สุสานหลวงราชวงศ์หมิง
สุสานหลวงราชวงศ์หมิง ( ) หรือ สุสานสิบสามจักรพรรดิแห่งราชวงศ์หมิง ( ) เรียกสั้น ๆ ว่า สือซานหลิง ( ) เป็นพระราชสุสานที่ฝังพระศพของจักรพรรดิแห่งราชวงศ์หมิงทั้งสิ้น 13 พระองค์ และได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกโดยองค์กร UNESCO เริ่มก่อสร้างในรัชสมัยจักรพรรดิหย่งเล่อ ซึ่งเป็นจักรพรรดิองค์ที่ 3 แห่งราชวงศ์หมิงเมื่อปี ค.ศ. 1420

ราชวงศ์หมิงมีจักรพรรดิ 16 พระองค์ แต่มีเพียง 13 พระองค์ ที่พระศพฝังในสุสานแห่งนี้ จักรพรรดิที่ไม่ได้ฝังอยู่ที่นี่คือ จักรพรรดิหงอู่ (จูหยวนจาง) จักรพรรดิเจี้ยนเหวิน และจักรพรรดิจิ่งไท่
ในช่วงแรกเริ่มก่อตั้งราชวงศ์หมิงนั้นจักรพรรดิหงอู่ได้ใช้เมืองหนานจิงเป็นเมืองหลวง ดังนั้นสุสานของจักรพรรดิหงอู่จึงอยู่ที่เมืองหนานจิง ส่วนจักรพรรดิเจี้ยนเหวินซึ่งเป็นจักรพรรดิองค์ที่ 2 นั้น เนื่องจากถูกจักรพรรดิหย่งเล่อยึดอำนาจและลี้ภัยหายสาบสูญไปจึงไม่มีพระศพให้นำมาฝังจึงไม่มีพระสุสาน

ในสมัยจักรพรรดิหย่งเล่อ (永乐) ซึ่งเป็นจักรพรรดิองค์ที่ 3 นั้นได้ย้ายเมืองหลวงมาอยู่ที่ปักกิ่ง พระองค์ได้เริ่มสร้างสุสานของตัวเองขึ้นในปี ค.ศ. 1409 และเมื่อสวรรคตลงในปี ค.ศ. 1424 สุสานแห่งนี้จึงได้เริ่มใช้งาน สุสานแรกของจักรพรรดิหย่งเล่อมีชื่อว่า ฉางหลิง (长陵) เป็นสุสานที่มีขนาดใหญ่ที่สุด เป็นจุดเริ่มต้นของสุสานราชวงศ์หมิงทั้ง 13 พระองค์
ในปี 1449 จักรพรรดิจิ่งไท่ได้รับการสถาปนาเป็นจักรพรรดิองค์ที่ 7 แห่งราชวงศ์หมิงแทนจักรพรรดิเจิ้งถ่งพระเชษฐา ซึ่งถูกจับเป็นตัวประกันระหว่างออกรบกับชาวมองโกลเผ่าหว่าล่า ซึ่งภายหลังถูกปล่อยตัวออกมาและโดนกุมขังโดยจักรพรรดิจิ่งไท่ ต่อมาในปี ค.ศ. 1457 จักรพรรดิจิ่งไท่ประชวรและสวรรคต ขณะพระชนมายุ 28 พรรษา เหล่าขุนนางและขันทีจึงประชุมหารือกันเชิญจักรพรรดิเจิ้งถ่งกลับคืนสู่ราชบัลลังก์ จักรพรรดิเจิ้งถ่งจึงได้กลับมาครองราชย์ต่ออีกครั้งโดยใช้ชื่อรัชกาลใหม่ว่าเทียนซุ่น (天顺)
จักรพรรดิเจิ้งถ่งไม่ยอมรับว่าจักรพรรดิจิ่งไท่เคยเป็นจักรพรรดิ แต่ถือว่าเป็นแค่ผู้ที่มารับตำแหน่งแทนชั่วคราวเท่านั้น จึงไม่ได้นำพระศพไปฝังในสุสานแห่งราชวงศ์หมิงเหมือนจักรพรรดิองค์อื่น แต่กลับนำศพไปฝังไว้ที่ในเขตไห่เตี้ยน (海淀区) ชานเมืองปักกิ่งทางตะวันตกเฉียงเหนือแทน ซึ่งเป็นสุสานเล็ก ๆ
แต่หลังจากนั้นในรัชสมัยของจักรพรรดิเจียจิ้ง (嘉靖, ปี 1522 - 1566) ทรงมองว่าจักรพรรดิจิ่งไท่ควรได้รับการยกย่องเหมือนจักรพรรดิองค์อื่น จึงได้มีการคืนตำแหน่งจักรพรรดิให้จักรพรรดิจิ่งไท่ สุสานของจักรพรรดิจิ่งไท่จึงได้รับการแต่งเติมให้สมกับเป็นสุสานของจักรพรรดิ แม้จะยังคงอยู่ที่เดิมไม่ได้ย้ายไปรวมกับจักรพรรดิองค์อื่น และต่อมาหลังจากนั้นในสมัยของจักรพรรดิเฉียนหลง (乾隆, ปี 1736 - 1795) แห่งราชวงศ์ชิงก็ยังได้มีการปรับปรุงที่นี่เพิ่มขึ้นอีกเรียกว่า สุสานจิ่งไท่ (景泰陵)
แต่เวลาผ่านไปนานต่อมาสุสานแห่งนี้ก็เสื่อมไปตามเวลา ปัจจุบันสิ่งก่อสร้างส่วนใหญ่ดั้งเดิมนั้นไม่อยู่แล้ว ที่ยังคงเหลืออยู่ตรงนี้มีเพียงแค่ศาลาแผ่นหิน (碑亭) ที่สร้างปรับปรุงสมัยจักรพรรดิเฉียนหลง และอาคารหลิงเอินเตี้ยน (祾恩殿) ซึ่งเป็นประตูหน้าทางเข้าสู่ที่ฝังศพ

รายชื่อสุสานหลวง
สุสานหลวงเรียงตามลำดับของจักรพรรดิและรายพระนามที่ถูกฝัง:
{| class="wikitable" 
|- bgcolor=efefef
! ชื่อสุสาน
! จีน/พินอิน
! จักรพรรดิ
! จักรพรรดินีและพระมเหสี
! วันที่
! ภาพ
! ที่ตั้ง
|-
| ฉางหลิง
| 
|จักรพรรดิหย่งเล่อ 
|จักรพรรดินีเหรินเซี่ยวเหวิน
| 1424
| 
| 
|-
| เซี่ยนหลิง
| 
|จักรพรรดิหงซี
|จักรพรรดินีเฉิงเซี่ยวเจา
| 1425
| 
| 
|-
| จิ่งหลิง 
| 
|จักรพรรดิเซฺวียนเต๋อ
|จักรพรรดินีเซี่ยวกงจาง
| 1435
| 
| 
|-
| ยู่วหลิง
| 
|จักรพรรดิหมิงอิงจง
|จักรพรรดินีเซี่ยวจวงรุ่ย จักรพรรดินีเซี่ยวซู่
| 1449
| 
| 
|-
| เหมาหลิง
| 
|จักรพรรดิเฉิงฮว่า
|จักรพรรดินีเซี่ยวมู่ จักรพรรดินีเซี่ยวเจินฉุน จักรพรรดินีเซี่ยวฮุ่ย
| 1487
| 
| 
|-
| ไท่หลิง 
| 
|จักรพรรดิหงจื้อ
|จักรพรรดินีเซี่ยวคังจิ้ง
| 1505
| 
| 
|-
| คา
|-
| ไท่หลิง 
| 
|จักรพรรดิหงจื้อ
|จักรพรรดินีเซี่ยวคังจิ้ง
| 1505
| 
| 
|-
| คางหลิง
| 
|จักรพรรดิเจิ้งเต๋อ
|จักรพรรดินีเซี่ยวจิ้งอี้
| 1521
| 
| 
|-
| หย่งหลิง 
| 
|จักรพรรดิเจียจิ้ง
|จักรพรรดินีเซี่ยวเจี๋ยซู่ จักรพรรดินีเซี่ยวเลี่ย จักรพรรดินีเซี่ยวเค่อ
| 1566
| 
| 
|-
| เจาหลิง
| ( 
|จักรพรรดิหลงชิ่ง
|จักรพรรดินีเซี่ยวอี้จวง จักรพรรดินีเซี่ยวอัน จักรพรรดินีเซี่ยวติ้ง
| 1572
| 
| 
|-
| ชิงหลิง 
| 
|จักรพรรดิไท่ชาง
|จักรพรรดินีเซี่ยวหยวนเจิน จักรพรรดินีเซี่ยวเหอ จักรพรรดินีเซี่ยวฉุน
| 1620
| 
| 
|-
| ติงหลิง 
| 
|จักรพรรดิว่านลี่
|จักรพรรดินีเซี่ยวตวนเสี่ยน จักรพรรดินีเซี่ยวจิ้ง
| 1620
| 
| 
|-
| เต๋อหลิง 
| 
|จักรพรรดิเทียนฉี่ 
|จักรพรรดิน
พรรดินีเซี่ยวจิ้ง
| 1620
| 
| 
|-
| เต๋อหลิง 
| 
|จักรพรรดิเทียนฉี่ 
|จักรพรรดินีเซี่ยวอ้ายเจ๋อ
| 1627
| 
| 
|-
| ซือหลิง 
| 
|จักรพรรดิฉงเจิน
|จักรพรรดินีเซี่ยวเจี๋ยเล่อ
| 1644
| 
| 
|}
จักรพรรดิราชวงศ์หมิงที่ไม่ได้ฝังไว้ในสุสานหนึ่งในสิบสาม ได้แก่ : จักรพรรดิหงอู่, จู เปียว, จักรพรรดิเจี้ยนเหวิน, จักรพรรดิจิ่งไท่และซิ่งอ๋อง (จู โย่วหยวน)

อ้างอิง