ศูนย์กลางประวัติศาสตร์ออแดซา
ศูนย์กลางประวัติศาสตร์ออแดซา ( ) ย่านศูนย์กลางเมืองประวัติศาสตร์ออแเดซา หรือเรียกสั้น ๆ ว่า ศูนย์กลางเมืองโอเดซา คือพื้นที่ใจกลางเมืองและแหล่งมรดกโลกในเมืองออแดซา ประเทศยูเครน ซึ่งได้รับการขึ้นทะเบียนในปี ค.ศ. 2023 และในปัจจุบันถูกจัดให้อยู่ในรายชื่อแหล่งมรดกโลกที่กำลังตกอยู่ในภาวะอันตราย เนื่องด้วยภาวะสงครามระหว่างรัสเซียและยูเครน 
การเสนอชื่อ
สถานที่แห่งนี้เคยอยู่ในบัญชีรายชื่อเบื้องต้น (Tentative List) ของยูเนสโกมาตั้งแต่วันที่ 6 มกราคม ค.ศ. 2009 โดยได้รับการเสนอชื่อจากกระทรวงวัฒนธรรมและการท่องเที่ยวของยูเครน ภายใต้เกณฑ์การพิจารณาข้อที่ i, ii, iii, iv และ v ต่อมาภายใต้กระบวนการเร่งด่วนในเดือนมกราคม ค.ศ. 2023 ยูเนสโกได้ประกาศขึ้นทะเบียนให้เ
มาภายใต้กระบวนการเร่งด่วนในเดือนมกราคม ค.ศ. 2023 ยูเนสโกได้ประกาศขึ้นทะเบียนให้เป็นทั้งมรดกโลกและมรดกโลกที่กำลังตกอยู่ในอันตราย โดยใช้เกณฑ์ข้อที่ ii และ iv 
คำอธิบาย
ย่านศูนย์กลางประวัติศาสตร์ตั้งอยู่บนแนวชายฝั่งที่เป็นอ่าวเว้าตื้น ๆ ห่างจากปากแม่น้ำดนิสแตร์ไปทางทิศเหนือประมาณ 30 กิโลเมตร เมืองนี้ถูกก่อตั้งขึ้นในปี ค.ศ. 1794 ตามการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ของจักรพรรดินีเยกาเจรีนามหาราชินี เพื่อสร้างเมืองท่าพหุน้ำอุ่น ภายหลังสิ้นสุดสงครามรัสเซีย-ตุรกี (1787–1792) เมืองใหม่แห่งนี้ถูกสร้างขึ้นบนพื้นที่ซึ่งเคยเป็นป้อมปราการของตุรกี โดยเริ่มแรกได้รับการวางผังเมืองโดยวิศวกรทหาร และต่อมาได้ขยายตัวเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19
เมืองออแดซามีเอกลักษณ์เฉพาะตัวและการพัฒนาที่ก้าวกระโดดในช่วงศตวรรษที่ 19 เนื่องมาจากความสำเร็จของเมืองท่า นโยบายที่เอื้ออำนวยของผู้ว่าราชการเมือง และสถานะการเป็นเมืองท่าเสรี ระหว่าง ค.ศ. 1819 ถึง 1859 การค้าขายได้ดึงดูดผู้คนอันหลากหลายจนเกิดเป็นชุมชนพหุชาติพันธุ์และพหุวัฒนธรรม ซึ่งทำให้ออแดซากลายเป็นเมืองที่มีความเป็นสากล มีจังหวะการพัฒนาที่รวดเร็ว ความมั่งคั่ง และความเป็นพหุวัฒนธรรมเหล่านี้ล้วนส่งอิทธิพลต่อสถาปัตยกรรมที่สะท้อนออกมาผ่านรูปแบบที่หลากหลายซึ่งยังคงปรากฏให้เห็นในภูมิทัศน์ของเมืองจนถึงปัจจุบัน อย่างไรก็ตาม สิ่งนี้ก็ได้ก่อให้เกิดความตึงเครียดที่นำไปสู่เหตุการณ์ความรุนแรงหลายครั้งเริ่มต้นใน ค.ศ. 1821 ย่านศูนย์กลางประวัติศาสตร์ของออแ
หตุการณ์ความรุนแรงหลายครั้งเริ่มต้นใน ค.ศ. 1821 ย่านศูนย์กลางประวัติศาสตร์ของออแดซาวางผังเมืองแบบ ตารางหมากรุก มีถนนกว้างขวางขนาบด้วยทิวไม้ แบ่งออกเป็นสองบล็อกสี่เหลี่ยมผืนผ้าซึ่งแนวถนนถูกวางให้สอดคล้องกับทิศทางของหุบเหวลึกสองแห่งที่ตัดผ่านที่ราบสูงโอเดซาในแนวตั้งฉากกับทะเล
ตัวเมืองมีลักษณะเด่นคือเป็นอาคารที่มีความสูงไม่มากนัก อาคารเหล่านี้ถูกออกแบบโดยสถาปนิกและวิศวกรที่มีชื่อเสียง ซึ่งในช่วงปีแรก ๆ ส่วนใหญ่มาจากอิตาลี ไม่ว่าจะเป็นโรงละคร, ศาสนสถาน, โรงเรียน, วังส่วนตัวและอาคารที่พักอาศัย, คลับ, โรงแรม, ธนาคาร, ห้างสรรพสินค้า, โกดังสินค้า, ตลาดหลักทรัพย์, สถานีขนส่ง รวมถึงอาคารสาธารณะและอาคารบริหารอื่น ๆ สิ่งเหล่านี้สะท้อนถึงความหลากหลายของสไตล์สถาปัตยกรรมแบบสรรผสานและกิจกรรมหลักทั้งหมดของเมืองแห่งการค้านี้ ถนนพริมอร์สกีที่ทอดยาวไปตามแนวขอบที่ราบสูง, บันไดพริมอร์สกีที่ทอดตัวลงสู่ชายฝั่ง, หมู่สถาปัตยกรรมโรงละครโอเปร่าและบัลเลต์ออแดซา และปาแล-รัวยาล คือแลนด์มาร์คสำคัญของเมือง แม้ว่าการวางผังเมืองและคุณภาพทางสถาปัต
และปาแล-รัวยาล คือแลนด์มาร์คสำคัญของเมือง แม้ว่าการวางผังเมืองและคุณภาพทางสถาปัตยกรรมแบบที่พบในโอเดซานั้นจะสามารถพบได้ในเมืองอื่น ๆ ของอดีตจักรวรรดิรัสเซียและออสเตรีย-ฮังการีเช่นกัน แต่ออแดซายังคงรักษาพื้นที่ทางประวัติศาสตร์ขนาดใหญ่เอาไว้ได้ ซึ่งสะท้อนถึงการพัฒนาที่รวดเร็วและมั่งคั่งในศตวรรษที่ 19 รวมถึงประชากรที่มีความหลากหลายมากกว่าเมืองอื่น ๆ อีกหลายแห่ง ดังนั้น ออแดซาผ่านการวางผังเมืองและมรดกทางสิ่งก่อสร้างที่เป็นภาพสะท้อนของหลากหลายวัฒนธรรม ค่านิยม ขนบธรรมเนียม โครงสร้างทางสังคม และนิกายทางศาสนา จึงถือได้ว่าเป็นประจักษ์พยานที่โดดเด่นของประเพณีพหุวัฒนธรรมและพหุชาติพันธุ์ของเมืองในยุโรปตะวันออกแห่งศตวรรษที่ 19
ความเสียหายจากการรุกรานยูเครนโดยรัสเซีย
วันที่ 23 กรกฎาคม ค.ศ. 2023 รัสเซียได้เปิดฉากโจมตีด้วยขีปนาวุธข้ามคืนใส่เมืองออแดซา ซึ่งสร้างความเสียหายอย่างรุนแรงต่อ อาสนวิหารออร์ทอดอกซ์การจำแลงพระกาย ซึ่งเป็นอาสนวิหารที่ใหญ่ที่สุดของเมือง รัสเซียได้ปฏิเสธว่าไม่ได้ตั้งเป้าโจมตีไปที่อาสนวิหาร ขณะที่ทางการระบุว่ามีโบราณสถานทางสถาปัตยกรรมรวมทั้งหมด 25 แห่งที่ได้รับความเสียหายในย่านศูนย์กลางประวัติศาสตร์ออแดซา

วันที่ 5 พฤศจิกายน ค.ศ. 2023 การโจมตีด้วยขีปนาวุธครั้งใหม่ของรัสเซียได้สร้างความเสียหายให้กับ พิพิธภัณฑ์ศิลปะออแดซา และบ้านเรือนอีกหลายหลัง 
พื้นที่ประวัติศาสตร์
File:Russov House in Odessa-ua.jpg|บ้านรุสซอฟ
File:Будинок з однією стіною (Відьмин будинок).jpg|บ้านกำแพง
File:Operniy-1.jpg|The โรงละครโอเปร่าและบัลเลต์ออแดซา
File:Sofievskaya-5a23.jpg|วังโปต็อกกี
File:Потьомкінські сходи 11.jpg|บันไดโปเทมกิน
File:Одеса Пасаж та готель «Пасаж» Преображенської, 34 07- 2018.jpg|ออแดซาพาสเซจ
File:Одеса Шахський палац 2.jpg|วังบโซซอฟสกี
File:Bunina-15-245.jpg|ฮาร์โมนิกออแดซา อดีตตลาดหลักทรัพย์
File:Спасо-Преображенський собор, Одеса DSC8126.jpg|อาสนวิหารพระเยซูทรงจำแลงพระกายแห่งออแดซา อาสนวิหารที่ใหญ่ที่สุดของเมือง
File:Готель Брістоль Одеса пушкінська.jpg|โรงแรมบริสตอล, ออแดซา
File:Одеський археологічний музей
оль Одеса пушкінська.jpg|โรงแรมบริสตอล, ออแดซา
File:Одеський археологічний музей 01.jpg|พิพิธภัณฑ์โบราณคดีโอแดซา
File:Восени у міському саду, Одеса.jpg|สวนเมืองออแดซา
อื่นๆ

File:ХІІ Національна філателістична виставка «Укрфілексп-2011». Одеса.jpg|แสตมป์ยูเครนที่แสดงภาพหนึ่งในอนุสรณ์สถานของจัตุรัสแห่งนี้
File:Coin of Ukraine OdTOB r.jpg|เหรียญที่ระลึกวาระครบรอบ 120 ปี โรงละครโอเปร่าและบัลเลต์ออแดซา

อ้างอิง