พิพิธภัณฑ์ห้างขายยาเบอร์ลิน
พิพิธภัณฑ์ห้างขายยาเบอร์ลิน ( ) เป็นพิพิธภัณฑ์การแพทย์ที่ตั้งอยู่บนถนนเจริญกรุง บริเวณแยกเสือป่า แขวงป้อมปราบ เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร ภายในพิพิธภัณฑ์นำเสนอเกี่ยวกับประวัติศาสตร์การแพทย์แผนตะวันตกในประเทศไทย และจัดแสดงสิ่งของที่เกี่ยวข้องกับประวัติของนายแพทย์ชัย ไชยนุวัติ ผู้บุกเบิกการรักษาด้วยการแพทย์แผนตะวันตก
ประวัติ
อาคารที่ตั้งของพิพิธภัณฑ์ห้างขายยาเบอร์ลินเดิมเป็นตึกในทรัพย์สินส่วนพระองค์ของสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินีในพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 7) เมื่อครั้งทรงดำรงพระยศเป็นหม่อมเจ้ารำไพพรรณี ต่อมาเมื่อนายแพทย์ชัย ไชยนุวัติผู้เป็นเชื้อสายชาวจีนอพยพ จบการศึกษาและได้รับปริญญาแพทยศาสตร์บัณฑิตแผนตะวันตกจากโรงเรียนการแพทย์เยอรมันถงจี้ (同济德文医学堂) ในนครเซี่ยงไฮ้ ประเทศจีน ซึ่งปัจจุบันคือวิทยาลัยการแพทย์ถงจี้ (同济医学院) ได้กลับมาประเทศไทยแล้วเปิดคลินิกเอกชนที่อาคารแห่งนี้โดยใช้ชื่อว่า "ห้างขายยาเบอร์ลิน" เมื่อ พ.ศ. 2475 ถือเป็นหนึ่งในบุคคลแรก ๆ ที่บริการการแพทย์แผนตะวันตก และยังไม่เก็บค่ารักษาพยาบาลสำหรับผู้ยากไร้
ครอบครัวและทายาทของนายแพทย์ชัยพัฒนาสูตรยาและต่อยอดเป็นบริษัท เบอร์ลินฟาร์มาซูติคอลอินดัสตรี้ จำกัด ศาสตราจารย์เกียรติคุณ นายแพทย์เติมชัย ไชยนุวัติ บุตรชายคนโตของนายแพทย์ชัยต้องการสร้างอนุสรณ์เพื่อเป็นที่ระลึกถึงนายแพทย์ชัยที่เสียชีวิตเมื่อ พ.ศ. 2521 จึงมีความคิดปรับปรุงอาคารที่เคยเป็นห้างขายยาเบอร์ลินให้เป็นพิพิธภัณฑ์ขนาดย่อมที่นำเสนอเกี่ยวกับชีวิตของนายแพทย์ชัย รวมถึงให้ข้อมูลเกี่ยวกับพัฒนาการของการแพทย์แผนตะวันตกและการผลิตยาในประเทศไทย การก่อตั้งพิพิธภัณฑ์แห่งนี้ยังเป็นการฉลองครบรอบ 84 ปีของห้างขายยาเบอร์ลิน พิพิธภัณฑ์เปิดทำการในช่วงปลาย พ.ศ. 2559

ส่วนจัดแสดง
ภายในพิพิธภัณฑ์ห้างขายยาเบอร์ลินจัดนิทรรศการตามลำดับเวลา ดังต่อไปนี้ :
* "คนแซ่ไช่ (ฉั่ว)" จากกว่างโจว: นำเสนอเกี่ยวกับต้นกำเนิดของตระกูลไชยนุวัติ เสนอภาพของตงหยง แซ่ไช่ ชาวจีนแคะจากนครกว่างโจว ประเทศจีน ที่อพยพมาตั้งรกรากในประเทศสยาม ที่อำเภอศรีมหาโพธิ์ (ปัจจุบันคืออำเภอศรีมโหสถ) จังหวัดปราจีนบุรี ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 6) ต่อมาเปลี่ยนนามสกุลเป็นไชยนุวัติ มีการจัดแสดงของใช้ตั้งแต่ช่วงที่อพยพเข้าประเทศสยาม

* จาก ไช่ เย็นเคียงถึง หมอชัย ไชยนุวัติ: จัดแสดงภาพถ่ายของนายแพทย์ชัย ไชยนุวัติเมื่อสำเร็จการศึกษาแพทยศาสตร์จากโรงเรียนการแพทย์เยอรมันถงจี้ (วิทยาลัยการแพทย์ถงจี้ในปัจจุบัน)
* กำเนิดห้างขายยาเบอร์ลิน: นำเสนอเกี่ยวกับประกาศการก่อตั้งคลินิกห้างขายยาเบอร์ลิน จัดแสดงเอกสารสำคัญส่วนตัวของนายแพทย์ชัย เอกสารเกี่ยวกับการจดทะเบียนการค้าของห้างขายยาเบอร์ลิน และป้ายชื่อร้านในยุคแรก

* ตึกเก่าเล่าตำนาน: นำเสนอเกี่ยวกับประวัติของอาคารอันเป็นที่ตั้งของห้างขายยาเบอร์ลิน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของตึกแถวที่สร้างในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 4) ตามแบบสิงคโปร์สองฟากถนนเจริญกรุง พระราชทานแก่พระโอรสและพระธิดาสำหรับเก็บค่าเช่า และตัวอาคารของห้างขายยาเบอร์ลินเคยเป็นตึกในทรัพย์สินส่วนพระองค์ของสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี พระบรมราชินี
* คลินิกคุณหมอ และห้องปรุงยา: จำลองคลินิกของนายแพทย์ชัยซึ่งอยู่ชั้น 2 และห้องปรุงยาที่อยู่ชั้น 1 แสดงวิธีการทำงานและจัดแสดงเอกสารสำคัญ ได้แก่ ตำราการแพทย์ภาษาเยอรมันและสมุดจดสูตรยา และยังจัดแสดงอุปกรณ์การแพทย์ที่ใช้เป็นประจำ เช่น เข็มฉีดยา ภาชนะเก็บสำลี หม้อต้ม และกล้องจุลทรรศน์ รวมถึงอุปกรณ์ในการปรุงยา และมีการฉายวีดิทัศน์แสดงการปรุงยาและการจ่ายยา
* ก้าวสู่ธุรกิจผลิตยา: นำเสนอเกี่ยวกับการผลิตยาในช่วงต้น ๆ ซึ่งมีชื่อเรียกอย่างไม่เป็นทางการว่า "เหล่าเต๊ง ฟาร์มาซี" เพราะอยู่ชั้น 3 และ 4 ของอาคาร มีการจัดแสดงเครื่องชักรอกรุ่นแรกจำลองที่ใช้ส่งอุปกรณ์ในการผลิตยาจากชั้นล่างขึ้นไปชั้น 3 และ 4 และจัดแสดงเครื่องตอกยาในช่วงเริ่มต้นจากประเทศเยอรมนีที่ตอกยาได้ 200 เม็ดต่อนาที

* วันนี้ของห้างฯเบอร์ลิน: ฉายวีดิทัศน์เกี่ยวกับขั้นตอนการผลิตยาเม็ด รวมถึงการตรวจสอบคุณภาพยาที่ผลิตโดยโรงงานของบริษัท เบอร์ลินฟาร์มาซูติคอลอินดัสตรี้ จำกัด

อ้างอิง
แหล่งข้อมูลอื่น
* 
* พิพิธภัณฑ์ห้างขายยาเบอร์ลิน ที่เว็บไซต์มิวเซียมไทยแลนด์
* พิพิธภัณฑ์ห้างขายยาเบอร์ลิน ที่เว็บไซต์ฐานข้อมูลพิพิธภัณฑ์ในประเทศไทย ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร
* พิพิธภัณฑ์ห้างขายยาเบอร์ลิน ที่เว็บไซต์การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย