พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สวรรควรนายก
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สวรรควรนายก เป็นพิพิธภัณฑ์ที่ตั้งบนถนนประชาราษฎร์ ตรงข้ามกับวัดสวรรคาราม ในเทศบาลเมืองสวรรคโลก ตำบลเมืองสวรรคโลก อำเภอสวรรคโลก จังหวัดสุโขทัย

ประวัติ
 ในศรีสัชนาลัย จัดแสดงอยู่ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สวรรควรนายก]]
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สวรรควรนายกก่อตั้งขึ้นตามเจตนารมณ์ของพระสวรรค์วรนายก (ทองคำ โสโณ) อดีตเจ้าอาวาสวัดสวรรคารามและเจ้าคณะจังหวัดสวรรคโลก ที่ต้องการมอบโบราณวัตถุและศิลปวัตถุที่สะสมไว้ให้เป็นสมบัติของชาติหลังมรณภาพโดยให้จัดตั้งเป็นพิพิธภัณฑ์ภายในบริเวณวัดสวรรคาราม
ภายหลังจากพระสวรรค์วรนายกมรณภาพเมื่อ พ.ศ. 2508 คณะกรรมการวัดสวรรคารามและศิษยานุศิษย์ประชุมหารือในเรื่องโบราณวัตถุและศิลปวัตถุในความครอบครองของพระสวรรค์วรนายกเนื่องจากไม่พบพินิยกรรมมอบมหมายให้ผู้ใดดำเนินการ จึงตัดสินใจมอบโบราณวัตถุและศิลปวัตถุให้แก่กรมศิลปากร และขอให้สร้างพิพิธภัณฑ์ขึ้นในเขตวัดตามความประสงค์ของพระสวรรค์วรนายกโดยได้จัดสรรที่ดินจำนวน 7 ไร่ 1 งาน 11 ตารางวาในการก่อสร้าง กรมศิลปากรได้รับงบประมาณ 1,200,000 บาทในการก่อสร้างอาคารพิพิธภัณฑ์ ออกแบบอาคารโดยเมธี คันธโรจากกองสถาปัตยกรรม กรมศิลปากร และยังจัดซื้อที่ดินเพิ่มเติมจากชาวบ้านในบริเวณใกล้เคียงอีก 14 ไร้ รวมมีพื้นที่ 21 ไร่ 1 งาน 11 ตารางวา แต่เมื่อการก่อสร้างแล้วเสร็จกลับยังไม่สา
ร้ รวมมีพื้นที่ 21 ไร่ 1 งาน 11 ตารางวา แต่เมื่อการก่อสร้างแล้วเสร็จกลับยังไม่สามารถนำโบราณวัตถุและศิลปวัตถุจากวัดสวรรคารามมาได้เนื่องจากเกิดความขัดแย้งบางประการ
หลังพระครูวินัยธร (ยิ้ม) เจ้าอาวาสวัดสวรรคารามมรณภาพเมื่อ พ.ศ. 2524 พระครูธรรมนิเทศ รองเจ้าคณะอำเภอสวรรคโลกและรักษาการเจ้าอาวาสวัดสวรรคารามจึงดำเนินการตรวจสอบโบราณวัตถุและศิลปวัตถุทั้งหมดอีกครั้ง แล้วมีหนังสือมอบให้กรมศิลปากรเก็บรักษาเมื่อวันที่ 11 กรกฎาคม พ.ศ. 2524 โดยขุนทอง ภูผิวเดือน รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการในขณะนั้นเป็นผู้รับมอบ หลังกรมศิลปากรได้รับมอบโบราณวัตถุและศิลปวัตถุจึงมอบหมายให้กองพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติดำเนินการจัดนิทรรศการ โดยสุกิจ เที่ยงมณีกุล ภัณฑารักษ์งานวิชาการและคณะทำงานเป็นผู้รับผิดชอบ ทั้งนี้ได้มีการเคลื่อนย้ายโบราณวัตถุบางส่วนจากพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ รามคำแหง, โบราณวัตถุที่ได้จากการสำรวจ ขุดค้น และขุดแต่งทางโบรา
ธภัณฑสถานแห่งชาติ รามคำแหง, โบราณวัตถุที่ได้จากการสำรวจ ขุดค้น และขุดแต่งทางโบราณคดีบริเวณเมืองโบราณศรีสัชนาลัย, โบราณวัตถุประเภทเครื่องถ้วยสังคโลกที่ได้มาจากแหล่งเรืออับปางในอ่าวสัตหีบ ใกล้เกาะครามในอ่าวไทย และโบราณวัตถุได้รับมอบจากประชาชนมาจัดแสดงร่วมกัน
พิพิธภัณฑ์เปิดอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 15 มีนาคม พ.ศ. 2527 โดยกรมศิลปากรกราบบังคมทูลเชิญสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินเป็นองค์ประธานในพิธีเปิด พิพิธภัณฑ์ได้รับการตั้งชื่ออย่างเป็นทางการว่า "พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สวรรควรนายก" เพื่อเป็นอนุสรณ์แด่พระสวรรค์วรนายก

ส่วนจัดแสดง
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สวรรควรนายกแบ่งส่วนจัดแสดงเป็น 4 หัวเรื่องดังนี้ :
* เมืองสวรรคโลก: จัดแสดงเกี่ยวกับพัฒนาการของเมืองสวรรคโลกตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์จนถึงสมัยรัตนโกสินทร์ โบราณวัตถุสำคัญที่นำมาจัดแสดง ได้แก่ ขวานหินขัด แท่งหินดินเผามีตาราง กระเบื้องเชิงชายรูปนางอัปสรและเทวดา เป็นต้น
* เครื่องสังคโลก: จัดแสดงเกี่ยวกับเครื่องสังคโลก เครื่องปั้นดินเผาที่มีการผลิตตั้งแต่ยุคอาณาจักรสุโขทัย
* พระพุทธรูป: จัดแสดงพระพุทธรูปซึ่งส่วนใหญ่ได้รับมอบจากพระสวรรค์วรนายก พระพุทธรูปบางส่วนเคลื่อนย้ายมาจากพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ รามคำแหง บางส่วนก็ได้มาจากการสำรวจ ขุดค้น และขุดแต่งทางโบราณคดีในบริเวณเมืองโบราณสุโขทัยและศรีสัชนาลัย แบ่งการจัดแสดงตามการกำหนดอายุสมัยและรูปแบบศิลปะ ได้แก่ ศิลปะลพบุรี ศิลปะเชียงแสนหรือล้านนา ศิลปะส
การกำหนดอายุสมัยและรูปแบบศิลปะ ได้แก่ ศิลปะลพบุรี ศิลปะเชียงแสนหรือล้านนา ศิลปะสุโขทัย ศิลปะอู่ทอง ศิลปะอยุธยา และศิลปะรัตนโกสินทร์
* พระสวรรควรนายก: จัดแสดงเกี่ยวกับประวัติและผลงานของพระสวรรค์วรนายก รวมถึงศิลปวัตถุและโบราณวัตถุที่ท่านสะสมและมอบให้เป็นสมบัติของชาติ
ดูเพิ่ม
* วัดสวรรคาราม

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น

* 
* 
* พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สวรรควรนายก ที่เว็บไซต์พิพิธภัณฑ์เสมือนจริง กรมศิลปากร
* พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สวรรควรนายก สุโขทัย ที่เว็บไซต์มิวเซียมไทยแลนด์
* พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสวรรควรนายก ที่เว็บไซต์ฐานข้อมูลพิพิธภัณฑ์ในประเทศไทย ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร 
* พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สวรรควรนายก ที่เว็บไซต์การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย