สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา
สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ( ) เป็นส่วนราชการระดับกรม ของประเทศไทย สังกัดกระทรวงสาธารณสุข มีหน้าที่ปกป้องและคุ้มครองสุขภาพประชาชนจากการบริโภคผลิตภัณฑ์สุขภาพ โดยผลิตภัณฑ์สุขภาพเหล่านั้นต้องมีคุณภาพมาตรฐานและปลอดภัย มีการส่งเสริมพฤติกรรมการบริโภคที่ถูกต้องด้วยข้อมูลวิชาการที่มีหลักฐานเชื่อถือได้และมีความเหมาะสม เพื่อให้ผู้บริโภคปลอดภัย ผู้ประกอบการพัฒนาไกล ระบบคุ้มครองสุขภาพไทยยั่งยืน
อำนาจหน้าที่
สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา มีอำนาจหน้าที่ตามกฎหมาย ดังนี้
# ดำเนินการตามกฎหมายว่าด้วยอาหาร กฎหมายว่าด้วยยา กฎหมายว่าด้วยเครื่องสำอาง กฎหมายว่าด้วยวัตถุอันตราย กฎหมายว่าด้วยวัตถุที่ออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาท กฎหมายว่าด้วยยาเสพติดให้โทษ กฎหมายว่าด้วยเครื่องมือแพทย์ กฎหมายว่าด้วยการป้องกันการใช้สารระเหย และกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง
# พัฒนาระบบและกลไก เพื่อให้มีการดำเนินการบังคับใช้กฎหมายที่อยู่ในความรับผิดชอบ
# เฝ้าระวังกำกับและตรวจสอบคุณภาพมาตรฐานของผลิตภัณฑ์สถานประกอบการ และการโฆษณา รวมทั้งผลอันไม่พึงประสงค์ของผลิตภัณฑ์ตลอดจนมีการติดตามหรือเฝ้าระวังข้อมูลข่าวสารด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพจากภายในประเทศและภายนอกประเทศ
# ศึกษา วิเคราะห์ วิจัยแ
ข่าวสารด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพจากภายในประเทศและภายนอกประเทศ
# ศึกษา วิเคราะห์ วิจัยและพัฒนาองค์ความรู้ เทคโนโลยี และระบบงานคุ้มครองผู้บริโภคด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพให้มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล
# ส่งเสริมและพัฒนาผู้บริโภคให้มีศักยภาพในการเลือกบริโภคผลิตภัณฑ์สุขภาพที่ถูกต้อง เหมาะสม ปลอดภัย และคุ้มค่า รวมทั้งเพื่อให้ผู้บริโภคนั้นมีการร้องเรียน เพื่อปกป้องสิทธิของตนได้
# พัฒนาและส่งเสริมการดำเนินงานคุ้มครองผู้บริโภคด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพ โดยการมีส่วนร่วมของภาครัฐ ภาคเอกชน ประชาชน และเครือข่ายประชาคมสุขภาพ
# ปฏิบัติการอื่นใดตามที่กฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาหรือตามที่กระทรวงหรือคณะรัฐมนตรีมอบหมาย
จากอำนาจหน้าที่ที่กล่าวมาข้างต้น สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาได้ดำเนินการให้เป็นไปตามกฎหมาย จำนวน 9 ฉบับ และอนุสัญญาและข้อตกลงระหว่างประเทศ จำนวน 4 ฉบับ ได้แก่
: กฎหมาย
# พระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522
# พระราชบัญญัติยา พ.ศ. 2510 และแก้ไขเพิ่มเติมฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2518) ฉบับที่ 3 (พ.ศ. 2522) ฉบับที่ 4 (พ.ศ. 2528) ฉบับที่ 5 (พ.ศ. 2530) และฉบับที่ 6 (พ.ศ. 2562)
# พระราชบัญญัติเครื่องสำอาง พ.ศ. 2558
# พระราชบัญญัติวัตถุอันตราย พ.ศ. 2535
# พระราชบัญญัติวัตถุที่ออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาท พ.ศ. 2518 และแก้ไขเพิ่มเติม ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2528) ฉบับที่ 3 (พ.ศ. 2535) และฉบับที่ 4 (พ.ศ. 2543)
# พระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 และแก้ไข้เพิ่มเติม ฉบับที่ 2 (พ.
. 2543)
# พระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 และแก้ไข้เพิ่มเติม ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2528) ฉบับที่ 3 (พ.ศ. 2530) ฉบับที่ 4 (พ.ศ. 2543) ฉบับที่ 5 (พ.ศ. 25xx) ฉบับที่ 6 (พ.ศ. 2560) และฉบับที่ 7 (พ.ศ. 2562)
# พระราชบัญญัติเครื่องมือแพทย์ พ.ศ. 2531
# พระราชกำหนดป้องกันการใช้สารระเหย พ.ศ. 2533 และแก้ไขเพิ่มเติม ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2543)
# พระราชบัญญัติผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2562
: อนุสัญญาและข้อตกลงระหว่างประเทศ
# The Single Convention on Narcotic Drug 1961
# The Convention on Psychotropic Substance 1971
# The International Code of Marketing of Breast-milk Substitute 1981
# The United Nation Convention Against Illicit Traffic in Narcotic Drugs and Psychotropic Substances 1988
หน่วยงานในสังกัด
# สำนักงานเลขานุการกรม (Office of the Secretary)
# กองควบคุมเครื่องมือแพทย์ (Medical Devices Control Division)
# กองควบคุมเครื่องสำอางและวัตถุอันตราย (Cosmetic and Hazardous Substances Control Division)
# กองควบคุมวัตถุเสพติด (Narcotics Control Division)
# กองด่านอาหารและยา (Import and Export Inspection Division)
# กองผลิตภัณฑ์สมุนไพร (Herbal Products Division)
# กองผลิตภัณฑ์สุขภาพนวัตกรรมและการบริการ (Innovation Health Products and Service Division)
# กองพัฒนาศักยภาพผู้บริโภค (Public & Consumer Affairs Division)
# กองยา (Medicine Regulation Division)
# กองยุทธศาสตร์และแผนงาน (Strategy and Planning Division)
# กองส่งเสริมงานค
ion)
# กองยุทธศาสตร์และแผนงาน (Strategy and Planning Division)
# กองส่งเสริมงานคุ้มครองผู้บริโภคด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพในส่วนภูมิภาคและท้องถิ่น (Rural and Local Consumer Health Products Protection Promotion Division)
# กองอาหาร (Food Division)
# กองนโยบายแห่งชาติด้านยา
# กองความร่วมมือระหว่างประเทศ
# กลุ่มตรวจสอบภายใน (Internal Audit Group)
# กลุ่มพัฒนาระบบบริหาร (Public Sector Development Group)
# กลุ่มกฎหมายอาหารและยา (Food and Drug Legal Group)
# ศูนย์จัดการเรื่องร้องเรียนและปราบปรามการกระทำผิดกฎหมายเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์สุขภาพ (Complaint and Enforcement management Center)
# กลุ่มเงินทุนหมุนเวียนยาเสพติด (Narcotics Revolving Fund)
คณะกรรมการที่เกี่ยวข้อง
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข ได้แต่งตั้งคณะกรรมการเพื่อพิจารณาดำเนินการภายใต้กฎหมายทั้ง 8 ฉบับนี้ คณะกรรมการดังกล่าว ได้แก่
# คณะกรรมการอาหาร
# คณะกรรมการยา
# คณะกรรมการเครื่องสำอาง
# คณะกรรมการวัตถุออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาท
# คณะกรรมการควบคุมยาเสพติดให้โทษ
# คณะกรรมการเครื่องมือแพทย์
# คณะกรรมการป้องกันการใช้สารระเหย

พร้อมกันนี้ คณะรัฐมนตรียังได้แต่งตั้งคณะกรรมการเพื่อกำหนดนโยบายสนับสนุน ส่งเสริมการพัฒนาด้านยา อาหารและสารเคมี เป็นกลไกประสานงานกับหน่วยงานอื่น คณะกรรมการดังกล่าว ได้แก่
# คณะกรรมการระบบยาแห่งชาติ 
# คณะกรรมการอาหารแห่งชาติ 
# คณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการพัฒนายุทธศาสตร์การจัดการสารเคมี
นอกจากนี้ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ยังได้เข้าร่วมองค์กรนานาชาติ เช่น Pharmaceutical Inspection Co-operation Scheme (PIC/S)
การดำเนินงานควบคุมทางด้านต่าง ๆ จะต้องดำเนินให้เป็นไปตามพระราชบัญญัติ และมติของคณะกรรมการตามกฎหมายดังกล่าวข้างต้น และเลขาธิการฯ รองเลขาธิการฯ เจ้าหน้าที่ของกองที่เกี่ยวข้อง เจ้าหน้าที่ในส่วนภูมิภาค ได้แก่ ผู้ว่าราชการจังหวัด, นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัด, เภสัชกรกลุ่มงานคุ้มครองผู้บริโภคและเภสัชสาธารณสุข รวมทั้งเจ้าหน้าที่ของ กทม. โดย อย. ได้มอบให้เป็นพนักงานเจ้าหน้าที่ในการดำเนินการคุ้มครองผู้บริโภคด้านอาหารตาม พ.ร.บ. อาหาร พ.ศ. 2522 เพื่อสามารถตรวจสอบดูแลคุณภาพมาตรฐานและความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์อาหารที่จำหน่ายในท้องตลาด และทำหน้าที่เป็นพนักงานเจ้าหน้าที่ที่จะปฏิบัติให้เป็นไปตามกฎหมายและมติของคณะกรรมการดังกล่าวข้างต้น
ทำเนียบเลขาธิการ
{| class="toccolours" width=100%
|-
| colspan="2" style="background: #90ee90" align="center" |เลขาธิการคณะกรรมการอาหารและยา
|-
! style="background: #3cb371" align="center"| รายนามเลขาธิการ
! style="background: #3cb371" align="center"| วาระการดำรงตำแหน่ง
|-
| valign="top" style="background: #f0fff0" | 1. นายแพทย์ประกอบ วิศาลเวทย์ 
| valign="top" style="background: #f0fff0" | 1 ตุลาคม 2517 - 15 กุมภาพันธ์ 2522 
|-
| valign="top" style="background: #f0ffff" | 2. นายแพทย์สันต์ สิงหภักดี
| valign="top" style="background: #f0ffff" | 16 กุมภาพันธ์ 2522 - 30 กันยายน 2524
|-
| valign="top" style="background: #f0fff0" | 3. นายแพทย์จำลอ
30 กันยายน 2524
|-
| valign="top" style="background: #f0fff0" | 3. นายแพทย์จำลอง มุ่งการดี
| valign="top" style="background: #f0fff0" | 1 ตุลาคม 2524 - 30 กันยายน 2525 
|-
| valign="top" style="background: #f0ffff" | 4. นายแพทย์ชนะ คำบุญรัตน์
| valign="top" style="background: #f0ffff" | 1 ตุลาคม 2525 - 30 กันยายน 2529 
|-
| valign="top" style="background: #f0fff0" | 5. นายแพทย์ประชา เอมอมร 
| valign="top" style="background: #f0fff0" | 1 ตุลาคม 2529 - 8 เมษายน 2534 
|-
| valign="top" style="background: #f0ffff" | 6. เภสัชกรหญิง ท่านผู้หญิง ปรียา เกษมสันต์ ณ อยุธยา 
| valign="top" style="background: #f0ffff" | 24 เมษายน 2534 - 30 กันยายน 2534
| valign="top" style="background: #f0ffff" | 24 เมษายน 2534 - 30 กันยายน 2534 
|-
| valign="top" style="background: #f0fff0" | 7. นายแพทย์มรกต กรเกษม 
| valign="top" style="background: #f0fff0" | 1 ตุลาคม 2534 - 30 กันยายน 2537 
|-
| valign="top" style="background: #f0ffff" | 8. นายแพทย์บรรเทา อื้อกุล
| valign="top" style="background: #f0ffff" | 4 ตุลาคม 2537 - 21 กรกฎาคม 2538 
|-
| valign="top" style="background: #f0fff0" | 9. เภสัชกร ศาสตราจารย์(พิเศษ) ดร.ภักดี โพธิศิริ 
| valign="top" style="background: #f0fff0" | 12 กันยายน 2538 - 4 กันยายน 2540 
|-
| valign="top" style="background: #f0ffff" | 10. นายแพทย์มงคล ณ สงขลา
| valign="top" sty
="top" style="background: #f0ffff" | 10. นายแพทย์มงคล ณ สงขลา
| valign="top" style="background: #f0ffff" | 5 กันยายน 2540 - 30 กันยายน 2542
|-
| valign="top" style="background: #f0fff0" | 11. นายแพทย์ณรงค์ ฉายากุล 
| valign="top" style="background: #f0fff0" | 1 ตุลาคม 2542 - 30 ตุลาคม 2543
|-
| valign="top" style="background: #f0ffff" | 12. นายแพทย์วิชัย โชควิวัฒน
| valign="top" style="background: #f0ffff" | 31 ตุลาคม 2543 - 7 พฤศจิกายน 2545 
|-
| valign="top" style="background: #f0fff0" | 13. นายแพทย์ศุภชัย คุณารัตนพฤกษ์ 
| valign="top" style="background: #f0fff0" | 8 พฤศจิกายน 2545 - 30 กันยายน 2547 
|-
| valign="top" style="background: #f0
" | 8 พฤศจิกายน 2545 - 30 กันยายน 2547 
|-
| valign="top" style="background: #f0ffff" | 9. เภสัชกร ศาสตราจารย์(พิเศษ) ดร.ภักดี โพธิศิริ
| valign="top" style="background: #f0ffff" | 1 ตุลาคม 2547 - 5 ตุลาคม 2549 
|-
| valign="top" style="background: #f0fff0" | 14. นายแพทย์ศิริวัฒน์ ทิพย์ธราดล 
| valign="top" style="background: #f0fff0" | 20 พฤศจิกายน 2549 - 8 เมษายน 2551 
|-
| valign="top" style="background: #f0ffff" | 15. นายแพทย์ชาตรี บานชื่น
| valign="top" style="background: #f0ffff" | 9 เมษายน 2551 - 30 กันยายน 2551 
|-
| valign="top" style="background: #f0fff0" | 16. นายแพทย์พิพัฒน์ ยิ่งเสรี 
| valign="top" style="background: #f0fff0" | 1
" | 16. นายแพทย์พิพัฒน์ ยิ่งเสรี 
| valign="top" style="background: #f0fff0" | 1 ตุลาคม 2551 - 30 กันยายน 2555 
|-
| valign="top" style="background: #f0ffff" | 17. นายแพทย์บุญชัย สมบูรณ์สุข 
| valign="top" style="background: #f0ffff" | 1 ตุลาคม 2555 - 30 กันยายน 2559 
|-
| valign="top" style="background: #f0fff0" | 18. นายแพทย์วันชัย สัตยาวุฒิพงศ์ 
| valign="top" style="background: #f0fff0" | 1 ตุลาคม 2559 - 30 กันยายน 2561
|-
| valign="top" style="background: #f0ffff" | 19. นายแพทย์ธเรศ กรัษนัยรวิวงค์ 
| valign="top" style="background: #f0ffff" | 1 ตุลาคม 2561 - 30 กันยายน 2562
|-
| valign="top" style="background: #f0fff0" | 20. นายแพทย์ไพศา
30 กันยายน 2562
|-
| valign="top" style="background: #f0fff0" | 20. นายแพทย์ไพศาล ดั่นคุ้ม 
| valign="top" style="background: #f0fff0" | 1 ตุลาคม 2562 - 30 กันยายน 2566
|-
| valign="top" style="background: #f0ffff" | 21. นายแพทย์ณรงค์ อภิกุลวณิช
| valign="top" style="background: #f0ffff" | 1 ตุลาคม 2566 - 30 กันยายน 2567
|-
|valign="top" style="background: #f0fff0" | 22. นายแพทย์สุรโชค ต่างวิวัฒน์
|valign="top" style="background: #f0fff0"| 1 ตุลาคม 2567 - 30 กันยายน 2568
|-
|valign="top" style="background: #f0ffff" | 23. เภสัชกรหญิงสุภัทรา บุญเสริม
|valign="top" style="background: #f0ffff" | 1 ตุลาคม 2568 - ปัจจุบัน
|}