จังหวัดปราจีนบุรี
ปราจีนบุรี (เดิมสะกดว่า ปราจิณบุรี) เป็นจังหวัดในภาคตะวันออกของประเทศไทย เป็นเมืองที่มีประวัติศาสตร์ยาวนาน มีการพบซากโบราณสถานในหลายพื้นที่ของจังหวัด นอกจากนี้ ยังมีแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติหลายแห่ง มีอุทยานแห่งชาติอยู่ในเขตมรดกโลกถึง 3 แห่ง ทั้งยังเป็นจังหวัดที่มีพื้นที่ป่ามากที่สุดในภาคตะวันออก
แต่เดิมจังหวัดปราจีนบุรีมีพื้นที่กว้างใหญ่มาก เนื่องจากในอดีตเคยมีการยุบรวมจังหวัดนครนายกเข้ากับจังหวัดดังกล่าวในปี พ.ศ. 2485 เพื่อเป็นการประหยัดงบประมาณในสภาวะที่เศรษฐกิจของประเทศตกต่ำระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2 ต่อมาในปี พ.ศ. 2489 จึงมีพระราชบัญญัติจัดตั้งจังหวัดนครนายกขึ้นอีกครั้ง อย่างไรก็ตามพื้นที่ของจังหวัดปราจีนบุรีก็ยังคงมีความกว้างใหญ่ ทำให้เกิดปัญหาในการปกครองและให้บริการประชาชนเนื่องจากบางอำเภออยู่ห่างไกลจากตัวจังหวัดมาก จึงได้มีการตราพระราชบัญญัติฯ ให้แยกบางอำเภอทางด้านทิศตะวันออกของจังหวัดปราจีนบุรีแล้วรวมกันจัดตั้งเป็นจังหวัดสระแก้ว ในปี พ.ศ. 2536 จนถึงปัจจุบัน
ปัจจุบัน จังหวัดปราจีนบุรีได้รับการพัฒนาจนกลายเป็นหัวเมืองรองในด้านเศรษฐกิจที่สำคัญของภูมิภาค มีการลงทุนจากต่างประเทศ ทำให้เกิดนิคมอุตสาหกรรมเกิดขึ้นใหม่มากมาย ทำให้ภาพรวมในจังหวัดดีขึ้น รายได้ต่อปีต่อหัวของประชากร เฉลี่ย 450,000 - 480,000 บาท อยู่ในอันดับ 3 ของประเทศไทย อ้างอิงจากรายชื่อจังหวัดในประเทศไทยเรียงตามผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในจังหวัดต่อหัว

ประวัติศาสตร์
สมัยก่อนอยุธยา
 ที่เชื่อว่าเป็นต้นโพต้นแรกในประเทศไทย มีอายุตั้งแต่สมัยทวารวดี]]
ปราจีนบุรีในสมัยก่อนอยุธยาเริ่มตั้งแต่การตั้งถิ่นฐานของกลุ่มคนในสมัยก่อนประวัติศาสตร์ตอนปลาย แล้วพัฒนามาเป็นกลุ่มบ้านเมืองในสมัยประวัติศาสตร์ จนเข้าสู่สมัยสุโขทัย ซึ่งไม่ปรากฏหลักฐานทางเอกสาร แต่ได้พบเครื่องถ้วยจีนที่มีอายุตรงกับสมัยราชวงศ์ซ้อง จึงเชื่อว่า ในสมัยสุโขทัย บริเวณพื้นที่ในเขตจังหวัดปราจีนบุรียังคงมีผู้คนบางส่วนอาศัยอยู่สืบเนื่องกันมา
ในเขตจังหวัดปราจีนบุรีปรากฏการตั้งถิ่นฐานของชุมชนสมัยโบราณเมื่อประมาณ 2,000-2,500 ปี มาแล้ว ซึ่งตรงกับสมัยก่อนประวัติศาสตร์ตอนปลายถึงสมัยก่อนประวัติศาสตร์ (Proto-history) ที่แหล่งโบราณคดีบ้านกระทุ่มแพ้ว ตำบลกระทุ่มแพ้ว อำเภอบ้านสร้าง บ้านหนองอ้อ ตำบลดงพระราม อำเภอเมืองปราจีนบุรี และบ้านดงชัยมัน ตำบลประจันตคาม อำเภอประจันตคาม
โบราณคดีที่พบ ได้แก่ ลูกปัดแก้วแบบอินโด-แปซิฟิกสีต่าง ๆ ลูกปัดหินคาร์เนเลียน หินอะเกต หินควอตซ์ และเครื่องมือเหล็ก ซึ่งแสดงให้เห็นถึงการติดต่อสัมพันธ์กับชุมชนโบราณใกล้เคียงและอินเดีย โดยเฉพาะที่บ้านดงชัยมันได้พบชิ้นส่วนกลองมโหระทึกซึ่งเป็นโบราณวัตถุในวัฒนธรรมดองซอน เกี่ยวข้องกับพิธีกรรมซึ่งพบทางตอนใต้ของจีนและในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้รวมทั้งประเทศไทย
บริเวณที่ตั้งเมืองโบราณศรีมโหสถ ตำบลโคกปีบ อำเภอศรีมโหสถ สันนิษฐานว่าน่าจะเป็นชุมชนมาก่อนพุทธศตวรรษที่ 11 ในชุมชนบริเวณดังกล่าวรวมตัวกันเป็นกลุ่มเกษตรกรเป็นกลุ่มหมู่บ้านเกษตรกรรม มีการติดต่อค้าขายแลกเปลี่ยนกับวัฒนธรรมภายนอก แต่ยังไม่มีการสร้างเมืองที่มีคันดิน คูน้ำล้อมรอบชุมชน ในระยะนี้อาจมีความสัมพันธ์กับอาณาจักรฟูนัน และมีการแลกเปลี่ยนค้าขายกับนักเดินเรือจากต่างประเทศ หลักฐานที่พบแสดงอิทธิพลวัฒนธรรมฟูนันและอิทธิพลวัฒนธรรมอินเดียแบบอมราวดี หลักฐานสำคัญที่พบ ได้แก่ ภาพสลักนูนต่ำและประติมากรรมบางชิ้น ที่พบในบริเวณนี้คือภาพมกรหรือเหราบางตัวที่ขอบโบราณสถานสระแก้ว มีลักษณะคล้ายมกรในศิลปะอินเดียแบบคุปตะ ส่วนประติมากรรม ได้แก่ พระพุทธรูปที่พบในบ่อน
ักษณะคล้ายมกรในศิลปะอินเดียแบบคุปตะ ส่วนประติมากรรม ได้แก่ พระพุทธรูปที่พบในบ่อน้ำหน้าอาคารรอยพระบาทคู่ และจากการค้นพบเครื่องมือหินขัด ทำให้พออนุมานได้ว่าชุมชนดังกล่าวน่าจะมีความสัมพันธ์กับชุมชนก่อนประวัติศาสตร์ที่พบตามแนวชายฝั่งทะเลเดิมบริเวณลุ่มน้ำบางปะกงแถบจังหวัดชลบุรี ซึ่งเริ่มมีถิ่นฐานเมื่อประมาณ 5,000-1,400 ปี มาแล้ว
สรุปได้ว่า การตั้งถิ่นฐานของมนุษย์เริ่มแรกในเขตจังหวัดปราจีนบุรีเป็นสังคมสมัยก่อนประวัติศาสตร์ตอนปลายที่มีเทคโนโลยีค่อนข้างสูงในการดำรงชีวิต คือ รู้จักใช้เครื่องมือเหล็กและรู้จักใช้วิธีกักเก็บน้ำ ต่อมาสภาพสังคมและเศรษฐกิจมีความสลับซับซ้อนมากขึ้นจนเข้าสู่พุทธศตวรรษที่ 6-10 ได้รับวัฒนธรรมภายนอกและเข้าสู่สมัยประวัติศาสตร์ พัฒนาเป็นชุมชนหรือเมืองที่รู้จักกันในชื่อว่า กลุ่มวัฒนธรรมทวารวดี มีอายุในช่วงพุทธศตวรรษที่ 12-19
การเกิดบ้านเมืองในสมัยประวัติศาสตร์ระหว่างพุทธศตวรรษที่ 12-19 แบ่งจังหวัดปราจีนบุรีออกเป็น 2 ช่วง คือ ช่วงแรกมีความเจริญรุ่งเรืองและพัฒนาการเป็นบ้านเมืองร่วมสมัยกับกลุ่มบ้านเมืองทวารวดีในบริเวณภาคกลางของประเทศ มีอายุระหว่างพุทธศตวรรษที่ 12-16 และช่วงที่ 2 เป็นการอยู่สืบเนื่องต่อจากช่วงแรก แต่สภาพสังคม การเมือง การปกครองได้เปลี่ยนแปลงไปจากเดิม เชื่อว่าช่วงเวลาดังกล่าวนี้ได้รับวัฒนธรรมขอมโบราณเข้ามา มีการผสมผสานกับวัฒนธรรมทวารวดีที่เคยรุ่งเรืองมาก่อน
สมัยอยุธยา
ในสมัยอยุธยาปรากฏชื่อเมืองปราจีนบุรีเป็นครั้งแรก คำว่า "ปราจีนบุรี" เป็นคำสมาส เกิดจากคำว่า "ปราจีน" กับคำว่า "บุรี" คำว่า "ปราจีน" หรือ "ปราจิณ" หมายความว่า ทิศตะวันออก ส่วนคำว่า "บุรี" หมายความว่า "เมือง" รวมแล้วคำว่า "ปราจีนบุรี" หมายถึงเมืองตะวันออก การเขียนชื่อเมืองปราจีนบุรีแตกต่างกันไป เช่น ปราจินบุรี ปราจิณบุรี และปาจีนบุรี แต่ความหมายน่าจะหมายถึงเมืองทางตะวันออกของราชอาณาจักรไทย
ปราจีนบุรีในฐานะหัวเมืองชั้นในด้านทิศตะวันออก สันนิษฐานว่า ในสมัยอยุธยาตอนต้นก่อนการปฏิรูปการปกครองในรัชสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ (พ.ศ. 1991-2031) เมืองปราจีนมีฐานะเป็นเมืองเล็ก ๆ ที่อยู่ใกล้ราชธานีคือกรุงศรีอยุธยา โดยทางกรุงศรีอยุธยาจะส่งขุนนางมาปกครองโดยให้ขึ้นตรงต่อเมืองหลวง และหลังจากการปฏิรูปการปกครองในรัชสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถแล้ว การปกครองหัวเมืองก็เปลี่ยนไปจากเดิม คือ สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้แบ่งเป็นหัวเมืองชั้นใน หัวเมืองชั้นนอก และหัวเมืองประเทศราช และแบ่งหัวเมืองออกเป็นชั้น เอก โท ตรี และจัตวา ทรงลดฐานะหัวเมืองชั้นในคือเมืองลูกหลวงและเมืองหลานหลวงลงมาเป็นเมืองจัตวาภายใต้การปกครองของราชธานี โดยทางราชธานีจะส่
ลวงและเมืองหลานหลวงลงมาเป็นเมืองจัตวาภายใต้การปกครองของราชธานี โดยทางราชธานีจะส่งขุนนางมาปกครองและขึ้นตรงต่อเมืองหลวง และขุนนางที่ปกครองหัวเมืองชั้นในเรียกว่า "ผู้รั้ง" เขตที่จัดเป็นหัวเมืองชั้นในมีอาณาบริเวณดังนี้ ทิศเหนือจดเมืองชัยนาท ทิศตะวันออกจดเมืองปราจีน ทิศตะวันตกจดสุพรรณบุรี ทิศใต้จดเมืองกุยบุรี 
เมืองปราจีนบุรีหลังการปฏิรูปในสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ จึงเป็นหัวเมืองจัตวาขึ้นกับราชธานี ตำแหน่งเจ้าเมืองหรือผู้รั้งมีบรรดาศักดิ์และราชทินนามที่ออกพระอุไทยธานี
จากลักษณะทำเลที่ตั้งของเมืองปราจีน เป็นเมืองที่ตั้งอยู่ใกล้กับประเทศกัมพูชา เรื่องราวที่เกี่ยวข้องกับจังหวัดปราจีนบุรีในสมัยอยุธยาจึงเป็นเหตุการณ์ที่เกี่ยวกับสงครามระหว่างสองราชอาณาจักร โดยฝ่ายกัมพูชามักจะเป็นต้นเหตุซึ่งอาจเนื่องมาจากกัมพูชาเห็นว่ากรุงศรีอยุธยาเป็นราชอาณาจักรใหม่จึงไม่ยอมรับอำนาจมากนัก ต่อมาเมื่อกรุงศรีอยุธยามีความเป็นปึกแผ่นมั่นคงและขณะเดียวกันราชอาณาจักกัมพูชากลับเสื่อมโทรมภายในมากขึ้น กัมพูชาจึงยอมรับราชอาณาจักรอยุธยาในฐานเจ้าประเทศราช กษัตริย์ กัมพูชาต้องมาพึ่งพระบรมโพธิสมภารหลายครั้ง
แต่อย่างไรก็ดี เมื่อกรุงศรีอยุธยามีศึกติดพันกับพม่าหรือมีความอ่อนแอภายใน กัมพูชาก็ถือโอกาสมากวาดต้อนผู้คนตามแนวชายแดนของราชอาณาจักรอยุธยาอย่างเมืองปราจีน สมเด็จพระนเรศวรมหาราชจึงทรงยกทัพไปตีกัมพูชาโดยใช้เส้นทางบก โดยยกทัพหลวงออกจากกรุงศรีอยุธยามาทางตะวันออก ผ่านพิหานแดง (วิหารแดง), บ้านนา, เมืองนครนายก, ด่านกบแจะ (ประจันตคาม), ด่านหนุมาน (กบินทร์บุรี), ด่านพระปรง (อำเภอแมืองสระแก้ว), ช่องตะโก ด่านพระจารึกหรือพระจฤต (อรัญประเทศ-ตาพระยา), ตำบลทำนบ อยู่ระหว่างเมืองอรัญประเทศกับเมืองพระตะบอง ตำบลเพนียด เมืองพระตะบอง เมืองโพธิสัตว์ และเมืองละแวก
สมัยธนบุรี
ในสมัยธนบุรีได้กล่าวถึงเมืองปราจีนเพียงว่าเป็นเมืองที่อยู่ในเส้นทางเดินทัพของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชที่ยกทัพจากกรุงศรีอยุธยาไปยังเมืองจันทบุรี กล่าวคือเมื่อ พ.ศ. 2309 ขณะที่กองทัพพม่าล้อมกรุงศรีอยุธยาอยู่นั้น สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชเมื่อครั้งเป็นพระยากำแพงเพชรทรงเล็งเห็นว่ากรุงศรีอยุธยาจะเป็นอันตราย จึงรวบรวมทหารไทย จีน ประมาณ 1,000 คนเศษ พร้อมด้วยอาวุธออกไปตั้ง ณ วัดพิชัย พอฝนตกพระยากำแพงเพชรจึงนำกองทัพฝ่ากองทัพพม่าออกมาจากวัดพิชัย เดินทัพต่อไป โดยมีจุดหมายอยู่ที่เมืองจันทบุรี โดยเมืองปราจีนบุรีอยู่ในเส้นทางเดินทัพ ซึ่งตามพระราชพงศาวดารกรุงธนบุรี ฉบับจันทนุมาศ (เจิม) ได้กล่าวไว้ว่า …เมื่อวันพุธขึ้นแปดค่ำ เดือนยี่ ยกกองทัพมาประ
บับจันทนุมาศ (เจิม) ได้กล่าวไว้ว่า …เมื่อวันพุธขึ้นแปดค่ำ เดือนยี่ ยกกองทัพมาประทับที่ตำบลหนองไม้ซุง ตามทางหลวงนครนายก ประทับรอนแรม 2 วันถึงบ้านนาเริ่ง ออกจากบ้านนาเริ่งวันหนึ่งถึงเมืองปราจีน ข้ามด่านกบและหยุดพักพลหุงอาหาร ณ ฟากตะวันออกแล้วยกข้ามไปจนถึงบ่าย 5 โมง…
สมัยรัตนโกสินทร์
ในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น เมืองปราจีนยังคงเป็นเมืองผ่านของเส้นทางเดินทัพระหว่างไทยกับกัมพูชา มีผู้คนอยู่อาศัยมากขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 3) ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตั้งเมืองขึ้นหลายเมือง เช่น เมืองกบินทร์บุรี เมืองอรัญประเทศ เมืองวัฒนานคร เป็นต้น ทั้งยังทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ขุดคลองบางขนากขึ้น ส่งผลให้การติดต่อระหว่างเมืองปราจีนบุรีกับพระนครสะดวกรวดเร็วขึ้น

ต่อมาในปลายรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 4) ได้มีพระราชดำริที่จะสร้างป้อมเมืองปราจีน แต่ได้ลงมือสร้างและแล้วเสร็จในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5)
ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมืองปราจีนเริ่มมีความสำคัญมากขึ้นตามลำดับ เพราะมีการค้นพบแหล่งทองคำที่เมืองกบินทร์บุรี มีการทำเหมืองทองคำ ต่อมาเมื่อปฏิรูปการปกครองจากระบบกินเมืองเป็นระบบเทศาภิบาล ได้ใช้เมืองปราจีนเป็นที่ว่าการมณฑลปราจีน ส่งผลให้เมืองปราจีนกลายเป็นศูนย์กลางความเจริญในภูมิภาคตะวันออก ครั้นเมื่อได้ย้ายที่ว่าการมณฑลปราจีนไปอยู่ที่เมืองฉะเชิงเทรา ทำให้เมืองปราจีนลดความสำคัญลง ประกอบกับเส้นทางคมนาคมเปลี่ยนไป คือมีการตัดเส้นทางรถไฟจากรุงเทพฯ ถึงเมืองฉะเชิงเทรา มีคนจีนไปสร้างหลักแหล่งในฉะเชิงเทรามากขึ้น มีโรงงานน้ำตาล โรงสีข้าว อันส่งผลให้เมืองฉะเชิงเทรากลายเป็นศูนย์กลางความเจริญแทนเมืองปราจีนบุรี
หลังจากการเปลี่ยนแปลงการปกครองเมื่อ พ.ศ. 2475 ได้มีพระราชบัญญัติว่าด้วยการบริหารแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2476 ให้มีตำแหน่งข้าหลวงประจำจังหวัดแบบผู้ว่าราชการจังหวัด คณะกรมการจังหวัด และสภาจังหวัด ส่งผลให้มณฑลเทศาภิบาลปราจีนบุรีถูกยกเลิกไป เมืองปราจีนบุรีมีฐานะเป็นจังหวัดปราจีนบุรี
ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2485 รัฐบาลได้ออกพระราชบัญญัติยุบและรวมการปกครองบางจังหวัด พ.ศ. 2485 ให้ยุบและรวมการปกครองจังหวัดสมุทรปราการ จังหวัดนครนายก จังหวัดสมุทรสาคร และจังหวัดนนทบุรี โดยในส่วนของจังหวัดนครนายกนั้นให้รวมท้องที่ของจังหวัดที่ยุบเข้าไว้ในการปกครองของจังหวัดปราจีนบุรี (ยกเว้นอำเภอบ้านนา ให้รวมเข้าไว้ในการปกครองของจังหวัดสระบุรี) จึงส่งผลให้จังหวัดปราจีนบุรีมีท้องที่กว้างขวางเพิ่มมากขึ้นเกินกำลังจังหวัดจะรับผิดชอบ กระทรวงมหาดไทยจึงได้เสนอร่างหลักการพระราชบัญญัติสถาปนาจังหวัดนครนายก พ.ศ. 2489 โดยได้สอบถามหน่วยราชการประจำจังหวัดปราจีนบุรีและจังหวัดสระบุรี และในที่สุดรัฐบาลได้ออกพระราชบัญญัติจัดตั้งจังหวัดสมุทรปราการ จังหวัดนนทบุรี จังหวัดสมุ
่สุดรัฐบาลได้ออกพระราชบัญญัติจัดตั้งจังหวัดสมุทรปราการ จังหวัดนนทบุรี จังหวัดสมุทรสาคร และจังหวัดนครนายก พ.ศ. 2489
ต่อมา พ.ศ. 2536 ได้มีการแบ่งเขตพื้นที่การปกครองจังหวัดปราจีนบุรี โดยแยกพื้นที่อำเภอบางอำเภอทางด้านตะวันออกไปอยู่ในเขตการปกครองของจังหวัดสระแก้ว ซึ่งตั้งขึ้นใหม่ตามพระราชบัญญัติตั้งจังหวัดสระแก้ว พ.ศ. 2536

สัญลักษณ์ประจำจังหวัด
* คำขวัญประจำจังหวัด : ศรีมหาโพธิ์คู่บ้าน ไผ่ตงหวานคู่เมือง ผลไม้ลือเลื่อง เขตเมืองทวารวดี
* ตราประจำจังหวัด : ต้นพระศรีมหาโพธิ์ที่เก่าแก่ที่สุดในประเทศไทย อายุกว่า 2000 ปี
* ธงประจำจังหวัด : ตอนต้นมีพื้นสีแดง มีรูปต้นโพธิ์อยู่ในกรอบวงกลม และตอนปลายเป็นสีเหลือง
* ต้นไม้ประจำจังหวัด : โพ (Ficus religiosa)
* ดอกไม้ประจำจังหวัด : ปีบ (Millingtonia hortensis)
* สัตว์น้ำประจำจังหวัด : ปลาตะโกก (Cyclocheilichthys enoplos)
ไฟล์:Ton_Pho_Si_Maha_Pho_(I).jpg|ต้นพระศรีมหาโพธิ์
ไฟล์:Millingtonia hortensis in Hyderabad, AP W2 IMG 1482.jpg|ดอกปีบ
ไฟล์:Cyclocheilichthys enoplos Bleeker.jpg|ปลาตะโกก

ภูมิศาสตร์
อาณาเขต
จังหวัดปราจีนบุรีมีพื้นที่ติดต่อกับจังหวัดอื่น ๆ ดังนี้
* ทิศเหนือ ติดกับจังหวัดนครนายกและจังหวัดนครราชสีมา
* ทิศตะวันออก ติดกับจังหวัดสระแก้ว
* ทิศใต้ ติดกับจังหวัดฉะเชิงเทรา
* ทิศตะวันตก ติดกับจังหวัดนครนายกและจังหวัดฉะเชิงเทรา
การเมืองการปกครอง
การปกครองส่วนภูมิภาค
การปกครองแบ่งออกเป็น 7 อำเภอ 65 ตำบล 708 หมู่บ้าน 
{|
|--- valign=top
||
{|
||1.||อำเภอเมืองปราจีนบุรี
|-
||2.||อำเภอกบินทร์บุรี
|-
||3.||อำเภอนาดี
|-
||6.||อำเภอบ้านสร้าง
|-
||7.||อำเภอประจันตคาม
|-
||8.||อำเภอศรีมหาโพธิ
|-
||9.||อำเภอศรีมโหสถ
|}
|| 
|}

การปกครองส่วนท้องถิ่น
จังหวัดปราจีนบุรีมีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทั้งหมด 70 แห่ง ประกอบด้วย องค์การบริหารส่วนจังหวัด 1 แห่ง คือ องค์การบริหารส่วนจังหวัดปราจีนบุรี มีเทศบาล 14 แห่ง เป็นเทศบาลเมือง 2 แห่ง และเทศบาลตำบล 13 แห่ง ที่เหลือเป็นองค์การบริหารส่วนตำบลจำนวน 55 แห่ง โดยเทศบาลทั้งหมดแบ่งตามอำเภอในจังหวัดปราจีนบุรี มีดังนี้
{|class="wikitable" style="line-height:137%"
|+ข้อมูลเทศบาลในจังหวัดปราจีนบุรี
|-
! rowspan=2 | ลำดับ !! rowspan=2|ชื่อเทศบาล !! rowspan="2" |อำเภอ !! colspan=3 |ครอบคลุมตำบล !! rowspan=2|ประชากร (คน) (ณ สิ้นปี 2567) 
|-align="center" 
! width="9%"|ทั้งตำบล !! width="9%"|บางส่วน !! width="9%"|รวม

|-align="center" 
! colspan="7" | เทศบาลเมือง

|-align="center" 
| 1 || เทศบาลเมืองปราจีนบุรี || เมืองปราจีนบุรี || หน้าเมือง || – || 1 || 15,770

|-align="center" 
| 2 || เทศบาลเมืองหนองกี่ || กบินทร์บุรี || หนองกี่ || – || 1 || 15,967

|-align="center" 
! colspan="7" | เทศบาลตำบล
|-align="center" 
| 1 || เทศบาลตำบลโคกมะกอก || เมืองปราจีนบุรี || – || โนนห้อม || 1 || 2,231

|-align="center" 
| 2 || เทศบาลตำบลบ้านนาปรือ || เมืองปราจีนบุรี || – || เนินหอม || 1 || 2,232

|-align="center" 
| 3 || เทศบาลตำบลกบินทร์ || กบินทร์บุรี || – || กบินทร์ || 1 || 3,511

|-align="center" 
| 4 || เทศบาลตำบลเมืองเก่า || กบินทร์บุรี || – || เมืองเก่า กบินทร์ || 2 || 6,617

|-align="center" 
| 5 || เทศบาลตำบลสระบัว || กบินทร์บุรี || – || ลาดตะเคียน || 1 || 1,773

|-align="center" 
| 6 || เทศบาลตำบลนาดี || นาดี || – || นาดี สำพันตา || 2 || 7,916

|-align="center" 
| 7 || เทศบาลตำบลบางแตน || บ้านสร้าง || – || บางแตน || 1 || 4,248
|-align="center" 
| 8 || เทศบาลตำบลบ้านสร้าง || บ้านสร้าง || – || บ้านสร้าง บางกระเบา || 2 || 3,232

|-align="center" 
| 9 || เทศบาลตำบลประจันตคาม || ประจันตคาม || – || ประจันตคาม || 1 || 4,272

|-align="center" 
| 10 || เทศบาลตำบลโพธิ์งาม || ประจันตคาม || โพธิ์งาม || – || 1 || 10,519

|-align="center" 
| 11 || เทศบาลตำบลกรอกสมบูรณ์ || ศรีมหาโพธิ์ || – || กรอกสมบูรณ์ || 1 || 3,592

|-align="center" 
| 12 || เทศบาลตำบลศรีมหาโพธิ์ || ศรีมหาโพธิ์ || – || ศรีมหาโพธิ์ หนองโพรง || 2 || 3,569

|-align="center" 
| 13 || เทศบาลตำบลโคกปีบ || ศรีมโหสถ || – || โคกปีบ || 1 || 5,635

รายชื่อผู้ว่าราชการจังหวัดปราจีนบุรี
{| class="wikitable"
|-
! ลำดับ
! ชื่อ-นามสกุล
! ตั้งแต่ (พ.ศ.)
! ถึง (พ.ศ.)
|-
|1
|พระยาเพชรรัตน์
| - 
| - 
|-
|2
|พระยาปราจิม (นก)
| - 
|2406
|-
|3
|พระยาประจิม (ขลิบ)
|2406
|2419
|-
|4
|พระปรีชากลการ (สำอาง อมาตยกุล)
|2419
|2421
|-
|5
|พระยาอุทัยมนตรี (ทิม)
|2423
|2428
|-
|6
|พระยาประจิม (สด)
|2428
| - 
|-
|7
|พระยาอุไทยมนตรี (พร จารุจินดา)
|2440
|2441
|-
|8
|นายพินิจราชการ
|2444
|2444
|-
|9
|หม่อมเจ้าปฏิพัทธเกษมศรี เกษมศรี
|2444
| - 
|-
|10
|พระยาประชาไศรยสรเดช (สะอาด ณ ป้อมเพชร)
|2448
|2457
|-
|11
|หม่อมเจ้าทองเติม ทองแถม
|2457
|2471
|-
|12
|พระศรีนครคาม (ทอง สุทธพินทุ)
|2471
|2476
|-
|13
|พันเอก พระศรีราชสงคราม (ศรี สุขวาที)
|2476
|2480
สุทธพินทุ)
|2471
|2476
|-
|13
|พันเอก พระศรีราชสงคราม (ศรี สุขวาที)
|2476
|2480
|-
|14
|พันตรี ขุนจำนงภูมิเวท (จำนง ศิวะแพทย์)
|2480
|2481
|-
|15
|หลวงวิมลประชาภัย (จำรัส วิภาตะกลัศ)
|2481
|2482
|-
|16
|พระพิชิตบัญชาการ (ทรัพย์ อินทรรัศมี)
|2482
|2484
|-
|17
|นายอุดม บุญประกอบ
|2484
|2485
|-
|18
|พันเอก พระพินิจเสนาการ (สุข อัญชนานนท์)
|2485
|2487
|-
|19
|ขุนภูมิประเสริฐ (เอื้อ ศิริยานนท์)
|2487
|2488
|-
|20
|นายถนอม วิบูลมงคล
|2488
|2489
|-
|21
|นายชื่น ไชยศิริ
|2489
|2490
|-
|22
|นายชม ชาตินันท์
|2490
|2490
|-
|23
|นายณรงค์ บัณฑิต
|2490
|2495
|-
|24
|นายชาติ บุณยรัตพันธุ์
|2495
|2495
|-
|25
|นายเพชร บูรณะวรศิริ
|2495
|2497
|-
|26
|นายประสง
ณยรัตพันธุ์
|2495
|2495
|-
|25
|นายเพชร บูรณะวรศิริ
|2495
|2497
|-
|26
|นายประสงค์ อิศรภักดี
|2497
|2497
|-
|27
|นายนวน มีชำนาญ
|2497
|2500
|-
|28
|นายพินิจ โชติพันธ์
|2500
|2501
|-
|29
|นายประสิทธิ์ อุไรรัตน์
|2501
|2505
|-
|30
|นายสมบัติ สมบัติทวี
|2505
|2505
|}
{| class="wikitable"
|-
! ลำดับ
! ชื่อ-นามสกุล
! ตั้งแต่ (พ.ศ.)
! ถึง (พ.ศ.)
|-
|31
|พลตำรวจตรี สามารถ วายวานนท์
|2505
|2508
|-
|32
|นายยุทธ์ จรัณยานนท์
|2508
|2509
|-
|33
|นายธวัชชัย เดชาติวงศ์ ณ อยุธยา
|2509
|2510
|-
|34
|นายประจักษ์ วัชรปาน
|2510
|2512
|-
|35
|พลตำรวจตรี ชนะ สมุทรวานิช
|2512
|2513
|-
|36
|พลตำรวจตรี ชาย อุบลเดชประชารักษ์
|2513
|2514
|-
|37
|พลตำรวจตรี ศรีศักดิ์ ธรรมรักษ์
|2514
|2518
|-
|38
|นายดิเรก โสดสถิต
|2518
|2520
|-
|39
|นายสลับ นาคะเสถียร
|2520
|2523
|-
|40
|นายอารีย์ วงศ์อารยะ
|2523
|2527
|-
|41
|นายสมพงษ์ พันธ์สุวรรณ
|2527
|2528
|-
|42
|นายจำเนียร ชวนพงศ์
|2528
|2533
|-
|43
|นายประมวล รุจนเสรี
|2533
|2534
|-
|44
|
|นายจำเนียร ชวนพงศ์
|2528
|2533
|-
|43
|นายประมวล รุจนเสรี
|2533
|2534
|-
|44
|นายบรรจง กันตวิรุฒ
|2534
|2537
|-
|45
|นายวิเชียร เปาอินทร์
|2537
|2539
|-
|46
|นายสุดจิต นิมิตกุล
|2539
|2542
|-
|47
|นายชัยจิตร รัฐขจร
|2542
|2545
|-
|48
|นายสุรพล ภาษิตนิรันดร์
|2545
|2546
|-
|49
|นายสุขุมรัฎฐ์ สาริบุตร
|2546
|2548
|-
|50
|นายโอรส วงษ์สิทธิ์
|2548
|2550
|-
|51
|นางพรรณี แก่นสุวรรณ
|2550
|2551
|-
|52
|นายธวัชชัย เทอดเผ่าไทย
|2551
|2552
|-
|53
|นายศิริพงษ์ ห่านตระกูล
|2552
|2555
|-
|54
|นางสาวจิตรา พรหมชุติมา
|2555
|2558
|-
|55
|นายอุกริช พึ่งโสภา
|2558
|2559
|-
|56
|นายสุริยะ อมรโรจน์วรวุฒิ
|2559
|2561
|-
|57
|นายพิบูลย์ หัตถกิจโกศล
|2561
|2563
นายสุริยะ อมรโรจน์วรวุฒิ
|2559
|2561
|-
|57
|นายพิบูลย์ หัตถกิจโกศล
|2561
|2563
|-
|58
|นายวรพันธุ์ สุวัณณุสส์
|2563
|2565
|-
|59
|นายรณรงค์ นครจินดา
|2565
|2567
|-
| rowspan = 2| 60
| rowspan = 2|นายวีระพันธ์ ดีอ่อน
|2567
|2568
|-
|2568
|ปัจจุบัน
|}
รายชื่อนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัด
{| class="wikitable" style="font-size:100%; text-align:center;
|-
! ลำดับ
! รายชื่อ 
! เริ่มดำรงตำแหน่ง
! สิ้นสุดการดำรงตำแหน่ง
! หมายเหตุ
|-
! 1
| ชิตสกธ์ ชีระนังสุ
| 16 ธันวาคม พ.ศ. 2540
| 16 ธันวาคม พ.ศ. 2541
| 
|-
! 2
| ชุมพล สมใจ
| 17 ธันวาคม พ.ศ. 2541
| 14 กรกฎาคม พ.ศ. 2542
| 
|-
! 3
| กฤษณ์ บุตรเนียร
| 15 กรกฎาคม พ.ศ. 2542
| 8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2543
| 
|-
! rowspan = "4"| 4
| rowspan = "4"|บังอร วิลาวัลย์
| 9 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2543
| 4 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2547
| 
|-
| 14 มีนาคม พ.ศ. 2547
| 13 มีนาคม พ.ศ. 2551
| นายก อบจ. จากการเลือกตั้งครั้งแรก
|-
| 20 เมษายน พ.ศ. 2551
| 19 เมษายน พ.ศ. 2555
| 
|-
| 15 กรกฎาค
ือกตั้งครั้งแรก
|-
| 20 เมษายน พ.ศ. 2551
| 19 เมษายน พ.ศ. 2555
| 
|-
| 15 กรกฎาคม พ.ศ. 2555
| 26 ตุลาคม พ.ศ. 2563
| 
|-
! 5
| สุนทร วิลาวัลย์
| 20 ธันวาคม พ.ศ. 2563
| 13 ธันวาคม พ.ศ. 2567
| 
|-
! 6
| ณภาภัช อัญชาสาณิชมน
| 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2568
| 2 ธันวาคม พ.ศ. 2568
| พ้นจากตำแหน่ง 
|-
! 7
| 
| 25 มกราคม พ.ศ. 2569
| 
| 
|-
|}
สถานที่ท่องเที่ยว
อำเภอเมือง
* พระธาตุเจดีย์กลางน้ำ วัดแจ้ง
* ศาลสมเด็จพระนเรศวรมหาราช
* วัดแก้วพิจิตร
* ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดปราจีนบุรี
* พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติปราจีนบุรี
* ตึกเจ้าพระยาอภัยภูเบศร
* วัดโบสถ์
* พิพิธภัณฑ์พระครูอุทัยธรรมธารี (เส็ง สุขิโต)
* พิพิธภัณฑ์อยู่สุขสุวรรณ์
* พระบรมราชานุสาวรีย์รัชกาลที่ 5
* ศาลพระหลักเมือง
* หมู่บ้านไม้ดอกไม้ประดับเฉลิมพระเกียรติบ้านดงบัง
* พิพิธภัณฑ์ทหารค่ายจักรพงษ์
* ภูมิภูเบศร ศูนย์การเรียนรู้สมุนไพรและภูมิปัญญาสุขภาพ
* น้ำตกเขาอีโต้
อำเภอบ้านสร้าง
* โครงการพัฒนาส่วนพระองค์ บางแตน
* พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดบางแตน
อำเภอศรีมโหสถ
* ต้นโพธิ์ศรีมหาโพธิ
* กลุ่มโบราณสถานสระมรกต
* แหล่งโบราณคดีเมืองศรีมโหสถ
อำเภ
ถ
* ต้นโพธิ์ศรีมหาโพธิ
* กลุ่มโบราณสถานสระมรกต
* แหล่งโบราณคดีเมืองศรีมโหสถ
อำเภอศรีมหาโพธิ
* อนุสาวรีย์ลายพระหัตถ์รัชกาลที่ 5
* โบราณสถานหลุมเมือง
* โบราณสถานพานหิน
* พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านดงกระทงยาม
อำเภอประจันตคาม
* แหล่งหัตถกรรมบ้านโง้ง - บ้านต้น
* น้ำตกธารทิพย์
* น้ำตกสาวน้อย
* น้ำตกส้มป่อย
* น้ำตกตะคร้อ
อำเภอกบินทร์บุรี
* พิพิธภัณฑ์เหมืองทองคำบ้านบ่อทอง
อำเภอนาดี
* อุทยานแห่งชาติทับลาน
* สวนนงนุช ปราจีนบุรี
* แก่งหินเพลิง
* เวโรน่า ทับลาน
เศรษฐกิจ

; ด้านอุตสาหกรรมและการลงทุน
จังหวัดปราจีนบุรีมีความเจริญและมีการลงทุนจากต่างประเทศปีละจำนวนมาก พื้นที่ส่วนใหญ่ถูกพัฒนาเป็นพื้นที่อุตสาหกรรม โดยมีการก่อสร้างนิคมอุตสาหกรรมหลายแห่ง เนื่องจากทำเลที่ตั้งอยู่ใกล้เมืองหลวงและใกล้ท่าเรือที่ใช้ส่งออก และอยู่บนเส้นทางสำคัญสู่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคกลาง รวมไปถึงภาคตะวันออก
ปัจจุบัน จังหวัดปราจีนบุรี มีแหล่งอุตสาหกรรมอยู่ จำนวน 6 แห่ง
* สวนอุตสาหกรรม 304 – อำเภอศรีมหาโพธิ
* นิคมอุตสาหกรรมโรจนะ ปราจีนบุรี – อำเภอศรีมหาโพธิ
* นิคมอุตสาหกรรมกบินทร์บุรี – อำเภอกบินทร์บุรี
* นิคมอุตสาหกรรมเครือสหพัฒน์ – อำเภอกบินทร์บุรี
* นิคมอุตสาหกรรมไฮเทค – อำเภอกบินทร์บุรี
* นิคมอุตสาหกรรมบ่อทอง 33 – อำเภอกบินทร์บุรี
; ด้านการเกษตร
จังหวัดปราจีนบุรีมีพื้นที่เกษตรกรรมจำนวนมาก ทั้งพื้นที่ปลูกข้าว ทำนา ทำสวนผลไม้ ทำให้ปราจีนบุรีมีผลผลิตข้าวที่มีคุณภาพดี กับผลไม้ที่เป็นที่รู้จัก เช่น ทุเรียน กระท้อน มะปราง มะยงชิด โดยเฉพาะทุเรียน ได้รับการจดสิทธิบัตรเป็นทุเรียนจีไอ ทำให้ทุเรียนจากปราจีนบุรีมีชื่อเสียงโด่งดัง เป็นสินค้าส่งออกไปต่างประเทศทุกปี ทำรายได้สู่ประชากรในจังหวัดอย่างมาก
; ด้านการท่องเที่ยว 
มีแหล่งท่องเที่ยวเชิงผจญภัยชื่อดังอย่างแก่งหินเพิง และแหล่งท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์อย่างเมืองศรีมโหสถ จังหวัดปราจีนบุรีเป็นจังหวัดที่มีน้ำตกมากที่สุดในประเทศไทย เนื่องจากมีพื้นที่ในอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ ซึ่งครอบคลุมพื้นที่ถึง 3 อำเภอของจังหวัด นอกจากนั้นปัจจุบัน จังหวัดปราจีนบุรีได้มีแหล่งท่องเที่ยวเกิดใหม่มากมาย อาทิ เวโรน่า ทับลาน (เมืองเวโรน่าจำลองในรูปแบบประเทศอิตาลี)

การขนส่ง

ระยะทางจากตัวจังหวัดไปอำเภอต่าง ๆ

* อำเภอประจันตคาม 20 กิโลเมตร
* อำเภอศรีมหาโพธิ 21 กิโลเมตร
* อำเภอศรีมโหสถ 24 กิโลเมตร
* อำเภอบ้านสร้าง 26 กิโลเมตร
* อำเภอกบินทร์บุรี 48 กิโลเมตร
* อำเภอนาดี 55 กิโลเมตร

ประชากร
การศึกษา
;ระดับอุดมศึกษา
* มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ วิทยาเขตปราจีนบุรี
* มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี วิทยาเขตปราจีนบุรี กำลังก่อสร้าง ในพื้นที่ อำเภอ กบินทร์บุรี
* มหาวิทยาลัยรามคำแหง สาขาวิทยบริการเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดปราจีนบุรี
* มหาวิทยาลัยสวนดุสิต ศูนย์การศึกษาปราจีนบุรี
* มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย ศูนย์การศึกษาปราจีนบุรี
* มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ศูนย์การศึกษาปราจีนบุรี
* วิทยาลัยการแพทย์แผนไทยอภัยภูเบศร จังหวัดปราจีนบุรี สถาบันพระบรมราชชนก กระทรวงสาธารณสุข
;ระดับอาชีวศึกษา
* วิทยาลัยเทคนิคปราจีนบุรี อำเภอเมืองปราจีนบุรี
* วิทยาลัยเทคนิคบูรพาปราจีน อำเภอศรีมหาโพธิ
* วิทยาลัยสารพัดช่างปราจีนบุรี อำเภอเมืองปราจีนบุรี
* วิทยาลัยการอาชีพกบินทร์บุรี อำเภอกบินทร์บุรี
* โรงเรียนเทคโนโลยีนครกบินทร์ อำเภอกบินทร์บุรี
* โรงเรียนเทคนิคพณิชยการกบินทร์บุรี อำเภอกบินทร์บุรี
* วิทยาลัยเทคโนโลยีสายมิตรปราจีนบุรี อำเภอกบินทร์บุรี
* วิทยาลัยอาชีวศึกษาพณิชยการปราจีนบุรี อำเภอเมืองปราจีนบุรี
สาธารณสุข
ด้านการสาธารณสุขจังหวัดปราจีนบุรี ประกอบไปด้วย* โรงพยาบาลรัฐบาล 7 แห่ง ประกอบด้วยโรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศรซึ่งเป็นโรงพยาบาลศูนย์ และโรงพยาบาลประจำอำเภออีก 6 แห่
ง
* โรงพยาบาลเอกชน 3 แห่ง ได้แก่ โรงพยาบาลจุฬารัตน์ 304 อินเตอร์ อำเภอศรีมหาโพธิ, โรงพยาบาลเมดิแคร์ 304 และโรงพยาบาลเกษมราษฎร์ ปราจีนบุรี 304
* โรงพยาบาลสังกัดกระทรวงกลาโหม 1 แห่ง ได้แก่ โรงพยาบาลค่ายจักรพงษ์ อำเภอเมืองปราจีนบุรี
วัฒนธรรม
จังหวัดปราจีนบุรีมีขนบธรรมเนียมประเพณี วัฒนธรรม และการละเล่นพื้นเมืองสำคัญที่นิยมปฏิบัติสืบทอดกันมา แต่โบราณจนถึงปัจจุบัน คือ
* งานเทศกาลมาฆปูรมีศรีปราจีน งานนี้จัดขึ้นที่วัดสระมรกต ในบริเวณโบราณสถานสระมรกต อำเภอศรีมโหสถ เป็นระยะเวลา 3 วัน ซึ่งตรงกับวันมาฆบูชาของทุกปี ในงานกิจกรรมหลักคือ การแสดงแสงสีเสียง การแสดงโขน ตลาดย้อนยุค รวมถึง การเข้าค่ายพุทธศาสน์และปลูกจิต สำนึกทางศาสนาและวัฒนธรรมของนักเรียน นักศึกษา ระดับมัธยมศึกษาขึ้นไป การประชุมพระภิกษุและพระสังฆาธิการ ในจังหวัด การปฏิบัติธรรมของพระสงฆ์ อุบาสก อุบาสิกา กิจกรรมการเวียนเทียนรอบรอยพระพุทธบาทคู่
* งานประเพณีการแข่งเรือยาว จัดเป็นงานประจำมาตั้งแต่ พ.ศ. 2528 โดยจัดที่แม่น้ำบางปะกงหรือแม่น้ำปราจีนบุรี บริเวณสะพานณรงค์ดำริถึงหน้าวัดหลวงปรีชากูล อำเภอเมืองปราจีนบุรี แต่เดิมมีการแข่งขันเรือเพียง 2 ประเภท คือ ประเภทใบพาย 2 ด้าน ซึ่งมี 15-19 ฝีพาย และแบบ 35 ฝีพาย ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2538 มีการแข่งขัน 4 ประเภท คือ แบบ 15-19 ฝีพาย, แบบ 30 ฝีพาย, แบบ 40 ฝีพาย, และแบบ 55 ฝีพาย ผู้ชนะการแข่งขันจะได้รับถ้วยพระราชทาน จากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ซึ่งการแข่งขันได้รับความสนใจจากจังหวัดต่าง ๆ ทั้งภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคกลาง ได้ส่งเรือมาร่วมแข่งขันกับทางจังหวัดปราจีนบุรี ปกติงานนี้จัดในช่วงเดือนกันยายน หรือเดือนตุลาคม ของทุก
ันกับทางจังหวัดปราจีนบุรี ปกติงานนี้จัดในช่วงเดือนกันยายน หรือเดือนตุลาคม ของทุกปี แล้วแต่ความสูงของระดับน้ำ
* งานวันเกษตรและของดีเมืองปราจีน จัดที่บริเวณหน้าศาลากลางจังหวัด ในช่วงเดือนพฤษภาคม-มิถุนายนของทุกปี นอกจากเกษตรกรจะนำผลผลิตมาจำหน่ายแล้ว ยังมีกิจกรรมการประกวดต่าง ๆ เช่น การประกวดคุณภาพผลไม้ ผลไม้ที่ใหญ่ที่สุด เช่น ขนุนผลใหญ่ที่สุด ทุเรียนผลใหญ่ที่สุด กระท้อนผลใหญ่ที่สุด ผักยาวที่สุด เช่น บวบ ถั่วฝักยาว ในงานนี้ยังมีขบวนแห่รถที่ประดับตกแต่งด้วยผลิตผลทางการเกษตร และในบางปียังมีการประกวดธิดาเกษตรด้วย ทำให้ประชาชนทั่วทิศต่างจังหวัดเดินทางเข้ามาเที่ยวงานเป็นจำนวนมาก โดยผลไม้ขึ้นชื่อจะเป็นทุเรียน ที่มีรสชาติดีเป็นอันดับต้นๆของประเทศรองจากทุเรียนนนทบุรี
* งานประเพณีการทำบุญบั้งไฟ งานนี้จัดขึ้นที่วัดต้นโพธิ์ อำเภอศรีมโหสถ ในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 ซึ่งจัดมาได้ประมาณ 50 ปีมาแล้ว ผู้ที่ริเริ่มในการจัด คือ พระครูวิมลโพธิเขต (จำปา ธมฺมกาโม) เจ้าคณะตำบลโคกปีบ กิจกรรมของงาน ได้แก่ การประกวดจุดบั้งไฟที่ขึ้นนานที่สุด มีการรำเซิ้งบั้งไฟเพื่อขอฝน การประกวดขบวนรำเซิ้ง ซึ่งจะมีคณะกรรมการจากหมู่บ้านต่าง ๆ ในจังหวัดและต่างจังหวัด เช่น สระแก้ว ยโสธร เป็นต้น
* งานประเพณีลอยกระทง จัดกิจกรรมการลอยกระทงในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 ของทุกปีมาตั้งแต่โบราณกาล จนถือเป็นประเพณีสืบเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน การจัดงานประเพณีลอยกระทงของจังหวัดปราจีนบุรี จัดที่ท่าน้ำหน้าที่ว่า การอำเภอเมืองปราจีนบุรี กิจกรรมต่าง ๆ ในงาน ได้แก่ การประกวดกระทงประเภทสวยงามและประเภทความคิด และยังมีการแสดงบนเวทีของหน่วยงานและสถานศึกษาต่าง ๆ

บุคคลที่มีชื่อเสียง
; ด้านศาสนา

* พระครูสิทธิสารคุณ (จาด คังคสโร) – พระเกจิชื่อดังของประเทศไทย วัดบางกระเบา
* สมเด็จพระญาณวโรดม (ประยูร สนฺตงฺกุโร) – สมเด็จพระราชาคณะ อดีตเจ้าอาวาสวัดเทพศิรินทราวาส ราชวรวิหาร

; ด้านสิ่งแวดล้อม
* สืบ นาคะเสถียร – นักอนุรักษ์และนักวิชาการด้านทรัพยากรธรรมชาติ
; ด้านสื่อสารมวลชน

* แสงชัย สุนทรวัฒน์ – อดีตผู้อำนวยการองค์การสื่อสารมวลชนแห่งประเทศไทย ปัจจุบันคือ บมจ.อสมท
* จำนง รังสิกุล – นักสื่อสารมวลชน และผู้ร่วมก่อตั้งสถานีโทรทัศน์ไทยทีวีช่อง 4 บางขุนพรหม ปัจจุบันคือ ช่อง 9 เอ็มคอต เอชดี

; ด้านการเมือง-ภาครัฐ
* สุรยุทธ์ จุลานนท์ – ประธานองคมนตรีคนปัจจุบัน และอดีตนายกรัฐมนตรีคนที่ 24 ของประเทศไทย
* ปุระชัย เปี่ยมสมบูรณ์ – อดีตรองนายกรัฐมนตรี และอดีตสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ
* วัฒนา เมืองสุข – อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์
* พิชิต ชื่นบาน – อดีตรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี
* หลวงบุรกรรมโกวิท (ล้อม บุรกรรมโกวิท) – อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย
* สุนทร วิลาวัลย์ – อดีตนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดปราจีนบุรี และอดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงสาธารณสุข
* สมาน ภุมมะกาญจนะ – อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม
* บุญส่ง สมใจ – อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการก
อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม
* บุญส่ง สมใจ – อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
* สมชาย สุนทรวัฒน์ – อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
* วิทวัส รชตะนันทน์ – ผู้ตรวจการแผ่นดิน และอดีตรักษาการปลัดกระทรวงกลาโหม
* กนกวรรณ วิลาวัลย์ – อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ
* เสนาะ เทียนทอง อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข และอดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
; ด้านกีฬา

* โชติพัฒน์ วงษ์ประเทศ – อดีตนักกีฬามวยสากลสมัครเล่นทีมชาติไทย
* อาจหาญ ทรงงามทรัพย์ – หัวหน้าผู้ฝึกสอนหลายสโมสรฟุตบอลในประเทศไทย และอดีตหัวหน้าผู้ฝึกสอนฟุตบอลทีมชาติไทย 
* พิชิต ใจบุญ – อดีตนักกีฬาฟุตบอลทีมชาติไทย
* ธนะศักดิ์ ศรีใส – อดีตนักกีฬาฟุตบอลทีมชาติไทย
* วิทยา สำเร็จ – อดีตนักกีฬาเทนนิสทีมชาติไทย
* วินิจ เจริญศิริ – อดีตนักกีฬาสนุกเกอร์ทีมชาติไทย
* เด่นชัยเล็ก กระทิงแดงยิม – อดีตนักกีฬามวยสากล
* อลงกรณ์ ประทุมวงศ์ – นักกีฬาฟุตบอล

; ด้านวงการบันเทิง
* น้อย โพธิ์งาม – นักแสดงตลก
* เทพ โพธิ์งาม – นักแสดงตลก
* มารศรี อิศรางกูร ณ อยุธยา – ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง
* เทพ ชุมสาย ณ อยุธยา – ศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์
* อดุล จันทรศักดิ์ – ศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์
* ปองกูล สืบซึ้ง – ศิลปินนักร้อง
* สำลี สังวาลย์ – ดารานักแสดง, นักแสดงโชว์มายากล
* ปราจีน ทรงเผ่า – นักดนตรี นักแต่งเพลง อดีตหัวหน้าวงดนตรี ดิ อิมพอสซิเบิล
* วัชระ ตังคะประเสริฐ – ดารานักแสดง
* ลักษณ์ ราชสีห์ – นักโหราศาสตร์ และพิธีกรรายการโทรทัศน์
* สุภาพร มะลิซ้อน – มิสแกรนด์ไทยแลนด์ 2016 และนักแสดง

อ้างอิง
ดูเพิ่ม
* รายชื่อโรงเรียนในจังหวัดปราจีนบุรี
* รายชื่อห้างสรรพสินค้าในจังหวัดปราจีนบุรี
* รายชื่อโรงภาพยนตร์ในจังหวัดปราจีนบุรี

แหล่งข้อมูลอื่น
* เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของจังหวัด 
* เว็บหางาน จังหวัดปราจีนบุรี