โรงพยาบาลอานันทมหิดล
โรงพยาบาลอานันทมหิดล ( ; อักษรย่อ: รพ.อ.ป.ร.) สังกัดกรมแพทย์ทหารบก ตั้งอยู่ในตำบลเขาสามยอด อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี เป็นโรงพยาบาลทหารขนาดใหญ่ในส่วนภูมิภาค ให้บริการระดับทุติยภูมิขั้นสูง เป็นโรงพยาบาลแห่งแรกของกองทัพบกไทย ให้บริการทั้งข้าราชการทหารและพลเรือนรวมถึงประชาชนทั่วไป และมีขนาดใหญ่เป็นลำดับที่ 3 รองจากโรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า และโรงพยาบาลค่ายสุรนารี ปัจจุบัน​พลตรีประเจษฎ์ เรืองกาญจนเศรษฐ์ เป็นผู้อำนวยการ
ประวัติ
ในอดีตจังหวัดลพบุรียังเป็นขนาดจังหวัดเล็ก ชุมชนยังไม่หนาแน่นมากจากบริเวณท่าหินไปถึงท่าโพธิ์ ซึ่งในปีนั้นกระทรวงกลาโหม โดยมี พันเอกหลวงพิบูลสงคราม (ยศขณะนั้น) เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม ได้มีดำริที่จะย้ายหน่วยทหารบางส่วนจากกรุงเทพมหานครมาตั้งที่จังหวัดลพบุรี ใน พ.ศ. 2480 พร้อมกับเล็งเห็นว่า เมื่อมีหน่วยทหารและครอบครัวมาตั้งรกรากมากขึ้นในจังหวัดลพบุรี หากมีการเจ็บป่วยก็ย่อมเป็นปัญหาใหญ่ทางการรักษาพยาบาล จึงได้คิดวางแนวทางที่จะตั้งโรงพยาบาลไว้ในจังหวัดลพบุรีอีกแห่งหนึ่ง เพื่อรองรับการแก้ปัญหาการเจ็บไข้ได้ป่วยของทหาร, ครอบครัว, ประชาชนและพลเรือนในจังหวัดลพบุรี รวมทั้งจังหวัดใกล้เคียง เพราะในระยะเวลานั้นทั้งจังหวัดสิงห์บุรี, จังหวัดเพ
พบุรี รวมทั้งจังหวัดใกล้เคียง เพราะในระยะเวลานั้นทั้งจังหวัดสิงห์บุรี, จังหวัดเพชรบูรณ์, จังหวัดสระบุรี และจังหวัดลพบุรี ยังไม่มีโรงพยาบาลประจำจังหวัด นับว่าเป็นความคิดที่รอบคอบในการวางแผนระยะยาวในสมัยนั้น
เมื่อหลวงพิบูลสงครามกราบบังคมทูลเรื่องดังกล่าวต่อพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร (รัชกาลที่ 8) ผ่านคณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ซึ่งมีพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอาทิตย์ทิพอาภา เป็นองค์ประธาน คณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์จึงกราบบังคมทูลต่อไปถึงรัชกาลที่ 8 โดยพระองค์พระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์จำนวน 100,000 บาทสำหรับก่อสร้างโรงพยาบาล พร้อมทั้งพระราชทานนามโรงพยาบาลดังกล่าวว่า โรงพยาบาลอานันทมหิดล เมื่อวันที่ 12 เมษายน พ.ศ. 2480 ดังนั้น การก่อสร้างโรงพยาบาลอานันทมหิดลจึงเริ่มขึ้นในปีเดียวกัน แล้วเสร็จในปีถัดมา
พ.ศ. 2481 พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร เสด็จพระราชดำเนินมาทรงเปิดโรงพยาบาลอานันทมหิดลด้วยพระองค์เองเมื่อวันที่ 6 มกราคม พ.ศ. 2481 (นับปีแบบเก่า) ซึ่งเป็นวันเดียวกันกับวันเปิดค่ายสมเด็จพระนารายณ์มหาราช โดยโรงพยาบาลอานันทมหิดลสามารถให้การพยาบาลแก่ผู้ป่วยไม่เกิน 200 เตียงตัวอาคารของโรงพยาบาลไม่สามารถสร้างเสริมให้ครบตามแผนได้ เนื่องจากเกิดสงครามมหาเอเชียบูรพา จึงมีเพียงอาคารศัลยกรรมหนึ่งหลังอายุรกรรมหนึ่งหลังและสูตินรีเวชกรรมหนึ่งหลังเท่านั้น
พ.ศ. 2482 พลตรี หลวงพิบูลสงคราม ซึ่งดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมและผู้บัญชาการทหารบกในขณะนั้น มองเห็นว่าประเทศไทยยังขาดบุคลากรด้านการแพทย์อีกมากมาย จึงได้วางแผนผลิตแพทย์ชั้นหนึ่งภายใต้โครงการร่วมกันระหว่างกระทรวงกลาโหมและกระทรวงมหาดไทยให้กรมแพทย์ทหารบกจัดตั้งโรงเรียนเสนารักษ์เพื่อผลิตนายแพทย์ทหารไว้ใช้ในการสงคราม เป็นการเตรียมพร้อมกำลังพลในด้านการแพทย์ และความประสงค์ในอันดับต่อมาก็คือการกระจายแพทย์แผนปัจจุบันชั้นหนึ่งออกไปสู่ชนบททั่วประเทศโครงการผลิตแพทย์จากโรงพยาบาลอานันทมหิดล ซึ่งนับว่าเป็นโรงเรียนแพทย์แห่งที่สอง แต่เป็นที่น่าเสียดายที่ผลผลิตไม่สามารถดำเนินการได้ตามโครงการ เพราะการผลิตแพทย์ไม่เหมือนกับการผลิตบุคลากรอื่น ดังนั้นเมื
ำเนินการได้ตามโครงการ เพราะการผลิตแพทย์ไม่เหมือนกับการผลิตบุคลากรอื่น ดังนั้นเมื่อจบโครงการจึงสามารถผลิตบุคลากรสำเร็จออกมาเป็นแพทย์ได้เพียง 167 คน
พ.ศ. 2486 เนื่องจากสงครามมหาเอเชียบูรพาได้ทวีความรุนแรงขึ้น ประเทศไทยเข้าร่วมเป็นพันธมิตรกับประเทศอังกฤษ กองทัพไทยต้องส่งทหารเข้าร่วมในการรบด้วย เช่น กองทัพพายัพทำให้ทหารต้องเจ็บป่วยและบาดเจ็บมาก โรงพยาบาลในเขตแนวหน้าและเขตหลังคือกองพยาบาลมณฑลที่ 1 (โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า) ไม่สามารถรับผู้ป่วยได้เพียงพอ กรมเสนารักษ์กรมแพทย์ทหารบกจึงได้ดำเนินการปรับปรุงโรงพยาบาลอนันทมหิดล เพื่อให้มีขีดความสามารถรับทหารป่วยเจ็บเพิ่มขึ้นและจัดตั้งศูนย์พักฟื้นทหารป่วยเจ็บของกองทัพบก อีกทั้งได้อาคารชั่วคราวขึ้น 4 หลัง แต่ละหลังรับผู้ป่วยได้ 200 เตียง รวมอาคารเดิมแล้วสามารถรับผู้ป่วยได้ถึง 1,000 เตียง
พ.ศ. 2514 ในการรับผู้ป่วยที่ส่งกลับจากโรงพยาบาลประจำถิ่นและหน่วยสนับสนุนทางการแพทย์ในเขตหน้าและในพื้นที่การรบ จากภารกิจซึ่งต้องสนับสนุนกองทัพบกตลอดมา รวมทั้งการต้องดูแลทหาร, ครอบครัวและพลเรือนที่เจ็บป่วยเป็นจำนวนมากในพื้นที่จังหวัดลพบุรี พันเอกยง วัชระคุปต์ ผู้อำนวยการ ได้เสนอแผนและโครงการต่อกองทัพบกขออนุมัติสร้างอาคารใหม่ 6 ชั้น ซึ่งมีสิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ ครบสมบูรณ์ภายในอาคารเดียวกันและได้รับความเห็นชอบสนับสนุนจาก พลเอกสุรกิจ มัยลาภ (เสนาธิการทหารบกขณะนั้น) จัดสรรงบประมาณและกรุณามาเป็นประธานในพิธีวางศิลาฤกษ์เมื่อวันที่ 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2514 เวลา 18.30 น. อาคาร 6 ชั้น ใช้เวลาในการก่อสร้าง 5 ปีเศษ ใช้งบประมาณ 50 กว่าล้านบาท เมื่อสร้างเสร็จเ
6 ชั้น ใช้เวลาในการก่อสร้าง 5 ปีเศษ ใช้งบประมาณ 50 กว่าล้านบาท เมื่อสร้างเสร็จเรียบร้อยแล้วนับว่าเป็นโรงพยาบาลระดับโรงพยาบาลทั่วไปที่ทันสมัยที่สุดแห่งหนึ่งในประเทศไทย
ศักยภาพของโรงพยาบาล
ในปี 2560 โรงพยาบาลอานันทมหิดล มีการลงทุนเพื่อพัฒนาศักยภาพของโรงพยาบาลในการให้บริการด้านโรคหัวใจมากขึ้น ทั้งการพัฒนาแพทย์ด้านหัวใจ แพทย์สวนหัวใจเพิ่มขึ้น รวมถึงการลงทุนพัฒนาห้องปฏิบัติการสวนหัวใจและหลอดเลือด (Cardiac Catheterization Laboratory) ทำให้มีบุคลากรทางการแพทย์ อุปกรณ์เครื่องมือ และห้อง ที่สามารถดูแลผู้ป่วยด้านหัวใจได้อย่างครบถ้วน
จากเดิมก่อนที่จะพัฒนาศักยภาพด้านโรคหัวใจและสวนหัวใจ ต้องส่งต่อคนไข้ไปรักษาที่กรุงเทพฯ เช่น รพ.พระมงกุฎ หรือส่งไปยังจังหวัดที่มีศักยภาพสูงกว่า เมื่อมีการพัฒนาศักยภาพของ รพ.อานันทมหิดล ขึ้นมาเอง ก็ช่วยให้การดูแลผู้ป่วยในพื้นที่ได้มากขึ้น ลดจำนวนการส่งต่อ ลดปัญหาการเดินทางไกล และการรอคิวนาน
รายชื่อผู้อำนวยการ
{| class="toccolours" green=30%
|-
! style="background: green ; color: white; "| รายนาม
! style="background: green ; color: white; "| ปีที่ดำรงตำแหน่ง
|-
| valign = "top" |
* พ.อ.พระพิทักษ์อาพาธพล
* พ.อ.หลวงวินิจเวชการ
* พ.อ.ขุนจรัสโยธารักษ์
* พ.อ.ขุนพิมลนพรัตน์
* พ.อ.พนม บุณยนิยม
* พ.อ.อภัย รักแผน
* พ.อ.พัฒน์ วงษ์สนิท
* พ.อ.ประดิษฐ์ ตู้จินดา (พล.ต.)
* พล.จ.สิริ สุวัณณะสังข์
* พ.อ. (พ) บุญยัง เวชบูล (พล.ต.)
* พ.อ. (พ) ผิน ทรัพย์สาร
* พ.อ. (พ) แสวง ไพทีกุล (พล.ต.)
* พ.อ. (พ) ยง วัชระคุปต์ (พล.ท.)
* พ.อ. (พ) สมาน หัชยกุล (พล.ต.)
* พล.ต.วราภรณ์ อิศรางกูล ณ อยุธยา
* พล.ต.สิงหา เสาวภาพ (พล.อ.) 
* พล.ต.ชนะ แย้มบุญเรือง (พล.ท.)
*
รางกูล ณ อยุธยา
* พล.ต.สิงหา เสาวภาพ (พล.อ.) 
* พล.ต.ชนะ แย้มบุญเรือง (พล.ท.)
* พล.ต.อมฤต ณ สงขลา (พล.ท.)
* พล.ต.ปัญญา อยู่ประเสริฐ (พล.ท.)
* พล.ต.ธรรมนูญ ยงใจยุทธ
* พล.ต.ทวีวุฒิ เหราบัตย์
* พล.ต.ณรงค์ วัยวุฒิ
* พล.ต.ปรียพาส นิลอุบล (พล.ท.)
* พล.ต.จุลเทพ ธีระธาดา
* พล.ต.สวง ไพบูลย์
* พล.ต.ชัยโรจน์ ธรรมศารทูล
* พล.ต.ชายชาญ ตาตะนันทน์
* พล.ต.รณวิทย์ อุปถัมภ์นรากร
* พล.ต.ประดิษฐ์ ลิ้มไพบูลย์
* พล.ต.พรเลิศ จำเรียง
* พล.ต.​คิมห์​ อิทธิ​กุล
* พล.ต.ประเจษฎ์ เรืองกาญจนเศรษฐ์
| valign = "top" |
* พ.ศ. 2481 - 2482
* พ.ศ. 2482 - 2487
* พ.ศ. 2487 - 2488
* พ.ศ. 2488 - 2489
* พ.ศ. 2489 - 2491
* พ.ศ. 2491 - 2493 และ พ.ศ. 2497 - 2498
* พ.ศ. 2493 - 2495 ,พ.ศ.
.ศ. 2489 - 2491
* พ.ศ. 2491 - 2493 และ พ.ศ. 2497 - 2498
* พ.ศ. 2493 - 2495 ,พ.ศ. 2498 - 2499 ,พ.ศ. 2503 - 2506 (พ.อ. (พ))
* พ.ศ. 2496 - 2497
* พ.ศ. 2499 - 2503
* พ.ศ. 2506 - 2507
* พ.ศ. 2507 - 2509
* พ.ศ. 2509 - 2510
* พ.ศ. 2510 - 2515
* พ.ศ. 2515 - 2516
* พ.ศ. 2516 - 2520
* พ.ศ. 2520 - 2524
* พ.ศ. 2524 - 2526
* พ.ศ. 2526 - 2527
* พ.ศ. 2527 - 2531
* พ.ศ. 2531 - 2532
* พ.ศ. 2532 - 2533
* พ.ศ. 2533 - 2535
* พ.ศ. 2535 - 2536
* พ.ศ. 2536 - 2538
* พ.ศ. 2538 - 2541
* พ.ศ. 2541 - 2544
* พ.ศ. 2544 - 2546
* พ.ศ. 2546 - 2548
* พ.ศ. 2548 - 2551
* พ.ศ. 2551 - 2552
* พ.ศ. 2552 - 2568
* พ.ศ. 2569 - ปัจจุบัน
| valign = "top" |

|-
|
|}

สถาบันสมทบ
โรงพยาบาลอานันทมหิดล เป็นสถานที่ฝึกอบรมแพทย์เพิ่มพูนทักษะ ซึ่งได้รับอนุมัติจากแพทยสภาและเป็นสถานที่ฝึกปฏิบัติงานทางคลินิกของนักเรียนพยาบาล วิทยาลัยพยาบาลกองทัพบกชั้นปีที่ 4 และนักเรียนนายสิบเหล่าแพทย์ นอกจากนี้ ยังเป็นสถานที่ฝึกปฏิบัติงานของนักศึกษาในสาขาที่เกี่ยวกับงาน ทางสาธารณสุขด้านต่าง ๆ เช่น งานกายภาพบำบัด งานพยาธิวิทยา งานเวชระเบียน เป็นต้น

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น
*