วัดบ้านสร้าง
วัดบ้านสร้าง เป็นวัดในพระพุทธศาสนาเถรวาท สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ตั้งอยู่ที่ตำบลบ้านสร้าง อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เป็นวัดที่มีความเก่าแก่กว่าร้อยปีมีประวัติการสร้างตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 มีพระพุทธสำคัญที่มีประวัติเกี่ยวข้องตั้งแต่สมัยอยุธยาตอนปลาย

วัดบ้านสร้างตั้งอยู่เลขที่ 55  หมู่ 5 ตำบลบ้านสร้าง  อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา 13170 สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย มีที่ดินตั้งวัดเนื้อที่  19 ไร่ 20 ตารางวา

ประวัติ
พื้นที่ตั้งวัดเป็นพื้นที่ราบลุ่มอยู่ติดริมคลองบ้านสร้าง  มีทางหลวงหมายเลข 309  (ถนนโรจนะ) เชื่อมระหว่างจังหวัดพระนครศรีอยุธยา – อำเภอวังน้อย  ผ่านทางด้านทิศเหนือของวัดบ้านสร้าง
วัดบ้านสร้างเป็นวัดเก่าแก่สมัยอยุธยาตอนปลาย   อยุธยา ล่มสลาย พ.ศ. 2310 จะเป็นอยุธยาตอนปลายได้อย่างไร หน้าจะเป็น สมัยรัตนโกสินทร์ มากกว่าไหม สร้างขึ้นราว พ.ศ. 2375    เดิมชื่อว่า “วัดบ้านขวางปากน้ำกรงเหล็ก”แล้วมากลายสภาพเป็นวัดร้าง,     และต่อมามีพระภิกษุรูปหนึ่ง  ชื่อหลวงตา “แย๋ว” (ไม่ปรากฏนามสกุล  และภูมิลำเนาเดิม ว่ามาจากที่ใด)  ท่านได้มาอยู่จำพรรษาที่วัดแห่งนี้ ท่านได้พัฒนา  และบูรณปฏิสังขรณ์วัดให้ดีขึ้นเรื่อย ๆ      ต่อมาได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา ราวปี พ.ศ. 2380
ด้านการการศึกษา  และเผยแผ่พุทธศาสนา วัดบ้านสร้างได้เปิดสอนพระปริยัติธรรม ตั้งแต่ พ.ศ. 2471 สมัยนั้นแต่ละปี จะมีนักเรียนไม่น้อยกว่า  30 รูป หรือมากกว่านั้น  และจัดให้มีการเทศน์ธรรมในทุก ๆ วันพระ (วันธรรมสวนะ) และยังปฏิบัติเช่นนี้มาจนถึงปัจจุบัน

ลำดับการปกครองของอดีตเจ้าอาวาส
เท่าที่หลักฐานปรากฏ   วัดบ้านสร้างมีเจ้าอาวาสวัด  รวมถึงรูปปัจจุบันด้วย   มี  10 รูป
* หลวงตาแย๋ว ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2444 – 2447, (ไม่ทราบภูมิลำเนา)
* หลวงตามา ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2447 – 2450, (ไม่ทราบภูมิลำเนา)
* พระครูนิเทศธรรมกถา, (หลวงพ่อพัน ธมฺมโชติ)  ภูมิลำเนาเดิมอยู่ที่บ้านคลองควาย ตำบลบ้านกรด  อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา   รับตำแหน่งเจ้าอาวาส    ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2450 – 2486,
* หลวงพ่อจวน  เวโรจโน   ภูมิลำเนาอยู่ที่บ้านวังคุ้งแมว   ตำบลลำตาเสา อำเภอวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา (รักษาการแทนเจ้าอาวาส)   ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2486 – 2504,
* พระครูปิยธรรมโฆษิต  ภูมิลำเนาเดิมอยู่ที่  จังหวัดนนทบุรี  กรุงเทพ ฯ  ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2504 – 2517,
* พระครูวิโรจน์ธรรมรัตน์,(หลวงพ่อจวน เวโรจโน) อดีตรักษาการแทน  รูปที่ 4,  รับตำแหน่งเจ้าอาวาส
์ธรรมรัตน์,(หลวงพ่อจวน เวโรจโน) อดีตรักษาการแทน  รูปที่ 4,  รับตำแหน่งเจ้าอาวาส    ตั้งแต่ปี  พ.ศ. 2517 – 2542,
* พระสมุห์สวัสดิ์ กิตฺติสาโร   ภูมิลำเนาเดิมอยู่ที่บ้านวังคุ้งแมว ตำบลลำตาเส  อำเภอ   วังน้อย  จังหวัดพระนครศรีอยุธยา (รักษาการแทนเจ้าอาวาส) ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2542 – 2543,
* พระครูสุวรรณ จันทโรภาส, ( ประดิษฐ์   จนฺทสุวณฺโณ )ภูมิลำเนาเดิมอยู่ที่บ้านวังคุ้งแมว ตำบลลำตาเสา อำเภอวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2543 – 2557,
* พระสมุห์สวัสดิ์  กิตฺติสาโร 
* พระครูบวรวชิรกิจมงคล (เจ้าอธิการถวัลย์ อินฺทปญโญ) ภูมิลำเนาเดิมอยู่ที่บ้านตลิ่งชั้น ตำบลตลิ่งชั่น-คุ้งลาน อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เป็นเจ้าอาวาสตั้งแต่ปี 2561-จน
ปูชนียวัตถุ
เป็นของเก่าแก่ที่มีมาแต่เดิมของวัดบ้านสร้าง เช่น พระพุทธรูปประธานในอุโบสถ 1 องค์  มีขนาดพระเพลากว้าง  2 ศอก 7 นิ้ว สร้างด้วยทองสัมฤทธิ์  โดยมี พระยาดำรงค์ราชานุภาพ  อัญเชิญมาประดิษฐานไว้ในอุโบสถ  ราว พ.ศ. 2466

พระปรางค์ตั้งอยู่บริเวณหน้าอุโบสถ ทั้งด้านขวา  และซ้าย รวม 2 องค์  มีขนาดฐานกว้างด้านละ 5 เมตร สูง  8 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2462 มีภาพจิตรกรรม  เรื่องทศชาติชาดก ซึ่งเขียนไว้ที่ผนังภายในอุโบสถ ทั้ง 4 ด้าน เขียนโดย “ครูอ่อน”  (ไม่ปรากฏนามสกุล  และภูมิลำเนาเดิม ว่ามาจากที่ใด) 
อาคารเสนาสนะ
สิ่งปลูกสร้างที่เป็นอาคารเสนาสนะต่าง ๆ เช่น
อุโบสถกว้าง 11 เมตร ยาว 28 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2453 โครงสร้างก่ออิฐถือปูน เพดานด้านบนเป็นไม้ 
ศาลาจตุรทิศเป็นศาลาอยู่มุมกำแพงแก้วของอุโบสถ มีตั้งอยู่ทั้ง 4 ทิศ ซึ่งมีจำนวน 3 หลัง 
ศาลาการเปรียญ กว้าง 15 เมตร  ยาว  46.50 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2500 เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก    มี  2 ชั้น 
หอสวดมนต์ (ศรีอนันต์) กว้าง 12.50 เมตร ยาว  20 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2512   เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก 
โรงเรียนสอนปริยัติธรรม กว้าง 20 เมตร ยาว 20 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2511 เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก มี 2 ชั้น
หอระฆัง กว้าง 5 เมตร ยาว 5 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2515 เป็นคอนกรีตเสริมเหล็ก 
เมรุ กว้าง 10 เมตร ยาว  20 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2534   เป็นคอนกรีตเสริมเหล็
ล็ก 
เมรุ กว้าง 10 เมตร ยาว  20 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2534   เป็นคอนกรีตเสริมเหล็ก 
ศาลาเอนกประสงค์ (เกตุอร่าม) กว้าง 15 เมตร   ยาว  15 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2515   เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก 
ศาลาบำเพ็ญกุศล 1 กว้าง 10 เมตร ยาว  24 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2519 เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก 
ศาลาบำเพ็ญกุศล 2 กว้าง 10 เมตร ยาว 24 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2546 เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก 
ศาลาบำเพ็ญกุศล 3 (สระบัว) กว้าง 8 เมตร ยาว 16 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2534 เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก 
กุฎีสงฆ์ จำนวน  16 หลัง โดยแบ่งเป็น เป็นอาคารครึ่งตึกครึ่งไม้  2 ชั้น  จำนวน  5 หลัง
อ้างอิง
* กรมการศาสนา.หนังสือประวัติวัดทั่วราชาอาณาจักร. (กรุงเทพ ฯ​ โรงพิมพ์กรมการศาสนา,2535) หน้า 108

อ้างอิง