ทากิฟูงุ
ทากิฟูงุ ( ; ) เป็นชื่อวิทยาศาสตร์เรียกสกุลหนึ่งของปลาปักเป้าในวงศ์ปลาปักเป้าฟันสี่ซี่ (Tetraodontidae) หรือที่รู้จักกันดีในชื่อสามัญภาษาญี่ปุ่นว่า "ฟูงุ" (河豚-แปลว่า หมูแม่น้ำ) เนื่องจากเป็นปลาปักเป้าสกุลที่นิยมนำมาทำซาชิมิหรือปลาดิบ อาหารญี่ปุ่นที่มีชื่อไปทั่วโลก โดยใช้ชื่อสกุลว่า Takifugu
ลักษณะ
ปลาปักเป้าในสกุลทากิฟูงุนี้ มีทั้งหมด 25 ชนิด พบอาศัยทั้งในทะเล, น้ำกร่อย และน้ำจืด มีรูปร่างโดยรวมคือ คล้ายลูกแพร์ กล่าวคือ มีลำตัวช่วงบนที่เล็ก แต่ช่วงล่างที่ใหญ่ จมูกเป็นท่อยื่นมีช่องเปิด 2 ช่อง ครีบหางตัดตรง เส้นข้างลำตัวมี 2 เส้นโดยส่วนล่างของคอดหางมีสันเนื้อคู่ไปกับเส้นข้างลำตัว มีหนามบริเวณหลัง ข้างลำตัว และท้อง จัดเป็นปลาปักเป้าที่ว่ายน้ำได้เร็วกว่าสกุล Tetraodon โดยมากพบกระจายพันธุ์อยู่ตามชายฝั่งทะเลของภูมิภาคเอเชียตะวันออก เช่น ญี่ปุ่น, จีน, เวียดนามตอนเหนือ และพบได้ในมหาสมุทรแปซิฟิกตะวันออก แถบประเทศอินเดีย เป็นต้น
มีสีลำตัวเป็นสีเขียวสดใส หรือสีเขียวเข้ม ช่วงท้องสีขาว และมีจุดเด่นคือ มีจุดกลมสีดำบริเวณครีบอกทั้ง 2 ข้าง ขนาดก็แตกต่างกันออกไปตามแต่ละชนิด โดยชนิดที่เล็กที่สุด คือ Takifugu ocellatus ที่มีขนาดโตเต็มที่ประมาณ 15 เซนติเมตร ซึ่งในประเทศไทยมีการเลี้ยงเป็นปลาสวยงามด้วย และชนิดที่ใหญ่ที่สุดคือ T. rubripes ที่โตเต็มที่ได้ถึง 70 เซนติเมตร ซึ่งในตำราการแพทย์จีนในการนำไปทำเป็นยาด้วย
พฤติกรรมและความสำคัญ
ในชนิดที่เป็นปลาสองน้ำ จะเป็นปลาที่วางไข่ในน้ำจืด จากนั้นเมื่อโตขึ้นจะค่อย ๆ อพยพย้ายไปอยู่ในแหล่งน้ำกร่อยหรือตามแถบปากแม่น้ำหรือชายฝั่ง ในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ ซึ่งเป็นช่วงฤดูหนาวของภูมิภาคแถบนี้ ปลาที่อยู่ในรุ่นพร้อมจะผสมพันธุ์จะอพยพเข้ามาในแม่น้ำใหญ่ เช่น แม่น้ำแยงซี เพื่อที่จะผสมพันธุ์และวางไข่ เป็นวงจรเช่นนี้ทุกปี
ปลาปักเป้าสกุลทากิฟูงุ หรือ ฟูงุนี้เป็นส่วนสำคัญในวัฒนธรรมญี่ปุ่น จนปรากฏเป็นภาพพิมพ์แกะไม้ในยุคเอโดะ ซึ่งปลาในสกุลนี้ทุกชนิดล้วนแต่มีสารพิษในตัวที่เรียกว่า "เตโตรโดท็อกซิน" (Tetrodotoxin) มากน้อยแล้วแต่ชนิด แต่ชนิดที่มีสารพิษชนิดนี้น้อยที่สุด คือ Takifugu oblongus แต่กระนั้นก็สามารถทำให้ถึงแก่ชีวิตได้สำหรับผู้ที่รับประทานเข้าไป ซึ่งสารพิษชนิดนี้มีความรุนแรงกว่าไซยาไนด์ถึง 1,200 เท่า และทนความร้อนได้สูงถึง 200 เซลเซียส ดังนั้นการใช้ความร้อนธรรมดาในการปรุงอาหารจึงไม่สามารถทำลายพิษได้ ต้องใช้พ่อครัวที่มีความชำนาญในการชำแหละและปรุง ซึ่งต้องได้รับการลงทะเบียนและได้รับใบอนุญาตจากทางการเสียก่อน จึงจะได้รับอนุญาตให้ดำเนินกิจการได้
 ในยุคเอโดะของฮิโร
ใบอนุญาตจากทางการเสียก่อน จึงจะได้รับอนุญาตให้ดำเนินกิจการได้
 ในยุคเอโดะของฮิโระชิเงะ แสดงภาพปลาปักเป้าเคียงข้างกับปลาฮะมะจิ]]
รายชื่อชนิดของปลาปักเป้าในสกุลทากิฟูงุ
{| class="wikitable"
|+ รายชื่อชนิดของปลาปักเป้าในสกุลทากิฟูงุ
|-----
! ชนิด
! ผู้อนุกรมวิธาน
! ชื่อสามัญ (เรียกทับศัพท์) 
! แหล่งกระจายพันธุ์
! ขนาดเมื่อโตเต็มที่
! รายละเอียด
|-----
| Takifugu alboplumbeus || Richardson, 1845
| Komon-damashi (ญี่ปุ่น) || มหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตก || 23 เซนติเมตร
| มีพิษ, อาศัยอยู่เฉพาะทะเล
|-----
| Takifugu basilevskianus? || Basilewsky
| Sansaifugu (ญี่ปุ่น)
| ? || ? || มีพิษ
|-----
| Takifugu bimaculatus || Richardson, 1845
| Futatsuboshi-fugu
|| มีพิษ
|-----
| Takifugu bimaculatus || Richardson, 1845
| Futatsuboshi-fugu (ญี่ปุ่น) || มหาสมุทรแปซิฟิกเหนือ || 30 เซนติเมตร
| มีพิษ
|-----
| Takifugu chinensis * || Abe, 1949
| Karasu (ญี่ปุ่น) || มหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตกเฉียงเหนือ || 55 เซนติเมตร
| มีพิษ
|-----
| Takifugu coronoidus
| Ni & Li, 1992 || 暈環多紀魨 (จีน)
| มหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตกเฉียงเหนือ|| ? || มีพิษน้อย
|-----
| Takifugu chrysops * || Hilgendorf, 1879
| Akamefugu (ญี่ปุ่น)
| มหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตกเฉียงเหนือ|| 20 เซนติเมตร || มีพิษ
|-----
| Takifugu exascurus || Jordan & Snyder, 1901
| Mushifugu (ญี่ปุ่น) || มหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตกเฉียงเหนือ || 15 เซนติเมตร
| มีพิษ
|-----
| Taki
่ปุ่น) || มหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตกเฉียงเหนือ || 15 เซนติเมตร
| มีพิษ
|-----
| Takifugu flavidus || Li, Wang & Wang, 1975
| Sansaifugu (ญี่ปุ่น), Hwang-jom-pok (เกาหลี), Jú húng dong fang tún (จีน)
| มหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตกเฉียงเหนือ || 35 เซนติเมตร || มีพิษ
|-----
| Takifugu niphobles * || Jordan & Snyder, 1901
| Kusafugu (ญี่ปุ่น), Cá Nóc sao (เวียดนาม)
| มหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตกเฉียงเหนือ || 15 เซนติเมตร || มีพิษ
|-----
| Takifugu oblongus || Bloch, 1786)
| Lattice blaasop, Bebo (อินเดีย), Buntal (มาเลเซีย), Pita-pita (อินโดนีเซีย), Ruitjies-blaasop (แอฟริกาใต้)
| มหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตก || 40 เซนติเมตร || มีพิษ
|-----
| Takifugu obscurus * || Ab
าสมุทรแปซิฟิกตะวันตก || 40 เซนติเมตร || มีพิษ
|-----
| Takifugu obscurus * || Abe, 1949
| Mefugu (ญี่ปุ่น) || มหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตก|| 40 เซนติเมตร
| มีพิษ
|-----
| Takifugu ocellatus
| Linnaeus, 1758
| 弓斑多紀魨 (จีน) || ทวีปเอเชีย || 15 เซนติเมตร || มีพิษ
|-----
| Takifugu orbimaculatus || Kuang, Li & Liang, 1984
| 圓斑多紀魨 (จีน) || ทวีปเอเชีย || ? || มีพิษน้อย
|-----
| Takifugu pardalis * 
| Temminck＆Schlegel, 1850
| Higanfugu (ญี่ปุ่น), Chol-pok (เกาหลี), Bào wén dong fang tún (จีน)
| มหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตกเฉียงเหนือ|| 30 เซนติเมตร || มีพิษ
|-----
| Takifugu poecilonotus * 
| Temminck & Schlegel, 1850
| Komonfugu (ญี่ปุ่น), Huin-jom-pok (เกาหลี)
otus * 
| Temminck & Schlegel, 1850
| Komonfugu (ญี่ปุ่น), Huin-jom-pok (เกาหลี), Ban dian dong fang tún (จีน)
| มหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตกเฉียงเหนือ || 20 เซนติเมตร || มีพิษ
|-----
| Takifugu porphyreus * || Temminck & Schlegel, 1850
| Namera-fugu, Mafugu (ญี่ปุ่น), Kom-pok (เกาหลี), Zi sè dong fang tún (จีน)
| มหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตกเฉียงเหนือ || 52 เซนติเมตร || มีพิษ
|-----
| Takifugu pseudommus || Chu, 1935
| Nameradafugu, Nameradamashi (ญี่ปุ่น)
| มหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตกเฉียงเหนือ || 35 เซนติเมตร || มีพิษ
|-----
| Takifugu radiatus || Abe, 1947
| Nashifugu (ญี่ปุ่น) || มหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตกเฉียงเหนือ || 20 เซนติเมตร
| มีพิษ
|-----
| Takifugu
) || มหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตกเฉียงเหนือ || 20 เซนติเมตร
| มีพิษ
|-----
| Takifugu reticularis || Tien, Chen & Wang, 1975
| Amime-fugu (ญี่ปุ่น)
| มหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตกเฉียงเหนือ || 29 เซนติเมตร || มีพิษ
|-----
| Takifugu rubripes * || Temminck & Schlegel, 1850
| Torafugu (ญี่ปุ่น), Hóng qí dong fang tún (จีน), Cha-ju-pok (เกาหลี)
| มหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตกเฉียงเหนือ || 70 เซนติเมตร
| มีพิษ, ใช้ในยาจีน, มีลำดับจีโนมที่สมบูรณ์
|-----
| Takifugu snyderi * || Abe, 1988
| Shosai-fugu (ญี่ปุ่น) || มหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตก || 30 เซนติเมตร
| มีพิษ
|-----
| Takifugu stictonotus * 
| Temminck & Schlegel, 1850
| Gomafugu (ญี่ปุ่น)
| มหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตกเฉี
* 
| Temminck & Schlegel, 1850
| Gomafugu (ญี่ปุ่น)
| มหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตกเฉียงเหนือ || 35 เซนติเมตร || มีพิษ
|-----
| Takifugu vermicularis || Temminck＆Schlegel, 1850
| Shosaifugu, Nashifugu (ญี่ปุ่น), Kuk-mae-ri-bok (เกาหลี), Chóng wén dong fang tún (จีน)
| มหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตกเฉียงเหนือ || 30 เซนติเมตร || มีพิษ
|-----
| Takifugu xanthopterus * 
| Temminck & Schlegel, 1850
| Shimafugu (ญี่ปุ่น), Kka-ch'i-pok (เกาหลี), Tiáo wén dong fang tún (จีน)
| มหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตกเฉียงเหนือ || 50 เซนติเมตร|| มีพิษ
|}
ดูเพิ่ม
*ซาชิมิ
*อาหารญี่ปุ่น
*เตโตรโดท็อกซิน

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น
*เว็บไซต์ของทากิฟูงุ

zh:红鳍东方鲀