วงเวียนใหญ่
วงเวียนใหญ่ เป็นชื่อย่านในกรุงเทพมหานครที่มีศูนย์กลางอยู่บริเวณวงเวียนที่ถนนประชาธิปก ถนนลาดหญ้า ถนนสมเด็จพระเจ้าตากสิน และถนนอินทรพิทักษ์มาบรรจบกันในพื้นที่เขตธนบุรี กรุงเทพมหานคร เป็นที่ตั้งของพระบรมราชานุสาวรีย์ สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี บริเวณใกล้เคียงเป็นที่ตั้งของสถานีรถไฟวงเวียนใหญ่ ซึ่งเป็นสถานีต้นทางของทางรถไฟสายแม่กลอง (วงเวียนใหญ่-มหาชัย)
ประวัติย่าน
ในช่วงรัตนโกสินทร์ตอนต้นย่านวงเวียนใหญ่เป็นสวนผลไม้ ยังไม่ปรากฏหลักฐานใดบริเวณวงเวียนใหญ่ แต่มีชุมชนใกล้เคียงกับย่านวงเวียนใหญ่ ได้แก่ ชุมชนชาวตลาดพลูซึ่งเป็นตลาดค้าขายหมากพลูกันมาก ต่อมา 4 มกราคม พ.ศ. 2447 รถไฟสายท่าจีนจากคลองสาน จังหวัดธนบุรี ถึงมหาชัย จังหวัดสมุทรสาคร เปิดให้ประชาชนทั่วไปเริ่มใช้บริการ บริเวณวงเวียนใหญ่เป็นที่ตั้งของสถานีวงเวียนใหญ่ เริ่มมีย่านการค้าบริเวณริมทางรถไฟเกิดขึ้น
พ.ศ. 2475 สะพานพุทธยอดฟ้าก่อสร้างแล้วเสร็จ เพื่อเชื่อมพื้นที่ฝั่งตะวันออกและฝั่งตะวันตกของแม่น้ำเจ้าพระยา โดยทางราชการมีนโยบายก่อสร้างถนน 11 สาย ในพื้นที่ต่าง ๆ ทางฝั่งธนบุรี ถนนที่สำคัญ เช่น ถนนประชาธิปก ถนนสมเด็จเจ้าพระยา (เชื่อมถนนประชาธิปกจากทางตะวันออกถึงปากคลองสาน) ถนนลาดหญ้า ถนนสมเด็จพระเจ้าตากสิน ถนนท่าดินแดง หลังจากนั้นมีการก่อสร้างถนนเจริญนคร ถนนเจริญรัถ ถนนกรุงธนบุรี ตรงบริเวณกลางวงเวียนของวงเวียนใหญ่ได้มีการตัดพื้นที่สวนออกให้เป็นที่ว่าง ทำให้คนส่วนใหญ่นำเอาขยะมาเท ต่อมาทางการได้เอาดินมาถมเป็นลานวงกลมใหญ่ จึงกลายเป็นที่วิ่งเล่น เล่นว่าวของคนละแวกนี้ และตอนหลังได้มีคณะละครสัตว์มาเปิดแสดง รวมไปถึงการตั้งเวทีมวย จน พ.ศ. 2497 พระบรมรา
ะตอนหลังได้มีคณะละครสัตว์มาเปิดแสดง รวมไปถึงการตั้งเวทีมวย จน พ.ศ. 2497 พระบรมราชานุสาวรีย์สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี สร้างแล้วเสร็จ
1 มกราคม พ.ศ. 2504 สถานีวงเวียนใหญ่ทำหน้าที่สถานีต้นทาง แทนสถานีปากคลองสานของรถไฟสายท่าจีน-คลองสาน ส่วนทางรถไฟตั้งแต่สถานีปากคลองสานนั้น เป็นแนวถนนเจริญรัถ เดิมราดยางมะตอยทับรางรถไฟและไม้หมอนไว้ใต้พื้นถนน ภายหลังเมื่อมีรถยนต์วิ่งกันมากเข้า ยางมะตอยทรุดตัวลงไปตามไม้หมอนรถไฟเดิม จึงต้องรื้อรางรถไฟเก่าออก แล้วสร้างเป็นถนนคอนกรีต
โดยในช่วงพุทธทศวรรษ 2520–2530 พื้นที่ย่านวงเวียนใหญ่ได้รับความสนใจจากกลุ่มทุนขนาดใหญ่ที่เข้ามาลงทุนในธุรกิจค้าปลีก พ.ศ. 2524 กลุ่มเซ็นทรัลได้เปิดห้างสรรพสินค้าเซ็นทรัล สาขาลาดหญ้า ซึ่งเป็นห้างสรรพสินค้าขนาดใหญ่แห่งแรกบนฝั่งธนบุรี พ.ศ. 2526 คาเธ่ย์สาขาวงเวียนใหญ่เปิดดำเนินการ ต่อมาในปี พ.ศ. 2529 กลุ่มเมอร์รี่คิงส์ได้เปิดศูนย์การค้าเมอร์รี่คิงส์ อย่างไรก็ตาม เมื่อเวลาผ่านไปสภาพเศรษฐกิจเริ่มชะลอตัว กลุ่มเซ็นทรัลจึงได้ปรับปรุงโครงสร้างอาคารเดิมให้เป็นศูนย์การค้าใหม่ภายใต้ชื่อ "แพลตฟอร์ม วงเวียนใหญ่" คาเธ่ย์สาขาวงเวียนใหญ่ปิดดำเนินการ ปลายปี 2537 (ต่อมาเอดิสัน ซูเปอร์สโตร์เข้ามาเปิดดำเนินการแทน) ส่วนห้างเมอร์รี่คิงส์ได้ปิดกิจการลงใน พ.ศ. 2550
วงเวียนใหญ่ในยุครุ่งเรืองนอกจากชุมชนแล้ว ยังมีตลาดสด ร้านค้าทอง อาคารพาณิชย์ ธนาคาร ยังมีโรงหนังหลายโรง ได้แก่ สุริยาเธียเตอร์ ไทยรามา เฉลิมเกียรติ และวงเวียนใหญ่รามา แต่การมาของศูนย์การค้าขนาดใหญ่ ที่รวมทั้งซูเปอร์มาร์เก็ต ธนาคาร โรงหนัง และพื้นที่อเนกประสงค์ไว้ในที่เดียว ที่เริ่มเกิดขึ้นในหลายพื้นที่ของกรุงเทพฯ ทำให้วงเวียนใหญ่ เริ่มถูกลดบทบาทลงไปเรื่อย ๆ

พระบรมราชานุสาวรีย์สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี
พระบรมราชานุสาวรีย์สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีสร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2496 ในสมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม ออกแบบและควบคุมการหล่อโดยศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี ศิลปินผู้ปั้นคือนายแสวง สงฆ์มั่งมี เป็นพระบรมรูปทรงเครื่องกษัตริย์ ประทับบนหลังม้า ทรงพระมาลา เบี่ยงหันพระพักตร์ไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้สู่จันทรบุรี พระหัตถ์ขวา ทรง พระแสงดาบชูออกไปเหนือพระเศียร พระหัตถ์ซ้ายทรงบังเหียน ท่านำพลรุกไล่ข้าศึก

โดยที่พระบรมราชานุสาวรีย์แห่งนี้ ทางรัฐบาลได้ให้ประชาชนออกเงินบริจาคสร้าง และเปิดโอกาสให้ได้ออกเสียงเลือกแบบด้วย ซึ่งเสียงส่วนใหญ่เลือกแบบในปัจจุบันนี้
ทางราชการได้ประกอบพระราชพิธีเปิดและถวายบังคมพระบรมราชาอนุสาวรีย์ ครั้งแรกเมื่อวันที่ 17 เมษายน พ.ศ. 2497 และในวันที่ 28 ธันวาคม ปีเดียวกัน จึงมีรัฐพิธีเปิดเป็นทางการอีกครั้งหนึ่ง โดยพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรเสด็จพระราชดำเนินทรงวางพวงมาลา ถวายราชสักการะ

เนื่องจากในวันที่ 28 ธันวาคม พ.ศ. 2310 เป็นวันที่สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีทรงกอบกู้เอกราชชาติไทยกลับคืนหลังจากการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สอง ปราบดาภิเษกขึ้นเป็นพระมหากษัตริย์แห่งกรุงธนบุรี ทางราชการจึงกำหนดให้วันที่ 28 ธันวาคม ของทุกปีเป็นวันถวายบังคมพระบรมราชาอนุสาวรีย์สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี จะมีพิธีบวงสรวงดวงพระวิญญาณของพระองค์ ที่พระบรมราชานุสาวรีย์ วงเวียนใหญ่
ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2548 กรุงเทพมหานครได้ปรับเปลี่ยนภูมิทัศน์วงเวียนใหญ่ให้แลดูสวยงามขึ้น มีการติดตั้งไฟส่องพระบรมราชานุสาวรีย์ในเวลากลางคืน และมีอุโมงค์คนเดินจากทางเท้าเข้าไปถึงวงเวียนและตัวพระบรมราชานุสาวรีย์ได้ แล้วเสร็จในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2551

จุดเชื่อมต่อการเดินทาง
การเดินทางโดยรถโดยสารสาธารณะสู่วงเวียนใหญ่

|-
| rowspan="4" | รถโดยสารประจำทาง
| 
| 
|-
| 
| 
|-
| 
| 
|-
| 
| 
|-
| รถไฟชานเมือง
| สถานีรถไฟวงเวียนใหญ่
| สายแม่กลอง 
|}

อ้างอิง
* ตามรอยสมเด็จพระเจ้าตากสิน ASTVผู้จัดการออนไลน์ 26 ธันวาคม 2547 
* มูลนิธิอนุรักษ์โบราณสถานในพระราชวังเดิม กองทัพเรือ 
* กรุงเทพมหานคร - สำนักการศึกษา 
* กรุงเทพมหานคร - สำนักงานเขตธนบุรี 
* 19 ศิลปินชั้นเยี่ยม

แหล่งข้อมูลอื่น
*