รายชื่อมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของประเทศไทย
]]
มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม หรือ มรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ ขององค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) หมายถึงประเพณีและการปฏิบัติที่ไม่ใช่ทางกายภาพที่ดำเนินการโดยบุคคล ในฐานะที่เป็นส่วนหนึ่งของมรดกทางวัฒนธรรมของประเทศ ซึ่งรวมถึงการเฉลิมฉลอง เทศกาล การแสดง ประเพณีมุขปาฐะ ดนตรี และการทำหัตถกรรม ตามอนุสัญญาว่าด้วยการสงวนรักษามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม ซึ่งร่างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2546 และมีผลบังคับใช้ใน พ.ศ. 2549 การขึ้นทะเบียนรายการมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของยูเนสโกนั้นกระทำโดยคณะกรรมการระหว่างรัฐบาลว่าด้วยการสงวนรักษามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม ซึ่งเป็นองค์การที่จัดตั้งขึ้นตามอนุสัญญานี้
ประเทศไทยเข้าเป็นภาคีในอนุสัญญาว่าด้วยการสงวนรักษามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม ค.ศ. 2003 เมื่อวันที่ 10 มิถุนายน พ.ศ. 2559 (ค.ศ. 2016) ในปัจจุบัน ยูเนสโกได้ขึ้นทะเบียนมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของประเทศไทย ทั้งสิ้น 6 รายการ ในชนิดรายการตัวแทนมรดกทางวัฒนธรรมของมนุษยชาติ ( )

รายการที่ขึ้นทะเบียนแล้ว ( )
: หมายเหตุ: ชื่อตามที่ได้ขึ้นทะเบียนในบัญชีมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมฯ
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 89%"
! style="width:15%;" scope="col"|รายการ
! class="unsortable" scope="col" | ภาพ
! scope="col" | ประเภท
! scope="col"| ปีขึ้นบัญชี (พ.ศ./ค.ศ.) 
! scope="col" class="unsortable" | หมายเหตุ
! scope="col" class="unsortable" | อ้างอิง
|-
! scope="row" | โขน ละครรำสวมหน้ากากในไทย
| 
| rowspan="6" align="center" | RL
| align = "center" | 2561/2018
| เป็นศิลปะการแสดงของไทย ที่ผสมผสานองค์ประกอบทางดนตรี การร้อง วรรณกรรม นาฏศิลป์ พิธีกรรม และงานฝีมือ
| 01385
|-
! scope="row" | นวดไทย การนวดแผนไทย
| 
| align = "center" | 2562/2019
| เป็นส่วนหนึ่งของศิลปะ วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมของการดูแลสุขภาพแบบไทย ในฐ
2/2019
| เป็นส่วนหนึ่งของศิลปะ วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมของการดูแลสุขภาพแบบไทย ในฐานะการรักษาโดยไม่ใช้ยาและการบำบัดด้วยตนเอง เกี่ยวข้องกับการขยับร่างกายโดยผู้ประกอบวิชาชีพ ช่วยปรับสมดุลร่างกาย พลังงาน และโครงสร้างของผู้ป่วย เพื่อรักษาอาการเจ็บป่วย
| 01384
|-
! scope="row" | โนรา นาฏศิลป์ในภาคใต้ของไทย
| 
| align = "center" | 2564/2021
| เป็นการแสดง เต้นรำ และการร้องเพลงสดที่มีชีวิตชีวาพร้อมกายกรรมจากภาคใต้ของไทย โดยปกติแล้ว การแสดงประกอบด้วยการกล่าวอัญเชิญด้วยวาจา ตามด้วยการนำเสนอโดยตัวละครหลักที่เต้นรำด้วยการเคลื่อนไหวของขา แขน และนิ้วอย่างมีพลังและซับซ้อน
| 01587 
|-
! scope="row" | สงกรานต์ในไทย เทศกาลปีใหม่ไทยดั้งเดิม
| 
| align = "center"
|-
! scope="row" | สงกรานต์ในไทย เทศกาลปีใหม่ไทยดั้งเดิม
| 
| align = "center" | 2566/2023
| เป็นประเพณีวันขึ้นปีใหม่ของไทยมาแต่โบราณ เป็นประเพณีที่งดงาม อ่อนโยน เอื้ออาทร และเต็มไปด้วยบรรยากาศของความกตัญญู ความสนุกสนาน ความอบอุ่น และการให้เกียรติเคารพซึ่งกันและกัน สะท้อนให้เห็นถึงลักษณะของความเป็นไทยได้อย่างชัดเจน โดยใช้น้ำเป็นสื่อในการเชื่อมสัมพันธไมตรี
| 01719
|-
! scope="row" | ต้มยำกุ้ง
| 
| rowspan="2" align="center" | 2567/2024
| เป็นอาหารที่สะท้อนให้เห็นถึงวิถีชีวิตที่เรียบง่ายของชุมชนเกษตรกรรมริมแม่น้ำลำคลองในภาคกลางของไทย ที่มีวัฒนธรรมการบริโภคอาหารผ่านการสังเกตและเรียนรู้จากธรรมชาติ โดยนำกุ้งที่มีมากมายในท้องถิ่นมาต้มในน้ำเดือดที่
การสังเกตและเรียนรู้จากธรรมชาติ โดยนำกุ้งที่มีมากมายในท้องถิ่นมาต้มในน้ำเดือดที่มีสมุนไพรอย่างข่า ตะไคร้ ใบมะกรูด พริก และมะนาว ซึ่งนิยมปลูกไว้กินเองในครัวเรือน ต้มยำกุ้งจึงเป็นอาหารที่สะท้อนถึงความเรียบง่าย และวิถีชีวิตที่พึ่งพิงธรรมชาติ พึ่งพาตนเองและมีประโยชน์ต่อสุขภาพ
| 01879
|-
! scope="row" style="background:#D0E7FF;"| เกอบายา : ความรู้ ทักษะ ประเพณี และแนวปฏิบัติ+ 
| 
| เป็นเสื้อสตรีพื้นเมืองในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการแต่งกายบาบ๋า-เปอรานากันในภาคใต้ของไทยซึ่งเป็นวัฒนธรรมร่วมของกลุ่มคนที่มีเชื้อสายจีนและมลายู กลุ่มชาวจีนฮกเกี้ยนที่มาจากปีนังและมะละกาที่ได้เดินทางเข้ามาค้าขายบริเวณคาบสมุทรมลายูและเข้ามาอยู่ในมณ
มาจากปีนังและมะละกาที่ได้เดินทางเข้ามาค้าขายบริเวณคาบสมุทรมลายูและเข้ามาอยู่ในมณฑลภูเก็ตในสมัยรัชกาลที่ 3 ถึงรัชกาลที่ 5 แห่งพระบรมราชจักรีวงศ์ ทำให้เกิดการผสมผสานทางเชื้อชาติและวัฒนธรรมระหว่างผู้เข้ามาและคนในท้องถิ่นดั้งเดิม อันแสดงถึงการอยู่ร่วมกันในความหลากหลายทางวัฒนธรรมอย่างสันติสุข ทั้งนี้ การสวมใส่เกอบายาในวิถีชีวิตของผู้คนในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ นอกจากคุณค่าความสวยงามแล้วการเสนอเป็นมรดกร่วมที่สอดคล้องคล้ายคลึงกันยังบ่งบอกถึงความผูกพันและความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างประเทศ
| 02090
|-
|}
รายการที่เสนอขึ้นทะเบียนแล้ว อยู่ระหว่างการพิจารณาของยูเนสโก ( )

* ชุดไทย : ความรู้ งานช่างฝีมือ และแนวปฏิบัติการแต่งกายชุดไทยประจำชาติ (รอประกาศช่วงเวลาสำหรับการพิจารณาอย่างเป็นทางการของยูเนสโก)
* มวยไทย : การชกมวยไทยดั้งเดิม (รอประกาศช่วงเวลาสำหรับการพิจารณาอย่างเป็นทางการของยูเนสโก)
* ผ้าขาวม้า (รอประกาศช่วงเวลาสำหรับการพิจารณาอย่างเป็นทางการของยูเนสโก)
* ประเพณีลอยกระทง (รอประกาศช่วงเวลาสำหรับการพิจารณาอย่างเป็นทางการของยูเนสโก)
* หนังใหญ่ (รอประกาศช่วงเวลาสำหรับการพิจารณาอย่างเป็นทางการของยูเนสโก)

รายการที่เตรียมเสนอขึ้นทะเบียน หรือกำลังศึกษาความเป็นไปได้เพื่อขึ้นทะเบียน
* ข้าวเม่า (อาจเสนอขึ้นทะเบียนร่วมกับหลายประเทศอาเซียน) 
* พิธีไหว้ครู (กำลังศึกษาความเป็นไปได้เพื่อขึ้นทะเบียน)
* หมอลำ (กำลังศึกษาความเป็นไปได้เพื่อขึ้นทะเบียน) 
* ข้าวแกง – อาจเสนอขึ้นทะเบียนร่วมกับประเทศสิงคโปร์ ในรายการ "วัฒนธรรมอาหารริมทางของสิงคโปร์" ซึ่งขึ้นทะเบียนแล้วเมื่อ พ.ศ. 2563 
* ผีตาโขน 
* ข้าวเหนียวมะม่วง 
* ประเพณีตักบาตรเทโวโรหณะ 
* ข้าวหลามข้าวเหนียว 
* ลิเก 
* ว่าว (เสนอโดยมาเลเซีย) 
* โสร่ง (เสนอโดยอินโดนีเซีย)

ดูเพิ่ม
* รายชื่อแหล่งมรดกโลกในประเทศไทย
* ความทรงจำแห่งโลก

หมายเหตุ

อ้างอิง