นพปฎลมหาเศวตฉัตร
, พระบรมมหาราชวัง]]
 ในพระบรมโกศที่สนามหลวง (2560)]]

นพปฎลมหาเศวตฉัตร หรืออีกชื่อหนึ่งคือ พระมหาเศวตฉัตร เป็นสิ่งที่พิจารณาว่าเป็นเครื่องราชกกุธภัณฑ์แห่งประเทศไทยที่เก่าแก่และศักดิ์สิทธิ์ที่สุด เป็นฉัตรขาวจำนวน 9 ชั้น สำหรับพระมหากษัตริย์ที่ผ่านพระราชพิธีบรมราชาภิเษกแล้ว พระมหากษัตริย์พระองค์ใหม่ไม่สามารถประทับภายใต้นพปฎลมหาเศวตฉัตรได้จนกว่าจะประทับที่พระที่นั่งอัฐทิศอุทุมพรราชอาสน์ เพื่อทรงรับน้ำอภิเษก และประธานพระครูพราหมณ์น้อมเกล้าฯ ถวายนพปฎลมหาเศวตฉัตรเรียบร้อยแล้ว
รายละเอียด
ฉัตรทำมาจากผ้าไหมขาวที่เย็บด้วยด้ายทอง มักกางกั้นเหนือพระราชอาสน์ที่สำคัญในพระบรมมหาราชวัง (คล้ายกับเบญจาคริสต์) ตัวฉัตรเองถือเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์และถูกถวายให้แก่กษัตริย์ในวันครบรอบวันบรมราชาภิเษก ปัจจุบันมีอยู่ 9 องค์ โดยหกองค์อยู่ในพระบรมมหาราชวัง สององค์อยู่ในพระราชวังดุสิต และหนึ่งองค์อยู่ในพระราชวังบางปะอิน ความเชื่อนี้มาจากศาสนาฮินดูโบราณว่า ตัวฉัตรแสดงถึงการปกป้องกษัตริย์ทั้งรูปธรรมและนามธรรม การมีหลายชั้นสื่อถึงการสั่งสมพระเกียรติยศและพระบุญญาธิการแห่งพระบรมราชอิสริยยศ ในระหว่างพระราชพิธีบรมราชาภิเษก ประธานพระครูพราหมณ์น้อมเกล้าฯ ถวายนพปฎลมหาเศวตฉัตร ณ พระที่นั่งอัฐทิศอุทุมพรราชอาสน์ ภายใต้พระบวรเศวตฉัตร ภายหลังทรงรับน้ำอภิ
ตฉัตร ณ พระที่นั่งอัฐทิศอุทุมพรราชอาสน์ ภายใต้พระบวรเศวตฉัตร ภายหลังทรงรับน้ำอภิเษกแล้ว พระมหากษัตริย์ทรงรับและพระราชทานให้มหาดเล็ก จากนั้นจึงทรงเสด็จไปประทับ ณ พระที่นั่งภัทรบิฐ ภายใต้นพปฎลมหาเศวตฉัตร ประธานพระครูพราหมณ์กล่าวเวทสรรเสริญเปิดศิวาลัยไกรลาส จบแล้วทูลเกล้าฯ ถวายเครื่องประกอบพระบรมราชอิสริยยศต่อไป
ในวันครบรอบวันบรมราชาภิเษก จะมีวันสำคัญที่มีชื่อว่า วันฉัตรมงคล ซึ่งเป็นวันที่พระมหากษัตริย์ทรงประกอบพระราชพิธีสมโภชพระมหาเศวตฉัตร โดยจะกระทำ ณ พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย โดยรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ตรงกับวันที่ 4 พฤษภาคม
ที่ตั้ง
ปัจจุบันมีนพปฎลมหาเศวตฉัตรกางกั้นโดยตลอดอยู่ 9 องค์ โดยหกองค์อยู่ในพระบรมมหาราชวัง สององค์อยู่ในพระราชวังดุสิต และหนึ่งองค์อยู่ในพระราชวังบางปะอิน 
# พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย พระบรมมหาราชวัง เหนือพระที่นั่งพุดตานกาญจนสิงหาสน์
# พระที่นั่งไพศาลทักษิณ พระบรมมหาราชวัง เหนือพระที่นั่งภัทรบิฐ
# พระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน พระบรมมหาราชวัง เหนือพระแท่นราชบรรจถรณ์
# พระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน พระบรมมหาราชวัง เหนือพระเครื่องพระสำอาง
# พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท พระบรมมหาราชวัง เหนือพระแท่นราชบัลลังก์ประดับมุก
# พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท พระบรมมหาราชวัง เหนือพระที่นั่งพุดตานถม
# พระที่นั่งอนันตสมาคม พระราชวังดุสิต เหนือพระแท่นราชบัลลังก์
# พระที่นั่งอ
านถม
# พระที่นั่งอนันตสมาคม พระราชวังดุสิต เหนือพระแท่นราชบัลลังก์
# พระที่นั่งอัมพรสถาน พระราชวังดุสิต เหนือพระที่นั่งกง
# พระที่นั่งวโรภาษพิมาน พระราชวังบางปะอิน เหนือพระแท่นราชบัลลังก์
และในปัจจุบันพระนพปฎลมหาเศวตฉัตร กางกั้นพระโกศทองใหญ่ประกอบพระราชอิสริยยศพระบรมศพ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เหนือพระแท่นสุวรรณเบญจดล ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ในพระบรมมหาราชวัง

นอกจากนี้ยังมีการการกั้นเหนือพระบรมรูปสมเด็จพระบูรพมหากษัตราธิราชเจ้า ณ ปราสาทพระเทพบิดร และเหนือพระแท่นมนังคศิลาอาสน์ ณ พิพิธภัณฑ์วัดพระศรีรัตนศาสดาราม รวมทั้งการกางกั้นเหนือพระพุทธรูปสำคัญที่พระมหากษัตริย์ทรงถวายเป็นพุทธบูชา

กรณีพิเศษ
มีบางกรณีที่พระมหากษัตริย์ทูลเกล้าฯ ถวายนพปฎลมหาเศวตฉัตร เพื่อถวายพระเกียรติยศสูงสุดเป็นกรณีพิเศษ ดังนี้
* พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (ขณะดำรงพระราชอิสริยยศ สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช) ทูลเกล้าฯ ถวายนพปฎลมหาเศวตฉัตร แด่สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล สำหรับกางกั้นพระโกศทรงพระบรมศพ เนื่องจากพระองค์สวรรคตก่อนประกอบพระราชพิธีบรมราชาภิเษก ภายหลังจึงเฉลิมพระปรมาภิไธยใหม่เป็นพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล 
* พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ทูลเกล้าฯ ถวายนพปฎลมหาเศวตฉัตร (ในหมายกำหนดการออกนามว่า "พระเศวตฉัตร 9 ชั้น") แด่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง สำหรับกางกั้นพระโกศประกอบพระราชอิสริยยศพระบรมศพ หลังการสวรรคตของพระองค์ เพื่อเป็นการแสดงพระราชกตัญญูของพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ
ลังการสวรรคตของพระองค์ เพื่อเป็นการแสดงพระราชกตัญญูของพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัวที่ทรงมีต่อสมเด็จพระบรมราชชนนี เนื่องจากพระองค์เคยทรงเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พระบรมราชสวามีของพระองค์ ขณะทรงผนวช โดยเป็นพระบรมวงศานุวงศ์สตรีหรือฝ่ายในพระองค์แรก ที่ทรงได้รับการทูลเกล้าฯ ถวายนพปฎลมหาเศวตฉัตร
ภาพ

ไฟล์:Canopy Bed of the King at the Chakraphat Phiman Hall.jpg|พระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน: พระแท่นราชบรรจถรณ์ของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช
ไฟล์:Bed and Privy Chamber of the Chakraphat Phiman Hall.jpg|พระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน: พระเครื่องพระสำอางของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช
ไฟล์:Gran Palacio, Bangkok, Tailandia, 2013-08-22, DD 71.jpg|พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท: ฉัตรอยู่เหนือพระแท่นราชบัลลังก์ประดับมุก
ไฟล์:The granting of Siam's 'permanent' constitution.jpg|พระที่นั่งอนันตสมาคม: พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงลงพระปรมาภิไธยในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม เมื่อวันที่ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2475
ดูเพิ่ม
* ที่
* ห้องบัลลังก์
* เบญจาคริสต์
* อัมบราคิวลัม (Umbraculum)
* ร่ม
* พระมหากษัตริย์ไทย
* พระราชพิธีบรมราชาภิเษก

อ้างอิง
;อ้างอิง

;บรรณานุกรม
*

แหล่งข้อมูลอื่น
* Information in Thai