ภาษาบาหลี
ภาษาบาหลี (Basä Bali) เป็นภาษากลุ่มมาลาโย-โพลีเนเซียที่มีผู้พูด 3.3 ล้านคน (ข้อมูลเมื่อ ค.ศ. 2000) ในเกาะบาหลี รวมทั้งในภาคเหนือของนูซาเปอนีดา ภาคตะวันตกของเกาะลมบก ภาคตะวันออกของเกาะชวา ภาคใต้ของเกาะสุมาตรา และเกาะซูลาเวซี ประเทศอินโดนีเซีย ผู้พูดชาวบาหลีส่วนใหญ่รู้ภาษาอินโดนีเซียด้วย ใน ค.ศ. 2011 สำนักงานวัฒนธรรมบาหลีประมาณจำนวนผู้ที่ยังพูดภาษาบาหลีในชีวิตประจำวันในเกาะบาหลีว่ามีน้อยกว่า 1 ล้านคน กล็อตโตล็อก จัดให้ภาษานี้มีสถานะ "ไม่อยู่ในภาวะใกล้สูญ"
การจำแนก
ภาษาบาหลีจัดอยู่ในกลุ่มภาษามาลาโย-โพลีเนเซียของตระกูลภาษาออสโตรนีเซียน ภายในกลุ่มมาลาโย-โพลีเนเซีย ภาษานี้เป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มย่อยภาษาบาหลี–ซาซัก–ซุมบาวา ภาษาบาหลีมีวิธภาษาเด่น ๆ 3 วิธภาษา ได้แก่ บาหลีที่สูง บาหลีที่ลุ่ม และนูซาเปอนีดา

ประชากร
จากสำมะโนประชากร ค.ศ. 2000 มีผู้พูดภาษาบาหลีในประเทศอินโดนีเซีย 3.3 ล้านคน ส่วนใหญ่อยู่ในเกาะบาหลีและบริเวณโดยรอบ
ใน ค.ศ. 2011 สำนักงานวัฒนธรรมบาหลีประมาณว่ายังมีผู้คนที่พูดภาษาบาหลีในชีวิตประจำวันในเกาะบาหลีไม่เกิน 1 ล้านคน เพราะในเขตเมือง พ่อแม่ใช้เพียงภาษาอินโดนีเซียหรือแม้แต่ภาษาอังกฤษเป็นภาษาต่างชาติ ในขณะที่บทสนทนาในชีวิตประจำวันหายไปจากสถาบันและสื่อมวลชนแล้ว มีผู้ไม่คุ้นชินกับภาษาเขียนของภาษาบาหลีมากขึ้น และชาวบาหลีส่วนใหญ่ใช้ภาษาบาหลีเฉพาะการสื่อสารด้วยวาจาโดยมีคำจากภาษาอินโดนีเซียปะปนอยู่บ่อยครั้ง แต่ในพื้นที่ที่มีการอพยพข้ามถิ่นนอกเกาะบาหลี กลับมีการใช้ภาษาบาหลีอย่างมากและเชื่อว่ามีบทบาทสำคัญต่อความอยู่รอดของภาษา

สัทวิทยา
สระ
{| class="wikitable IPA" style="text-align: center"
|+สระบาหลี
! width="70px"| 
! width="70px"| หน้า
! width="70px"| กลาง
! width="70px"| หลัง
|-
! สูง
| 
|
| 
|-
! กลาง
| 
| 
| 
|-
! ต่ำ
|
| 
|
|}

การสะกดอย่างเป็นทางการใช้รูป a แทนทั้งหน่วยเสียง และ อย่างไรก็ตาม a มักออกเสียงเป็น เมื่ออยู่ท้ายคำ และ ยังปรากฏในหน่วยคำเติมหน้า ma-, pa- และ da-

พยัญชนะ
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+พยัญชนะบาหลี
|- style="font-size: 90%;"
!
! colspan="2" | ริมฝีปาก
! colspan="2" | ปุ่มเหงือก
! colspan="2" | เพดานแข็ง
! colspan="2" | เพดานอ่อน
! colspan="2" | เส้นเสียง
|-
! เสียงนาสิก 
| width="20px" style="border-right: 0;" | || width="20px" style="border-left: 0;" | 
| width="20px" style="border-right: 0;" | || width="20px" style="border-left: 0;" | 
| width="20px" style="border-right: 0;" | || width="20px" style="border-left: 0;" | 
| width="20px" style="border-right: 0;" | || width="20px" style="border-left: 0;" | 
| colspan="2" |
|-
! เสียงหยุด/เสียงกักเสียดแทรก 
| style="border-right:
0;" | 
| colspan="2" |
|-
! เสียงหยุด/เสียงกักเสียดแทรก 
| style="border-right: 0;" | || style="border-left: 0;" | 
| style="border-right: 0;" | || style="border-left: 0;" | 
| style="border-right: 0;" | || style="border-left: 0;" | 
| style="border-right: 0;" | || style="border-left: 0;" | 
| colspan="2" |
|-
! เสียงเสียดแทรก 
| colspan="2" |
| style="border-right: 0;" | || style="border-left: 0;" |
| colspan="2" |
| colspan="2" |
| style="border-right: 0;" | || style="border-left: 0;" |
|-
! เสียงเปิด 
| style="border-right: 0;" | || style="border-left: 0;" | 
| style="border-right: 0;" | || style="border-left: 0;" | 
| style="border-right
| style="border-right: 0;" | || style="border-left: 0;" | 
| style="border-right: 0;" | || style="border-left: 0;" | 
| colspan="2" |
| colspan="2" |
|-
! เสียงรัว 
| colspan="2" |
| style="border-right: 0;" | || style="border-left: 0;" | 
| colspan="2" |
| colspan="2" |
| colspan="2" |
|}
การเน้นหนัก
คำในภาษาบาหลีจะเน้นเสียงหนักที่พยางค์สุดท้าย

ระบบการเขียน
ภาษาบาหลีมีระบบการเขียน 2 ระบบ คือ อักษรบาหลี และอักษรละตินในปัจจุบัน

อักษรบาหลี

อักษรบาหลี ( , ) ซึ่งเรียงลำดับแบบฮานาจารากา ( ) เป็นอักษรสระประกอบที่พัฒนามาจากอักษรพราหมีในอินเดีย จารึกแรกที่สุดเท่าที่รู้จักสืบได้ถึงคริสต์ศตวรรษที่ 9 ปัจจุบัน มีผู้รู้จักคุ้นเคยกับอักษรบาหลีดั้งเดิมน้อยมาก

อักษรละติน
ในปัจจุบัน โรงเรียนในเกาะบาหลีสอนภาษาบาหลีโดยใช้อักษรละติน (โรมัน) ซึ่งมีชื่อว่า ตูลีซันบาลี ( )

ภาพ
ไฟล์:COLLECTIE TROPENMUSEUM Geschrift op lontarblad TMnr 1534-8b.jpg|ตัวเขียนใบลานภาษาบาหลี
ไฟล์:Pura Puseh 05153.jpg|ป้ายที่วิหารปูราปูเซะฮ์ บาตูวัน บาหลี
ไฟล์:Bible printed with Balinese script.jpg|คัมภีร์ไบเบิลที่เขียนด้วยอักษรบาหลี
ไฟล์:JL DIPONEGORO 200507.jpg|ป้ายชื่อถนนที่ซีงาราจา เขียนด้วยอักษรละตินและอักษรบาหลี
ไฟล์:Sign of Klungkung Regent's Office.JPG|ป้ายที่ว่าการอำเภอกลุงกุง

หมายเหตุ
ในอักษรบาหลี คำยืมจากภาษาสันสกฤตและภาษากาวีมีอักขรวิธีที่แตกต่างจากคำบาหลีดั้งเดิม อักษรบาหลีชุดแรกเริ่มได้รับอิทธิพลจากอักขรวิธีภาษาสันสกฤตและภาษากาวี ดังเช่นคำว่า บาซา แผลงมาจากคำภาษาสันสกฤตว่า (ภาษา) ในขณะเดียวกัน ไม่มีการใช้เครื่องหมายเสริมสัทอักษรในภาษาบาหลีที่เขียนด้วยอักษรละติน ดังนั้น ทั้ง และ ต่างก็เป็นรูปสะกดมาตรฐาน

ดูเพิ่ม

* บาหลี (บล็อกยูนิโคด)

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น
* Balinese man speaking Balinese language in different Balinese dialects
* 
* The Balinese Digital Library.
* Widiadana R. A. & Erviani N. K. (29 January 2011). Ancient ‘lontar’ manuscripts go digital . The Jakarta Post.
* Erviani N. K. (14 January 2011). US scholar brings ancient Balinese scripts to digital age. The Jakarta Post.
* Unicode website
* Paradisec open access recording of Balinese song.
* Kaipuleohone's Blust collection includes materials on Balinese, including RB2-006,RB2-009.