สายโลหิต
สายโลหิต เป็นนวนิยายไทยประพันธ์โดย โสภาค สุวรรณ ศิลปินแห่งชาติสาขาวรรณกรรม ตีพิมพ์ครั้งแรกในนิตยสาร สตรีสาร เมื่อ พ.ศ. 2519 เป็นนวนิยายอิงประวัติศาสตร์ชาติไทยปลายกรุงศรีอยุธยา (ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 18) นวนิยายเรื่องนี้ได้รับการดัดแปลงเป็นละครโทรทัศน์ถึง 4 ครั้ง (พ.ศ. 2529, 2538, 2546, 2561) นวนิยายเรื่องนี้จัดพิมพ์ครั้งที่ 12 และยังคงเป็นที่รักของแฟน ๆ ทั่วโลก
การดัดแปลงเป็นละครโทรทัศน์
นวนิยายเรื่องสายโลหิตได้รับการดัดแปลงเป็นละครโทรทัศน์แล้ว 4 ครั้ง โดยครั้งแรกออกอากาศทางสถานีวิทยุโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3 ในปี พ.ศ. 2529 สร้างโดยสุพรรณ บูรณะพิมพ์ นำแสดงโดยฉัตรชัย เปล่งพานิช รับบท ขุนไกร, อาภาพร กรทิพย์ รับบท ดาวเรือง, นพพล โกมารชุน รับบท หมื่นทิพเทศา / หมื่นทิพ และ อำภา ภูษิต รับบท แม่หญิงเยื้อน
ครั้งที่ 2 สุรางค์ เปรมปรีดิ์ ผู้ถือลิขสิทธิ์นวนิยายในนามส่วนตัวนำมาจัดทำเป็นละครโทรทัศน์ ออกอากาศครั้งแรกทางสถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7 เมื่อปี พ.ศ. 2538 เขียนบทโทรทัศน์โดยศัลยา ผลิตโดยบริษัทดาราวิดีโอ กำกับการแสดงโดยสยาม สังวริบุตร นำแสดงโดยศรราม เทพพิทักษ์ รับบท ขุนไกร, สุวนันท์ คงยิ่ง รับบท ดาวเรือง และศตวรรษ ดุลยวิจิตร รับบท หมื่นทิพเทศา / หมื่นทิพ ออกอากาศทุกวันศุกร์ เสาร์ และอาทิตย์ เวลา 20.30 น. ตั้งแต่วันที่ 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2538 - 7 มกราคม พ.ศ. 2539 จำนวนตอนออกอากาศถูกวางไว้เพียง 27 ตอน ดำเนินเรื่องเปิดเรื่องจนถึงตอนอวสานจบเรื่องตามบทประพันธ์ทุกประการ หมายเหตุไม่มีเพิ่มจำนวนตอนออกอากาศใดๆ
เนื่องจากนโยบายของ สุรางค์ เปรมปรีดิ์ การ
หมายเหตุไม่มีเพิ่มจำนวนตอนออกอากาศใดๆ
เนื่องจากนโยบายของ สุรางค์ เปรมปรีดิ์ การผลิตละครโทรทัศน์ให้ยึดถือต้นฉบับบทประพันธ์เป็นหลักทุกๆ เรื่อง พยายามทำตามบทประพันธ์ให้มากที่สุด จึงไม่มีการเพิ่มจำนวนตอนใดๆทั้งสิ้น
อนึ่ง เนื่องจากละครชุดสายโลหิตฉบับปี พ.ศ. 2538 ได้รับความนิยมจากผู้ชมสูงมาก ทางสถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7 จึงได้นำละครชุดนี้มาออกอากาศซ้ำอีกหลายครั้ง ดังนี้
* ออกอากาศซ้ำครั้งที่ 1 เมื่อ พ.ศ. 2542 
* ออกอากาศซ้ำครั้งที่ 2 เมื่อ พ.ศ. 2547 โดยออกอากาศทุกวันจันทร์ - วันศุกร์ เวลา 13.30 น. 
* ออกอากาศซ้ำครั้งที่ 3 ระหว่างวันที่ 14 พฤศจิกายน - 1 ธันวาคม พ.ศ. 2559 ออกอากาศทุกวัน เวลา 20.30 น.
ครั้งที่ 3 ออกอากาศทางสถานีวิทยุโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3 ในปี พ.ศ. 2546 ดำเนินการผลิตโดย บริษัท บางกอกการละคอน จำกัด กำกับการแสดงโดยคฑาเทพ รัตนอุดม บทโทรทัศน์โดยดำเกิง ฐิตะปิยะศักดิ์ นำแสดงโดยพุฒิชัย อมาตยกุล รับบท ขุนไกร, พิมลรัตน์ พิศลยบุตร รับบท ดาวเรือง และวรฤทธิ์ ไวยเจียรนัย รับบท หมื่นทิพเทศา / หมื่นทิพ ออกอากาศทุกวันจันทร์-อังคาร เวลา 20.20 น.
ครั้งที่ 4 ออกอากาศทางสถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7 ในปี พ.ศ. 2561 โดยทางดาราวิดีโอได้นำกลับมาสร้างอีกครั้ง บทโทรทัศน์โดยศัลยา กำกับการแสดงโดยสยาม สังวริบุตร นำแสดงโดยศรัณย์ ศิริลักษณ์, ชนะพล สัตยา, ทิสานาฏ ศรศึก, ดวงดาว จารุจินดา, รชนีกร พันธุ์มณี ออกอากาศทุกวันศุกร์ เวลา 20.05 น. เสาร์ อาทิตย์ 20.15 น. เริ่มออกอากาศในวันเสาร์ที่ 22 กันยายน พ.ศ. 2561 - วันเสาร์ที่ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2561 ต่อจากละคร เจ้าสาวจำยอม
รายละเอียดการสร้างละครโทรทัศน์
{| class = "wikitable"
|- 
! ละครโทรทัศน์ || พ.ศ. 2529 || พ.ศ. 2538 || พ.ศ. 2546 || พ.ศ. 2561
|-
| สถานีออกอากาศ || ช่อง 3 || ช่อง 7 || ช่อง 3 || ช่อง 7 เอชดี
|-
| ผู้ผลิต || สุพรรณ บูรณะพิมพ์ || ดาราวีดีโอ || บางกอกการละคอน || ดาราวิดีโอ 
|-
| บทโทรทัศน์ || นิรุต สังตสุวรรณ || ศัลยา || ดำเกิง ฐิตะปิยะศักดิ์ || ศัลยา
|-
| ผู้กำกับการแสดง || สุพรรณ บูรณะพิมพ์ มีศักดิ์ นาครัตน์ || สยาม สังวริบุตร || คฑาเทพ รัตนอุดม || สยาม สังวริบุตร เพ็ญลักษณ์ อุดมสิน 
|-
| ขุนไกร / หลวงไกรสรเดช / พระสีหราชฤทธิไกร / พระยาไกรสีห์ราชภักดี (ไกร) || ฉัตรชัย เปล่งพานิช || ศรราม เทพพิทักษ์ (วัยหนุ่ม) อภิชาติ หาลำเจียก (วัยกลางคน) || อค
ัย เปล่งพานิช || ศรราม เทพพิทักษ์ (วัยหนุ่ม) อภิชาติ หาลำเจียก (วัยกลางคน) || อครา อมาตยกุล || ศรัณย์ ศิริลักษณ์ 
|-
| ดาวเรือง / คุณหญิงไกรสีห์ราชภักดี || อาภาพร กรทิพย์ ขวัญฤดี กลมกล่อม (วัยเด็ก) || สุวนันท์ คงยิ่ง มาติกา อรรถกรศิริโพธิ์ (วัยเด็ก) ดวงดาว จารุจินดา (วัยกลางคน) || พิมลรัตน์ พิศลยบุตร พิมประภา ตั้งประภาพร (วัยเด็ก) || ทิสานาฏ ศรศึก สุภาภัสสร์ ผลเจริญรัตน์ (วัยเด็ก)
|-
| หมื่นทิพเทศา / ขุนทิพเทวา (ด้วง) || นพพล โกมารชุน || ศตวรรษ ดุลยวิจิตร || วรฤทธิ์ ไวยเจียรนัย || ชนะพล สัตยา 
|-
| แม่หญิงเยื้อน || อำภา ภูษิต || อุษณีย์ รักกสิกรณ์ || เขมสรณ์ หนูขาว || ณัฐชา นวลแจ่ม
|-
| หลวงเทพฤทธิ์อริศัตรูพ่าย (เทพ) || สมภพ เบญจาธิกุล || เอก
ว || ณัฐชา นวลแจ่ม
|-
| หลวงเทพฤทธิ์อริศัตรูพ่าย (เทพ) || สมภพ เบญจาธิกุล || เอกพัน บรรลือฤทธิ์ || ภูธฤทธิ์ พรหมบันดาล || อนุวัฒน์ ชูเชิดรัตนา
|-
| ลำดวน || รัชนู บุญชูดวง || กชกร นิมากรณ์ || ธิญาดา พรรณบัว || ภตภร สีบุญเรือง
|- 
| พระสุวรรณราชา (พัน) || อำนวย ศิริจันทร์ || สรพงษ์ ชาตรี || อนุสรณ์ เดชะปัญญา || ศรุต วิจิตรานนท์
|-
| พันสิงห์ || ไกรลาศ เกรียงไกร || ทองขาว ภัทรโชคชัย || ต่อตระกูล จันทิมา || สุรศักดิ์ โชติทินวัฒน์
|-
| แม่ปริก || พงษ์ลดา พิมลพรรณ || ปนัดดา โกมารทัต || ธัญญา โสภณ || รชนีกร พันธุ์มณี
|-
| คุณหญิงศรีนวล || รัตนาภรณ์ อินทรกำแหง || ธัญญรัตน์ โลหะนันท์ || อำภา ภูษิต || ขวัญฤดี กลมกล่อม
|-
| ย่านิ่ม || จุรี โอศิริ || บร
น์ โลหะนันท์ || อำภา ภูษิต || ขวัญฤดี กลมกล่อม
|-
| ย่านิ่ม || จุรี โอศิริ || บรรเจิดศรี ยมาภัย || มยุรฉัตร เหมือนประสิทธิเวช || ดวงดาว จารุจินดา
|-
| ทับ || กษมา นิสสัยพันธ์ || กล้วย เชิญยิ้ม || นึกคิด บุญทอง || โชคดี ฟักภู่ 
|-
| เยื้อน || ณัฐนี สิทธิสมาน || ยุวดี เรืองฉาย ฉันทนา กิติยพันธ์ (วัยชรา) || มัลลิกา ตั้งสงบ || ทราย เจริญปุระ
|-
| อิ่ม || || เยาวเรศ นิสากร || ไปรมา รัชตะ || ชลมารค ธ เชียงทอง
|-
| ชด || บุษรา นฤมิตร || เมตตา รุ่งรัตน์ || || ณัฐมนต์ พันธุ์เพ็ง
|-
| มิ่ง || ประพันธ์ ลมูลวงศ์ || วรเชษฐ์ นิ่มสุวรรณ || ฐานัฐ พิมพ์ทอง || ศรุต สุวรรณภักดี
|-
| มา || ชูศักดิ์ สุธีรธรรม || ชัยวรงค์ ช่างเกิด || ฉัตรกฤษณ์ เพิ่มพานิช || กฤษณนา
มา || ชูศักดิ์ สุธีรธรรม || ชัยวรงค์ ช่างเกิด || ฉัตรกฤษณ์ เพิ่มพานิช || กฤษณนาท มะลิวัลย์
|-
| พระยาพิริยะแสนพลพ่าย || ศิริ ศิริจินดา || พร้อมพงษ์ นพฤทธิ์ || || อธิวัฒน์ สนิทวงศ์ ณ อยุธยา
|-
| อ้น || || || || พรรณี โต๊ะยานี
|-
| จุ้น || || || || ศิริวรรณ พวงทอง
|-
| หอม || || || || ศิริพร ไพบูลย์กิจกุล
|-
| โห่ || || || || อุดมศักดิ์ ต้นติพรกุศล
|-
| จัน || || || || สวีเดน ทะสานนท์
|-
| นางกุลา || || || || ณัฎฐวรรณ มังคะตะ 
|-
| นางแพ้ว || || || || จรินรัตน์ ทาสี 
|-
| สมเด็จพระเจ้าอุทุมพร (ขุนหลวงหาวัด) || || || || เพชรฎี ศรีฤกษ์ 
|-
| สมเด็จพระที่นั่งสุริยาศน์อมรินทร์ (ขุนหลวงขี้เรื้อน) || || || || ธิตินันท์ สุวรรณศักดิ์ 
|-
| สมเด็จพระเจ
อมรินทร์ (ขุนหลวงขี้เรื้อน) || || || || ธิตินันท์ สุวรรณศักดิ์ 
|-
| สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี || || || || สุรวุฑ ไหมกัน 
|-
| พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช || || || || ภูธฤทธิ์ พรหมบันดาล 
|-
| เจ้าจอมแม้น || โฉมฉาย ฉัตรวิไล || กัญญารัตน์ จิรรัชชกิจ || || อิงฟ้า เกตุคำ
|- 
| เจ้าจอมเพ็ง || || พรพรรณ เชาวฤทธิ์ || พัชรศรี เบญจมาศ || กัญญารัตน์ พงศ์กัมปนาท
|- 
| เจ้าพระยามหาเสนา || || || || ธนภัทร สีงามรัตน์
|-
| พระยายมราช || สุเชาว์ พงษ์วิไล || กรุง ศรีวิไล || || สุธี ศิริเจริญ
|- 
| พระยาพลเทพ || สมพล กงสุวรรณ || มานพ อัศวเทพ || สมภพ เบญจาธิกุล || สุเมธ องอาจ
|- 
| พระยารัตนาธิเบศร์|| สมควร กระจ่างศาสตร์|| ศราวุฒิ ธัญญาลักษณ์ || วิสรร
อาจ
|- 
| พระยารัตนาธิเบศร์|| สมควร กระจ่างศาสตร์|| ศราวุฒิ ธัญญาลักษณ์ || วิสรรค์ ฉัตรรังสิกุล || ศุภชัย เธียรอนันต์
|- 
| พระยาราชมนตรี (ปิ่น) || || || || นึกคิด บุญทอง 
|-
| พระยาเพชรบุรี|| || สุระ มูรธานนท์ || ปวุติ ปรัชญาภรณ์ || อนิรุต เบ็นซู (หนุ่ม เบ็นซู)
|-
| พระราชบังสันเสนา || || || || สุรจิต บุญญานนท์ 
|- 
| พระยาท้ายน้ำ || || || || ปัญญากร ศรมยุรา
|- 
| พระยาเดโช || || || || กฤตภาส จันทนะโพธิ
|- 
| พระยาธรรมมาธิกรณ์ || || || || ธัญชนก ตวงมุกดา
|- 
| พระยาพิชัยดาบหัก || || || || วีรวุฒิ เข้มแข็ง
|- 
| พระยาอภัยนายป้อมมหาชัย || || || || นิพนธ์ จิตเกิด (กบ สักปลาคร๊าฟ)
|-
| พระวิชิตปรีชา || || || || ขจรศักดิ์ รัตนนิสสัย 
|- 
| หลวงเส
บ สักปลาคร๊าฟ)
|-
| พระวิชิตปรีชา || || || || ขจรศักดิ์ รัตนนิสสัย 
|- 
| หลวงเสนาสุรภาค (เดือน) || || มาฬิศร์ เชยโสภณ || || นนทพันธ์ ใจกันทา
|-
| ขุนรองปลัดชู || || ธนา สินประสาธน์ || สหัสชัย ชุมรุม ||โอภาภูมิ ชิตาพัณณ์
|- 
| ขุนบรม || || || || เอกตะวัน คุ้มชาติ
|- 
| ขุนนางกรุงศรีอยุธยา || || || || ชัชฤทธิ์ วณิชย์พูลผล พันตำรวจโทชัชวาลย์ วงศ์อาจ ไพโรจน์ น้อยพลาย ชาลี อิ่มมาก
|-
| พวง || || รุ่งรัตน์ ดวงขวัญ || || ชนัญญา พงษ์นาค
|-
| ยายนวล || || || || บรรเจิดศรี ยมาภัย 
|-
| ยายเผื่อน || || จิตรลดา จำเริญ || || รุ่งกานดา เบญจมาภรณ์ 
|- 
| พ่อของหลวงเทพฤทธิ์อริศัตรูพ่าย (เทพ) || || อำนาจ อนุรักษ์ || || รชต สิงห์จันทร์
|-
| ลูกน้อง ขุนรองปลัด
ตรูพ่าย (เทพ) || || อำนาจ อนุรักษ์ || || รชต สิงห์จันทร์
|-
| ลูกน้อง ขุนรองปลัดชู || || || || อาโน เบ็นซู
|-
| หลวงพ่อ || || || || บดินทร์ หมู่หมื่นศรี
|- 
| นายทองเหม็น || || || || วัชรชัย สุนทรศิริ
|- 
| จันทร์ (ลูกชายคนหัวปีของดาวเรือง) || || สพล ชนวีร์ || || ทินภัทร ทินกร
|-
| กลด (ลูกชายคนกลางของดาวเรือง) || || || || ธีรพัฒน์ คงสว่าง
|-
| กล้า (ลูกชายคนเล็กของดาวเรือง) || || || || เอ็กเซเวียร์ เจค๊อบสัน
|-
| บัวผัน (ลูกสาวของดาวเรือง) || || || || สิริวลี อภิชาตบุตร
|-
| พลับพลึง (ลูกสาวของดาวเรือง) || || || พลอยไพลิน ตั้งประภาพร || ปารย์ชนก ผ่านสำแดง
|-
| ชาวกรุงศรีอยุธยา || || || || จีรภัทร์ สว่างแจ้ง 
|-
| พระเจ้าอลองพญา || || วัชรา ส
วกรุงศรีอยุธยา || || || || จีรภัทร์ สว่างแจ้ง 
|-
| พระเจ้าอลองพญา || || วัชรา สังข์สุวรรณ || || อรุชา โตสวัสดิ์ 
|-
| พระเจ้ามังลอก || || || || ธงชัย มาเม่น 
|-
| พระเจ้ามังระ || || ยอดวงษ์ ยมาภัย || ||พูลภัทร อัตถปัญญาพล
|-
| มังฆ้องนรธา || || สุรจิต บุญญานนท์ || || รอระบุ
|-
| มังมหานรธา || || สยาม สังวริบุตร || || สุระ มูรธานนท์
|-
| เนเมียวสีหบดี || || || || ธนายง ว่องตระกูล 
|-
| นายทองสุก || วิศิษฐ์ ยุติยงค์ || ||สิรคุปต์ เมทะนี
| พลกฤษณ์ จักรสุวรรณ
|-
| นายทองอิน || มีศักดิ์ นาครัตน์ || || || แบงค์ ท้องทุ่ง
|- 
| ขุนนางอังวะ || || || || วิวรรธน์ รัตนพิทักษ์ อาท ลำนารายณ์ จตุพร อนุโชค
|}
รางวัล
; ละครสายโลหิต ปี 2529
{| class="wikitable"
|-
! รางวัล !! สาขารางวัล !! ผู้ได้รับการเสนอชื่อ !! ผลตัดสิน !! หมายเหตุ
|-
| rowspan="4" | รางวัลโทรทัศน์ทองคำ ครั้งที่ 1 || ดารานำชายดีเด่น || ฉัตรชัย เปล่งพานิช || || 
|-
|นักแสดงสมทบหญิงดีเด่น || จุรี โอศิริ || ||
|-
|ผู้กำกับการแสดงละครดีเด่น || สุพรรณ บูรณะพิมพ์ || ||
|-
|ผู้สร้างฉากละครดีเด่น || เพิ่มศักดิ์ อาบทิพย์, อภิชาติ นาคน้อย, สายัณห์ ตั้งวิชิตฤกษ์ || ||
|-
| rowspan="3" | รางวัลเมขลา ครั้งที่ 6 || ดาราประกอบชายดีเด่น || นพพล โกมารชุน || || 
|-
|ผู้กำกับการแสดงละครดีเด่น || สุพรรณ บูรณะพิมพ์ || ||
|-
|ผู้ประพันธ์เพลงละครดีเด่น || มีศักดิ์ นาครัตน์ || ||
|}
; ละครสายโลหิต ปี 2538
{| class="wikitable"
|-
! รางวัล !! สาขารางวัล !! ผู้ได้รับการเสนอชื่อ !! ผลตัดสิน 
|-
| rowspan="3" | รางวัลโทรทัศน์ทองคำ ครั้งที่ 10 || ผู้กำกับละครดีเด่น || สยาม สังวริบุตร || 
|-
|เพลงนำละครดีเด่น || rowspan="2" | สุทธิพงษ์ วัฒนจัง || 
|-
|ดนตรีประกอบละครดีเด่น || 
|-
| rowspan="6" | รางวัลเมขลา ครั้งที่ 15 || ผู้กำกับละครดีเด่น || rowspan="2" | สยาม สังวริบุตร || 
|-
| ผู้กำกับรายการดีเด่น || 
|-
| ผู้เขียนบทละครดีเด่น || ศัลยา || 
|-
| เพลงนำละครดีเด่น || สุทธิพงษ์ วัฒนจัง || 
|-
| ฉากละครดีเด่น || rowspan="2" |อ.สุวรรณ วังสุขจิต || 
|-
| จัดเครื่องแต่งกายดีเด่น || 
|}
; ละครสายโลหิต ปี 2561
{| class="wikitable"
|+
|-
! รางวัล !! สาขารางวัล !! ผู้ได้รับการเสนอชื่อ !! ผลตัดสิน !! อ้างอิง
|-
| rowspan="3" | ดาราวาไรตี้อวอร์ด 2019 || ละครโทรทัศน์สร้างสรรค์สังคมยอดเยี่ยม || รอน สังวริบุตร || ||
|-
| ผู้กำกับละครดีเด่น || เพ็ญลักษณ์ อุดมสิน || ||
|-
| นักแสดงนำหญิงยอดเยี่ยม ||ทิสานาฏ ศรศึก|| ||
|-
| rowspan="3" | นาฏราช ครั้งที่ 10 || ละครยอดเยี่ยม || ดาราวิดีโอ || || rowspan="3" | 
|-
| บทโทรทัศน์ยอดเยี่ยม || ศัลยา สุขะนิวัตติ์ || 
|-
| ผู้กำกับยอดเยี่ยม || เพ็ญลักษณ์ อุดมสิน || 
|}

อ้างอิง
แหล่งข้อมูลอื่น
* เรื่องย่อละครสายโลหิต | ช่อง 7
* เรื่องย่อละครสายโลหิต | Bugaboo.TV 
* 
* เรื่องย่อละคร สายโลหิต (mgronline.com) 
* สายโลหิต เรื่องย่อ ละครช่อง7 (sanook.com)