SPAISS6F1/Tourism_Softpower huggingface dataset:
วัดหัวข่วง
วัดหัวข่วง อาจหมายถึง
* วัดหัวข่วง จังหวัดน่าน
* วัดหัวข่วง จังหวัดเชียงใหม่
* วัดหัวข่วง หรือ วัดแสนเมืองมาหลวง จังหวัดเชียงใหม่
* วัดหัวข่วง จังหวัดแพร่
* วัดหัวข่วง จังหวัดลำปาง
* วัดราชฐานหลวงหัวข่วง เชียงตุง ประเทศพม่า
วัดหัวข่วง (จังหวัดแพร่)
วัดหัวข่วง เชื่อกันว่าสร้างในสมัยเดียวกันกับพระธาตุช่อแฮ (พ.ศ. 1387) และวัดพระหลวงธาตุเนิ้ง คาดว่าสร้างขึ้นในสมัยท้าวพหุสิงห์ พระโอรสพ่อขุนหลวงพล เจ้าผู้ครองนครแพร่คนแรก เมื่อพ่อขุนหลวงพลอพยพมาจากเมืองสิบสองปันนา ทางตอนใต้ของจีน ท่านลงมาตั้งที่บริเวณอำเภอร้องกวาง แต่พบว่ามีผู้ปกครองอยู่แล้ว คือ เจ้าวงพระถางเฒ่า จึงย้ายมาบริเวณอำเภอเมืองแพร่ มาสร้างชุมชน ได้สร้างวัดแห่งหนึ่งขึ้นนั่นก็คือ วัดหลวง หลังจากปกครองเมืองแพร่มาเป็นเวลานานและอายุมากขึ้น จึงได้ยกเมืองให้แก่โอรสนามว่าท้าวพหุสิงห์ หลังจากขึ้นครองเมืองแล้ว ท้าวพหุสิงห์ได้บูรณะวัด โดยว่าจ้างช่างชาวเมืองเวียงพางคำเชียงแสน มาซ่อมแซมบูรณะวัดหลวง จากนั้นแม่เฒ่าจันคำวงศ์ ย่าของท้าวพหุสิงห์ได้เห็
ำเชียงแสน มาซ่อมแซมบูรณะวัดหลวง จากนั้นแม่เฒ่าจันคำวงศ์ ย่าของท้าวพหุสิงห์ได้เห็นฝีมือที่สวยงามของช่าง จึงคิดจะสร้างวัดขึ้นใหม่อีกแห่งหนึ่ง จึงเลือกเอาที่ดินว่างเป็นลานกว้างขวางกว่าเดิมใช้เป็น ข่วงเล่นกีฬาประจำเมือง เป็นที่สร้างวัด และใช้ช่างคนเดิมที่เคยมาบูรณะวัดหลวง วัดที่สร้างขึ้นใหม่ได้ชื่อว่า วัดหัวข่วงสิงห์ชัย
พระธาตุเจดีย์มีลักษณะเป็นแบบศิลปะล้านนา และมีขนาดใหญ่ที่สุดในเมืองแพร่ มีตำนานเล่าถึงการปรากฏของดวงแก้วออกมาจากยอดพระธาตุ มีขนาดเป็นรูปทรงกลมเท่าผมส้ม เปล่งรัศมีสุกใสสีส้มแกมสีเขียวมรกตดังสีพระจันทร์ ทรงกรด แสงสุกใสดังกล่าวมักจะมีปรากฏให้เห็นช่วงเวลาใกล้วันสำคัญของพระพุทธศาสนา พระธาตุเจดีย์มีฐานเป็นรูปสี่เหลี่ยม กว้างด้านละ 13.50 เมตร สูง 25.60 เมตร ภายใต้ฐานเจดีย์มีสำเภาเงิน สำเภาทอง บรรจุพระบรมสารีริกธาตุของพระพุทธเจ้า

วิหารตกแต่งฐานพระประธานประดับด้วยมุก ประตูด้านหน้าแกะสลักเป็นภาพพุทธประวัติ ทำฉัตรเก้าชั้นด้วยเงินจากเมืองตะโก้ง หงสาวดีไว้ในวิหาร และภายหลังกรมศิลปากรได้เข้ามาบูรณะพระธาตุเจดีย์และอุโบสถซึ่งเป็นอุโบสถทรงล้านนา

อ้างอิง
วัดช้าง (อำเภอเมืองอ่างทอง)
วัดช้าง วัดโบราณประเภทวัดราษฎร์ในสังกัดคณะสงฆ์มหานิกายตั้งอยู่ที่ ตำบลบ้านอิฐ อำเภอเมืองอ่างทอง จังหวัดอ่างทอง

วัดแห่งนี้สร้างในสมัย กรุงสุโขทัย เป็นราชธานีเมื่อประมาณปี พ.ศ. 1845 ต่อมาในสมัยกรุงศรีอยุธยาใน ยุทธการที่ทุ่งบางแก้ว เมื่อปี พ.ศ. 2128 สมเด็จพระนเรศวรโปรดเกล้าฯ ให้ พระราชมนู เป็นแม่ทัพหน้าซึ่งพระราชมนูได้ใช้วัดช้างซึ่งขณะนั้นไม่ปรากฏหลักฐานว่าเป็นวัดที่มีพระสงฆ์จำพรรษาหรือเป็นวัดร้างเป็นที่ตั้งทัพทหารจำนวน 10,000 นาย
หลังจากมีชัยชนะเหนือกองทัพพม่าสมเด็จพระนเรศวรก็โปรดเกล้าฯ ให้มีการบูรณะปฏิสังขรณ์วัดจนกระทั่งสิ้นรัชสมัยของ สมเด็จพระนเรศวรมหาราช พระราชมนูซึ่งขณะนั้นมีบรรดาศักดิ์เป็น เจ้าพระยาอัครมหาเสนาธิบดี ที่สมุหพระกลาโหมได้ลาออกจากราชการและออกบวชจนสิ้นอายุขัยโดยได้สร้างพระวิหารเพื่อถวายเป็นพระราชกุศลแด่สมเด็จพระนเรศวรมหาราชและได้มีการสร้างเจดีย์บรรจุอัฐิขึ้นหลังจากนั้นก็ไม่ปรากฏหลักฐานอีก จนกระทั่งเสียกรุงศรีอยุธยาจึงถูกทิ้งเป็นวัดร้าง

ต่อมาในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์จึงได้มีการฟื้นฟูวัดช้างขึ้นมาอีกครั้งหนึ่งโดยวัดช้างได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อปี พ.ศ. 2403

ลำดับเจ้าอาวาสเท่าที่ปรากฏหลักฐาน
1. หลวงพ่อเพชร (พระราชมนู)

2. หลวงปู่รอด

3. หลวงพ่อพ่วง
4. หลวงพ่อเพ็ง (ลำดับที่ 2-4 เป็นพ่อลูกกัน)

หลังจากนั้นก็ไม่ปรากฏนามเจ้าอาวาสอีกจนกระทั่งเสียกรุงศรีอยุธยา

5. พระพ่วง

6. พระเปรื่อง

7. พระโห (พ.ศ. 2466) รักษาการเจ้าอาวาส

- พระรอด (พ.ศ. 2478) รักษาการเจ้าอาวาส

8. พระเฉื่อย

9. พระนา

10. พระศิริ (พิทักษ์สาลี)

11. พระฮวด

12. พระปุ่น (อนนท์พันธ์)

13. พระกลั่น (วัฒนศิริ)

14. พระใบฎีกาช้อย วิสารโท (เขม้นจันทร์) 2509-2534

15. พระครูสุวัฒน์วรกิจ (สุพจน์ สุวจฺจโน) 2534-ปัจจุบัน

โบราณสถานและโบราณวัตถุในวัด
* พระเจดีย์บรรจุอัฐิของ เจ้าพระยาอัครมหาเสนาธิบดี หรือ พระราชมนู หรือ หลวงพ่อเพชร 
* พระอุโบสถมหาอุตม์ สมัยสุโขทัย
* หลวงพ่อทอง พระประธานในพระอุโบสถ
* วิหารพระราชมนู
* ธรรมาสน์บุษบก
วัดช้าง
วัดช้าง อาจหมายถึง
* วัดช้าง จังหวัดนครนายก
* วัดช้าง จังหวัดนครสวรรค์
* วัดช้าง อำเภอท่าเรือ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
* วัดช้าง ตำบลปากกราน อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
* วัดช้าง (ร้าง) ตำบลหันตรา อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
* วัดช้าง จังหวัดเพชรบุรี
* วัดช้าง อำเภอเมืองอ่างทอง จังหวัดอ่างทอง
* วัดช้าง อำเภอวิเศษชัยชาญ จังหวัดอ่างทอง
วัดช้าง (ตำบลหันตรา)
วัดช้าง โบราณสถานประเภทวัดร้างที่ตั้งอยู่ที่ตำบลหันตรา อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา โดยตั้งอยู่ทางใต้ของ วัดมเหยงคณ์

สันนิษฐานว่าวัดนี้สร้างในสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนต้นโดยมีเจดีย์ช้างล้อมเป็นประธานของวัด มีการสร้างเจดีย์รายประจำที่มุมทั้งสี่โดยรอบเจดีย์ประธาน และทำกำแพงวัดล้อมรอบ อุโบสถอยู่ถัดออกมาทางด้านหน้าของเจดีย์ ยังพบหลักฐานประติมากรรมรูปช้างปูนปั้นจำนวนมาก

สันนิษฐานว่าน่าจะอยู่ในช่วงการบูรณะปฏิสังขรณ์วัดครั้งที่ 2 ประมาณรัชสมัย สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ เฉกเช่นเดียวกันกับวัดมเหยงคณ์ที่ สมเด็จพระที่นั่งท้ายสระ สมเด็จพระบรมเชษฐาธิราชของพระองค์ที่ได้บูรณะปฏิสังขรณ์ไปก่อนแล้ว

อ้างอิง
วัดสีกุก
วัดสีกุก เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ตั้งอยู่ริมแม่น้ำน้อย ในตำบลน้ำเต้า อำเภอบางบาล จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เป็นวัดที่เป็นส่วนหนึ่งของบริเวณค่ายสีกุก
วัดสีกุกสันนิษฐานว่าสร้างขึ้นในสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลายเมื่อปี พ.ศ. 2240 ตรงกับรัชสมัยของ สมเด็จพระเพทราชา และมาปรากฏชื่อในพระราชพงศาวดารว่าเป็นที่ตั้งค่ายของมังมหานรธา แม่ทัพฝ่ายใต้ของพม่าในคราวเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 เพื่อใช้โจมตีกรุงศรีอยุธยา จึงไม่ได้รับความเสียหายซึ่งมังมหานรธาได้ล้มป่วยและถึงแก่กรรมที่วัดนี้ก่อนกรุงจะแตกเพียงไม่กี่เดือน โดยปัจจุบันได้มีการขุดค้นพบแนวกำแพงค่ายของพม่าบริเวณวัดสีกุก กล่าวกันว่า ศพของมังมหานรธา ได้ทำการฝังและมีการสร้างเจดีย์ไว้ที่วัดสีกุก ค่ายสีกุกที่สร้างนั้นเป็นกำแพงอิฐและดิน สันนิษฐานว่าได้รื้ออิฐมาจากวัดสีกุกและวัดใกล้เคียงเพื่อมาสร้างค่ายทัพพม่า
หลังจากนั้นวัดสีกุกก็ได้ปรากฏชื่ออีกครั้งเมื่อคราวที่ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จประพาสต้นครั้งที่ 2 พร้อมเชื้อพระวงศ์และขุนนางข้าราชบริพารผู้ตามเสด็จมาถึงวัดสีกุกในช่วงบ่ายถึงเย็นของวันที่ 4 สิงหาคม พ.ศ. 2449 โดยพระองค์ได้พักเสวยพระกระยาหารที่ใต้ต้นสะตืออายุกว่า 300 ปีของวัดและได้ประทับพักค้างแรมก่อนจะเสด็จออกจากวัดสีกุกในเช้าวันรุ่งขึ้น

สิ่งก่อสร้างภายในวัด
เจดีย์ย่อมุมไม้สิบสอง 2 องค์สภาพหักพังซึ่งสันนิษฐานว่า 1 ในนั้นเป็นพระเจดีย์ที่บรรจุอัฐิของมังมหานรธา ศาลแม่ทัพมังมหานรธา ซึ่งตั้งติดกับพระเจดีย์ย่อมุมไม้สิบสอง ริมแม่น้ำน้อย

อ้างอิง
วัดบางน้อย (จังหวัดสมุทรสงคราม)
วัดบางน้อย เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลจอมปลวก อำเภอบางคนที จังหวัดสมุทรสงคราม

วัดบางน้อยตั้งเป็นวัดเมื่อ พ.ศ. 2215 ไม่ทราบว่าใครเป็นผู้สร้าง สิ่งที่ปรากฏหลักฐาน คือ อิฐก้อนใหญ่สมัยกรุงศรีอยุธยา และกระเบื้องรางสำหรับมุงหลังคา เป็นต้น เดิมชื่อว่า วัดโคกมะนาว ต่อมาเรียกว่า วัดต้นมะนาว เข้าใจว่ามีต้นมะนาวใหญ่อยู่หน้าวัด ต่อมาเรียกว่า วัดน้อย และ "วัดบางน้อย" เพราะตั้งอยู่ริมคลองบางน้อย ซึ่งแต่เดิมขึ้นอยู่กับตำบลบางน้อย กำนันตำบลนี้มีนามว่า ขุนพิบูรณ์บางน้อย (ยู้ พุกพิบูลย์) ต่อมารวมกับตำบลจอมปลวก วัดบางน้อยจึงขึ้นอยู่กับตำบลจอมปลวก วัดได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา เมื่อ พ.ศ. 2516
ปูชนียวัตถุ ได้แก่ พระประธานในอุโบสถ พระพุทธรูปหล่อ ลงรักปิดทอง ปางสมาธิ หน้าตักกว้าง 4 ศอก สูง 4 ศอก 1 คืบ หลวงพ่อรอด หน้าอุโบสถ ปางป่าเลไลยก์ ศิลาแลง พระพุทธไสยาสน์ หรือหลวงพ่อพระนอน ความยาว 19 เมตร สูง 3 เมตรเศษ องค์ใหญ่ที่สุดในจังหวัดสมุทรสงคราม และปิดด้วยเหรียญชนิดต่างๆ รวมกว่า 5 แสนเหรียญ รอยพระพุทธบาทในวิหาร วิหารเจ้าอาวาสของวัดมีรูปหล่อเท่าองค์จริง (ครึ่งตัว) ของพระอธิการสุข พระอธิการนวน พระอธิการอยู่ และพระครูทรัพย์ ในวิหารยังประดิษฐานพระพุทธรูปสำคัญ ๆ อาทิ หลวงพ่อบ้านแหลม เป็นต้น หินลูกนิมิตรโบราณ และใบเสมาเก่าหินทรายแดง ขุดได้จากการสร้างอุโบสถใหม่ เป็นก้อนหินรูปร่างแปลก มิได้เป็นทรงกลม

อ้างอิง
วัดแสวงสามัคคีธรรม
วัดแสวงสามัคคีธรรม เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลคลองห้า อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี หน้าวัดทางทิศตะวันออกติดกับคลองระบายน้ำ
วัดแสวงสามัคคีธรรมได้รับอนุญาตให้สร้างเมื่อวันที่ 18 พฤษภาคม พ.ศ. 2505 นายแสวง สวนสวย และนางสวิง ยินดี ผู้เป็นน้องสาวเป็นผู้ถวายที่ดินและเป็นผู้ทำการสร้างวัด ในด้านการเงินได้รับการช่วยเหลือ บริจาคผู้ใหญ่เสงียม เพ็ชรน้อย และนายพะยอม เพ็ชรน้อย กระทรวงศีกษาธิการได้ประกาศตั้งเป็นวัดโดยถูกต้องตามกฎหมายเมื่อวันที่ 17 ธันวาคม พ.ศ. 2508 ชาวบ้านเรียกอีกชื่อว่า วัดใหม่ ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 12 มีนาคม พ.ศ. 2508 เขตวิสุงคามสีมากว้าง 14 เมตร ยาว 28 เมตร ได้รับพัทธสีมาเมื่อวันที่ 29 มีนาคม พ.ศ. 2509 ทำพิธีฝังลูกนิมิตเมื่อวันที่ 9 มกราคม พ.ศ. 2549

วัดแสวงสามัคคีธรรมเป็นวัดที่มีอุโบสถใหญ่ และทางด้านหลังวัดมีบรรยากาศร่มรื่นด้วยต้นไม้ใหญ่
รายนามเจ้าอาวาส
* พระใบฎีกา ผล 
* พระอธิการล้วน 
* พระครูพิพัฒน์ปัญญาธร (สมบุญ ปญฺญาธโร) 
* พระสมุห์ สมนึก กนฺตปญฺโญ 
* พระครูวิจิตรธรรมวิธาน (ชาตรี อินฺทธมฺโม)

อ้างอิง
วัดเมตารางค์
วัดเมตารางค์ เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ธรรมยุติกนิกาย ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งตะวันออก ในตำบลเชียงรากน้อย อำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี มีเนื้อที่ประมาณ 12 ไร่

วัดเมตารางค์สร้างเมื่อ พ.ศ. 2364 ปลายสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย เดิมชื่อ วัดปากคลองเชียงรากน้อย เปลี่ยนเป็น "วัดเมตารางค์" มีชื่อวัดภาษามอญ เภียมิตรัง ภายหลังได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา เมื่อ พ.ศ. 2391 ใครเป็นผู้อุทิศ ได้มาอย่างไร ไม่ทราบแน่ชัด เริ่มสร้างมีกุฏิ 3 หลัง ศาลาการเปรียญ 1 หลัง หอสวดมนต์ 1 หลัง อุโบสถ 1 หลัง สร้างศาลาการเปรียญคู่กับหลังเก่าอีก 1 หลัง และซ่อมแซมศาลาที่ทรุดโทรม
ภายในมีเจดีย์แบบชเวดากองเป็นรูปแปดเหลี่ยม ยอดเจดีย์มีฉัตรทำด้วยทองเหลืองเป็นลายเทพนม หอสวดมนต์พื้นไม้สัก เสาไม้แก่นกลมศาลาการเปรียญ มีเสาหงส์ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของวัดมอญ มีรูปหงส์อยู่บนยอดเสา และพระพุทธรูปต่าง ๆ ที่สร้างขึ้นในสมัยพระอธิการสง่า

รายนามเจ้าอาวาส
* พระอริยมหาเถร(พระรามัญมหาเถร) พ.ศ. 2317–2365
* พระครูอุตตโมรุวงษ์ธาดา(นุ๊ต) พ.ศ. 2370–2445
* พระอธิการสง่า สีลวัณโต (งา) พ.ศ. 2447–2492
* พระครูสมุห์สงบ สังกิจโจ (แง) พ.ศ. 2494–2516
* พระอาจารย์บุญส่ง พ.ศ. 2519–2521
* พระครูวิมลศีลสังวร (กุญชร) พ.ศ. 2521–2539
* พระครูปทุมธรรมสิริ สิริธโร (ผดุงศักดิ์) พ.ศ. 2540–2560
* พระครูสังฆรักษ์บวรพจน์

อ้างอิง
วัดบางช้างใต้
วัดบางช้างใต้ เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ริมแม่น้ำนครชัยศรี ในตำบลบางช้าง อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม
วัดบางช้างใต้สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2335 ในแผ่นดินรัชกาลพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ต่อมา พ.ศ. 2400 ทางวัดได้สร้างอุโบสถหลังที่ 2 ขึ้นมาใหม่แทนหลังแรกซึ่งถูกไฟไหม้ และได้มีการอัญเชิญพระพุทธรูปนามว่า หลวงพ่อเพชร จากจังหวัดพระนครศรีอยุธยามาด้วยเรือพายม้า เป็นพระพุทธรูปศิลปะเชียงแสน ประทับนั่งอยู่ในปางสมาธิ ปัจจุบันประดิษฐานอยู่บนบุษบกภายในอุโบสถหลังที่ 3 ซึ่งสร้างขึ้นในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว วัดบางช้างใต้ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 27 มกราคม พ.ศ. 2479 ปัจจุบันมีพระครูอรุณธรรมวิสุทธิ์ เป็นเจ้าอาวาส
เดิมวัดชื่อว่า วัดบางช้าง มีตำนานกล่าวไว้ว่าบริเวณลุ่มน้ำนครชัยศรี มีสัตว์ป่านานาชนิดและโขลงช้างอาศัยอยู่และเดินไปกินน้ำที่นี่ทุกวัน นานวันทางเดินของช้างจึงกลายเป็นคลอง จึงเรียกคลองนี้ว่าคลองบางช้าง มีวัดที่ตั้งอยู่ทางเหนือ เรียกว่า วัดบางช้างเหนือ และวัดที่ตั้งอยู่ทางใต้เรียกว่า วัดบางช้างใต้

ภายในวัดบางช้างใต้มีพิพิธภัณฑ์อยู่ภายในวัด ที่อาคารพิพิธภัณฑ์จะเป็นอาคารทรงไทยใต้ถุนสูง เดิมเป็นหอฉัน ชั้นบนจัดแสดงข้าวของสะสมของทางวัด วัตถุที่จัดแสดง ได้แก่ พระพุทธรูปโบราณ พระบุเงิน ตาลปัตร รอยพระพุทธบาทจำลอง คัมภีร์ใบลาน หีบพระธรรม ตู้พระธรรม ภาพถ่ายเก่าของวัด เครื่องลายคราม เครื่องปั้นดินเผา และตู้ไม้แกะสลัก เป็นต้น

อ้างอิง
วัดศรีอุโมงค์คำ
วัดศรีอุโมงค์คำ เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลเวียง อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา มีที่ดินเนื้อที่ 6 ไร่

ประวัติ
วัดศรีอุโมงค์คำสร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2389 เดิมชาวบ้านเรียกว่า วัดสูง ตามลักษณะพื้นที่ตั้งวัดที่เป็นเนินสูงเด่น เป็นเนินที่เกิดจากการขุดสระของชาวบ้านแล้วนำดินไปถมจนเกินเป็นเนินเขาขนาดใหญ่ขึ้นมา วัดได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 3 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2498 มีเขตวิสุงคามสีมา กว้าง 12 เมตร ยาว 26 เมตร จากหลักฐานทางโบราณคดี สันนิษฐานว่าน่าจะสร้างในสมัยอยุธยา ราวพุทธศตวรรษที่ 20–21 เพราะพบหลักฐานเป็นพระพุทธรูปหินทราย และงานแกะสลักหินทรายอื่น ๆ เช่น เทวรูป รูปสัตว์ต่าง ๆ ในยุคหินทรายเมืองพะเยาอยู่เป็นจำนวนมาก
คำว่า "ศรี" หรือที่ล้านนาอ่านว่า "สะ-หรี" หมายถึง ต้นโพธิ์ คำว่า "อุโมงค์" เดิมทีชาวบ้านเชื่อกันว่าใต้ฐานโบสถ์ของวัดแห่งนี้ มีถ้ำหรืออุโมงค์อยู่ สามารถลอดไปโผล่ยังแม่น้ำอิงที่ไหลผ่านใจกลางกว๊านพะเยาได้ ส่วนคำว่า "คำ" หมายถึง ทองคำ ชื่อว่าที่นี่มีพระพุทธรูปทองคำฝังอยู่ใต้ฐานอุโมงค์ หรือ มีอุโมงค์ลงรักปิดทอง สามารถนำพระบรมธาตุมาประดิษฐานไว้ได้ หรือ มีสะเปา (เรือ) ที่ลงรักปิดทองอยู่

อาคารเสนาสนะ
องค์พระธาตุเจดีย์บนเนินสร้างขึ้นในสมัยเชียงแสน แต่จากเอกสารของวัดระบุว่าไม่ปรากฏหลักฐานศักราชที่สร้างชัดเจน มีฐานย่อมุมไม้สิบสอง และมีซุ้มพระประดับอยู่ทั้ง 4 ด้าน เจดีย์องค์นี้ ได้ถูกฟ้าผ่าอยู่บ่อยครั้ง ทำให้คนโบราณหลายคนเชื่อว่าเป็นเจดีย์อาถรรพ์
อุโบสถประดิษฐาน พระเจ้าล้านตื้อ หรือ หลวงพ่องามเมืองเรืองฤทธิ์ ซึ่งได้รับการยกย่องเป็นพระพุทธรูปที่มีพุทธลักษณะงดงามที่สุดแห่งล้านนาไทย มีหลักฐานปรากฏในศิลาจารึกว่าสร้างขึ้นในสมัยพระเจ้าเมืองสร้อยพะเยา ในราวปี พ.ศ. 2058 แต่ไม่ทราบว่าเดิมมาจากที่ไหน เพราะพบถูกทิ้งอยู่ที่สนามเวียงแก้ว (ปัจจุบันเป็นที่ตั้งศาลหลักเมืองพะเยา) ก่อนถูกอัญเชิญมาเป็นพระประธานภายในอุโบสถ พระเจ้าล้านตื้อเป็นปางมารวิชัย ทำจากทองสำริด หน้าตักกว้าง 184 เซนติเมตร สูง 270 เซนติเมตร
วิหารหลังเก่าที่สร้างขึ้นในปีจุลศักราช 1237 สัปตศก เจ้าหลวงอริยะซึ่งลงไปรับสัญญาบัตรกลับมาครองเมืองพะเยาได้ก่อสร้างวิหารนี้ขึ้น แต่ภายหลังถูกรื้อออกไป สันนิษฐานว่าอาจเป็นวิหารหลังที่เหลือร่องรอยเพียงฐานของวิหาร ต่อมาได้รับการขึ้นทะเบียนจากกรมศิลปากร ในส่วนฐานวิหารเก่านี้

ด้านล่างของฐานอุโบสถและเจดีย์ ยังมีวิหารเล็กกว้างประมาณ 10 เมตร ยาว 15 เมตร เป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปสำคัญสององค์ คือ พระพุทธรูปหินทรายพระเจ้าทันใจและพระพุทธรูปหินทรายกว๊านพระเยา

อ้างอิง
วัดสีฟัน
วัดสีฟัน เป็นโบราณสถานประเภทวัดร้างซึ่งตั้งอยู่ที่ ตำบลสวนพริก อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

วัดสีฟันเป็นวัดโบราณที่สร้างในสมัยกรุงศรีอยุธยาแต่ไม่ปรากฏนามผู้สร้าง ซึ่งชื่อของวัดสีฟันได้ปรากฏในพระราชพงศาวดารโดยเฉพาะ พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพระจักรพรรดิพงศ์ (จาด) ในตอนที่ ธรรมเถียร อดีตข้าหลวงของ เจ้าฟ้าอภัยทศ พระราชอนุชาของ สมเด็จพระนารายณ์มหาราช ซึ่งเป็นผู้นำกบฏต่อ สมเด็จพระเพทราชา ได้พ่ายแพ้ต่อการปราบปรามของ ขุนหลวงสรศักดิ์ ที่กรมพระราชวังบวรสถานมงคลและหลบหนีมาจนถูกจับที่สวนดอกไม้ของวัดสีฟัน และถูกประหารในที่สุด
ปัจจุบันวัดสีฟันเหลือเพียงแค่เศษกระเบื้องและเนินดินซึ่งทาง กรมศิลปากร ได้ขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานและสั่งห้ามมิให้ชาวบ้านใกล้เคียงใช้ประโยชน์บนพื้นที่ของวัดสีฟันเพราะเป็นเขตโบราณสถาน

อ้างอิง
วัดนก (จังหวัดพระนครศรีอยุธยา)
วัดนก เป็นวัดร้างที่ตั้งอยู่ที่ ตำบลประตูชัย อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา โดยตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของ วัดมหาธาตุ

วัดนกแห่งนี้สร้างในสมัยกรุงศรีอยุธยาแต่ไม่ปรากฏนามผู้สร้าง โดยวัดนกได้ปรากฏในพระราชพงศาวดารว่าเป็นที่พำนักจำพรรษาของ พระมหาเถรคันฉ่อง หลังจากที่สมเด็จพระนเรศวรมหาราช ได้กวาดต้อนครัวมอญลงมาหลังจากประกาศอิสรภาพ ส่วน พระยาเกียรติ พระยาราม โปรดเกล้าฯ ให้ตั้งบ้านเรือนอยู่ใกล้วัดขุนแสน
ในคำอธิบายแผนที่พระนครศรีอยุธยาของพระยาโบราณราชธานินทร์ (พร เดชะคุปต์) ได้มีการกล่าวถึงวัดนกไว้ว่า ด้านหลังวัดเป็นที่ขาย ขัน ถาด พาน เครื่องทองเหลือง ส่วนหน้าวัดเป็นตลาดสดเช้าเย็น ส่วนในปัจจุบันกรมศิลปากรได้ขึ้นทะเบียนวัดนกเป็นโบราณสถานและได้ทำการขุดแต่งบูรณะปฏิสังขรณ์จนอยู่ในสภาพปัจจุบันโดยโบราณสถานของวัดที่ยังคงหลงเหลืออยู่คือ พระปรางค์ กับ พระวิหาร ปรางค์ประธาน มีทางเข้าสู่ครรภคูหาทางด้านตะวันออก จัดว่าเป็นปรางค์ในระยะแรกสุดของสมัยอยุธยา ต่อมาภายหลังมีการบูรณะองค์ปรางค์โดยการต่อมุขด้านหน้าองค์ปรางค์ให้ยาวออกมา ฐานของมุขแอ่นโค้งซึ่งน่าจะเป็นการบูรณะในสมัยอยุธยาตอนปลาย

อ้างอิง
วัดนก
วัดนก อาจหมายถึง
* วัดนก กรุงเทพมหานคร
* วัดนก จังหวัดชัยนาท
* วัดนก จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
* วัดนก จังหวัดเพชรบุรี
* วัดนก จังหวัดสงขลา
วัดหว่านบุญ
วัดหว่านบุญ เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลคลองหก อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี มี ดร.พระมหาสมโชค ชุตินฺธโร เป็นเจ้าอาวาส
วัดหว่านบุญสร้างเมื่อ พ.ศ. 2424 โดยมีนางเขียน ลือประเสริฐ ได้บริจาคที่ดินวัด เนื้อที่ 9 ไร่เศษ โดยมีชื่อว่า วัดโคกอีแร้ง ต่อมาในปี พ.ศ. 2525 นางยิ้ม ได้ถวายที่ดินให้วัดเนื้อที่ประมาณ 11 ไร่ ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาอีกครั้งเมื่อวันที่ 16 มีนาคม พ.ศ. 2519 เขตวิสุงคามสีมา กว้าง 30 เมตร ยาว 50 เมตร ได้ผูกพัทธสีมาเมื่อวันที่ 6 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2520 ด้านการศึกษา ทางวัดได้ดำเนินการเปิดสอนพระปริยัติธรรมตั้งแต่ พ.ศ. 2479 และได้เปิดทำการสอนแผนกบาลีตั้งแต่ พ.ศ. 2538 วัดหว่านบุญยังเป็นสถานที่ปฏิบัติธรรม สามารถปฏิบัติธรรมค้างหลายคืน
เสนาสนะภายในวัด ได้แก่ อุโบสถ ศาลาการเปรียญ วิหาร หอระฆัง กุฏิสงฆ์ 11 หลัง ฌาปนสถาน ศาลาบำเพ็ญกุศล 3 หลัง และศาลาอเนกประสงค์

อ้างอิง
วัดละมุด
วัดละมุด อาจหมายถึง
* วัดละมุด จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
* วัดละมุด จังหวัดนครปฐม
* วัดละมุด จังหวัดสมุทรสงคราม
วัดบางแคน้อย
วัดบางแคน้อย เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำแม่กลอง บริเวณปากคลองบางแค ในตำบลแควอ้อม อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม

ประวัติ
วัดบางแคน้อยสร้างเมื่อ พ.ศ. 2411 โดยคุณหญิงน้อย หรือจุ้ย วงศาโรจน์ ซึ่งเป็นน้องสาวของคุณหญิงใหญ่ ภรรยาของเจ้าพระยาวงศาสุรศักดิ์ ผู้สร้างวัดบางแคใหญ่ วัดบางแคในละแวกนั้นมี 3 วัด คือ วัดบางแคใหญ่ วัดบางแคน้อย และวัดบางแคกลาง
อุโบสถของวัดบางแคน้อย แต่เดิมสร้างบนแพไม้ไผ่ผูกไว้กับต้นโพธิ์ มีพระอธิการทัตเป็นเจ้าอาวาส เรียกอุโบสถแบบนี้ว่า อุทกกุกเขปสีมา ต่อมาพระอธิการรอด เป็นเจ้าอาวาสองค์ที่ 2 ได้ย้ายอุโบสถขึ้นมาปลูกบนพื้นดิน คุณหญิงน้อยได้อุทิศที่ดินจำนวน 8 ไร่ 2 งาน 29 ตารางวา ให้สร้างวัดได้อนุญาตให้ตั้งวัดเมื่อ พ.ศ. 2418 อุโบสถหลังที่สองของวัดจึงสร้างขึ้น เมื่อ พ.ศ. 2430 และผูกพัทธสีมาเมื่อ พ.ศ. 2440 เป็นโบสถ์แบบมหาอุด มีประตูหน้าเพียงประตูเดียว สร้างด้วยอิฐถือปูน เครื่องบนเป็นไม้ หน้าโบสถ์เป็นรูปผีเสื้อ ไม่มีช่อฟ้าใบระกา
เมื่อวัดมีเจ้าอาวาสต่อมาอีก 3 องค์ ก็ไม่ได้บูรณะวัดให้เจริญขึ้น ชาวบ้านจึงพากันไปนิมนต์พระภิกษุเขียว ฐิติสฺสโร จากวัดบางแคใหญ่มาเป็นเจ้าอาวาส ท่านจึงได้มาสร้างศาลาการเปรียญ และอุโบสถหลังใหม่ (หลังที่ 3) แทนหลังเดิมซึ่งผุผัง เมื่อ พ.ศ. 2484 เสร็จปี พ.ศ. 2490 ในสมัยพระครูสมุทรนันทคุณ (หลวงพ่อแพร) ได้พัฒนาวัดต่อ จนกระทั่ง พ.ศ. 2540 อุโบสถหลังที่ 3 เกิดชำรุดทรุดโทรมลงอีก พระครูสมุทรนันทคุณ (แพร นนฺโท) เจ้าอาวาสรูปที่ 7 จึงได้ดำเนินการสร้างอุโบสถหลังใหม่ขึ้น วัดได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา เมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม พ.ศ. 2540
อาคารเสนาสนะ
อุโบสถหลังใหม่ มีผนังอุโบสถ ซ้ายและขวาแกะสลักด้วยไม้สักเรื่องราวของทศชาติชาดกฝีมือช่างแกะสลักจากเพชรบุรี ภาพพุทธประวัติผนังด้านในอุโบสถเป็นศิลปะไม้ฝังไม้ คือการฝังไม้โมกมันลงในไม้สักซึ่งรับทอดจากสีครีมลงสู่ไม้สักสีน้ำตาลสวยงาม พื้นของอุโบสถยังปูด้วยไม้ตะเคียนแผ่นโต 7 แผ่น ขนาดหนา 2 นิ้ว ใหญ่ (กว้าง) 39–40 นิ้ว พระประธานในอุโบสถ เป็นพระพุทธรูปเก่าคู่มากับวัด ศิลปะช่างจีน ส่วนแท่นที่ใช้รองพระประธานเป็นไม้มะค่าโมงขนาดใหญ่มาก ขนาดกว้าง 2 เมตรครึ่ง ยาว 3 เมตร หนา 4 นิ้ว ฐานปูนสำหรับประดิษฐานพระประธานเป็นไม้แกะสลักทรงจอมแห
นอกจากนั้นยังมีบุษบกแท่นวัชรอาสน์ ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุ และภายในกุฏิทรงไทยมหาอุดซึ่งเป็นที่ประดิษฐานหุ่นขี้ผึ้งของสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) บนกุฎิยังมีพระพุทธเจ้า 28 พระองค์ ทรงกษัตริย์หรือที่เรียกกันว่า พระพุทธรูปทรงเครื่อง และพระพุทธรูปแกะสลักจากหินพระธาตุ

อ้างอิง
วัดเขาน้อย (จังหวัดจันทบุรี)
วัดเขาน้อย เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลคมบาง อำเภอเมืองจันทบุรี จังหวัดจันทบุรี

วัดเขาน้อย หรือ วัดสิงขรคีรี ได้รับอนุญาตให้สร้างวัดเมื่อประมาณ พ.ศ. 2375 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อประมาณปี พ.ศ. 2390
อุโบสถ (หลังเก่า) ลักษณะเป็นอาคารก่ออิฐถือปูนรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า ขนาด 3 ห้อง กว้าง 7.5 เมตร ยาว 11.5 เมตร หลังคาเครื่องไม้มุงกระเบื้อง ชักปีกนกคลุมโดยรอบ ไม่มีเครื่องลำยอง หน้าบันอุดเรียบ เหนือกรอบประตูหน้าต่างมีลวดลายปูนปั้นประดับ ภายในอุโบสถมีจิตรกรรมฝาผนังเป็นภาพพุทธประวัติ ดอกไม้ร่วง ที่บานแผละเป็นภาพทหารฝรั่งเขียนขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2450 เพดานเป็นภาพดวงดารา และภาพจับพญากาเผือก ด้านหน้าอุโบสถมีเจดีย์ก่ออิฐถือปูนทรงระฆังตั้งอยู่บนฐานสูง เป็นฐานเขียง เป็นเจดีย์ทรงระฆัง ประกอบด้วยมาลัยเถา องค์ระฆัง และส่วนยอด ซึ่งองค์ระฆังค่อนข้างเพรียว มีประกาศขึ้นทะเบียนและกำหนดเขตที่ดินโบราณสถานในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 115 ตอนพิเศษ 38 ง ลงวันที่ 20 พฤษภาคม พ.ศ.
วัดแจ้ง (อำเภอเมืองปราจีนบุรี)
วัดแจ้ง เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลหน้าเมือง อำเภอเมืองปราจีนบุรี จังหวัดปราจีนบุรี ที่ดินตั้งวัดมีเนื้อที่ 40 ไร่
วัดแจ้งตั้งเมื่อ พ.ศ. 2391 ที่มาของชื่อวัดสืบเนื่องจากเจ้าพระยาบดินทรเดชา (สิงห์ สิงหเสนี) นำทัพเดินทางกลับจาราชการสงครามที่ประเทศกัมพูชา เมื่อเดินทางถึงบริเวณที่วัดแจ้งก็สว่างดี จึงให้ทหารพักผ่อนที่บริเวณนี้ ต่อมาได้ทำการสร้างวัดขึ้นและได้อัญเชิญพระพุทธรูปที่นำมาจากประเทศกัมพูชา ซึ่งพบ ณ เจดีย์เก่าแก่พุพัง มีต้นโพธิ์ ขนาดใหญ่ขึ้นปกคลุม มาประดิษฐานไว้ในอุโบสถ นามว่า หลวงพ่อเพชร ได้สร้างกุฏิให้อาจารย์เป็นพระภิกษุเขมรที่ติดตามกองทัพมา ให้อาจารย์เป็นผู้ดูแลรักษาวัดในตำแหน่งเจ้าอาวาส วัดได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา เมื่อ พ.ศ. 2499 เขตวิสุงคามสีมา กว้าง 11 เมตร ยาว 29 เมตร
พุทธลักษณะของ หลวงพ่อเพชร เป็นพระพุทธรูปที่หล่อด้วยโลหะ เกศเป็นเกศบัวตูม นั่งขัดสมาธิเพชร คือ พระบาท (เท้า) ทั้งสองไขว้กัน ฝ่าพระบาทเกี่ยวกระหวัดมองเห็นชัดทั้งสองข้าง พระหัตถ์ (มือ) ขวา ห้อยบนพระชานุ (เข่า) ด้านขวา พระหัตถ์ซ้ายวางอยู่บนหน้าตัก เป็นพระพุทธรูปปางสดุ้งมารหรือปางมารวิชัย สันนิษฐานว่าเป็นพระสร้างสมัยเชียงแสน ปัจจุบันประดิษฐานอยู่ในวิหารแบบล้านนา​

พระธาตุวัดแจ้งปราจีนบุรี รูปทรงคล้ายพระธาตุพนม จังหวัดนครพนม และศาลาวิปัสสนา ภายในศาลาประดิษฐานสรีระอดีตเจ้าอาวาส (หลงปู่ทัต) ตั้งอยู่กลางสระน้ำ อุโบสถมีขนาดกว้าง 11 เมตร ยาว 29 เมตร สร้างเมื่อพ.ศ. 2494 เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก

อ้างอิง
วัดวรโพธิ์
วัดวรโพธิ์ โบราณสถานประเภทวัดในสังกัดคณะสงฆ์ มหานิกาย ตั้งอยู่ที่ ตำบลท่าวาสุกรี อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ตั้งอยู่ตรงข้ามกับ วัดโลกยสุธาราม และ วัดวรเชษฐาราม

ประวัติ
วัดวรโพธิ์สร้างในสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนต้นไม่ปรากฏนามผู้สร้าง มีชื่อเดิมว่า วัดระฆัง เป็นที่ประทับของสมเด็จพระสังฆราชในสมัยกรุงศรีอยุธยา ต่อมาวัดระฆังได้ปรากฏชื่อในพระราชพงศาวดารว่า พระศรีศิลป์ ได้ผนวชอยู่ที่วัดระฆังแห่งนี้จนได้รับพระราชทานสมณศักดิ์ พระพิมลธรรมอนันตปรีชา ในภายหลังได้ลาผนวชมาขึ้นครองสิริราชสมบัติเป็นสมเด็จพระเจ้าทรงธรรม
ต่อมาในช่วงปลายสมัยกรุงศรีอยุธยา วัดระฆังได้ปรากฏชื่อในพระราชพงศาวดารอีกครั้งในรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ประมาณ พ.ศ. 2295–2296 เมื่อคณะสมณทูตที่เดินทางไปเผยแพร่พระพุทธศาสนาที่ลังกาได้นำต้นพระศรีมหาโพธิ์กลับมาปลูกที่วัดระฆังพร้อมกับได้มีการเปลี่ยนชื่อเป็นวัดวรโพธิ์ ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2300 สมเด็จพระเจ้าอุทุมพรขณะดำรงพระราชอิสริยยศเป็นกรมพระราชวังบวรสถานมงคล พระปรางค์มหาธาตุวัดวรโพธิ์หักลง สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จกรมพระราชวังบวรสถานมงคล เป็นแม่กองในการบูรณะพระมหาธาตุ
โบราณสถาน
โบราณสถานภายในวัดประกอบด้วยพระปรางค์ประธาน ซึ่งปัจจุบันเหลือเพียงแต่ซากฐาน ปรางค์ล้อมรอบด้วยระเบียงคดรูปสี่เหลี่ยม มีบันไดขึ้นสู่องค์เรือนธาตุทั้งสี่ด้าน ลักษณะการก่อบัวของฐานปรางค์มีการเล่นระดับแบบที่ปรากฏในแถบล้านนา ปรางค์องค์นี้น่าจะสร้างขึ้นในสมัยอยุธยาตอนกลาง ซึ่งเป็นระยะเวลาที่ศิลปะล้านนาได้แพร่หลายเข้ามาสู่อยุธยามากขึ้น และน่าจะเป็นเวลาเดียวกับการสร้างวิหารสมัยแรก ที่อยู่ภายใต้วิหารสมัยอยุธยาตอนปลายในปัจจุบัน
พระวิหารและพระเจดีย์เหลี่ยม ซึ่งเหลือแต่ซาก พระวิหารที่ประดิษฐานรอยพระพุทธบาทจำลอง พระพุทธรูปปางมารวิชัยกลางแจ้ง ทางด้านทิศเหนือของวัดนี้เป็นที่ตั้งของแท่นพระศรีมหาโพธิ์ ซึ่งสันนิษฐานว่าน่าจะสร้างขึ้นในรัชกาลสมเด็จพระเจ้าปราสาททองเพื่อทรงปลูกพระศรีมหาโพธิ์ที่นำมาจากลังกา

อ้างอิง
วัดท้ายหาด
วัดท้ายหาด เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลท้ายหาด อำเภอเมืองสมุทรสงคราม จังหวัดสมุทรสงคราม

วัดท้ายหาดสร้างเมื่อ พ.ศ. 2463 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา พ.ศ. 2465 ผู้สร้างวัดคือ เจ้าคุณในโกศ ชื่อของวัดเป็นชื่อดั่งเดิมเมื่อมีการสร้างวัด เนื่องจากตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำแม่กลอง ด้านเหนือวัดมีหาดเกิดขึ้นกว้างไปถึงกลางแม่น้ำ และสอดคล้องกับชื่อตำบลที่ทางราชการสร้างขึ้นด้วย มีโรงเรียนประชาบาลวัดท้ายหาดอยู่ด้วย
อุโบสถหลังเก่าสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น แต่เดิมมีหลวงพ่อดำประดิษฐานอยู่ที่วิหารหน้าอุโบสถและมีพระประธานด้านในเป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัยซึ่งมีความอัศจรรย์ปรากฏให้เห็นคือ มีน้ำหยดใต้ฐานโบสถ์ตลอดเวลา ต่อมาจึงได้บูรณะให้มีอุโมงค์รอดโบสถ์เพื่อให้ผู้มีจิตศรัทธามารอดโบสถ์ เชื่อกันว่าจะขจัดเสนียดจัญไร หมดเคราะห์ โศก โรคภัย นอกจากนั้นภายในวัดยังประดิษฐานหลวงพ่อคง หลวงพ่อแดง หลวงพ่อดำ ผู้มีจิตศรัทธามักมาบนบานสานกล่าว โดยเฉพาะอย่างยิ่งเรื่องของ การเกณฑ์ทหาร ซึ่งจะได้ยินเสียงประทัดจากหน้าโบสถ์เป็นประจำ

อ้างอิง
วัดชัยภูมิ (จังหวัดพระนครศรีอยุธยา)
วัดชัยภูมิ หรือ วัดสะพานถ่าน โบราณสถานประเภทวัดร้างซึ่งตั้งอยู่ที่ ตำบลประตูชัย อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

ประวัติ
วัดชัยภูมิไม่ปรากฏหลักฐานทางด้านเอกสารเกี่ยวกับประวัติการสร้าง โดยวัดชัยภูมิได้ปรากฏชื่อ พระราชพงศาวดาร ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) ว่าเป็นวัดที่เจ้ายี่พระยา พระราชโอรสองค์รองของสมเด็จพระอินทราชา ได้มาตั้งทัพเพื่อเตรียมทำสงครามกลางเมืองแย่งชิงราชบัลลังก์กับ เจ้าอ้ายพระยา ผู้เป็นพระเชษฐาซึ่งตั้งทัพอยู่ที่วัดพลับพลาชัย ก่อนจะทำกระทำยุทธหัตถีและสิ้นพระชนม์บนคอช้างพร้อมกันที่เชิงสะพานป่าถ่าน ทำให้เจ้าสามพระยา ผู้เป็นพระอนุชาของทั้งสองพระองค์ได้ขึ้นสืบราชบัลลังก์เป็นสมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 2
หลังจากนั้นวัดชัยภูมิก็ได้รับการบูรณะปฏิสังขรณ์ 2 ครั้งในสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนกลางและตอนปลายจนกระทั่งถูกเพลิงเผาทำลายจนกลายเป็นวัดร้างในคราวเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 ปัจจุบันวัดชัยภูมิได้ขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานโดยกรมศิลปากร เมื่อปี พ.ศ. 2484 และทางกรมศิลปากรได้ทำการขุดแต่งและบูรณะปฏิสังขรณ์จนอยู่ในสภาพดังที่เห็นในปัจจุบันเมื่อปี พ.ศ. 2538
สิ่งก่อสร้างภายในวัด
ภายในวัดประกอบด้วยเจดีย์ประธานทรงกลมบนเรือนธาตุผัง 8 เหลี่ยม มีทางเข้าสู่ครรภคูหาด้านตะวันออก รูปแบบเจดีย์มีความคล้ายคลึงกับกับเจดีย์ประจำมุมบนฐานไพทีวัดราชบูรณะ ภายหลังการขุดแต่งโบราณสถานภายในวัดโดยกรมศิลปากร เมื่อปี พ.ศ. 2538 พบว่าเป็นวัดที่ได้รับการสร้างขึ้นมาแล้วตั้งแต่สมัยอยุธยาตอนกลาง และได้รับการบูรณะปฏิสังขรณ์ในสมัยอยุธยาตอนปลาย

อ้างอิง
วัดชัยภูมิ
วัดชัยภูมิ อาจหมายถึง
* วัดชัยภูมิ จังหวัดกำแพงเพชร
* วัดชัยภูมิ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
* วัดชัยภูมิ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์
* วัดชัยภูมิ จังหวัดมุกดาหาร
* วัดชัยภูมิ จังหวัดอุดรธานี
วัดละมุด (จังหวัดพระนครศรีอยุธยา)
วัดละมุด เป็นวัดราษฎร์ในสังกัดคณะสงฆ์มหานิกายตั้งอยู่ที่ ตำบลปากจั่น อำเภอนครหลวง จังหวัดพระนครศรีอยุธยา มีที่ดินตั้งวัดเนื้อที่ 31 ไร่

วัดละมุดสร้างขึ้นเมื่อประมาณปี พ.ศ. 2100 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อปี พ.ศ. 2110 ในรัชสมัยของสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ

ใน พระราชพงศาวดาร ฉบับพระราชหัตถเลขา ได้มีการกล่าวถึงวัดละมุดว่า สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ได้โปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้ากรมขุนอนุรักษ์มนตรี มาผนวชที่วัดละมุดแห่งนี้ ในช่วงที่สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศประชวรหนักใกล้สวรรคต พระภิกษุเจ้าฟ้ากรมขุนอนุรักษ์มนตรี ได้ลาผนวชและมาเฝ้าพระอาการโดยประทับที่พระตำหนักสวนกระต่ายของเจ้าฟ้ากรมขุนพรพินิต พระอนุชาร่วมพระมารดา
ต่อมาเมื่อพระองค์เสด็จขึ้นครองสิริราชสมบัติเป็นสมเด็จพระที่นั่งสุริยาศน์อมรินทร์ ก็โปรดเกล้าฯ ให้บูรณะปฏิสังขรณ์วัดละมุดที่พระองค์เคยผนวชใหม่ทั้งพระอารามเมื่อปี พ.ศ. 2308
ยังมีเรื่องเล่ากันว่า ประมาณ พ.ศ. 2305 เจ้าจอมละมุด ซึ่งเป็นพระสนมของพระเจ้าเอกทัศน์ ได้มาสร้างวิหาร ขนาดใหญ่และยาว (เดิมวิหาร มีลักษณะรูปท้องสำเภาสันนิษฐานว่าเป็นรูปแบบของสถาปัตยกรรมในสมัยอยุธยาตอนกลาง) ในการนี้ได้สร้างพระพุทธรูปศิลปะสุโขทัยขึ้น 15 องค์ เป็นพระพุทธรูปหน้านาง สร้างด้วยหินทรายแดง ชาวบ้านเรียกว่า หลวงพ่อหิน ส่วนประตูโขลง ซึ่งเป็นประตูเข้าขนาดใหญ่ทางด้านทิศเหนือขนานไปกับแม่น้ำป่าสัก มีเรื่องเล่ากันว่า พระเจ้าเอกทัศน์ ได้มาผนวชที่วัดละมุดนี้ นัยว่า เพื่อรักษาโรคเรื้อนที่ท่านเป็นอยู่ โดยการรักษานั้น จะกระทำภายในวิหารใหญ่ของวัดละมุด พระองค์ได้ให้สืบหาหมอยาดี ๆ มาเพื่อรักษา และเพื่อเป็นการป้องกันไม่ให้ความลับเรื่องที่พระองค์อาพาธด้ว
อยาดี ๆ มาเพื่อรักษา และเพื่อเป็นการป้องกันไม่ให้ความลับเรื่องที่พระองค์อาพาธด้วยโรคร้ายนี้แพร่ขยายออกไป จึงมีรับสั่งให้ประหารชีวิตหมอยาทุกคนที่มาถวายการรักษาแล้วไม่สามารถรักษาได้สำเร็จ โดยสถานที่ประหารนั้น คือ ประตูโขลง หมายความว่า มีคนมาตายกันเป็นโขลง ๆ
วัดอโยธยา
วัดอโยธยา เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลหันตรา อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ปัจจุบันเจ้าอาวาส คือ พระครูสังฆรักษ์ปัญญาพล ปญฺญาพโล,ดร.
วัดอโยธยา หรือ วัดเดิม ตาม พงศาวดารเหนือ เชื่อกันว่าบริเวณวัดนี้เคยเป็นพระราชวังสมัยอโยธยามาก่อน ต่อมาเมื่อกษัตริย์ผู้ปกครองเมืองได้ถวายพื้นที่พระราชวังให้สร้างเป็นวัด ให้ชื่อว่า "วัดเดิม" เป็นศูนย์กลางของเมืองอโยธยา เป็นวัดประจำพระราชวัง "เมืองอโยธยาศรีรามเทพนคร" ริมแม่น้ำป่าสัก ก่อนที่สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 จะทรงสถาปนากรุงศรีอยุธยา ณ หนองโสน เดิมเป็นพระอารามหลวง โดยพระเจ้าหลวงยกวัดให้เป็นวังเช่นเดียวกับวัดพระศรีสรรเพชญ์ในสมัยกรุงศรีอยุธยา เป็นวัดในฝ่ายอรัญวาสี ยังปรากฏชื่อวัดนี้ในจารึกวัดศรีชุม คือ จารึกหลักที่ 2 ในประมวลจารึกไทย ที่สันนิษฐานว่าจารึกโดยพระมหาเถรศรีศรัทธา วัดนี้เป็นวัดที่มีพระมหากษัตริย์หลายพระองค์เสด็จประทับอยู่และเป็นวัดท
รศรีศรัทธา วัดนี้เป็นวัดที่มีพระมหากษัตริย์หลายพระองค์เสด็จประทับอยู่และเป็นวัดที่สำคัญเกี่ยวกับพิชัยสงคราม
เจดีย์มีลักษณะเป็นเจดีย์ทรงระฆังกลมหรือทรงลังกาแปดเหลี่ยมตั้งอยู่บนฐานสี่เหลี่ยม รูประฆังเรียวปากแคบไม่ผายกว้าง องค์ระฆังกลมทำเป็นรูปปูนปั้นกลีบดอกบัวลดหลั่นแปลกตากว่าเจดีย์องค์อื่น ๆ และมีบันไดขึ้นทางด้านหน้าและด้านหลัง เป็นเจดีย์อโยธยารุ่นแรก ซึ่งมีอายุกว่า 500 ปี พงศาวดารเหนือ เล่าว่า พระมหาเถรศรีศรัทธาได้บรรจุพระบรมสารีริกธาตุที่เจดีย์นี้ด้วย เมื่อครั้งอุทกภัยในประเทศไทย พ.ศ. 2554 เจดีย์วัดอโยธยาองค์นี้ก็ได้รับความเสียหายจากถูกน้ำขังเป็นเวลานานหลายเดือนตั้งแต่บริเวณรอบฐานรากจนถึงองค์เจดีย์ อุโบสถซึ่งได้รับการสร้างขึ้นใหม่ในสมัยรัตนโกสินทร์บนรากฐานอาคารเดิม ส่วนทางด้านทิศตะวันตกของวัดเป็นที่ตั้งของวิหารซึ่งถูกปกคลุมด้วยเนินดิน

อ้างอิง
ซันจูซังเก็ง-โด
วัดซันจูซังเก็ง ( ) เป็นพุทธศาสนสถานในนิกายเท็นได ตั้งอยู่ในย่านฮิกาชิยะมะในเมืองเกียวโต ประเทศญี่ปุ่น

วัดตั้งขึ้นในปี 1164 โดย ไทระ โนะ คิโยโมริ และมีชื่อทางการคือเร็งเกียว-อิน ( และเป็นส่วนหนึ่งของหมู่อาคารของวัดเมียวโฮ-อิน

วัดเป็นที่รู้จักจาก ฮงโด (โถงหลัก) ที่มีความยาวมาก สร้างขึ้นในปี 1266 (ยุคคามะคุระ) และได้รับสถานะสมบัติแห่งชาติของญี่ปุ่น ในฮงโดประดิษฐานเทวรูปพระโพธิสัตว์พันกรจำนวน 1001 องค์, รูปปั้นยืนประกอบ 28 องค์, รูปปั้นของฟูจิงองค์หนึ่ง และไรจิงองค์หนึ่ง และพระโพธิสัตว์กวนอิมพันกรองค์ประธานของวัด ทั้งหมดนี้เป็นสมบัติแห่งชาติของรัฐบาลญี่ปุ่น

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น
วัดพลับพลาไชย (จังหวัดพระนครศรีอยุธยา)
วัดพลับพลาไชย โบราณสถานประเภทวัดร้างที่ตั้งอยู่ที่ ตำบลท่าวาสุกรี อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา โดยตั้งอยู่ทางเหนือของ วัดราชบูรณะ

ประวัติ
วัดพลับพลาไชยไม่ปรากฏนามผู้สร้างแต่สันนิษฐานว่าน่าจะสร้างในสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนต้น ปรากฏชื่อใน พระราชพงศาวดาร ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) ว่า เป็นที่ตั้งทัพของ เจ้าอ้ายพระยา พระราชโอรสองค์ใหญ่ของสมเด็จพระอินทราชา ก่อนจะเคลื่อนทัพออกมาเจอกับ เจ้ายี่พระยา พระราชอนุชาของพระองค์ที่ตั้งทัพอยู่ที่ วัดชัยภูมิที่เชิงสะพานป่าถ่านและได้กระทำยุทธหัตถีกระทั่งสิ้นพระชนม์บนคอช้างพร้อมกันทำให้เจ้าสามพระยา พระอนุชาพระองค์เล็กได้ขึ้นสืบราชบัลลังก์เป็นสมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 2
จากนั้นวัดพลับพลาไชยได้ปรากฏชื่อใน พระราชพงศาวดาร ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) ในรัชสมัยของ สมเด็จพระศรีสุธรรมราชา ว่า ระหว่างที่เกิดสงครามกลางเมือง สมเด็จพระนารายณ์ ที่กรมพระราชวังบวรสถานมงคลได้ยกกองทัพออกจาก พระราชวังจันทรเกษม ซึ่งเป็นวังหน้าผ่านวัดพลับพลาชัยเพื่อไปตั้งกองบัญชาการที่ พระที่นั่งจักรวรรดิ์ไพชยนต์ กระทั่งได้รับชัยชนะและเสด็จขึ้นครองสิริราชสมบัติเป็น สมเด็จพระนารายณ์มหาราช
สิ่งก่อสร้างภายในวัด
เจดีย์ประธาน มีลักษณะเป็นเจดีย์ทรงระฆังกลม ฐานแปดเหลี่ยม ขนาดเส้นผ่าศูนย์ของเจดีย์ประมาณ 4 เมตร ภายในก่ออิฐสอดินซึ่งเป็นเทคนิคของงานช่างสมัยอู่ทองถึงอยุธยาตอนต้น เจดีย์รายย่อมุมไม้สิบสอง ทรงยอดปรางค์ ตั้งอยู่ทางทิศใต้ของเจดีย์ประธาน ศิลปะอยุธยาตอนปลาย จากรูปแบบทางสถาปัตยกรรมทำให้สันนิษฐานได้ว่าวัดนี้น่าจะสร้างขึ้นในราวสมัยอยุธยาตอนต้นและถูกใช้งานเรื่อยมาจนกระทั่งถึงในสมัยอยุธยาตอนปลาย และมีวิหารขนาดเล็ก ตั้งหันหน้าไปทางทิศตะวันออก เจาะช่องหน้าต่างขนาดเล็กไว้ด้านละ 1 บาน มีประตูทางเข้า 2 ช่อง ซึ่งเป็นลักษณะที่นิยมสร้างในสมัยอยุธยาตอนกลาง

อ้างอิง
วัดโคกพระยา (ตำบลภูเขาทอง)
วัดโคกพระยา โบราณสถานประเภทวัดร้างที่ตั้งอทางด้านทิศเหนือของเกาะเมือง ในตำบลภูเขาทอง อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา บริเวณโบราณสถานมีพื้นที่ทั้งหมดประมาณ 40 ไร่ 3 งาน 81 ตารางวา

วัดโคกพระยาเป็นวัดขนาดเล็กที่มีอายุการสร้างมาแต่สมัยอยุธยาตอนต้นและถูกใช้งานมาจนถึงสมัยอยุธยาตอนปลาย แต่เดิมสันนิษฐานกันว่าวัดนี้เคยใช้เป็นที่ฝังพระศพ และสำเร็จโทษพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์หลายพระองค์ แต่จากหลักฐานที่พบภายหลังการขุดแต่ง ซึ่งไม่ปรากฏพบร่องรอยว่าเคยใช้ประกอบพิธีดังกล่าว จึงสันนิษฐานว่าวัดที่ปรากฏชื่อในพระราชพงศาวดารนั้น อาจจะเป็นวัดโคกพระยาในตำบลลุมพลี
โบราณสถานวัดโคกพระยานี้มีการก่อสร้าง 3 สมัย สมัยแรกสันนิษฐานจากลักษณะของใบเสมาว่าตั้งอยู่ในสมัยอยุธยาตอนกลาง ได้แก่ เจดีย์ลักษณะเป็นเจดีย์ทรงกลม ส่วนยอดและองค์เจดีย์หักพังลงเหลือแต่ฐานและแกนด้านในองค์เจดีย์ซึ่งก่อเป็นแกนรูปกากบาท อุโบสถมีประตูทางเข้า 4 ประตู มีทางเดินโดยรอบอุโบสถฐานไพทีด้านหลังกว้าง 3 เมตร พื้นปูกระเบื้องดินเผา พบชิ้นส่วนพระพุทธรูปปูนปั้นขนาดใหญ่ 1 องค์และพบร่องรอยการพอกปูนทับฐานชุกชีของเดิม สมัยที่ 2 มีการบูรณะอุโบสถและกำแพงแก้ว ได้ก่อพอกกำแพงแก้วด้านตะวันออกและตะวันตกให้หนาขึ้นสร้างกำแพงด้านทิศใต้เพิ่มอีก 1 แนว โดยทำเป็นฐานบัวแล้วถมดินเพื่อปรับระดับพื้นส่วนที่ขยายออกมาจากแนวฐานเดิมมาจนชิดแนวกำแพงนี้ สมัยที่ 3 บูรณะอุโบสถโดย
ะดับพื้นส่วนที่ขยายออกมาจากแนวฐานเดิมมาจนชิดแนวกำแพงนี้ สมัยที่ 3 บูรณะอุโบสถโดยปรับปรุงพื้นปูกระเบื้อง มีการก่ออิฐบริเวณกำแพงแก้วด้านทิศตะวันออกและทิศใต้ให้หนาขึ้น มีการก่อสร้างแนวกำแพงวัดใหม่ด้านทิศตะวันออก พร้อมกลบทับแนวกำแพงแก้วเดิมจนถึงระดับมีการก่อพอกและใช้แนวเดิมตั้งแต่สมัยที่ 1 และฐานกำแพงแก้ว และมีอาคารต่าง ๆ อีก
วัดโคกพระยา
วัดโคกพระยา อาจหมายถึง
* วัดโคกพระยา ตำบลลุมพลี อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
* วัดโคกพระยา ตำบลภูเขาทอง อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
วัดชีเชียง
วัดชีเชียง โบราณสถานประเภทวัดร้างซึ่งตั้งอยู่ทางตะวันออกของ วิหารพระมงคลบพิตร ที่ ตำบลประตูชัย อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

ประวัติ
ใน พระราชพงศาวดารกรุงเก่า ฉบับหลวงประเสริฐอักษรนิติ์ ได้ระบุถึงการก่อสร้างวัดชีเชียงในรัชสมัยของ สมเด็จพระชัยราชาธิราช เมื่อปี พ.ศ. 2081 ไว้ว่า

จากนั้นในช่วงปี พ.ศ. 2181–2182 สมเด็จพระเจ้าปราสาททอง ได้โปรดเกล้าฯ ให้รื้อวัดชีเชียงตามที่ เยเรเมียส ฟาน ฟลีต หรือ วันวลิต ได้ระบุไว้ว่า

เป็นไปได้ว่ารูปหล่อทองแดงที่ ฟาน ฟลีต กล่าวถึงคือ พระมงคลบพิตร ซึ่งสมเด็จพระเจ้าปราสาททองได้ย้ายมาประดิษฐานในที่ปัจจุบัน

สิ่งก่อสร้างภายในวัด
* ซากวิหารแกลบ

อ้างอิง
วัดวรเชษฐาราม (แก้ความกำกวม)
วัดวรเชษฐาราม อาจหมายถึง

* วัดวรเชษฐาราม ตั้งอยู่ในเกาะเมืองอยุธยา ตำบลประตูชัย อำเภอพระนครศรีอยุธยา 
* วัดวรเชษฐ์ (วัดวรเชต) ตั้งอยู่นอกเกาะเมืองอยุธยา ตำบลบ้านป้อม อำเภอพระนครศรีอยุธยา
วัดดอนเสาเกียดมิลินทบุณยาราม
วัดดอนเสาเกียดมิลินทบุณยาราม เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลบางแขม อำเภอเมืองนครปฐม จังหวัดนครปฐม

วัดดอนเสาเกียดมิลินทบุณยารามตั้งวัดเมื่อ พ.ศ. 2502 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2509 จากคำบอกเล่าของชาวบ้าน อาชีพการทำนาเป็นอาชีพหลักของคนในพื้นที่นี้ ครั้งเมื่อถึงฤดูกาลเก็บเกี่ยว ชาวบ้านต้องนำข้าวขึ้นตากให้แห้งและมีการนวดข้าว เพื่อให้เม็ดข้าวเปลือกหลุดออกจากรวง และนำไปสีข้าวสารต่อไป พื้นที่ตั้งวัดนี้เป็นที่ดอนเหมาะสำหรับการนำข้าวมาย่ำนวดด้วยการใช้แรงงานวัวควาย โดยการย่ำข้าวชาวบ้านจะปักหลักเสาไว้กลางลาน เพื่อใช้ผูกเชือกกับวัวควายให้เดินย่ำนวดข้าววนไปรอบ ๆ เสานั้นเรียกว่า เสาเกียด
ต่อมาเจ้าของที่ดินได้บริจาคที่ดินเป็นธรณีสงฆ์ เพื่อสร้างเป็นวัดศูนย์กลางชุมชน และตั้งชื่อวัดว่า "วัดดอนเสาเกียดมิลินทบุณยาราม" ตามลักษณะภูมิประเทศที่เป็นที่ดิน และอัตลักษณ์ที่สำคัญ ที่เคยใช้เป็นลานนวดข้าว มีเสาเกียดเป็นศูนย์กลาง ผนวกกับชื่อวงศ์ตระกูลผู้บริจาคที่ดิน

นอกจากการเป็นสถานที่ประกอบศาสนกิจแล้ว วัดยังทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางกิจกรรมต่าง ๆ ของชุมชน เช่น การจัดงานบุญประเพณี การอบรมศีลธรรม และเป็นแหล่งเรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น โดยเฉพาะเรื่องราวเกี่ยวกับ “เสาเกียด” ซึ่งเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่สะท้อนถึงวิถีชีวิตและความสามัคคีของชาวนาในอดีตได้อย่างชัดเจน
วัดบ่อน้ำจืด
วัดบ่อน้ำจืด เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลดอนข่อย อำเภอกำแพงแสน จังหวัดนครปฐม มีพื้นที่ตั้งวัดราว 40 ไร่
วัดบ่อน้ำจืดเริ่มสร้างมาในราว พ.ศ. 2460 ประกาศตั้งวัดเมื่อ พ.ศ. 2485 จากคำบอกเล่าของผู้สูงอายุในหมู่บ้าน เดิมมีพระจำพรรษาอยู่เพียง 2–3 รูป เท่านั้น หนึ่งในนั้นคือ หลวงพ่อปลื้ม จนฺทราหู ท่านได้รับตำแหน่งเป็นเจ้าอาวาสวัดบ่อน้ำจืดรูปแรก และได้ทำการสร้างอุโบสถจนแล้วเสร็จเพื่อทำสังฆกรรม ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2489 ต่อมาหลวงพ่อปลื้มมรณภาพลง หลวงพ่อเง สุทินฺโน ซึ่งบวชอยู่กับหลวงพ่อปลื้ม จึงได้รับตำแหน่งเป็นเจ้าอาวาสในลำดับมา ท่านได้บูรณะอุโบสถที่ชำรุดแต่เนื่องจากอุโบสถมีความชำรุดมาก จึงได้สร้างอุโบสถหลังใหม่บนพื้นที่อุโบสถเดิม และได้ทำพิธีผูกพัทธสีมา เมื่อ พ.ศ. 2524 และทำพิธีตัดหวายลูกนิมิต เมื่อ พ.ศ. 2538 ต่อมาหลวง
ธีผูกพัทธสีมา เมื่อ พ.ศ. 2524 และทำพิธีตัดหวายลูกนิมิต เมื่อ พ.ศ. 2538 ต่อมาหลวงพ่อเงมรณภาพเมื่อ พ.ศ. 2539 ปัจจุบันมีพระครูอมรบุญญารักษ์ (บุญรอด) นาถกโร ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาส
วัดบ่อน้ำจืดมีพระพุทธรูปนามว่า หลวงพ่อพุทธนิมิตร เป็นพระพุทธรูปศิลปะทวารวดี อายุมากกว่า 700 ปี ในวิหารยังประดิษฐานหลวงพ่อเชียงแสน หลวงพ่อสุโขทัย หลวงพ่อพุทธโสธร สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) และรูปเคารพอดีตเจ้าอาวาส หลวงพ่อปลื้มและหลวงพ่อเง อุโบสถมีภาพจิตรกรรมฝาผนัง

รายนามเจ้าอาวาส
* หลวงพ่อปลื้ม จนฺทราหู
* หลวงพ่อเง สุทินฺโน
* พระครูอมรบุญญารักษ์ (บุญรอด) นาถกโร

อ้างอิง
วัดสระสี่มุม
วัดสระสี่มุม อาจหมายถึง
* วัดสระสี่มุม จังหวัดราชบุรี
* วัดสระสี่มุม จังหวัดนครปฐม
* วัดสระสี่มุม จังหวัดนครศรีธรรมราช
วัดสระสี่มุม (จังหวัดนครปฐม)
วัดสระสี่มุม เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลสระพัฒนา อำเภอกำแพงแสน จังหวัดนครปฐม
หลวงพ่ออินทร์ อินฺทปญฺโญ ได้เดินออกธุดงค์จากวัดสว่างอารมณ์ จังหวัดสุรินทร์ ซึ่งเป็นวัดต้นสังกัด ดำเนินธรรมยาตรามาเป็นลำดับ จนถึงพื้นที่หมู่บ้านสระ จังหวัดนครปฐม ประชาชนในละแวกนั้นได้นิมนต์ให้ท่านอยู่จำพรรษาที่บ้านสระ ซึ่งบริเวณนั้นมีสระน้ำอยู่ จากนั้นได้ขออนุญาตตั้งวัดชื่อ "วัดสระสี่มุม" เมื่อ พ.ศ. 2492 หลวงพ่ออินทร์ได้สร้างอุโบสถขึ้น 1 หลัง แล้วเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2498 สร้างกุฏิ 3 หลัง ศาลาการเปรียญ 1 หลัง โรงเรียนประชาบาลชื่อว่า โรงเรียนวัดสระสี่มุม ในสมัยพระอาจารย์ลอยเป็นเจ้าอาวาส ได้จัดสร้างกุฏิ 8 หลัง เป็นครึ่งตึกครึ่งไม้ เมื่อ พ.ศ. 2511 ได้สร้างสถานีอนามัยขึ้น 1 หลัง
อาคารเสนาสนะ ได้แก่ อุโบสถกว้าง 10 เมตร ยาว 40 เมตร มีเสาหาญล้อมรอบ ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 10 เมษายน พ.ศ. 2490 ศาลาการเปรียญลักษณะทรงไทย ครึ่งตึกครึ่งไม้ ก่อสร้างแล้วเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2539 มีขนาดกว้าง 18 เมตร ยาว 44 เมตร วัดมีปูชนียวัตถุ ได้แก่ พระประธานประจำอุโบสถ เป็นพระพุทธรูปปางสมาธิ สร้างด้วยโลหะ สูง 1 เมตร หน้าตักกว้าง 70 เซนติเมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2499

รายนามเจ้าอาวาส
* หลวงพ่ออินทร์ อินฺทปญฺโญ
* พระครูวิบูลคุณวัฒน์ ถามพโล
* พระอธิการประจวบ จารุธมฺโม
* พระมหาบุญเผื่อน สุจิตฺโต

อ้างอิง
พระตำหนักสระแก้ว
พระตำหนักสระแก้ว โบราณสถานประเภทพระตำหนักร้างซึ่งตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของสระแก้วภายในพระราชวังโบราณ

พระตำหนักหลังนี้สร้างเมื่อใดไม่ปรากฏหลักฐานแต่ถูกใช้เป็นที่ประทับของ กรมหมื่นสุนทรเทพ และ กรมหมื่นเสพภักดี พระราชโอรสของ สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ซึ่งเป็น 2 ใน เจ้าสามกรม ร่วมกับ กรมหมื่นจิตรสุนทร โดยใน พระราชพงศาวดาร ฉบับพระราชหัตถเลขา ได้มีการกล่าวถึงพระตำหนักสระแก้วไว้ว่า เมื่อครั้งที่เจ้าสามกรมมีเรื่องกับ เจ้าฟ้ากุ้ง ทางด้านเจ้าฟ้ากุ้งได้ให้ขุนนางของพระองค์ผู้หนึ่งชื่อ ขุนอนุรักษ์ภูธร ปีนกำแพงพระตำหนักสระแก้วพากำลังพลไปสมทบกันที่ พระตำหนักศาลาลวด
ปัจจุบันพระตำหนักสระแก้วเหลือเพียงแค่ซากฐานกำแพงแก้วบางส่วน ส่วนพระตำหนักอาจจะสร้างด้วยไม้จึงไม่เหลือให้เห็นตัวและบริเวณพระตำหนักสระแก้วได้ถูกใช้เป็นสถานที่ถ่ายทำภาพยนตร์เรื่อง สุริโยไท ฉากที่ นางพระยาแม่อยู่หัวศรีสุดาจันทร์ ได้ให้คนมาลวง ขุนชินราช (คนเก่าที่ไม่ใช่ขุนวรวงศาธิราช) ไปฆ่า

อ้างอิง
วัดบางกล้วย (จังหวัดสมุทรสงคราม)
วัดบางกล้วย เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำแม่กลองในตำบลโรงหีบ อำเภอบางคนที จังหวัดสมุทรสงคราม
วัดบางกล้วยตั้งเป็นวัดเมื่อ พ.ศ. 2350 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา พ.ศ. 2412 ไม่ทราบว่าใครเป็นผู้สร้าง สันนิษฐานว่า โบราณมีเนื้อที่แผ่นเดียวกับคลองบางกล้วย แต่ถูกน้ำเซาะพังทะลายไป วัดมีความเจริญติดต่อกันมาช้านาน มีช่วงหนึ่งทางวัดได้อาราธนาพระอาจารย์พับ จากวัดตรีจินดาวัฒนารามมาเป็นเจ้าอาวาส ท่านได้ปฏิสังขรณ์วัด นับตั้งแต่อุโบสถ กุฏิสงฆ์ หอฉัน หอกลอง ศาลาท่าน้ำ ตลอดจนโรงครัว และโรงเรียนปริยัติธรรม หลังจากอาจารย์พับมรณภาพแล้ว เจ้าอาวาสรูปต่อมาได้ดำเนินรอยตามในด้านการบูรณปฏิสังขรณ์ และก่อสร้างปูชนียวัตถุ และถาวรวัตถุต่าง ๆ ตลอดจนโรงเรียนประชาบาล
พระประธานในอุโบสถเป็นพระพุทธรูปปูนปั้นปางมารวิชัยของเก่าคู่มากับวัด นามว่า หลวงพ่อศรีกัทลยาโคดม หรือ หลวงพ่อใหญ่ ขนาดหน้าตักกว้าง 3 ศอก 1 คืบ 5 นิ้ว สูง 5 ศอก 2 นิ้ว และกฏิสงฆ์ หอฉัน หอสวดมนต์ ทำจากไม้สักของเก่า

อ้างอิง
วัดโพงพาง
วัดโพงพาง เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งในตำบลบางขันแตก อำเภอเมืองสมุทรสงคราม จังหวัดสมุทรสงคราม มีเจ้าอาวาส คือ พระอธิการสมาน จนฺทวโส

วัดโพงพาง แต่เดิมตั้งอยู่ฝั่งแม่น้ำแม่กลอง แต่ถูกน้ำเซาะตลิ่งพังลงน้ำไป จึงได้อพยพรื้อถอนมารวมกับวัดที่อยู่ใกล้เคียง ชื่อว่า "วัดขี้เหล็กบันไดทอง" หรือ "วัดใน" ส่วนวัดโพงพางเดิมชาวบ้านเรียกว่า วัดนอก แต่เมื่อรวมเป็นวัดเดียวกันชาวบ้านยังนิยมเรียกชื่อเดิม "วัดโพงพาง" ทำให้ชื่อวัดขี้เหล็กบันไดทองนั้นหายไป สันนิษฐานว่าได้สร้างวัดโพงพางในสมัยปลายกรุงศรีอยุธยา ครั้นมีภัยจากศึกสงครามก็รกร้างร่วงโรยไป โดยเป็นวัดขึ้นใหม่เมื่อ พ.ศ. 2358 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา เมื่อ พ.ศ. 2360
อาคารเสนาสนะและปูชนียวัตถุที่สำคัญ ได้แก่ อุโบสถโบราณ รวมทั้งวิหาร กุฎิ ศาลาการเปรียญ พระพุทธรูปแกะสลักด้วยศิลาแดง พระประธานในอุโบสถ ขนาดหน้าตักกว้าง 38 นิ้ว สูง 54 นิ้ว เป็นของเก่าโบราณ และพระพุทธรูปแก้วมรกต หน้าตักกว้าง 5 นิ้ว สูง 6 นิ้วเศษ

อ้างอิง
วัดคลองเก้า
วัดคลองเก้า เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลบึงบอน อำเภอหนองเสือ จังหวัดปทุมธานี มีที่ดินตั้งวัด 12 ไร่ 1 ตารางวา โฉนดเลขที่ 5215 ที่ธรณีสงฆ์จำนวน 1 แปลง เนื้อที่ 2 ไร่ 1 งาน 73 ตารางวา

วัดคลองเก้าได้รับอนุญาตให้สร้างขึ้นเป็นวัดเมื่อวันที่ 25 กรกฎาคม พ.ศ. 2520 โดยมี นายไว โคระทัต ดำเนินการสร้างวัดขึ้นในที่ดินของ นาวาเอกศิริชัย รอดบุญพา ที่ยกให้สร้างวัด กระทรวงศึกษาธิการได้ประกาศตั้งเป็นวัดเมื่อวันที่ 30 มิถุนายน พ.ศ. 2523 ตั้งชื่อวัดตามสถานที่ตั้งวัดที่ติดกับคลองเก้า ด้านการศึกษา ทางวัดได้เปิดการเรียนการสอนพระปริยัติธรรมเริ่มมาตั้งแต่ พ.ศ. 2523
อาคารเสนาสนะ ได้แก่ อุโบสถ กว้าง 7 เมตร ยาว 23 เมตร กุฏิสงฆ์ 3 แถว ศาลาการเปรียญสร้าง พ.ศ. 2515 เป็นอาคารไม้ และหอสวดมนต์ กว้าง 10 เมตร ยาว 16 เมตร ปูชนียวัตถุได้แก่ พระพุทธรูป 8 องค์ หน้าตักกว้าง 30.25 และ 20 นิ้ว และพระศรีสุริยะเมตไตรย์ หน้าตักกว้าง 25 นิ้ว พระพุทธโสธร หน้าตักกว้าง 59 นิ้ว

รายนามเจ้าอาวาส
* พระครูวิจิตรธรรมวิมล (เยี่ยม) พ.ศ. 2523–2541
* พระครูวิจิตรพัฒนาการ (สุชิน ปภส.สโร) พ.ศ. 2541–

อ้างอิง
วัดลายสอ
วัดลายสอ โบราณสถานประเภทวัดร้างที่ตั้งอยู่ที่ ตำบลคลองสระบัว อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา โดยตั้งอยู่ทางใต้ของ วัดแร้ง

วัดนี้ไม่ปรากฏหลักฐานการสร้าง ปัจจุบันเหลือเพียงซากฐานและผนังด้านหลังของพระอุโบสถ และพระเจดีย์ประธานทรงกลมขนาดใหญ่ที่ตั้งอยู่หลังพระอุโบสถ และเศษซากพระพุทธรูปที่เหลือแต่หน้าตัก ไม่พบเศียรพระพุทธรูป นอกจากนี้วัดลายสอยังถูกใช้เป็นสถานที่ถ่ายทำภาพยนตร์อิงประวัติศาสตร์ฟอร์มยักษ์เรื่อง สุริโยไท ฉากที่ ขุนอินทรเทพ ซึ่งรับบทโดย หนุ่ย อำพล ลำพูน ยิงปืนปลิดชีพ นางพระยาแม่อยู่หัวศรีสุดาจันทร์ ซึ่งรับบทโดย ใหม่ เจริญปุระ
สิ่งก่อสร้างภายในวัด
* ฐานและผนังพระอุโบสถ
* พระเจดีย์ทรงกลมขนาดใหญ่ ที่ถูกขุดเจาะเป็นโพรง
* เศษพระพุทธรูปที่เหลือเพียงหน้าตักไม่พบเศียรพระพุทธรูป

อ้างอิง
วัดเจริญราษฎร์บำรุง (จังหวัดนครปฐม)
วัดเจริญราษฎร์บำรุง เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลสระพัฒนา อำเภอกำแพงแสน จังหวัดนครปฐม
วัดเจริญราษฎร์บำรุง หรือ วัดหนองพงนก ได้ประกาศตั้งวัดเมื่อวันที่ 12 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2519 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา เมื่อวันที่ 24 ธันวาคม พ.ศ. 2555 ได้รับบริจาคที่ดินจากนายเจริญ เล้าอรุณ และที่สาธารณประโยชน์ ประมาณ 40 ไร่ 3 งาน 28 ตารางวา ใช้ชื่อว่า "วัดเจริญราษฎร์บำรุง" เพื่อเกียรติประวัติแด่นายเจริญ เล้าอรุณ ผู้บริจาคที่ดิน โดยผู้ใหญ่เจริญ เล้าอรุณได้ยกที่ดินก่อนสร้างวัดเมื่อ พ.ศ. 2500 จากนั้นได้ดำเนินการก่อตั้งวัด ได้รับการสนับสนุนจากผู้มีจิตศรัทธาเพื่อสร้างกุฏิ ศาลาการเปรียญ อาคารอเนกประสงค์ เมรุ วิหารและอุโบสถ เริ่มก่อสร้างถาวรวัตถุต่าง ๆ เมื่อ พ.ศ. 2543
จุดเด่นของวัด คือ พระพุทธรูปองค์ใหญ่หน้าอุโบสถ คือ พระสมเด็จองค์ปฐมปางมหาจักรพรรดิ ปูชนียวัตถุที่สำคัญ คือ หลวงพ่อมงคลนิมิต เป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัยศิลาแกะสลักทั้งองค์ สันนิษฐานว่าน่าจะสร้างสมัยอยุธยาตอนปลาย พบที่วัดร้างแห่งหนึ่งในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา และอัญเชิญมาประดิษฐานยังวัดเจริญราษฎร์บำรุง เมื่อ พ.ศ. 2518

อ้างอิง
วัดมณฑป (จังหวัดพระนครศรีอยุธยา)
วัดมณฑป เป็นวัดราษฎร์ในสังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ตั้งอยู่ที่ตำบลหัวรอ อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา โดยตั้งอยู่ตรงข้ามพระราชวังจันทรเกษม

วัดมณฑปมีชื่ออยู่ในทำเนียบวัดหลวงของกรุงศรีอยุธยา สร้างเมื่อใดไม่ปรากฏหลักฐาน โดยวัดมณฑปเริ่มปรากฏชื่อครั้งแรกใน พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพระจักรพรรดิพงศ์ (จาด) ฉบับที่ชำระใหม่ในช่วงกรุงรัตนโกสินทร์เมื่อคราว กบฏธรรมเถียร ในช่วงรัชสมัยของ สมเด็จพระเพทราชา ว่า ธรรมเถียร ผู้นำกบฏยืนช้างอยู่ที่วัดมณฑป ขุนหลวงสรศักดิ์ ที่กรมพระราชวังบวรสถานมงคลได้สั่งให้ยิงปืนใหญ่ใส่ช้างที่ธรรมเถียรขี่อยู่จนธรรมเถียรตกจากหลังช้างได้รับบาดเจ็บสาหัส
ในคราวเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 เมื่อปี พ.ศ. 2310 กองทัพพม่าได้ใช้วัดมณฑปแห่งนี้เป็นที่ตั้งทัพ หลังจากถูกทิ้งร้างวัดมณฑปก็ได้รับการฟื้นฟูและพัฒนามาจนถึงปัจจุบัน

โบราณวัตถุและเสนาสนะ
โบราณวัตถุที่พบมีเศียรพระพุทธหินทรายและดินเผาและสำริด กระเบื้องมุงหลังคาชนิดกาบกล้วย กระเบื้องเชิงชาย พระพุทธรูปยืนทำด้วยไม้ขนาดใหญ่แต่ชำรุดมาก ฐานพระพุทธรูปดินเผา หัวตุ๊กตาดินเผา พระชัยสำริด โกศทองเหลือง

เสนาสนะ ได้แก่ อุโบสถทรงไทย อาคารเรียนพระปริยัติธรรมทรงปั้นหยามุขหน้ามีสานปูนปั้นแบบยุโรป เจดีย์ราย 4 องค์ ข้างวิหารหลวงพ่อยิ้ม ศาลาท่าน้ำทรงปั้นหยาริมน้ำหน้าวัด

อ้างอิง
วัดมณฑป
วัดมณฑป อาจหมายถึง
* วัดมณฑป กรุงเทพมหานคร
* วัดมณฑป จังหวัดกำแพงเพชร
* วัดมณฑป จังหวัดขอนแก่น
* วัดมณฑป จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
วัดมหาทลาย
วัดมหาทลาย โบราณสถานประเภทวัดร้างตั้งอยู่นอกเกาะเมืองอยุธยาทางด้านทิศตะวันออกบริเวณ สนามกีฬากลางจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ในปัจจุบันที่ ตำบลไผ่ลิง อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

วัดนี้ไม่ปรากฏหลักฐานว่าสร้างสมัยไหนและใครเป็นผู้สร้างแต่จากการเข้ามาสำรวจของอาจารย์ น. ณ ปากน้ำ หรือ อาจารย์ประยูร อุลุชาฎะ ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) ประจำปี พุทธศักราช 2535 เมื่อวันที่ 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2510 ท่านได้ค้นพบใบเสมาหินทรายแดง และอิฐก้อนโต ๆ ท่านจึงสันนิษฐานว่าน่าจะเป็นวัดที่สร้างสมัยอยุธยาตอนกลาง นอกจากนี้ชาวบ้านยังได้บอกท่านว่า พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เคยเสด็จมาที่วัดแห่งนี้
โดยวัดมหาทลายแห่งนี้ยังเคยเป็นที่ประทับของ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ขณะออกผนวชและจำพรรษาที่วัดนี้เป็นเวลา 1 พรรษา ปัจจุบันวัดมหาทลายเหลือเพียง ซากฐานและกำแพงพระวิหาร กรมศิลปากรได้ขึ้นทะเบียนวัดมหาทลายเป็นโบราณสถาน เมื่อ พ.ศ. 2546

โบราณสถาน
วิหารก่อด้วยอิฐถือปูนมีแผนผังเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า ขนาด 7.60 X 10 เมตร สร้างขึ้นในสมัยอยุธยาตอนปลาย ราวพุทธศตวรรษที่ 22-23 องค์การบริหารส่วนจังหวัดพระนครศรีอยุธยาและสำนักศิลปากรที่ 3 พระนครศรีอยุธยา ได้ทำการปรับภูมิทัศน์รอบพื้นที่โบราณสถานและบูรณปฏิสังขรณ์วิหารเพื่อเป็นสถานที่ท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์

อ้างอิง
วัดพวงแก้ว
วัดพวงแก้ว เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลบึงบอน อำเภอหนองเสือ จังหวัดปทุมธานี มีที่ดิน 2 แปลงติดกันรวมเนื้อที่ 31 ไร่ 2 งาน

วัดพวงแก้วสร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2445 โดยมี คุณหญิงนุ่ม พลางกูร ถวายที่ดินแด่พระครู สังฆกิจ (หลวงพ่อบัว) เพื่อดำเนินการสร้างวัด และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา (อุโบสถหลังเก่า) เมื่อ พ.ศ. 2450 และผูกพัทธสีมาในปี พ.ศ. 2451 ต่อมาคุณพ่อสมร พ่อของคุณหมอเผดียง พลางกูร ได้ถวายที่ดินเพิ่ม จนในสมัยพระครูปทุมภัทรคุณ ภทฺทธมฺโม (เผือด ปล้องสอง) ได้ก่อสร้างอุโบสถหลังใหม่ขึ้นในปี พ.ศ. 2535 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา เมื่อวันที่ 12 มิถุนายน พ.ศ. 2540 ผูกพัทธสีมาเมื่อปี พ.ศ. 2554 ใช้ทำสังฆกรรมจนถึงปัจจุบัน
อาคารเสนาสนะที่สำคัญ ได้แก่ อุโบสถ (หลังเก่า) กว้าง 6 เมตร ยาว 12 เมตร สร้างเมื่อปี พ.ศ. 2425 กุฎิสงฆ์ จำนวน 7 หลัง คอนกรีตเสริมเหล็ก ชั้นบนเป็นไม้ หอสวดมนต์คอนกรีตเสริมเหล็ก ชั้นบนเป็นไม้แดง สร้างเมื่อปี พ.ศ. 2406 ศาลาการเปรียญ กว้าง 20 เมตร ยาว 60 เมตร คอนกรีตเสริมเหล็ก ชั้นบนเป็นไม้ ปูชนียวัตถุ ได้แก่ พระพุทธรูปหล่อทองสัมฤทธิ์ หลวงปู่บัว หน้าตักกว้าง 28 นิ้ว ปางมารวิชัย สร้างเมื่อ พ.ศ. 2463 และพระสมัยโบลาน (จีวรลายดอกพิกุล) ปางนั่งสมาธิ และปางนั่งถือตาลปัตร 2 องค์
รายนามเจ้าอาวาส
* พระครูสังฆกิจ เจ้าคณะแขวง จังหวัดธัญบุรี (หลวงปู่บัว) พ.ศ. 2425–2467
* พระอาจารย์รอด พ.ศ. 2468–2474
* พลวงพ่อเขียว พ.ศ. 2475–2476
* พระอธิการซึ้ง พ.ศ. 2477–2479
* พระอาจารย์อินทร์ พ.ศ. 2478–2481
* พระอธิการนวม พ.ศ. 2482–2484
* พระครูวิจิตรธัญญคุณ เจ้าคณะตำบลบึงบอน (หลวงพ่อช่วง) พ.ศ. 2490–2530
* พระครูปทุมภัทรคุณ พ.ศ. 2531–2554
* พระครูวิจิตรรัตนาธาร (อำนาจ ชุติมนฺโต) พ.ศ. 2555–ปัจจุบัน

อ้างอิง
วัดสาธุชนาราม
วัดสาธุชนาราม เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลบางแค อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม

วัดสาธุชนารามสร้างเมื่อ พ.ศ. 2471 แต่เนื่องด้วยที่ตั้งของวัดเป็นธรณีสงฆ์ของวัดเสด็จ ในปี พ.ศ. 2479 จึงได้ย้ายมาตั้งในสถานที่แห่งใหม่ ซึ่งเดิมเป็นที่ตั้งของวัดโบราณชื่อว่า "วัดศาลาพวงมาลัย" อยู่ชายน้ำ ต่อมาจึงได้ย้ายจากสถานที่แห่งที่ 2 ลึกเข้าไปอีก คือ ที่ตั้งของวัดปัจจุบัน วัดนี้ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา เมื่อ พ.ศ. 2485
อาคารเสนาสนะและสิ่งก่อสร้าง ได้แก่ อุโบสถประดิษฐานพระประธานในอุโบสถ ชื่อ หลวงพ่อโต สร้างเสร็จ เมื่อปี พ.ศ. 2546 ส่วนพระโบราณเก่าแก่องค์เล็ก แกะสลักจากศิลาแดง ปางมารวิชัย หน้าตักกว้าง 45 นิ้ว สูง 61 นิ้ว ชื่อหลวงพ่อแดง ได้นำมาจากวัดหลวงญวนซึ่งร้างไปแล้ว (ปัจจุบันคือสถานที่ตั้งโรงเรียนท้ายหาด) หลวงพ่อแดงประดิษฐานอยู่ในอุโบสถเช่นเดียวกัน วิหารหลวงพ่อแดงผู้สร้างวัด มีกะโหลกหลวงพ่อสิน ซึ่งเผาไฟแล้วไม่ไหม้อยู่ในวิหารนี้ด้วย ศาลาการเปรียญ กุฏิสงฆ์ โรงเรียนปริยัติธรรม และโรงเรียนประถมศึกษา

อ้างอิง
วัดพิรุณศาสตร์
วัดพิรุณศาสตร์ เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลบึงทองหลาง อำเภอลำลูกกา จังหวัดปทุมธานี มีที่ดินตั้งวัดเนื้อที่ 9 ไร่ 2 งาน 99 ตารางวา

วัดพิรุณศาสตร์สร้างเมื่อ พ.ศ. 2443 ได้รับบริจาคที่ดินจากตาหรุ่น และนางสาด ไม่ทราบนามสกุล อุทิศที่ดิน จำนวน 58 ไร่ 70 ตารางวา และดำเนินการสร้างวัดนี้ขึ้น ขนานนามว่า วัดอรุณศาสตร์ เพื่อให้สอดคล้องกับนามผู้สร้างวัด ต่อมาชาวบ้านได้เรียกเพี้ยนไปเป็น "วัดพิรุณศาสตร์" และได้กลายเป็นนามวัดในปัจจุบัน ด้านการศึกษา ทางวัดได้เปิดสอนพระปริยัติธรรมตั้งแต่ พ.ศ. 2507 นอกจากนี้ยังให้ทางราชการสร้างโรงเรียนประชาบาลในเนื้อที่ของ วัดรับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2533
อาคารเสนาสนะ ได้แก่ อุโบสถกว้าง 7 เมตร ยาว 23 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2525 กุฏิสงฆ์ 7 หลัง หอสวดมนต์ และศาลาการเปรียญ ปูชนียวัตถุที่สำคัญ คือ พระประธานในพระอุโบสถ นามว่า หลวงพอเพชร ปางมารวิชัย ประดิษฐานในวิหาร สร้างในสมัยพระครูธัญวุฒาจารย์ (หลวงปู่ธูปธมฺมปาโล) เป็นเจ้าอาวาส

รายนามเจ้าอาวาส
* พระอาจารย์คอน ติสฺสวํโส 
* พระครูธัญญวุฒาจารย์ (ธูป ธมฺมปาโล) 
* พระอธิการพยนต์ ภทฺทโก 
* พระครูวิรุฬห์สุตคุณ (อุดมศักดิ์ อุตฺตมสกฺโก ป.ธ.4)

อ้างอิง