฟ ซึ่งถือเป็นหัวใจสำคัญของการรักษาและป้องกันโรค ในปัจจุบัน สถาบันการศึกษาต่าง ๆ ได้ผสมผสานความรู้ด้านการแพทย์แผนไทยเข้ากับหลักวิทยาศาสตร์และวิทยาศาสตร์การแพทย์ เช่น กายวิภาคศาสตร์ สรีรวิทยา พยาธิสรีรวิทยา และเภสัชวิทยา เพื่อเพิ่มความปลอดภัยและประสิทธิภาพในการรักษา
จากหลักฐานในยุคกรุงศรีอยุธยา การแพทย์แผนไทยได้รับอิทธิพลสำคัญจากอารยธรรมอินเดีย โดยเฉพาะจากคัมภีร์ของหมอชีวกโกมารภัจจ์ แพทย์ประจำองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ซึ่งเป็นต้นแบบของการรักษาในพระพุทธศาสนา เมื่อพระพุทธศาสนาเผยแผ่มายังไทย พระสงฆ์ที่ทำหน้าที่เผยแผ่ศาสนาได้นำความรู้ด้านการรักษาโรคมาใช้เพื่อช่วยเหลือประชาชน ความรู้นี้จึงหลอมรวมเข้ากับวิถีชีวิต วัฒนธรรม และภูมิปัญญาท้องถิ่นของคนไทยอย่างแนบแน่น
การแพทย์แผนไทยมองว่ามนุษย์เป็นองค์รวมที่ประกอบด้วยจิตใจ ร่างกาย และสิ่งแวดล้อมที่เชื่อมโยงกันอย่างลึกซึ้ง การรักษาโรคไม่ได้มุ่งแก้ปัญหาเฉพาะอาการทางกาย แต่ครอบคลุมถึงการดูแลจิตใจและการสร้างความสมดุลระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ รวมถึงจักรวาล แนวคิดแบบองค์รวมนี้เน้นการป้องกันโรคผ่านการดำเนินชีวิตที่สอดคล้องกับธรรมชาติ เช่น การรับประทานอาหารที่เหมาะสม การปรับสมดุลธาตุ และการดูแลสุขภาพด้วยสมุนไพร เป็นต้น
องค์ความรู้ด้านการแพทย์แผนไทยเป็นผลสืบเนื่องจากประสบการณ์ที่สั่งสมผ่านยุคสมัย ตั้งแต่การต่อสู้กับโรคภัยในอดีตจนถึงปัจจุบัน ซึ่งสะท้อนถึงความชาญฉลาดในการผสมผสานความรู้ด้านการรักษากับวิถีชีวิตของคนไทย วิธีการรักษา เช่น การใช้สมุนไพร การนวดแผนไทย การประคบสมุนไพร และการปรับธาตุ ถูกพัฒนาขึ้นเพื่อให้เหมาะสมกับโรคและสภาพร่างกายของแต่ละบุคคล
ในยุคปัจจุบัน การแพทย์แผนไทยไม่ได้เป็นเพียงมรดกภูมิปัญญาเท่านั้น แต่ยังได้รับการพัฒนาขึ้นในฐานะการแพทย์คู่ขนานหรือการรักษาเสริมควบคู่ไปกับการแพทย์แผนปัจจุบัน นอกจากนี้ยังมีการส่งเสริมให้เป็นส่วนหนึ่งของการดูแลสุขภาพแบบองค์รวมที่ได้รับความนิยมในระดับสากล การแพทย์แผนไทยจึงไม่เพียงแค่เป็นศาสตร์ในการรักษาโรค แต่ยังเป็นศิลปะที่สะท้อนถึงภูมิปัญญา วัฒนธรรม และวิถีชีวิตของคนไทยที่เชื่อมโยงกับธรรมชาติและจักรวาลอย่างลึกซึ้ง
การพัฒนาการแพทย์แผนไทยสู่ปัจจุบัน
เดิมทีองค์ความรู้ด้านการแพทย์แผนไทยมีลักษณะกระจัดกระจายและแยกกันเป็นส่วน ๆ ไม่เป็นระบบเดียวกัน จนกระทั่งในรัชสมัยของ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 3) พระองค์ทรงเล็งเห็นถึงความสำคัญของการรวบรวมองค์ความรู้เหล่านี้เพื่อการอนุรักษ์และสืบทอด จึงโปรดเกล้าฯ ให้มีการจัดรวบรวมและจารึกองค์ความรู้การแพทย์แผนไทยไว้ในวัดสำคัญหลายแห่ง เช่น

* วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร (วัดโพธิ์) ซึ่งได้รับการยกย่องว่าเป็นมหาวิทยาลัยเปิดแห่งแรกของสยาม
* วัดราชโอรสารามราชวรวิหาร

องค์ความรู้ที่ถูกรวบรวมในครั้งนั้นถูกจัดเป็นหมวดหมู่ชัดเจน ได้แก่

# เวชศาสตร์
# เภสัชศาสตร์
# ฤๅษีดัดตน
# แผนนวด
# เวชกรรมไทย
#* การตรวจ วินิจฉัย และรักษาโรคโดยใช้หลักการแพทย์แผนไทย เช่น การปรับสมดุลธาตุ และการใช้สมุนไพร
# เภสัชกรรมไทย
#* การผลิตและจ่ายยาสมุนไพร รวมถึงการวิเคราะห์และจัดเตรียมยาสำหรับการรักษา
# ผดุงครรภ์ไทย
#* การดูแลสุขภาพของหญิงตั้งครรภ์ การคลอด และการฟื้นฟูสุขภาพหลังคลอด เช่น การอยู่ไฟและการใช้สมุนไพรบำรุง
# การนวดไทย/หัตถเวชกรรมไทย
#* การนวดไทย (เรียกในหลักสูตรการแพทย์แผนไทย): เน้นการฟื้นฟูสุขภาพด้วยวิธีดั้งเดิม เช่น การกด การคลึง การบีบ การดัด การดึง รวมถึงการอบและประคบสมุนไพร
#* หัตถเวชกรรมไทย (เรียกในหลักสูตรการแพทย์แผนไทยประยุกต์): มีความครอบคลุมมากกว่า โดยเน้นการบำบัดที่ผสมผสาน เช่น การตรวจ วินิจฉัย หัตถบำบัด การอบไอน้ำสมุนไพร ก
่า โดยเน้นการบำบัดที่ผสมผสาน เช่น การตรวจ วินิจฉัย หัตถบำบัด การอบไอน้ำสมุนไพร การประคบ การทับหม้อเกลือ การนั่งถ่าน การพอกผิว และกายบริหาร
ทฤษฎีความสมดุลธาตุในร่างกายตามการแพทย์แผนไทย
การแพทย์แผนไทย ระบุว่า ร่างกายมนุษย์ประกอบด้วยธาตุสำคัญ 4 ประการ ได้แก่

# ดิน: หมายถึงโครงสร้างที่เป็นของแข็งในร่างกาย เช่น กระดูก กล้ามเนื้อ ผิวหนัง เส้นเอ็น เป็นต้น
# น้ำ: หมายถึงของเหลวในร่างกาย เช่น เลือด น้ำเหลือง น้ำย่อย เป็นต้น
# ลม: หมายถึงพลังงานการเคลื่อนไหว เช่น การหายใจ การหมุนเวียนโลหิต การทำงานของอวัยวะ เป็นต้น
# ไฟ: หมายถึงพลังงานที่สร้างความร้อน เช่น การเผาผลาญ การย่อยอาหาร การควบคุมอุณหภูมิ เป็นต้น
เมื่อธาตุทั้งสี่สมดุล ร่างกายจะทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ สุขภาพดี และไม่ค่อยเกิดโรคภัยไข้เจ็บ แต่หากธาตุใดขาดความสมดุล เช่น มีมากหรือน้อยเกินไป จะส่งผลให้เกิดอาการเจ็บป่วยหรือโรคต่าง ๆ เช่น

* ธาตุไฟผิดปกติ อาจทำให้มีไข้ หรือระบบย่อยอาหารเสียสมดุล
* ธาตุน้ำผิดปกติ อาจเกิดอาการบวมน้ำ หรือเสมหะมากเกินไป
* ธาตุลมผิดปกติ อาจทำให้เกิดอาการวิงเวียน หรือลมในกระเพาะอาหารมาก
* ธาตุดินผิดปกติ อาจส่งผลต่อโครงสร้างของร่างกาย เช่น โรคกระดูก

ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสมดุลธาตุ
ความสมดุลของธาตุในร่างกายอาจถูกรบกวนได้จากหลายปัจจัย ได้แก่:
* ปัจจัยภายใน:
** อายุ: เช่น ผู้สูงอายุอาจมีไฟน้อยลงและลมมากขึ้น
** พฤติกรรม: การรับประทานอาหารที่ไม่เหมาะสม การพักผ่อนไม่เพียงพอ
* ปัจจัยภายนอก:
** ฤดูกาล: เช่น อากาศร้อนอาจกระทบต่อธาตุไฟ
** สภาพแวดล้อม: มลพิษ ความชื้น

การปรับสมดุลธาตุในร่างกาย
การแพทย์แผนไทยมีวิธีการต่าง ๆ เพื่อปรับสมดุลธาตุในร่างกาย ได้แก่:

# การใช้ยาสมุนไพร: เลือกใช้สมุนไพรที่เหมาะสมกับธาตุที่ผิดปกติ เช่น สมุนไพรรสเย็นเพื่อลดไฟ หรือสมุนไพรช่วยเพิ่มน้ำในร่างกาย
# การนวดรักษา: กระตุ้นการไหลเวียนของลมและพลังงานในร่างกาย
# การปรับพฤติกรรมสุขภาพ: แนะนำการรับประทานอาหารที่เหมาะสม การออกกำลังกาย และการพักผ่อน
# การฟื้นฟูสุขภาพ: เช่น การอบสมุนไพร การประคบ กายบริหาร เป็นต้น
ทฤษฎีความสมดุลธาตุเป็นรากฐานสำคัญที่สะท้อนถึงปรัชญาและภูมิปัญญาของการแพทย์แผนไทยที่ให้ความสำคัญกับการดูแลสุขภาพแบบองค์รวมทั้งกายและใจ
คัมภีร์แพทย์แผนไทย
;
การศึกษาคัมภีร์ของแพทย์แผนไทย ส่วนมากแล้วจะเขียนเป็นคำกลอน ที่ต้องอาศัยการเข้าใจภาษาไทยในขั้นลึก และเป็นภาษาที่ปัจจุบันอาจจะไม่ใช่แล้ว การศึกษาให้เข้าใจอาจจะต้องใช้ระยะเวลา และการเขียนอธิบายในคัมภีร์แต่ละคัมภีร์จะมีการเชื่อมโยงกันโดยต้องหมั่นศึกษา ตีความหมายอย่างลึกซึ่ง คัมภีร์แพทย์แผนไทยใช้เรียนทั้งในแพทย์แผนไทย และแพทย์แผนไทยประยุกต์ การเรียนคัมภีร์สามารถเทียบได้เท่ากับการเรียน Pathology ของการแพทย์แผนปัจจุบัน เพราะส่วนมากจะกล่าวถึงอาการเจ็บป่วยแล้ว โดยการเรียนคัมภีร์ของแพทย์แผนไทย ไม่สามารถเทียบเคียงกับโรคในทางแพทย์แผนปัจจุบันได้โดยตรงในหลาย ๆ อาการ
;
;คัมภีร์ที่เกี่ยวกับสาเหตุของการเกิดโรคโดยทั่วไป และการวินิจฉัยโรค
*
ย ๆ อาการ
;
;คัมภีร์ที่เกี่ยวกับสาเหตุของการเกิดโรคโดยทั่วไป และการวินิจฉัยโรค
* คัมภีร์เวชศึกษา กล่าวถึงสาเหตุการเกิดโรค และ วิธีการตรวจโรคต่าง ๆ
* คัมภีร์สมุฎฐานวินิจฉัย ซึ่งกล่าวถึงถึงสาเหตุการเกิดโรค โดยอาศัยทฤษฎีธาตุในการวินิจฉัยและพยากรณ์โรค
* คัมภีร์โรคนิทาน กล่าวถึงสาเหตุของโรค การเสียชีวิต และความผิดปกติของธาตุต่าง ๆ และรสยาต่าง ๆ
* คัมภีร์ธาตุวิภังค์ เช่นเดียวกับคัมภีร์โรคนิทาน แต่มีรายละเอียดแตกต่างกัน และรสยาต่าง ๆ
* คัมภีร์ธาตุวิวรณ์ กล่าวถึงสาเหตุการเกิดโรค โดยอาศัยปัจจัยแวดล้อม และปัจจัยภายใน รวมถึงรสยาต่าง ๆ
คัมภีร์ที่เกี่ยวกับไข้
* คัมภีร์ฉันทศาสตร์ กล่าวถึงไข้ต่าง ๆ โดยอาศัยทฤษฎีธาตุ
* คัมภีร์ตักศิลา กล่าวถึง อาการและโรคไข้ต
ร์ กล่าวถึงไข้ต่าง ๆ โดยอาศัยทฤษฎีธาตุ
* คัมภีร์ตักศิลา กล่าวถึง อาการและโรคไข้ต่าง ๆ
* คัมภีร์สิทธิสารสงเคราะห์ อาการไข้ในเด็กแรกเกิดถึงหนึ่งปี และอาการไข้ในผู้ใหญ่ที่เกิดจากการอักเสบต่าง ๆ
คัมภีร์ที่เกี่ยวกับปากและคอ
คัมภีร์ที่เกี่ยวกับระบบทางเดินอาหาร
* คัมภีร์ธาตุบรรจบ กล่าวถึงโรคในระบบทางเดินอาหาร โดยพิจารณาจากอุจจาระ และใช้ทฤษฎีธาตุ
* คัมภีร์อุทรโรค กล่าวถึงโรคในช่องท้องและท้องเดินอาหาร
* คัมภีร์อติสาร เช่นเดียวกับคัมภีร์อุทรโรค แต่รายละเอียดแตกต่างกัน
คัมภีร์ที่เกี่ยวกับโรคสตรี 
* คัมภีร์มหาโชติรัตน์ กล่าวถึงโรคสตรีและการรักษา
คัมภีร์ที่เกี่ยวกับโรคในเด็ก การตั้งครรภ์ 
* คัมภีร์ปฐมจินดา กล่าวถึง การปฏิสนธิและการตั้งครรภ์ ลักษณะสตรีต่าง ๆ โรคในเด็กแรกเกิด
คัมภีร์ที่กล่าวถึงโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์และทางเดินปัสสาวะ 
* คัมภีร์มุจฉาปักขันทิกา กล่าวถึงอาการผิดปกติของชายและหญิงที่เกี่ยวกับโรคระบบทางเดินปัสสาวะ
คัมภีร์ที่เกี่ยวกับโรคลม
* คัมภีร์ชวดาร กล่าวเก
ี่เกี่ยวกับโรคระบบทางเดินปัสสาวะ
คัมภีร์ที่เกี่ยวกับโรคลม
* คัมภีร์ชวดาร กล่าวเกี่ยวกับโรคลมมีพิษ
* คัมภีร์มัญชุสาระวิเชียร อธิบายที่ตั้งและการเรียกชื่อโรคลม
คัมภีร์ที่เกี่ยวกับความเจ็บป่วยเรื้อรัง หรือ ความสึกกร่อนของร่างกาย
* คัมภีร์กษัย อธิบายถึงการสึกกร่อนของร่างกายไปจนถึงอาการเรื้อรัง และอาจจะพัฒนาไปถึงมะเร็ง
คัมภีร์ที่เกี่ยวกับโรคตา
* คัมภีร์อภัยสันตา อธิบายโรคที่เกี่ยวกับตาที่มีชื่อเรียกตามคัมภีร์และยารักษา
คัมภีร์ที่เกี่ยวกับโรคที่เกิดขึ้นที่เยื่อบุผิว (ฝีภายใน)
* คัมภีร์ทิพยมาลา เกี่ยวกับฝีภายใน(วัณโรค)ของร่างกายที่พัฒนาไปถึงมะเร็ง
* คัมภีร์อติสาร 
คัมภีร์เกี่ยวกับโรคผิวหนัง (ฝีภายนอก)
* คัมภีร์วิถีกุฏฐโรค อธิบายเกี่ยวกับแหล่งที่เกิดหรือสาเหตุการเกิดโรคเรื้อนต่าง ๆ
* คัมภีร์ไพจิตร์มหาวงศ์ กล่าวเกี่ยวกับลักษณะต่าง ๆ ของฝีภายนอก

คัมภีร์เกี่ยวกับสรรพคุณยา

* คัมภีร์สรรพคุณยา
คัมภีร์อื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการแพทย์แผนไทย ที่ไม่ได้ระบุให้เรียนในหลักสูตร แต่แพทย์แผนไทยสามารถศึกษาเพิ่มเติมได้
* คัมภีร์วิสุทธิมรรค
* คัมภีร์มรณญาณสูตร 
* คัมภีร์คิริมานนท์
* คัมภีร์ฤศดวง

แพทย์แผนไทยประยุกต์: บุคลากรทางการแพทย์ที่เชื่อมโยงภูมิปัญญาไทยและวิทยาการสมัยใหม่
แพทย์แผนไทยประยุกต์ คือ บุคลากรทางการแพทย์สาขาหนึ่งที่เกิดจากแนวคิดของ นายแพทย์อวย เกตุสิงห์ ซึ่งมุ่งมั่นพัฒนาการแพทย์แผนโบราณของไทยให้มีความเป็นวิทยาศาสตร์และได้รับการยอมรับในระดับสากล โดยการแพทย์แผนไทยประยุกต์นั้นถือเป็นการผสมผสานระหว่าง องค์ความรู้ดั้งเดิม จากคัมภีร์แพทย์แผนไทย กับ หลักวิชาการทางการแพทย์แผนปัจจุบัน
แพทย์แผนไทยประยุกต์ต้องร่ำเรียนทั้งทฤษฎีและปฏิบัติที่ครอบคลุมสองศาสตร์ โดยสามารถตรวจวินิจฉัยอาการเทียงเคียงโรคตามหลักการแพทย์แผนปัจจุบัน แต่ในขั้นตอนการรักษานั้น จะใช้วิธีการของการแพทย์แผนไทย เช่น การใช้ยาสมุนไพร การนวด การอบ และการประคบสมุนไพร รวมถึงสามารถทำคลอดและดูแลสุขภาพแม่และทารกตามแนวทางแพทย์แผนไทย ทั้งนี้ การปฏิบัติงานทั้งหมดต้องเป็นไปตาม ระเบียบและข้อบังคับของสภาการแพทย์แผนไทย
นอกจากนี้ แพทย์แผนไทยประยุกต์ยังสามารถประยุกต์ใช้เครื่องมือทางการแพทย์สมัยใหม่เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการตรวจและรักษา โดยเน้นการบูรณาการระหว่างความรู้ดั้งเดิมและเทคโนโลยีปัจจุบัน เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับการดูแลที่ครอบคลุมและเหมาะสมที่สุด เพื่อให้สามารถปฏิบัติงานได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย แพทย์แผนไทยประยุกต์จำเป็นต้องผ่านการสอบและได้รับ ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพแพทย์แผนไทยประยุกต์ โดยเฉพาะ ผู้ที่ผ่านการสอบนี้จะมีคุณสมบัติครบถ้วนในการปฏิบัติงานในโรงพยาบาลหรือสถานพยาบาลที่เกี่ยวข้อง และสามารถให้การรักษาแก่ผู้ป่วยได้
แพทย์แผนไทยประยุกต์ถือเป็นตัวแทนแห่งการเชื่อมโยงภูมิปัญญาไทยกับความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ ซึ่งสะท้อนถึงการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมควบคู่กับการพัฒนาสู่ความทันสมัย เพื่อให้การดูแลสุขภาพของประชาชนเป็นไปอย่างครอบคลุมและยั่งยืน

ข้อแตกต่างตามพระราชบัญญัติ วิชาชีพการแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2556
{| class="wikitable"
!หัวข้อ
! colspan="2" |แพทย์แผนไทย
!แพทย์แผนไทยประยุกต์
|-
|การประกอบวิชาชีพ
| colspan="2" |การประกอบวิชาชีพที่กระทําหรือ มุ่งหมายจะกระทําต่อมนุษย์ เกี่ยวกับการแนะนํา การตรวจโรค การวินิจฉัยโรค การบําบัดโรค การรักษาโรค การป้องกันโรค การส่งเสริมและการฟื้นฟูสุขภาพ โดยอาศัยองค์ความรู้ด้านเวชกรรมไทย เภสัชกรรมไทย การผดุงครรภ์ไทย การนวดไทย การแพทย์พื้นบ้านไทย และองค์ความรู้ด้านอื่นตามที่รัฐมนตรีประกาศกําหนด 
โดยคําแนะนําของคณะกรรมการ ทั้งนี้ ด้วยกรรมวิธีการแพทย์แผนไทยซึ่งถ่ายทอดหรือพัฒนาสืบต่อกันมา ตามตําราการแพทย์แผนไทยหรือจากสถานศึกษาที่สภาการแพทย์แผนไทยรับรอง
|การประกอบวิชาชีพที่กระทําหรือ มุ่งหมายจะกระทําต่อมนุษย์ เกี่ยวกับก
แผนไทยรับรอง
|การประกอบวิชาชีพที่กระทําหรือ มุ่งหมายจะกระทําต่อมนุษย์ เกี่ยวกับการแนะนํา การตรวจโรค การวินิจฉัยโรค การบําบัดโรค การรักษาโรค การป้องกันโรค การส่งเสริมและการฟื้นฟูสุขภาพ โดยอาศัยองค์ความรู้ด้านเวชกรรมไทย เภสัชกรรมไทย การผดุงครรภ์ไทย การนวดไทย การแพทย์พื้นบ้านไทย และองค์ความรู้ด้านอื่นตามที่รัฐมนตรีประกาศกําหนด ทั้งนี้ ด้วยกรรมวิธีการแพทย์แผนไทยโดยอาศัยองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์และวิทยาศาสตร์การแพทย์ซึ่งศึกษาจากสถานศึกษา ที่สภาการแพทย์แผนไทยรับรอง รวมทั้งการประยุกต์ใช้เครื่องมือหรืออุปกรณ์ทางวิทยาศาสตร์การแพทย์ ทั้งนี้ ตามระเบียบและข้อบังคับของสภาการแพทย์แผนไทย
|-
| rowspan="3" |ผู้ประกอบวิชาชีพ
| colspan="2" |ผู้ประกอบวิชาชีพการ
พทย์แผนไทย
|-
| rowspan="3" |ผู้ประกอบวิชาชีพ
| colspan="2" |ผู้ประกอบวิชาชีพการแพทย์แผนไทย
|ผู้ประกอบวิชาชีพการแพทย์แผนไทยประยุกต์
|-
|ประเภท ก.
|ประเภท ข.
|ประเภทประยุกต์
|-
|ได้รับการฝึกอบรมจากสถาบันหรือสถานพยาบาลที่สภารับรอง โดยมีผู้ประกอบวิชาชีพการแพทย์แผนไทยซึ่งได้รับอนุญาตเป็นผู้ถ่ายทอด และต้องใบอนุญาตสอบผ่าน
|ได้รับปริญญาตรี การแพทย์แผนไทยบัณฑิต จากสถาบันที่สภารับรอง และต้องสอบใบอนุญาตผ่าน 
|ได้รับปริญญาตรี การแพทย์แผนไทยประยุกต์บัณฑิต 
จากสถาบันที่สภารับรอง 
และต้องสอบใบอนุญาตผ่าน   
|-
| rowspan="2" |ใบอนุญาต
|สอบขึ้นทะเบียน “แยก” แต่ละด้าน
# ด้านเวชกรรมไทย (พท.ว)
# ด้านเภสัชกรรมไทย (พท.ภ.)
# ด้านผดุงครรภ์ไทย (พท.ผ.)
# ด้านนวดไทย (พ
ไทย (พท.ว)
# ด้านเภสัชกรรมไทย (พท.ภ.)
# ด้านผดุงครรภ์ไทย (พท.ผ.)
# ด้านนวดไทย (พท.น.)
|สอบขึ้นทะเบียน 4 ใบ
# ด้านเวชกรรมไทย (พท.ว)
# ด้านเภสัชกรรมไทย (พท.ภ.)
# ด้านผดุงครรภ์ไทย (พท.ผ.)
# ด้านนวดไทย (พท.น.)
|สอบขึ้นทะเบียนใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพการแพทย์แผนไทยประยุกต์ (พท.ป.) 1 ใบ
|-
|สอบวิชาชีพพื้นฐาน / วิชากฎหมายและจรรยาบรรณวิชาชีพ / วิชาด้านที่อบรม
|
# สอบวิชาพื้นฐานวิชาชีพและวิชากฎหมายและจรรยาบรรณวิชาชีพ
# สอบภาคทฤษฎีของด้านที่สมัครสอบ
# สอบภาคปฏิบัติของด้านที่สมัครสอบ
|
# สอบความรู้ทางวิทยาศาสตร์การแพทย์พื้นฐานชั้นเตรียมคลินิก ชั้นคลินิก และกฎหมาย
# สอบความรู้ทางวิชาชีพการแพทย์แผนไทยประยุกต์ 
# สอบความรู้ทักษะและหัตถการในเวชปฏิบัติการ
มรู้ทางวิชาชีพการแพทย์แผนไทยประยุกต์ 
# สอบความรู้ทักษะและหัตถการในเวชปฏิบัติการแพทย์แผนไทยประยุกต์)
|-
|คำนำหน้าชื่อ
| colspan="2" |แพทย์แผนไทย ย่อ พท.
|แพทย์แผนไทยประยุกต์ ย่อ พท.ป.
|}
การจัดการเรียนการสอนสาขาการแพทย์แผนไทยและสาขาการแพทย์แผนไทยประยุกต์

ในปัจจุบัน มีมหาวิทยาลัยต่าง ๆ หันมาให้ความสำคัญกับการผลิตบัณฑิตในสาขาการแพทย์แผนไทยมากขึ้น ซึ่งการแพทย์แผนไทยกับการแพทย์แผนไทยประยุกต์ นั้นมีทั้งความเหมือนและความแตกต่างกันพอสมควร อย่างไรก็ตามทั้งแพทย์แผนไทยและแพทย์แผนไทยประยุกต์ ต้องสอบใบประกอบโรคศิลปะเช่นกัน แต่ขึ้นทะเบียนกันคนละประเภทกัน

โดยสถาบันการศึกษาที่ได้รับการรับรองจากสภาการแพทย์แผนไทย มีดังนี้
สาขาการแพทย์แผนไทยประยุกต์ 
* คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล (หลักสูตรผ่านการรับรองมาตรฐานระดับอาเซียน AUN-QA)
* สำนักวิชาการแพทย์บูรณาการ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง (หลักสูตรผ่านการรับรองมาตรฐานระดับอาเซียน AUN-QA)
* คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 
* คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม 
* สำนักวิชาแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ 
* คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา 
* คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร 
* คณะสหเวชศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา 
* วิทยาลัยสหเวชศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา 
* คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร 
* คณะการแพทย์บูรณาการ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี 
* คณะสาธารณสุขศาสตร์และสหเว
การแพทย์บูรณาการ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี 
* คณะสาธารณสุขศาสตร์และสหเวชศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
** วิทยาลัยการแพทย์แผนไทยอภัยภูเบศร 
สาขาการแพทย์แผนไทย 
* คณะการแพทย์แผนไทย มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ 
* คณะวิทยาการสุขภาพและการกีฬา มหาวิทยาลัยทักษิณ วิทยาเขตพัทลุง 
* คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง 
* สาขาวิชาวิทยาศาสตร์สุขภาพ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
* วิทยาลัยการแพทย์พื้นบ้านและการแพทย์ทางเลือกมหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย
* วิทยาลัยการแพทย์แผนไทยและแพทย์ทางเลือก มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี
* คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา 
* คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี 
* คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
พระยา 
* คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี 
* คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์
* วิทยาลัยมวยไทยศึกษาและการแพทย์แผนไทย มหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง
* คณะพยาบาลศาสตร์และวิทยาการสุขภาพ มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี
* คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบูรณ์
* คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย
* คณะทรัพยากรธรรมชาติ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน (วิทยาเขตสกลนคร) 
* คณะสาธารณสุขศาสตร์และสหเวชศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
** วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดยะลา
** วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดชลบุรี
** วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดตรัง
** วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จั
ุรี
** วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดตรัง
** วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดพิษณุโลก
** วิทยาลัยเทคโนโลยีทางการแพทย์และสาธารณสุข กาญจนาภิเษก นนทบุรี
* วิทยาลัยการแพทย์แผนตะวันออก มหาวิทยาลัยรังสิต
*คณะสหเวชศาสตร์ มหาวิทยาลัยปทุมธานี
*คณะการแพทย์บูรณาการ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์
*คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยเฉลิมกาญจนา
*คณะสหเวชศาสตร์ วิทยาลัยนครราชสีมา
ดูเพิ่ม
* แพทยศาสตร์
* วิทยาศาสตร์สุขภาพ
* การแพทย์แผนตะวันออก
* การนวดแผนไทย
* อายุรเวท

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น
* โรงเรียนแพทย์แผนโบราณ วัดพระเชตุพน (วัดโพธิ์) 
* ศูนย์พัฒนาการแพทย์แผนไทยและแพทย์ทางเลือก จังหวัดนครราชสีมา สมาคมแพทย์แผนไทยแห่งประเทศไทย 
* กองการแพทย์ทางเลือก กระทรวงสาธารณสุข 
* กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก กระทรวงสาธารณสุข 
* คลีนิคการแพทย์แผนไทยเนตรดาว 
* สาขาวิชาการแพทย์แผนไทย คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา 
* สาขาวิชากรแพทย์แผนไทย คณะวิทยาการสุขภาพและการกีฬา มหาวิทยาลัยทักษิณ วิทยาเขตพัทลุง