มหาโพธิวิหาร
มหาโพธิวิหาร ( วิหารแห่งการตรัสรู้อันยิ่งใหญ่) เป็นแหล่งมรดกโลกของยูเนสโก ซึ่งเป็นพุทธศาสนสถานเก่าแก่แต่ได้ถูกสร้างใหม่และบูรณะอยู่หลายครั้ง ตั้งอยู่ในเมืองพุทธคยา รัฐพิหาร ประเทศอินเดีย สร้างขึ้นตรงจุดที่เชื่อว่าพระโคตมพุทธเจ้าได้ตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า
ภายในพื้นที่มีต้นไม้ที่สืบมาจากต้นพระศรีมหาโพธิ์ที่พระพุทธเจ้าตรัสรู้ และเป็นจุดหมายปลายทางของการแสวงบุญของทั้งชาวพุทธและฮินดูเป็นเวลามากกว่าสองพันปี และมีองค์ประกอบบางส่วนที่มีอายุจากช่วงรัชสมัยของพระเจ้าอโศกมหาราช (สวรรคตราว 232 ปีก่อนคริสตกาล) สิ่งที่ปรากฏในหมู่อาคารในปัจจุบันนั้นสร้างขึ้นราวคริสต์ศตวรรษที่ 7 หรือก่อนหน้า รวมถึงได้มีการบูรณะครั้งใหญ่ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19 อย่างไรก็ตามองค์ประกอบต่าง ๆ อาจประกอบด้วยงานจากยุคต่าง ๆ บางชิ้นอาจเก่าแก่ถึงคริสต์ศตวรรษที่สองถึงสาม
อาคารสร้างเลียนแบบ
 ]]
เจดีย์ของมหาโพธิวิหารได้เป็นหนึ่งในสถาปัตยกรรมที่ถูกนำไปสร้างเลียนแบบมากที่สุดชิ้นหนึ่งในศาสนาพุทธ เช่น
*วัดเจินเจฺว๋ ปักกิ่ง ประเทศจีน
*วัดมหาโพธิ พุกาม ประเทศพม่า
*วัดเจ็ดยอด จังหวัดเชียงใหม่ ประเทศไทย
*สัตตสัตตามหาโพธิเจดีย์ ประเทศพม่า
*วัดญาณสังวรารามวรมหาวิหาร จังหวัดชลบุรี ประเทศไทย 
*วัดมหาธาตุวชิรมงคล (วัดบางโทง) จังหวัดกระบี่ ประเทศไทย
*วัดปานุราชประชาสรรค์ จังหวัดกระบี่ ประเทศไทย
*วัดสุวรรณภูมิพุทธชยันตี จังหวัดสมุทรปราการ ประเทศไทย
*พระพุทธเจดีย์ไพรบึง จังหวัดศรีสะเกษ ประเทศไทย
*วัดเขารูปช้าง จังหวัดสงขลา ประเทศไทย
*วัดปัญญานันทาราม จังหวัดปทุมธานี ประเทศไทย
*วัดเบญจคีรีนคร จังหวัดราชบุรี ประเทศไทย
*วัดจองคำ
าม จังหวัดปทุมธานี ประเทศไทย
*วัดเบญจคีรีนคร จังหวัดราชบุรี ประเทศไทย
*วัดจองคำ จังหวัดลำปาง ประเทศไทย
*วัดบางบอน กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย
*วัดธรรมมงคลเถาบุญนนทวิหาร กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย
*วัดบึงลัฎฐิวัน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ประเทศไทย
*วัดพระธาตุหนองบัว จังหวัดอุบลราชธานี ประเทศไทย
อ้างอิง

บรรณานุกรม

*Harle J.C., The Art and Architecture of the Indian Subcontinent, 1994, Yale University Press Pelican History of Art, 
*Michell, George, The Penguin Guide to the Monuments of India, Volume 1: Buddhist, Jain, Hindu, 1989, Penguin Books,
อ่านเพิ่ม
* Horner, I.B. (trans.) (1975; reprinted 2000). The Minor Anthologies of the Pali Canon (Part III): 'Chronicle of Buddhas' (Buddhavamsa) and 'Basket of Conduct' (Cariyapitaka). Oxford: Pali Text Society. .
* 
* Kinnard, Jacob N. (1998). When Is The Buddha Not the Buddha? The Hindu/Buddhist Battle over Bodhgayā and Its Buddha Image, Journal of the American Academy of Religion 66 (4), 817–839 
* Knopf, Rainer (2000). Bodh-Gaya: Ein internationales Zentrum des Buddhismus in nicht-buddhistischer Umgebung , Internationales Asienforum 31 (3–4), 289–314
* 
*von Schroeder, Ulrich (2001). Buddhist Sculptures in Tibet. Vol. One: India & Nepal
Schroeder, Ulrich (2001). Buddhist Sculptures in Tibet. Vol. One: India & Nepal; Vol. Two: Tibet & China. Hong Kong: Visual Dharma Publications, Ltd. . Mahãbodhi temple, known to the Tibetans as rDo rje gdan («dorje den») (Skt.: Vajrāsana), pp. 103, 212, 216, 219, 246, 320–351, 356, 360, 369, 395–396, 677, 707–708, 870, 1242; Fig. IV–1. Replicas of the Mahābodhi temple in Tibet, pp. 321–351; Figs. IV–2–5; Pls. 111, 112, 113A–C, 113D–F, 114A–C, 114D–F, 115A–C, 115D–F.
แหล่งข้อมูลอื่น

*Land Enlightenment of the Buddha
* Mahabodhi Temple and attraction around it 
*Bodhgaya News 
*UNESCO World Heritage