พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่ เป็นพิพิธภัณฑ์ที่ตั้งอยู่บนถนนซุปเปอร์ไฮเวย์เชียงใหม่-ลำปาง ตำบลช้างเผือก อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ พิพิธภัณฑ์ตั้งอยู่ใกล้เคียงกับวัดเจ็ดยอดทางตะวันตกเฉียงเหนือของเทศบาลนครเชียงใหม่ จัดแสดงเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของอาณาจักรล้านนา
ประวัติ
กรมศิลปากรเริ่มจัดตั้งพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่เมื่อ พ.ศ. 2512 เพื่อเก็บรักษาโบราณวัตถุและศิลปวัตถุที่รวบรวมจากบริเวณภาคเหนือตอนบนที่ครอบคลุมพื้นที่ 8 จังหวัด ได้แก่ เชียงใหม่ เชียงราย แม่ฮ่องสอน แพร่ พะเยา น่าน ลำพูน และลำปาง โดยพิจารณาให้พิพิธภัณฑ์ตั้งอยู่ในจังหวัดเชียงใหม่เนื่องจากเคยเป็นศูนย์กลางของอาณาจักรล้านนาและในปัจจุบันยังคงเป็นศูนย์กลางความเจริญของภาคเหนือ มีการก่อสร้างอาคารพิพิธภัณฑ์เป็นอาคารทรงไทยประยุกต์สองชั้นโครงสร้างเหล็กก่ออิฐถือปูน ประดับยอดจั่วด้วยกาแลตามแบบศิลปะท้องถิ่นภาคเหนือ รวมมีพื้นที่มากกว่า 1,200 ตารางเมตร แบ่งเป็นพื้นที่จุดแสดงถาวรมากกว่า 800 ตารางเมตร
อาคารพิพิธภัณฑ์ก่อสร้างแล้วเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2514 แล้วจึงมีการจัดนิทรรศการถาวรภายในอาคารและเปิดให้ประชาชนทั่วไปเข้าชมและใช้บริการต่าง ๆ ตั้งแต่ พ.ศ. 2516 กระทรวงศึกษาธิการ (เวลานั้นกรมศิลปากรสังกัดกระทรวงศึกษาธิการ) ออกประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง กำหนดสถานที่เป็นพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ใน ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 90 ตอนที่ 29 เมื่อวันที่ 27 มีนาคม พ.ศ. 2516 ลงประกาศ ณ วันที่ 9 มีนาคม พ.ศ. 2516 กำหนดให้พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่เป็นพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ในคราวเดียวกันกับพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ขอนแก่น และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กำแพงเพชร
โบราณวัตถุและศิลปวัตถุที่จัดแสดงในพิพิธภัณฑ์ในระยะแรกได้รับมอบมาจากสถาบันต่าง ๆ ได้แก่ พุทธสถานจังหวัดเชียงใหม่ ศาลากลางจังหวัดเชียงใหม่ วัดต่าง ๆ ในจังหวัดเชียงใหม่ และบริเวณใกล้เคียง, ได้จากการสำรวจโดยกรมศิลปากรและขนย้ายมาจากวัดร้างต่าง ๆ บริเวณพื้นที่ที่จะก่อสร้างเขื่อนภูมิพล ซึ่งประกอบด้วยพื้นที่บางส่วนของอำเภอสามเงา จังหวัดตาก อำเภอฮอดและอำเภอจอมทอง จังหวัดเชียงใหม่, และได้รับมอบจากประชาชนทั่วไป นอกจากนี้ยังมีการนำโบรารณวัตถุและศิลปวัตถุซึ่งเดิมเก็บรักษาที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนครมาร่วมจัดแสดงด้วย ต่อมาก็ได้โบราณวัตถุและศิลปวัตถุส่วนหนึ่งมาจากการดำเนินงานทางโบราณคดีในแหล่งขุดค้นและจากการขุดแต่งและบูรณะโบราณสถานในพื้นทีี่ภาคเหนือตอนบน
ตั้งแต่ พ.ศ. 2539 ซึ่งเป็นปีครบรอบ 700 ปีการสถาปนานครเชียงใหม่ ต่อเนื่องมาจนถึง พ.ศ. 2542 กรมศิลปากรได้รับการสนับสนุนงบประมาณในการซ่อมแซมและต่อเติมอาคารพิพิธภัณฑ์ มีการขยายพื้นที่อาคารนิทรรศการด้านตะวันออกและด้านเหนือสองชั้น พื้นที่มากกว่า 600 ตารางเมตร มีการสร้างลานอเนกประสงค์ด้านหน้าห้องประชุม พื้นที่ 300 ตารางเมตร และปรับปรุงนิทรรศการถาวรให้มีเนื้อหาที่ครอบคลุมหลายสาขาวิชา ได้แก่ ภูมิศาสตร์ ธรณีวิทยา โบราณคดี ประวัติศาสตร์ ชาติพันธุ์วิทยา และศิลปกรรมของชาวล้านนา โดยใช้เทคนิคและสื่อจัดแสดงที่หลากหลายยิ่งขึ้น
ช่วง พ.ศ. 2556-2559 มีการปรับปรุงนิทรรศการถาวรภายในอาคารพื้นที่ประมาณ 2,700 ตารางเมตรใหม่ทั้งหมดเพื่อให้สอดคล้องกับข้อมูลหลักฐานทางวิชาการล่าสุด มีการเพิ่มศักยภาพด้านการให้บริการข้อมูลทางการศึกษามรดกศิลปวัฒนธรรมให้รวดเร็วและทันสมัย มีการเพิ่มสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับผู้เข้าชม เช่น ทางลาด ลิฟต์ และมุมพักผ่อน มีการก่อสร้างอาคารคลังพิพิธภัณฑ์พื้นที่ประมาณ 450 ตารางเมตรเพื่อรองรับการเก็บรักษาโบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ และสิ่งทำเทียมที่มีแนวโน้มจะเพิ่มมากขึ้น และมีการก่อสร้างอาคารสำนักงานพิพิธภัณฑ์และส่วนบริการธุรกิจศิลป์พื้นที่มากกว่า 700 ตารางเมตร โดยอาคารสำนักงานพิพิธภัณฑ์หลังเดิมถูกปรับมาใช้เป็นศูนย์บริการข้อมูลนักท่องเที่ยว

ส่วนจัดแสดง
ไม้ประดับมุกและกระจก ศิลปะล้านนา ปลายพุทธศตวรรษ 20 ถึงต้นพุทธศตวรรษที่ 22 ได้รับมอบจากวัดพระสิงห์วรมหาวิหาร จัดแสดงที่ห้องพระพุทธศาสนาในอาณาจักรล้านนา ชั้นบนของอาคารพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่]]
หลังการปรับปรุงนิทรรศการถาวรในช่วง ช่วง พ.ศ. 2556-2559 พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่แบ่งส่วนจัดแสดงเป็น 2 ชั้น ชั้นละ 8 ห้อง รวมเป็น 16 ห้องดังนี้ :

* ชั้นล่าง
** พัฒนาการพระพุทธรูปศิลปะล้านนา
** พระแสนแซว่
** พระพิมพ์ล้านนา
** เครื่องพุทธบูชา และเครื่องสักการะในพระพุทธศาสนา
** โบราณวัตถุพบที่อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่
** เครื่องถ้วยล้านนา
** จิตรกรรมล้านนา
** ศิลปะในประเทศไทย
* ชั้นบน
** คติความเชื่อทางพระพุทธศาสนา
** พระพุทธศาสนาในอาณาจักรล้านนา
** ล้านนาสมัยรัตนโกสินทร์
** สมัยประวัติศาสตร์ในภาคเหนือ
** อาณาจักรล้านนา
** ล้านนาภายใต้การปกครองของพม่า
** ยุคก่อนประวัติศาสตร์ในภาคเหนือ
** ความสัมพันธ์ระหว่างเชียงใหม่และราชสำนักสยาม

ส่วนจัดแสดงในอดีต

พ.ศ. 2516-2539
แบ่งส่วนจัดแสดงเป็น 3 ส่วน โดยส่วนที่ 1 และ 2 จัดแสดงที่ชั้นล่าง ส่วนที่ 3 จัดแสดงที่ชั้นบน :
* ชั้นล่าง
** ส่วนที่ 1: จัดแสดงเกี่ยวกับโบราณคดีและประวัติศาสตร์ศิลปะในดินแดนประเทศไทย ตัวอย่างโบราณวัตถุและศิลปวัตถุจัดแสดงตามอายุสมัยและรูปแบบศิลปะ ส่วนมากย้ายมาจากพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร ในกรุงเทพมหานคร
** ส่วนที่ 2: จัดแสดงเกี่ยวกับโบราณคดีและประวัติศาสตร์ศิลปะเน้นเฉพาะของภาคเหนือ

* ชั้นบน
** ส่วนที่ 3: จัดแสดงศิลปะพื้นบ้านและวัตถุทางชาติพันธุ์วิทยา

พ.ศ. 2542-2556
แบ่งส่วนจัดแสดงเป็น 6 ส่วน โดยส่วนที่ 1-3 จัดแสดงที่ชั้นล่าง ส่วนที่ 4-6 จัดแสดงที่ชั้นบน :
* ชั้นล่าง
** ส่วนที่ 1 จัดแสดงเกี่ยวกับธรณีวิทยา ภูมิประเทศ และสภาพแวดล้อมของภาคเหนือ การตั้งถิ่นฐานของมนุษย์ก่อนประวัติศาสตร์ รวมถึงชนเผ่าลัวะแลอาณาจักรหริภุญไชย
** ส่วนที่ 2 จัดแสดงเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของอาณาจักรล้านนา 
** ส่วนที่ 3 จัดแสดงเกี่ยวกับนครเชียงใหม่ตั้งแต่การกอบกู้เอกราชจากพม่าและการตั้งนครเชียงใหม่เมื่อ พ.ศ. 2339 และความสัมพันธ์กับอาณาจักรสยาม

* ชั้นบน
** ส่วนที่ 4 จัดแสดงเกี่ยวกับการค้าและเศรษฐกิจระยะแรก ระหว่าง พ.ศ. 2339-2463 และระยะที่ 2 ระหว่าง พ.ศ. 2467-2482 
** ส่วนที่ 5 จัดแสดงเกี่ยวกับการดำรงชีวิตและพัฒนาการทางสังคม 
** ส่วนที่ 6 จัดแสดงเกี่ยวกับวิวัฒนาการของศิลปกรรมล้านนา และศิลปกรรมในประเทศไทย

อ้างอิง
แหล่งข้อมูลอื่น

* 
* 
* พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่ ที่เว็บไซต์พิพิธภัณฑ์เสมือนจริง กรมศิลปากร
* พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่ ที่เว็บไซต์มิวเซียมไทยแลนด์ 
* พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่ ที่เว็บไซต์ฐานข้อมูลพิพิธภัณฑ์ในประเทศไทย ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร 
* พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เชียงใหม่ ที่เว็บไซต์การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย