จังหวัดจันทบุรี
จันทบุรี ( ) เป็นจังหวัดทางชายฝั่งทะเลภาคตะวันออกของประเทศไทยซึ่งจันทบุรีเป็นจังหวัดชายทะเลที่มีเขาสูงสุดในภาคตะวันออก คือ เขาสอยดาว มีความสูง 1,675 เมตรจากระดับน้ำทะเล มีเนื้อที่ 6,388 ตารางกิโลเมตร สภาพภูมิประเทศประกอบไปด้วยป่าไม้ ภูเขา ที่ราบสูง ที่ราบลุ่มน้ำ และที่ราบชายฝั่งทะเล ในส่วนของพื้นที่ป่าไม้มีประมาณ 3 ใน 10 ของพื้นที่ทั้งจังหวัด จังหวัดจันทบุรีมีอาณาเขตติดต่อกับจังหวัดฉะเชิงเทราและสระแก้วทางทิศเหนือ ทิศตะวันออกติดกับจังหวัดตราดและประเทศกัมพูชา ทิศใต้ติดกับอ่าวไทย และทิศตะวันตกติดกับจังหวัดระยองและชลบุรี อยู่ห่างจากกรุงเทพมหานครประมาณ 250 กิโลเมตร ประชากรส่วนใหญ่ของจังหวัดจันทบุรีอาศัยอยู่ทางตอนใต้ของจังหวัด โดยอาชีพที่ประชากรในจ
ชากรส่วนใหญ่ของจังหวัดจันทบุรีอาศัยอยู่ทางตอนใต้ของจังหวัด โดยอาชีพที่ประชากรในจังหวัดนิยมประกอบอาชีพมากที่สุดคือเกษตรกรรมและประมง และศาสนาที่มีการนับถือมากที่สุดในจังหวัดคือศาสนาพุทธ และยังเป็นจังหวัดที่ได้รับขนานนามว่าเป็น "เมืองผลไม้" อีกด้วย
จันทบุรีเป็นเมืองที่มีประวัติความเป็นมาที่ยาวนาน ก่อตั้งโดยชนชาติชอง จังหวัดจันทบุรีเป็นเมืองที่มีความสำคัญต่อประวัติศาสตร์ไทยอยู่ 3 ครั้ง คือ ครั้งที่ 1 สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชใช้จังหวัดจันทบุรีในการรวบรวมไพร่พลและเสบียงอาหาร ครั้งที่ 2 เกิดสงครามอานัมสยามยุทธในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวและครั้งที่ 3 ฝรั่งเศสยึดเมืองจันทบุรีเป็นเมืองประกันหลังจากเกิดวิกฤตการณ์ปากน้ำในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ด้วยความที่จังหวัดจันทบุรีมีความสำคัญต่อเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์หลายเหตุการณ์และมีความหลากหลายทางภูมิประเทศ ส่งผลให้จังหวัดจันทบุรีเป็นจังหวัดที่มีแหล่งท่องเที่ยวทั้งทางธรรมชาติและทางวัฒนธรรมคือ พระเจ้าพรหมทัต
รีเป็นจังหวัดที่มีแหล่งท่องเที่ยวทั้งทางธรรมชาติและทางวัฒนธรรมคือ พระเจ้าพรหมทัต (พ.ศ. 1349–1399) ครั้นถึงปี พ.ศ. 1800 ได้มีการย้ายถิ่นฐานมาสร้างเมืองใหม่ที่บ้านหัววัง ตำบลพุงทลาย ซึ่งอยู่ใกล้กับแม่น้ำจันทบุรีในปัจจุบัน
ต่อมาปี พ.ศ. 2200 ได้ย้ายมาสร้างเมืองใหม่ที่บ้านลุ่ม อยู่ทางฝั่งตะวันตกของแม่น้ำจันทบุรี ในปี พ.ศ. 2310 หลังจากกรุงศรีอยุธยา สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชได้เข้ายึดเมืองจันทบุรีเพื่อใช้เป็นแหล่งสะสมเสบียงอาหารและรวบรวมกำลังพลในการกอบกู้กรุงศรีอยุธยาคืนจากพม่า ในคราวนั้นเจ้าเมืองจันทบุรีนามว่าเจ้าขรัวหลาน (ยศเจ้าเมืองจันทบุรีเดิม) ชึ่งราษฎรเลือกขึ้นเมื่อเสียกรุงศรีอยุธยา โดยหวังว่าพระยาจันทบูร จะช่วยปกป้องรักษาเมืองจันทบุรีให้อยู่รอดสืบต่อไปแต่ได้ต่อต้านกองทัพของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช โดยได้พยายามทำทุกวิถีทางเพื่อให้เมืองจันทบุรีอยู่รอดเป็นอิสระ รักษาแผ่นดินไว้ให้ชนชาติบูรพา แต่สุดท้ายก็ต้องปราชัยพ่ายแพ้แก่กองทัพของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช โดย
ชาติบูรพา แต่สุดท้ายก็ต้องปราชัยพ่ายแพ้แก่กองทัพของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช โดยพระองค์ทรงใช้พญาช้างศึกบุกชนกำแพงเมืองจนสามารถเข้าตีเมืองเอาไว้ได้สำเร็จ เจ้าเมืองจันทบุรีได้หลบภัยไปอาณาจักรกัมพูชาจนถึงแก่อสัญกรรม เมืองจันทบุรีจึงตกเป็นของสยามนับแต่นั้นเป็นต้นมา
ต่อมาในปี พ.ศ. 2436 ฝรั่งเศสได้เข้ายึดเมืองจันทบุรีไว้นานถึง 11 ปี เนื่องจากสยามมีข้อพิพาทเรื่องดินแดนฝั่งขวาของแม่น้ำโขง โดยฝรั่งเศสกล่าวว่าสยามล่วงล้ำดินแดนอาณานิคมของฝรั่งเศส ส่วนสยามได้อ้างว่าดินแดนดังกล่าวเป็นของสยาม ฝ่ายสยามเห็นว่าจะต่อสู้ทางทหารฝรั่งเศสไม่ได้จึงขอเปิดการเจรจา ทางฝรั่งเศสยื่นคำขาด โดยฝ่ายสยามต้องยอมยกดินแดนที่เป็นข้อพิพาทรวมทั้งเกาะทั้งหมดในแม่น้ำโขง พร้อมเงินอีกหนึ่งล้านฟรังก์และสามล้านบาท โดยจนกว่าจะดำเนินการเสร็จฝรั่งเศสจะยึดเมืองจันทบุรีไว้ก่อนตามสนธิสัญญาสยาม–ฝรั่งเศส ร.ศ. 112 แต่เมื่อทางสยามดำเนินการเสร็จ ฝรั่งเศสไม่ได้ถอนกำลังออก ฝ่ายสยามจึงต้องยอมยกเมืองตราดและเมืองประจันตคีรีเขตร์ (เกาะกง) เพื่อแลกกับเมืองจันทบ
สยามจึงต้องยอมยกเมืองตราดและเมืองประจันตคีรีเขตร์ (เกาะกง) เพื่อแลกกับเมืองจันทบุรี ตามสนธิสัญญาสยาม–ฝรั่งเศส ร.ศ. 122 ต่อมาสยามได้ทำสนธิสัญญายกเมืองพระตะบอง เสียมราฐ และศรีโสภณ เพื่อแลกเมืองจันทบุรีและตราดคืนมา แต่ฝรั่งเศสไม่ได้คืนเมืองประจันตคีรีเขตร์แต่อย่างใด ปัจจุบันเมืองประจันตคีรีเขตร์จึงอยู่ในอาณาเขตประเทศกัมพูชา
ภายหลังได้มีการจัดระเบียบบริหารราชการส่วนภูมิภาคเป็นแบบมณฑลเทศาภิบาล จัดตั้งมณฑลจันทบุรี โดยมีเมืองจันทบุรี ระยอง และตราดอยู่ในเขตการปกครองจนถึง พ.ศ. 2476 ภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครองเป็นระบอบประชาธิปไตย จึงยกเลิกมณฑลเทศาภิบาลและได้จัดระเบียบบริหารราชการแผ่นดินใหม่ โดยแบ่งออกเป็นจังหวัดและอำเภอ ดังนั้นเมืองจันทบุรีจึงมีฐานะเป็นจังหวัดจนถึงปัจจุบันนี้

ภูมิศาสตร์
จังหวัดจันทบุรีตั้งอยู่ทางภาคตะวันออกของประเทศไทย โดยอยู่ห่างจากกรุงเทพมหานครเมืองหลวงของประเทศไปทางตะวันออกเฉียงใต้ประมาณ 245 กิโลเมตร จังหวัดจันทบุรีมีพื้นที่ทั้งหมด 6,338 ตารางกิโลเมตร คิดเป็นร้อยละ 16.6 ของพื้นที่ภาคตะวันออก และเท่ากับร้อยละ 1.8 ของพื้นที่ทั้งประเทศ โดยพื้นที่ของจังหวัดเป็นที่ราบชายฝั่งทะเล ที่ราบสูงและภูเขา ภูมิอากาศของจังหวัดมีลักษณะแบบมรสุมเขตร้อน จุดสูงสุดของจังหวัดอยู่ที่ยอดเขาสอยดาวใต้ ซึ่งเป็นยอดเขาที่มีความสูงที่สุดในภาคตะวันออก โดยมีความสูง 1,675 เมตร
ลักษณะภูมิประเทศ
จังหวัดจันทบุรีมีลักษณะภูมิประเทศอยู่ 3 ลักษณะ คือ ภูเขาและเนินสูง ที่ราบสูงและที่ราบเชิงเขา และที่ราบลุ่มแม่น้ำและชายฝั่งทะเล โดยในบริเวณทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ทิศเหนือและทิศตะวันออกของจังหวัดจะเป็นเขตภูเขาสูง เช่น ทิวเขาบรรทัด ทิวเขาจันทบุรี เป็นต้น บริเวณนี้เป็นต้นกำเนิดของแม่น้ำลำธารหลายสาย รวมถึงเป็นแนวที่กั้นเขตแดนระหว่างจังหวัดจันทบุรีกับจังหวัดระยอง จังหวัดฉะเชิงเทรา และจังหวัดสระแก้ว ในส่วนของที่ราบสูงและที่ราบเชิงเขานั้นจะตั้งอยู่ในเขตอำเภอสอยดาว อำเภอโป่งน้ำร้อน พื้นที่ตอนกลางของอำเภอขลุง รวมไปถึงทางตะวันออกของอำเภอมะขาม อำเภอแก่งหางแมว อำเภอเขาคิชฌกูฏ และทางตอนเหนือของอำเภอท่าใหม่ โดยบริเวณนี้ส่วนใหญ่จะมีลักษณะเป็นท
ำเภอเขาคิชฌกูฏ และทางตอนเหนือของอำเภอท่าใหม่ โดยบริเวณนี้ส่วนใหญ่จะมีลักษณะเป็นที่ราบลูกคลื่น ในส่วนพื้นที่สุดท้ายของจังหวัดมีลักษณะเป็นที่ราบลุ่มแม่น้ำและชายฝั่งทะเล โดยพื้นที่เหล่านี้ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ที่มีแม่น้ำไหลผ่าน เช่น ที่ราบลุ่มแม่น้ำคลองโตนด ที่ราบลุ่มแม่น้ำพังราด ที่ราบลุ่มแม่น้ำจันทบุรีและที่ราบลุ่มแม่น้ำเวฬุ เป็นต้น โดยส่วนใหญ่แล้วพื้นที่เหล่านี้จะอยู่ในเขตอำเภอนายายอาม อำเภอเมืองจันทบุรีและอำเภอขลุง รวมถึงพื้นที่บางส่วนของอำเภอแก่งหางแมว อำเภอเขาคิชฌกูฏและอำเภอท่าใหม่ สำหรับพื้นที่ชายฝั่งทะเลมักมีลักษณะเป็นที่ราบชายฝั่งทะเลแคบ ๆ มีการทับถมของตะกอนทราย ที่ราบชายฝั่งทะเลบางแห่งอยู่ใกล้ปากแม่น้ำส่งผลให้บริเวณนั้นมีดินโคลนผสมด้วย บ
าย ที่ราบชายฝั่งทะเลบางแห่งอยู่ใกล้ปากแม่น้ำส่งผลให้บริเวณนั้นมีดินโคลนผสมด้วย บริเวณที่พบที่ราบชายฝั่งทะเลได้แก่ พื้นที่ทางตอนใต้ของอำเภอนายายอาม อำเภอท่าใหม่ อำเภอแหลมสิงห์ และอำเภอขลุง
ลักษณะภูมิอากาศ
สภาพภูมิอากาศโดยทั่วไปจังหวัดจันทบุรีตั้งอยู่ในเขตมรสุมเขตร้อน โดยได้รับฝนจากอิทธิพลของลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ มีฝนตกชุกติดต่อกันประมาณ 6 เดือนต่อปี โดยเดือนมิถุนายนถึงเดือนสิงหาคมเป็นเดือนที่มีปริมาณน้ำฝนสูงที่สุด ซึ่งอาจมีปริมาณน้ำฝนสูงถึง 500 มิลลิเมตรต่อเดือน จังหวัดจันทบุรีมี 3 ฤดูกาลคือฤดูฝน (มิถุนายน–ตุลาคม) ฤดูหนาว (พฤศจิกายน–กุมภาพันธ์) และฤดูร้อน (มีนาคม–พฤษภาคม) โดยที่ฤดูหนาวจะมีอากาศหนาวเย็นช้ากว่าภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาคเหนือของประเทศ
จังหวัดจันทบุรีมีอุณหภูมิเฉลี่ย 23–31 องศาเซลเซียสในแต่ละปี โดยที่อุณหภูมิในแต่ละฤดูของจังหวัดจะไม่มีความแตกต่างกันมากนัก อันเนื่องมาจากการตั้งอยู่ใกล้กับทะเล สำหรับอุณหภูมิในแต่ละฤดูนั้น ฤดูฝนมีอุณหภูมิระหว่าง 24–30 องศาเซลเซียส ฤดูหนาวมีอุณหภูมิอยู่ระหว่าง 22–31 องศาเซลเซียส ส่วนในฤดูร้อนมีอุณหภูมิระหว่าง 23–33 องศาเซลเซียส
ทรัพยากรดินและน้ำ
 ]]
ทรัพยากรดินในจังหวัดจันทบุรีมีความอุดมสมบูรณ์สูงมาก ซึ่งส่วนใหญ่แล้วเป็นดินที่เกิดจากการสลายตัวของหินปูน ทำให้ดินมีความเป็นด่างเหมาะแก่การปลูกผลไม้อันเป็นหนึ่งในพืชเศรษฐกิจของจังหวัดจันทบุรี ดินมีลักษณะเป็นดินตื้นถึงลึกอันเนื่องมาจากสภาพภูมิประเทศ โดยดินส่วนมากของจังหวัดจันทบุรีเป็นดินที่สามารถระบายน้ำออกได้ดีถึงดีมาก อย่างไรก็ตามจังหวัดจันทบุรีมีพื้นที่ดินที่ไม่เหมาะสมกับการทำเกษตรประมาณ 3,000 ตารางกิโลเมตร โดยปัญหาทรัพยากรดินที่พบมากที่สุดคือดินเค็มในบริเวณชายฝั่งทะเล ดินตื้นและดินในพื้นที่ลาดชันเชิงซ้อน
ในส่วนของทรัพยากรน้ำในจังหวัดจันทบุรีนั้น แม้ว่าจังหวัดจันทบุรีจะอยู่ในพื้นที่ทึ่มีฝนตกชุก แต่จันทบุรียังคงประสบกับปัญหาภาวะความแห้งแล้งในพื้นที่ของจังหวัดเนื่องจากแม่น้ำทั้งหมดในจังหวัดเป็นเพียงแม่น้ำสายสั้น ๆ และมีขนาดเล็ก ยกตัวอย่างเช่น แม่น้ำพังราด (30 กิโลเมตร) แม่น้ำวังโตนด (6 กิโลเมตร) แม่น้ำเวฬุ (88 กิโลเมตร)และแม่น้ำจันทบุรี (123 กิโลเมตร) เป็นต้น ส่งผลให้น้ำในแม่น้ำไหลลงสู่อ่าวไทยอย่างรวดเร็ว นอกจากนี้หากมีปริมาณฝนในจังหวัดจันทบุรีมากเกินไป ปริมาณน้ำอาจจะเอ่อล้นตลิ่งเข้าท่วมพื้นที่ต่าง ๆ ได้อีกด้วย จึงมีการสร้างอ่างเก็บน้ำและเขื่อนเป็นจำนวนมากเพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าว โดยเขื่อนและอ่างเก็บน้ำที่สำคัญคือ เขื่อนคิรีธาร อ่างเก็บน้ำคลองศาล
ัญหาดังกล่าว โดยเขื่อนและอ่างเก็บน้ำที่สำคัญคือ เขื่อนคิรีธาร อ่างเก็บน้ำคลองศาลทราย เขื่อนบ้านพลวงและเขื่อนทุ่งเพล
จังหวัดจันทบุรีมีพื้นที่ป่าไม้มากที่สุดในภาคตะวันออก โดยคิดเป็น 1 ใน 4 ของจำนวนพื้นที่ป่าไม้ทั้งภาค อย่างไรก็ตามหากเปรียบเทียบในอดีตจะพบว่าจังหวัดจันทบุรีสูญเสียพื้นที่ป่าไม้ไปเป็นจำนวนมาก เพราะเดิมทีจังหวัดจันทบุรีมีเนื้อที่ป่าไม้มากกว่าร้อยละ 50 ของจังหวัด โดยสาเหตุของการสูญเสียพื้นที่ป่าไม้ส่วนใหญ่เกิดจากการลักลอบตัดไม้ การบุกรุกของราษฎรและการขาดการเข้มงวดกวดขันของเจ้าหน้าที่ ในปัจจุบันมีการประกาศให้พื้นที่ป่าไม้ของจังหวัดจันทบุรีขึ้นเป็นอุทยานแห่งชาติ 3 แห่งคือ อุทยานแห่งชาติเขาคิชฌกูฏ อุทยานแห่งชาติเขาสิบห้าชั้น และอุทยานแห่งชาติน้ำตกพลิ้ว วนอุทยานแห่งชาติ 1 แห่งคือ วนอุทยานแห่งชาติแหลมสิงห์ และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า 3 แห่งคือ เขตรักษาพั
แห่งคือ วนอุทยานแห่งชาติแหลมสิงห์ และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า 3 แห่งคือ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาว เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาอ่างฤๅไน และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองเครือหวาย
สำหรับพืชที่ค้นพบในจังหวัดจันทบุรีมีอยู่หลายประเภท ที่สำคัญคือสำรองและจัน ซึ่งถือเป็นต้นไม้ประจำจังหวัดของจันทบุรี ในส่วนของพืชชนิดอื่น ๆ ที่สำคัญของจังหวัด ได้แก่ สอยดาว ชะมวง กฤษณา กระวานและเหลืองจันทบูรอันเป็นดอกไม้ประจำจังหวัด นอกจากนี้แล้วในจังหวัดจันทบุรียังค้นพบพืชเฉพาะถิ่นอีกด้วย ยกตัวอย่างเช่น เนตรม่วง (Microchirita purpurea) ซึ่งพบได้เฉพาะในเขตอำเภอแก่งหางแมว จังหวัดจันทบุรีเพียงแห่งเดียวเท่านั้น เป็นต้น
สำหรับในส่วนของสัตว์ป่าในจังหวัดจันทบุรีนั้นพบว่ามีสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม 122 ชนิด นก 276 ชนิด สัตว์เลื้อยคลานไม่น้อยกว่า 88 ชนิด สัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ 29 ชนิดและปลาน้ำจืดอีกกว่า 47 ชนิด จึงนับได้ว่าจังหวัดจันทบุรีเป็นจังหวัดหนึ่งที่มีความหลากหลายของสิ่งมีชีวิตค่อนข้างมาก ในจำนวนสัตว์เหล่านี้มีสัตว์ที่สำคัญ ยกตัวอย่างเช่น กบอกหนาม นกกระทาดงจันทบุรี นกแต้วแล้วใหญ่หัวสีน้ำเงินและนกสาลิกาเขียวหางสั้น เป็นต้น ซึ่งสัตว์เหล่านี้เป็นสัตว์ที่สามารถพบได้ในบริเวณจังหวัดจันทบุรีเพียงแห่งเดียวเท่านั้น นอกจากนี้ยังมีสัตว์ที่สำคัญอีกชนิด คือ ปลาบู่มหิดล ที่มีการค้นพบในจังหวัดจันทบุรี แต่มีกระจายตัวอยู่ในจังหวัดระนองและจังหวัดภูเก็ตด้วย
การเมืองการปกครอง
จังหวัดจันทบุรีมีรูปแบบการปกครองทั้งในรูปแบบการแบ่งอำนาจและการกระจายอำนาจ โดยในปัจจุบันจังหวัดจันทบุรีมีการแบ่งอำนาจออกเป็น 10 อำเภอและมีจำนวนเทศบาลตามหลักการกระจายอำนาจ 7 เทศบาลเมือง 35 เทศบาลตำบล 1 องค์การบริหารส่วนจังหวัดและ 34 องค์การบริหารส่วนตำบล ในส่วนของการเมืองระดับชาตินั้น จังหวัดจันทบุรีมีเขตการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 3 เขตและเขตการเลือกตั้งสมาชิกวุฒิสภา 1 เขต
การปกครองส่วนภูมิภาค
จังหวัดจันทบุรีแบ่งการปกครองออกเป็น 10 อำเภอ 76 ตำบล 731 หมู่บ้าน ดังนี้ 
{| width="70%" style="margin:auto;" bgcolor="#fff" border="0" cellspacing="2" cellpadding="3"
|- align="center" bgcolor="lightcoral"
! width="20%" | 1. อำเภอเมืองจันทบุรี
! width="20%" | 2. อำเภอขลุง
! width="20%" | 3. อำเภอท่าใหม่
! width="20%" | 4. อำเภอโป่งน้ำร้อน
! width="20%" | 5. อำเภอมะขาม
|- valign="top" align="left" style="background: Lavenderblush; font-size: 92%;"
|
1. ตำบลตลาด 
2. ตำบลวัดใหม่ 
3. ตำบลคลองนารายณ์ 
4. ตำบลเกาะขวาง 
5. ตำบลคมบาง 
6. ตำบลท่าช้าง 
7. ตำบลจันทนิมิต 
8. ตำบลบางกะจะ 
9. ตำบลแสลง 
10. ตำบลหนองบัว 
11. ตำบลพลับพลา 
|
1. ตำบลขลุง 
2. ต
ตำบลบางกะจะ 
9. ตำบลแสลง 
10. ตำบลหนองบัว 
11. ตำบลพลับพลา 
|
1. ตำบลขลุง 
2. ตำบลบ่อ 
3. ตำบลเกวียนหัก 
4. ตำบลตะปอน 
5. ตำบลบางชัน 
6. ตำบลวันยาว 
7. ตำบลซึ้ง 
8. ตำบลมาบไพ 
9. ตำบลวังสรรพรส 
10. ตำบลตรอกนอง 
11. ตำบลตกพรม 
12. ตำบลบ่อเวฬุ 
|
1. ตำบลท่าใหม่ 
2. ตำบลยายร้า 
3. ตำบลสีพยา 
4. ตำบลบ่อพุ 
5. ตำบลพลอยแหวน 
6. ตำบลเขาวัว 
7. ตำบลเขาบายศรี 
8. ตำบลสองพี่น้อง 
9. ตำบลทุ่งเบญจา 
10. ตำบลรำพัน 
11. ตำบลโขมง 
12. ตำบลตะกาดเง้า 
13. ตำบลคลองขุด 
14. ตำบลเขาแก้ว 
|
1. ตำบลโป่งน้ำร้อน 
2. ตำบลทับไทร 
3. ตำบลหนองตาคง 
4. ตำบลเทพนิมิต 
5. ตำบลคลองใหญ่ 
|
1. ตำบลมะขาม 
2. ตำบลท่าหลวง 
3. ตำบลปัถวี 
4. ตำบลวังแซ้ม 
5. ตำบลฉมัน 
6. ตำบลอ่างคี
ลมะขาม 
2. ตำบลท่าหลวง 
3. ตำบลปัถวี 
4. ตำบลวังแซ้ม 
5. ตำบลฉมัน 
6. ตำบลอ่างคีรี 
|- align="center" bgcolor="lightcoral"
! width="20%" | 6. อำเภอแหลมสิงห์
! width="20%" | 7. อำเภอสอยดาว
! width="20%" | 8. อำเภอแก่งหางแมว
! width="20%" | 9. อำเภอนายายอาม
! width="20%" | 10. อำเภอเขาคิชฌกูฏ
|- valign="top" align="left" style="background: Lavenderblush; font-size: 92%;"
|
# ตำบลปากน้ำแหลมสิงห์ 
# ตำบลเกาะเปริด 
# ตำบลหนองชิ่ม 
# ตำบลพลิ้ว 
# ตำบลคลองน้ำเค็ม 
# ตำบลบางสระเก้า 
# ตำบลบางกะไชย
|
# ตำบลปะตง 
# ตำบลทุ่งขนาน 
# ตำบลทับช้าง 
# ตำบลทรายขาว 
# ตำบลสะตอน
|
# ตำบลแก่งหางแมว 
# ตำบลขุนซ่อง 
# ตำบลสามพี่น้อง 
# ตำบลพวา 
# ตำบลเขาวงกต
|
# ต
ตำบลแก่งหางแมว 
# ตำบลขุนซ่อง 
# ตำบลสามพี่น้อง 
# ตำบลพวา 
# ตำบลเขาวงกต
|
# ตำบลนายายอาม 
# ตำบลวังโตนด 
# ตำบลกระแจะ 
# ตำบลสนามไชย 
# ตำบลช้างข้าม 
# ตำบลวังใหม่
|
# ตำบลชากไทย
# ตำบลพลวง 
# ตำบลตะเคียนทอง 
# ตำบลคลองพลู 
# ตำบลจันทเขลม
|}
การปกครองส่วนท้องถิ่น

จังหวัดจันทบุรีมีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทั้งหมด 82 แห่ง ประกอบด้วย องค์การบริหารส่วนจังหวัด 1 แห่ง คือ องค์การบริหารส่วนจังหวัดจันทบุรี มีเทศบาล 49 แห่ง เป็นเทศบาลเมือง 7 แห่ง และเทศบาลตำบล 41 แห่ง ที่เหลือเป็นองค์การบริหารส่วนตำบลจำนวน 34 แห่ง โดยเทศบาลทั้งหมดแบ่งตามอำเภอในจังหวัดจันทบุรี มีดังนี้

{|class="wikitable" style="line-height:137%"
|+ข้อมูลเทศบาลในจังหวัดจันทบุรี
|-
! rowspan=2 | ลำดับ !! rowspan=2|ชื่อเทศบาล !! rowspan="2" |อำเภอ !! colspan=3 |ครอบคลุมตำบล !! rowspan=2|ประชากร (คน) (ณ สิ้นปี 2567) 
|-align="center" 
! width="9%"|ทั้งตำบล !! width="9%"|บางส่วน !! width="9%"|รวม
|-align="center" 
! colspan="7" | เทศบาลเมือง

|-align="center" 
| 1 || เทศบาลเมืองจันทบุรี || เมืองจันทบุรี || 2 || – || 2 || 20,944

|-align="center" 
| 2 || เทศบาลเมืองท่าช้าง || เมืองจันทบุรี || – || 1 || 1 || 14,105

|-align="center" 
| 3 || เทศบาลเมืองจันทนิมิต || เมืองจันทบุรี || 1 || – || 1 || 11,445

|-align="center" 
| 4 || เทศบาลเมืองขลุง || ขลุง || 1 || – || 1 || 10,060

|-align="center" 
| 5 || เทศบาลเมืองท่าใหม่ || ท่าใหม่ || 2 || – || 2 || 9,910

|-align="center" 
| 6 || เทศบาลเมืองเกาะขวาง || เมืองจันทบุรี || 1 || – || 1 || 18,105

|-align="center" 
! colspan="7" | เทศบาลตำบล
|-align="center" 
| 1 || เทศบาลตำบลบางกะจะ || เมืองจันทบุรี || – || 1 || 1 || 5,143

|-align="center" 
| 2 || เทศบาลตำบลแสลง || เมืองจันทบุรี || 1 || – || 1 || 5,426

|-align="center" 
| 3 || เทศบาลตำบลพลับพลานารายณ์ || เมืองจันทบุรี || – || 2 || 2 || 10,289

|-align="center" 
| 4 || เทศบาลตำบลหนองบัว || เมืองจันทบุรี || – || 1 || 1 || 2,150

|-align="center" 
| 5 || เทศบาลตำบลพลับพลา || เมืองจันทบุรี || – || 1 || 1 || 6,271

|-align="center" 
| 6 || เทศบาลตำบลค่ายเนินวง || เมืองจันทบุรี || – || 1 || 1 || 6,558

|-align="center" 
| 7 || เทศบาลตำบลบ่อเวฬุ || ขลุง || 1 || – || 1 || 4,387
|-align="center" 
| 8 || เทศบาลตำบลเกวียนหัก || ขลุง || 1 || – || 1 || 4,655

|-align="center" 
| 9 || เทศบาลตำบลตกพรม || ขลุง || 1 || – || 1 || 4,123

|-align="center" 
| 10 || เทศบาลตำบลบ่อ || ขลุง || 1 || – || 1 || 7,064

|-align="center" 
| 11 || เทศบาลตำบลวันยาว || ขลุง || 1 || – || 1 || 5,742

|-align="center" 
| 12 || เทศบาลตำบลซึ้ง || ขลุง || 1 || – || 1 || 5,138

|-align="center" 
| 13 || เทศบาลตำบลเนินสูง || ท่าใหม่ || – || 2 || 2 || 3,048

|-align="center" 
| 14 || เทศบาลตำบลหนองคล้า || ท่าใหม่ || – || 1 || 1 || 3,715

|-align="center" 
| 15 || เทศบาลตำบลเขาบายศรี || ท่าใหม่ || – || 1 || 1 || 6,279
|-align="center" 
| 16 || เทศบาลตำบลเขาวัว-พลอยแหวน || ท่าใหม่ || 1 || 1 || 2 || 3,715

|-align="center" 
| 17 || เทศบาลตำบลสองพี่น้อง || ท่าใหม่ || 1 || – || 1 || 7,621

|-align="center" 
| 18 || เทศบาลตำบลโป่งน้ำร้อน || โป่งน้ำร้อน || – || 2 || 2 || 9,421

|-align="center" 
| 19 || เทศบาลตำบลหนองตาคง || โป่งน้ำร้อน || 1 || – || 1 || 10,166

|-align="center" 
| 20 || เทศบาลตำบลคลองใหญ่ || โป่งน้ำร้อน || 1 || – || 1 || 5,408

|-align="center" 
| 21 || เทศบาลตำบลทับไทร || โป่งน้ำร้อน || – || 1 || 1 || 6,383

|-align="center" 
| 22 || เทศบาลตำบลมะขาม || มะขาม || – || 1 || 1 || 1,681
|-align="center" 
| 23 || เทศบาลตำบลอ่างคีรี || มะขาม || 1 || – || 1 || 5,559

|-align="center" 
| 24 || เทศบาลตำบลมะขามเมืองใหม่ || มะขาม || – || 1 || 1 || 6,286

|-align="center" 
| 25 || เทศบาลตำบลฉมัน || มะขาม || 1 || – || 1 || 4,481

|-align="center" 
| 26 || เทศบาลตำบลวังแซ้ม || มะขาม || 1 || – || 1 || 4,336

|-align="center" 
| 27 || เทศบาลตำบลท่าหลวง || มะขาม || 1 || – || 1 || 2,701

|-align="center" 
| 28 || เทศบาลตำบลปัถวี || มะขาม || 1 || – || 1 || 7,821

|-align="center" 
| 29 || เทศบาลตำบลปากน้ำแหลมสิงห์ || แหลมสิงห์ || 1 || – || 1 || 8,476

|-align="center" 
| 30 || เทศบาลตำบลพลิ้ว || แหลมสิงห์ || 2 || – || 2 || 6,885
|-align="center" 
| 31 || เทศบาลตำบลสอยดาว || สอยดาว || – || 2 || 2 || 11,208

|-align="center" 
| 32 || เทศบาลตำบลทับช้าง || สอยดาว || 1 || – || 1 || 16,176

|-align="center" 
| 33 || เทศบาลตำบลพวา || แก่งหางแมว || 1 || – || 1 || 10,652

|-align="center" 
| 34 || เทศบาลตำบลนายายอาม || นายายอาม || – || 1 || 1 || 3,401

|-align="center" 
| 35 || เทศบาลตำบลช้างข้าม || นายายอาม || 1 || – || 1 || 4,835

|-align="center" 
| 36 || เทศบาลตำบลสนามไชย || นายายอาม || 1 || – || 1 || 4,543

|-align="center" 
| 37 || เทศบาลตำบลตะเคียนทอง || เขาคิชฌกูฏ || 1 || – || 1 || 4,742

|-align="center" 
| 38 || เทศบาลตำบลชากไทย || เขาคิชฌกูฏ || 1 || – || 1 || 4,392
|-align="center" 
| 39 || เทศบาลตำบลพลวง || เขาคิชฌกูฏ || 1 || – || 1 || 7,352

|-align="center" 
| 40 || เทศบาลตำบลจันทเขลม || เขาคิชฌกูฏ || 1 || – || 1 || 6,195

|-align="center" 
| 41 || เทศบาลตำบลคลองพลู || เขาคิชฌกูฏ || 1 || – || 1 || 6,660

การเมืองระดับชาติ
ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการเมืองระดับชาติของจังหวัดจันทบุรีนั้น คณะกรรมการการเลือกตั้งได้กำหนดให้จังหวัดจันทบุรีมีเขตเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 3 เขตเลือกตั้ง โดยเขตเลือกตั้งที่ 1 ประกอบไปด้วยอำเภอเมืองจันทบุรีและอำเภอแหลมสิงห์ เขตเลือกตั้งที่ 2 ประกอบไปด้วยอำเภอท่าใหม่ อำเภอนายายอาม อำเภอแก่งหางแมวและอำเภอเขาคิชฌกูฏและเขตเลือกตั้งที่ 3 ประกอบไปด้วยอำเภอขลุง อำเภอมะขาม อำเภอโป่งน้ำร้อนและอำเภอสอยดาว สำหรับจำนวนสมาชิกวุฒิสภาของจังหวัดจันทบุรีในอดีตมี 2 คน อย่างไรก็ตามตั้งแต่ พ.ศ. 2551 เป็นต้นมา จังหวัดจันทบุรีสามารถมีสมาชิกวุฒิสภาได้ 1 คนเท่านั้น
สำหรับปัจจุบัน ปีพ.ศ. 2566 ยังคงมีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 3 คนเช่นเดิม แต่มีการปรับพื้นที่เขตเลือกตั้งในเขตที่ 1 ได้นำพื้นที่อำเภอมะขามบางส่วนเข้ามาอยู่ในเขตนี้ และเขตที่ 3 โดยที่อำเภอมะขามได้แบ่ง 2 ตำบลออกไปอยู่กับเขตที่ 3 ส่วนเขตที่ 2 ยังคงเช่นเดิม

รายพระนามและชื่อผู้ว่าราชการจังหวัด
{|class="toccolours"
! colspan="10" style="background: #ffdead;" align="center" | รายพระนามและชื่อผู้ว่าราชการจังหวัดจันทบุรี 
|-
! rowspan="1"|พระนาม/ชื่อ
! rowspan="1"|เข้ารับตำแหน่ง
! rowspan="1"|สิ้นสุดการดำรงตำแหน่ง
|-
| 1. พระภิรมย์ฯ
| ไม่มีข้อมูล
| ไม่มีข้อมูล
|-
| 2. พระจันทบุรีศรีสมุทร์เขตต์
| ไม่มีข้อมูล
| ไม่มีข้อมูล 
|-
| 3. หม่อมเจ้าศรีศุขนพมาศ นวรัตน
| พ.ศ. 2459
| พ.ศ. 2469
|-
| 4. พระยามานิตย์กุลพัทธ
| พ.ศ. 2469
| ธันวาคม พ.ศ. 2471
|-
| 5. พระพิสิษฏสุทธเลขา
| 17 ธันวาคม พ.ศ. 2471
| 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2477
|-
| 6. พระนิกรบดี
| 1 มิถุนายน พ.ศ. 2477
| 2 ธันวาคม พ.ศ. 2479
|-
| 7. ขุนประสงค์สุขการี
| 2 ธันวาคม พ.ศ. 2479
| 1 ธันวาคม พ.ศ
ันวาคม พ.ศ. 2479
|-
| 7. ขุนประสงค์สุขการี
| 2 ธันวาคม พ.ศ. 2479
| 1 ธันวาคม พ.ศ. 2484
|-
| 8. หลวงอรรถสิทธิสุนทร (ผวน ทองสยาม)
| 2 ธันวาคม พ.ศ. 2484
| 2 ตุลาคม พ.ศ. 2485
|-
| 9. หลวงอรรถเกษมเกษา (สวิง อรรถเกษม) 
| 3 ตุลาคม พ.ศ. 2485
| 1 มกราคม พ.ศ. 2487
|-
| 10. ขุนรัฐวุฒิวิจารณ์ (สุวงศ์ รัฐวุฒิวิจารณ์) 
| 11 มกราคม พ.ศ. 2487
| 13 มิถุนายน พ.ศ. 2489
|-
| 11. นายชุบ พิเศษนครกิจ 
| 7 ตุลาคม พ.ศ. 2489
| 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2492
|-
| 12. นายถนอม วิบูลมงคล
| 24 พฤษภาคม พ.ศ. 2492
| 7 มกราคม พ.ศ. 2495
|-
| 13. ขุนคำนวณวิจิตร (เชย บุนนาค)
| 8 มกราคม พ.ศ. 2495
| 2 เมษายน พ.ศ. 2496 
|-
| 14. ขุนวรคุตตคณารักษ์
| 3 เมษายน พ.ศ. 2496
| 18 มีนาคม พ.ศ. 2499
|-
2496 
|-
| 14. ขุนวรคุตตคณารักษ์
| 3 เมษายน พ.ศ. 2496
| 18 มีนาคม พ.ศ. 2499
|-
| 15. นายผาด นาคพิน
| 19 มีนาคม พ.ศ. 2499
| 12 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2501
|-
| 16. หม่อมเจ้าทองคำเปลว ทองใหญ่
| 13 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2501
| 28 กันยายน พ.ศ. 2507
|-
| 17. นายส่ง เหล่าสุนทร
| 29 กันยายน พ.ศ. 2507
| 18 กรกฎาคม พ.ศ. 2512
|-
| 18. จ.ต.ต. ชั้น สุวรรณทรรภ
| 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2512
| 25 ธันวาคม พ.ศ. 2514
|-
| 19. นายวิชิต ศุขะวิริยะ
| 26 ธันวาคม พ.ศ. 2514
| 6 ธันวาคม พ.ศ. 2516
|-
| 20. นายบุญช่วย ศรีสารคาม
| 7 ธันวาคม พ.ศ. 2516
| 30 กันยายน พ.ศ. 2519
|-
| 21. น.อ.จำลอง ประเสริฐยิ่ง ร.น. 
| 1 ตุลาคม พ.ศ. 2519
| 30 กันยายน พ.ศ. 2520
|-
| 22. นายประกิต อุตตะโมต
| 1 ตุล
| 1 ตุลาคม พ.ศ. 2519
| 30 กันยายน พ.ศ. 2520
|-
| 22. นายประกิต อุตตะโมต
| 1 ตุลาคม พ.ศ. 2520
| 14 ตุลาคม พ.ศ. 2521
|-
| 23. นายพิบูลย์ ธุรภาคพิบูล 
| 15 ตุลาคม พ.ศ. 2521
| 30 กันยายน พ.ศ. 2523
|-
| 24. นายบุญนาค สายสว่าง
| 1 ตุลาคม พ.ศ. 2523
| 30 กันยายน พ.ศ. 2528
|-
| 25. นายสมพงศ์ พันธ์สุวรรณ 
| 1 ตุลาคม พ.ศ. 2528
| 30 กันยายน พ.ศ. 2532
|-
| 26. นายปรีดา มุตตาหารัช 
| 1 ตุลาคม พ.ศ. 2532
| 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2533
|-
| 27. เรือตรี สุกรี รักษ์ศรีทอง
| 15 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2533
| 30 กันยายน พ.ศ. 2534
|-
| 28. นายวิมล พวงทอง 
| 1 ตุลาคม พ.ศ. 2534
| 30 กันยายน พ.ศ. 2536
|-
| 29. นายอมร อนันตชัย 
| 1 ตุลาคม พ.ศ. 2536
| 30 กันยายน พ.ศ. 2541
|-
| 30.
6
|-
| 29. นายอมร อนันตชัย 
| 1 ตุลาคม พ.ศ. 2536
| 30 กันยายน พ.ศ. 2541
|-
| 30. นายประพันธ์ ชลวีระวงศ์
| 1 ตุลาคม พ.ศ. 2541
| 30 กันยายน พ.ศ. 2543
|-
| 31. นายอัครพงศ์ พยัคฆันตร
| 1 ตุลาคม พ.ศ. 2543
| 30 กันยายน พ.ศ. 2544
|-
| 32. นายวิทยา ปิณฑะแพทย์ 
| 1 ตุลาคม พ.ศ. 2544
| 30 กันยายน พ.ศ. 2547
|-
| 33. นายพนัส แก้วลาย
| 1 ตุลาคม พ.ศ. 2547
| 30 กันยายน พ.ศ. 2550
|-
| 34. นายประจักษ์ สุวรรณภักดี
| 1 ตุลาคม พ.ศ. 2550
| 19 ตุลาคม พ.ศ. 2551
|-
| 35. นายพูลศักดิ์ ประณุทนรพาล
| 20 ตุลาคม พ.ศ. 2551
| 30 กันยายน พ.ศ. 2553
|-
| 36. นายธีรเทพ ศรียะพันธ์ 
| 1 ตุลาคม พ.ศ. 2553
| 30 กันยายน พ.ศ. 2554
|-
| 37. นายวิชิต ชาตไพสิฐ 
| 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2554
|
53
| 30 กันยายน พ.ศ. 2554
|-
| 37. นายวิชิต ชาตไพสิฐ 
| 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2554
| 7 ตุลาคม พ.ศ. 2555
|-
| 38. นายสุรชัย ขันอาสา
| 8 ตุลาคม พ.ศ. 2555
| 30 กันยายน พ.ศ. 2556
|-
| 39. นายเกรียงเดช เข็มทอง
| 1 ตุลาคม พ.ศ. 2556
| 1 มิถุนายน พ.ศ. 2557
|-
| 40. นายสามารถ ลอยฟ้า
| 2 มิถุนายน พ.ศ. 2557
| 30 กันยายน พ.ศ. 2558
|-
| 41. นายสมศักดิ์ ปะริสุทโธ เหมทานนท์
| 1 ตุลาคม พ.ศ. 2558
| 28 มีนาคม พ.ศ. 2559 
|-
|42. นายวิทูรัช ศรีนาม
| 29 มีนาคม พ.ศ. 2559 
| 30 มิถุนายน พ.ศ. 2563 
|-
|43. นายสุธี ทองแย้ม
| 1 ตุลาคม พ.ศ. 2563 
| 30 กันยายน พ.ศ. 2555
|-
|44. นายมนต์สิทธิ์ ไพศาลธนวัฒน์
| 1 ตุลาคม พ.ศ. 2565 
| ปัจจุบัน
|}
เศรษฐกิจ

จังหวัดจันทบุรีเป็นจังหวัดที่มีเกษตรกรรมเป็นพื้นฐานของเศรษฐกิจ โดยผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในจังหวัดจันทบุรีเกินครึ่งหนึ่งมาจากภาคเกษตรกรรม รองลงมาเป็นอุตสาหกรรม การก่อสร้าง การศึกษาและภาคส่วนอื่น ๆ ตามลำดับ ในปี พ.ศ. 2555 ผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในจังหวัดจันทบุรีรวมมูลค่าทั้งสิ้น 100,901 ล้านบาท คิดเป็นอันดับที่ 22 ของประเทศและมีผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในจังหวัดต่อหัว 200,876 บาทต่อปี ในส่วนของรายได้ที่แท้จริงของประชากรในจังหวัดจันทบุรีนั้น ประชากรในจังหวัดมีรายได้เฉลี่ย 7,784 บาทต่อเดือนและมีรายจ่ายเฉลี่ย 6,655 บาทต่อเดือน สัดส่วนของคนจนในจังหวัดจันทบุรีเมื่อพิจารณามิติของรายได้พบว่ามีประชากรร้อยละ 8.8 อยู่ในสภาวะยากจน
เกษตรกรรม
ภาคส่วนเกษตรกรรมเป็นภาคส่วนที่มีสัดส่วนของผลิตภัณฑ์มวลรวมสูงที่สุดในจังหวัดจันทบุรี โดยในปี พ.ศ. 2555 ภาคส่วนเกษตรกรรมมีผลิตภัณฑ์มวลรวมเท่ากับ 56,262 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 55.76 ของผลิตภัณฑ์มวลรวมทั้งหมด เมื่อเปรียบเทียบย้อนหลังระหว่างปี พ.ศ. 2538 - 2555 จะพบว่าภาคส่วนทางด้านเกษตรกรรมในภาพรวมมีผลิตภัณฑ์มวลรวมสูงขึ้นต่อเนื่องทุกปี สำหรับภาคส่วนเกษตรกรรมที่มีความสำคัญของจังหวัดจันทบุรีส่วนใหญ่เป็นการเพาะปลูก โดยพืชที่นิยมปลูกมากในจังหวัดจันทบุรีคือพืชไม้ผล พริกไทย และยางพารา
ไม้ผลที่เกษตรกรในจังหวัดจันทบุรีนิยมปลูกมากคือมังคุด ทุเรียน สละและเงาะ เนื่องจากจันทบุรีมีสภาพภูมิประเทศและภูมิอากาศเหมาะสมสำหรับปลูกผลไม้เหล่านี้ทำให้จังหวัดจันทบุรีมีผลไม้เหล่านี้เป็นจำนวนมากและมีคุณภาพดี โดยเฉพาะอย่างยิ่งทุเรียนซึ่งจังหวัดจันทบุรีเป็นจังหวัดที่มีการผลิตมากที่สุดในประเทศไทย ผลไม้อีกชนิดหนึ่งซึ่งมีชื่อเสียงมากของจังหวัดจันทบุรีคือสละเนินวง โดยปลูกมากในบริเวณค่ายเนินวง ตำบลบางกะจะ ผลไม้ของจังหวัดจะออกสู่ตลาดในช่วงระหว่างเดือนเมษายนถึงมิถุนายนของทุกปี อย่างไรก็ตามปริมาณผลไม้ของจังหวัดในแต่ละปีจะมากหรือน้อยนั้นขึ้นอยู่กับสภาพภูมิอากาศ หากเกิดภาวะภัยแล้งขึ้นในจังหวัด ปริมาณผลไม้ที่จะออกสู่ตลาดในปีนั้นจะมีปริมาณลดลง
จังหวัดจันทบุรีเป็นแหล่งปลูกพริกไทยที่สำคัญมากของประเทศไทย โดยพื้นที่ปลูกพริกไทยร้อยละ 95 อยู่ในจังหวัดจันทบุรี โดยพริกไทยสามารถสร้างรายได้เข้าจังหวัดจันทบุรีปีละประมาณ 30 - 60 ล้านบาท อย่างไรก็ตามในช่วงหลายปีที่ผ่านมาพื้นที่การปลูกพริกไทยลดลงเป็นอย่างมาก จากการที่เกษตรกรเปลี่ยนไปปลูกพืชชนิดอื่น ปัญหาความเสื่อมโทรมของดินและปัญหาด้านต้นทุนการผลิต โดยเกษตรกรเหล่านี้จะเปลี่ยนจากการปลูกพริกไทยเป็นแก้วมังกรและยางพารา
ในส่วนของยางพารานั้น หลวงราชไมตรี (ปูม ปุณศรี) เป็นบุคคลแรกที่นำยางพาราเข้ามาปลูกในจังหวัดจันทบุรีเป็นพื้นที่แรกของภาคตะวันออก ในปี พ.ศ. 2551 เกษตรกรชาวจันทบุรีปลูกยางพาราในพื้นที่ 463,799 ไร่ โดยปลูกมากที่สุดในอำเภอแก่งหางแมว คิดเป็นร้อยละ 41.60 ของพื้นที่ปลูกยางพาราของจังหวัด แม้ว่ายางพาราจะเป็นพืชเศรษฐกิจที่สร้างรายได้ให้แก่เกษตรกรชาวจันทบุรีเป็นจำนวนมาก แต่ในหลาย ๆ ปีมักประสบปัญหาราคายางพาราตกต่ำ
ประมง
การประมงของจังหวัดจันทบุรี แม้จะมีส่วนแบ่งในผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในจังหวัดค่อนข้างน้อย (2,683 ล้านบาท) แต่เป็นภาคส่วนที่มีความสำคัญของจังหวัดจันทบุรี เนื่องจากจังหวัดจันทบุรีมีชายฝั่งทะเลยาว 108 กิโลเมตรและมีแม่น้ำหลายสาย ชาวประมงในจันทบุรีมีทั้งที่จับปลาในแหล่งน้ำและเพาะพันธุ์สัตว์น้ำ โดยสัตว์น้ำที่นิยมเพาะพันธุ์มากที่สุดคือกุ้ง ซึ่งมีผลผลิตรวมกันทั้งจังหวัดในปี พ.ศ. 2552 เท่ากับ 64,262 ตัน 
อัญมณี
จังหวัดจันทบุรีได้รับฉายาว่าเป็นเมืองหลวงทางด้านอัญมณีแห่งหนึ่งของโลก โดยกิจการเหมืองอัญมณีของจังหวัดจันทบุรีเริ่มเมื่อใดไม่มีหลักฐานปรากฏแน่ชัด แต่พบหลักฐานในจดหมายเหตุคราวพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พ.ศ. 2419 ความว่า "ได้มีราษฎรนำเอาผลไม้และพลอย หลากสีมาถวาย" อัญมณีที่มีชื่อเสียงมากของจังหวัดจันทบุรีมีหลายชนิด เช่น ไพลิน สตาร์ บุษราคัม แต่ที่มีชื่อเสียงมากที่สุดคือ ทับทิมสยาม ซึ่งมีชื่อเสียงมากในระดับโลก อัญมณีดังกล่าวเหล่านี้มักขุดหาจากเหมืองในบริเวณเขารอบ ๆ ตัวเมืองจันทบุรี โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบริเวณเขาพลอยแหวนและเขตตำบลบางกะจะ ซึ่งค้นพบอัญมณีเป็นจำนวนมาก อย่างไรก็ตามในปัจจุบันปริมาณอัญมณีที่ค้นพบในเขตจังหวัดจันทบุรีลดลงไปมาก ส่ง
นมาก อย่างไรก็ตามในปัจจุบันปริมาณอัญมณีที่ค้นพบในเขตจังหวัดจันทบุรีลดลงไปมาก ส่งผลให้ต้องนำเข้าอัญมณีจากต่างประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากประเทศมาดากัสการ์ในทวีปแอฟริกา เพื่อนำมาเป็นวัตถุดิบให้ช่างเจียระไนพลอยในจังหวัดจันทบุรีเป็นผู้เจียระไน การซื้อขายอัญมณีในจังหวัดจันทบุรีจะทำการซื้อขายในตลาดพลอย ซึ่งตั้งอยู่ในเขตเมืองเก่าจันทบุรี โดยมีผู้ซื้อทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ มีการคาดการณ์กันว่าใน 1 สัปดาห์มีเงินสะพัดอยู่ในตลาดพลอยประมาณ 200 - 500 ล้านบาท
การท่องเที่ยว
จังหวัดจันทบุรีมีแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติและวัฒนธรรมเป็นจำนวนมาก ส่งผลให้การท่องเที่ยวของจังหวัดจันทบุรีสร้างรายได้ให้กับจังหวัดเป็นจำนวนมาก จากสถิติในแต่ละปีจะพบว่ามีปริมาณนักท่องเที่ยวและรายได้จากการท่องเที่ยวเพิ่มมากขึ้น โดยในปี พ.ศ. 2555 มีนักท่องเที่ยวเดินทางเข้ามาในจังหวัดจันทบุรีรวมทั้งสิ้น 1,072,348 โดยเกือบทั้งหมดเป็นนักท่องเที่ยวชาวไทย ในส่วนของนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติที่เดินทางเข้ามาท่องเที่ยวในจังหวัดจันทบุรีมีเพียง 53,443 คนเท่านั้น นักท่องเที่ยวส่วนใหญ่จะเข้ามาพักผ่อนในจังหวัดจันทบุรีโดยเฉลี่ย 2.31 วัน นักท่องเที่ยวเหล่านี้สร้างรายได้ให้กับจังหวัดจันทบุรีกว่า 4,214 ล้านบาท โดยมีค่าเฉลี่ยการใช้จ่ายของนักท่องเที่ยว
ให้กับจังหวัดจันทบุรีกว่า 4,214 ล้านบาท โดยมีค่าเฉลี่ยการใช้จ่ายของนักท่องเที่ยวต่อวันอยูที่ 1,503.07 ต่อคน โดยนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติจะใช้จ่ายต่อวันอยู่ที่ 2,501.61 ต่อคน
โครงสร้างพื้นฐาน
การศึกษา

สถาบันการศึกษาในจังหวัดจันทบุรีมีทั้งที่ดำเนินการโดยหน่วยงานทางภาครัฐบาลและภาคเอกชน โดยในส่วนภาคเอกชนมีองค์กรทางศาสนาเป็นส่วนหนึ่งที่ร่วมจัดการศึกษาด้วย ภาษาที่ใช้ในการจัดการเรียนการสอนใช้ภาษาไทยและภาษาอังกฤษ เป็นหลัก และมีการสอดแทรกภาษาจีนและภาษาในทวีปยุโรปอื่น ๆ เข้ามาใช้ในการจัดการเรียนการสอนอีกด้วย โรงเรียนประจำจังหวัดของจันทบุรีมีทั้งสิ้น 2 แห่งคือโรงเรียนเบญจมราชูทิศ จังหวัดจันทบุรี (โรงเรียนประจำจังหวัดชาย) และโรงเรียนศรียานุสรณ์ (โรงเรียนประจำจังหวัดหญิง)
ในส่วนของสถาบันอุดมศึกษาในจังหวัดจันทบุรีที่เปิดสอนระดับปริญญาบัณฑิตมีอยู่หลายแห่ง เช่น มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี มหาวิทยาลัยบูรพา วิทยาเขตจันทบุรี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก วิทยาเขตจันทบุรี สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ (วิทยาลัยนาฏศิลป์จันทบุรี) มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช (ศูนย์วิทยพัฒนาจันทบุรี) เป็นต้น

สาธารณสุข
การคมนาคมและการสื่อสาร
การเดินทางสู่จังหวัดจันทบุรีมีเส้นทางดังนี้
* เส้นทางสายกรุงเทพฯ–ชลบุรี–พัทยา–บ้านฉาง–ระยอง–จันทบุรี โดยใช้ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3 (ถนนสุขุมวิท) ระยะทางประมาณ 315 กิโลเมตร
* เส้นทางสายกรุงเทพฯ–ชลบุรี–ศรีราชา–บ้านฉาง–ระยอง–จันทบุรี โดยใช้ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 36 (ถนนเมืองพัทยา-ระยอง) ระยะทางประมาณ 289 กิโลเมตร
* เส้นทางสายกรุงเทพฯ–ชลบุรี–แกลง–จันทบุรี โดยใช้ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 344 (ถนนชลบุรี-แกลง) ระยะทางประมาณ 249 กิโลเมตร
* เส้นทางยุทธศาสตร์เชื่อมระหว่างภาคตะวันออกเฉียงเหนือผ่านปราจีนบุรี ผ่านทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 33 (ถนนสุวรรณศร) เข้าสู่ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 317 (ถนนจันทบุรี-สระแก้ว) ผ่านอำเภอสอยดาว อำเภอโป่งน้ำร้อน
ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 317 (ถนนจันทบุรี-สระแก้ว) ผ่านอำเภอสอยดาว อำเภอโป่งน้ำร้อน และอำเภอมะขาม เข้าสู่จังหวัดจันทบุรี 
* เส้นทางจันทบุรี–ตราด ระยะทาง 69.94 กิโลเมตร
* เส้นทางจันทบุรี–ระยอง ระยะทาง 111.67 กิโลเมตร
* เส้นทางจันทบุรี–สระแก้ว ระยะทาง 156.4 กิโลเมตร 
* เส้นทางจันทบุรี–ชลบุรี ระยะทาง 167.03 กิโลเมตร
* เส้นทางจันทบุรี–ฉะเชิงเทรา ระยะทาง 191.09 กิโลเมตร
* เส้นทางจันทบุรี–สระบุรี ระยะทาง 327.77 กิโลเมตร 
* เส้นทางจันทบุรี–นครราชสีมา ระยะทาง 338.05 กิโลเมตร
* เส้นทางจันทบุรี–บุรีรัมย์ ระยะทาง 344.32 กิโลเมตร
* เส้นทางจันทบุรี–แม่สอด ระยะทาง 697.83 กิโลเมตร
* รถไฟ
* จังหวัดจันทบุรี ไม่มีทางรถไฟ ท่านสามารถลงจากสถานีรถไฟบ้านพลูตาหลวง จ.ชล
* รถไฟ
* จังหวัดจันทบุรี ไม่มีทางรถไฟ ท่านสามารถลงจากสถานีรถไฟบ้านพลูตาหลวง จ.ชลบุรี และต่อเข้ารถโดยสารประจำทาง สู่จังหวัดจันทบุรี โทร 0-3824-5959
ประชากร
จากประกาศสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทยปี พ.ศ. 2566 รายงานว่า จังหวัดจันทบุรีมีประชากร 536,436 คน คิดเป็นอันดับที่ 47 ของประเทศ มีความหนาแน่นของประชากร 84.64 คนต่อตารางกิโลเมตร โดยบริเวณที่มีความหนาแน่นของประชากรมากที่สุดในจังหวัดอยู่ที่เขตเทศบาลเมืองขลุง ซึ่งมีความหนาแน่นของประชากร 3,231.76 คนต่อตารางกิโลเมตร ประชากรของจังหวัดจันทบุรีส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในเขตอำเภอเมืองจันทบุรี โดยมีประชากรอาศัยอยู่ร้อยละ 24.29 ส่วนอำเภอที่มีประชากรอาศัยอยู่น้อยที่สุดคืออำเภอเขาคิชฌกูฏ โดยมีประชากรอาศัยอยู่เพียงร้อยละ 5.46 ของประชากรทั้งจังหวัด ประชากรจังหวัดจันทบุรีบางส่วนเดินทางย้ายถิ่นฐานไปยังจังหวัดอื่น โดยส่วนใหญ่แล้วเพื่อหางานทำในจังห
ทบุรีบางส่วนเดินทางย้ายถิ่นฐานไปยังจังหวัดอื่น โดยส่วนใหญ่แล้วเพื่อหางานทำในจังหวัดนั้น ๆ ประชากรชาวจันทบุรีส่วนมากมีสัญชาติไทยคิดเป็นร้อยละ 94.82 รองลงมามีสัญชาติกัมพูชาร้อยละ 2.90 สัญชาติลาวร้อยละ 1.20 ที่เหลือเป็นประชากรสัญชาติอื่น ๆ ในจำนวนนี้มีชาวยุโรป 397 คนและชาวแอฟริกัน 561 คนรวมอยู่ด้วย
ภาษา
ชาวจันทบุรีใช้ภาษาไทยแบบภาคกลางเป็นภาษาทางราชการและใช้สื่อสารในชีวิตประจำวัน อย่างไรก็ตามภาษาไทยที่ชาวจันทบุรีใช้พูดนั้นจะมีสำเนียงและหางเสียงที่แปลกจากภาษาไทยภาคกลาง มีคำบางคำที่เป็นภาษาถิ่นเฉพาะ เช่น การใช้คำว่า ฮิ เป็นคำสร้อย การเรียกยายว่า แมะ เป็นต้น นอกจากนี้แล้วในจังหวัดจันทบุรียังพบภาษาท้องถิ่นในตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติกที่สำคัญอีก 1 ภาษา คือ ภาษาชอง ซึ่งเป็นภาษาที่พูดโดยชาวชอง ส่วนใหญ่แล้วชาวชองมักตั้งถิ่นฐานในอำเภอมะขาม อำเภอโป่งน้ำร้อนและอำเภอเขาคิชฌกูฎ ในปัจจุบันภาษาชองกำลังตกอยู่ในภาวะสูญหาย เนื่องจากพลเมืองชาวชองประมาณ 6,000 คน มีผู้ที่สามารถพูดภาษาชองได้เพียงแค่ 500 คนเท่านั้น ในส่วนของภาษาอื่น ๆ ที่มีประชากรในจังหวัดใช้สื
ภาษาชองได้เพียงแค่ 500 คนเท่านั้น ในส่วนของภาษาอื่น ๆ ที่มีประชากรในจังหวัดใช้สื่อสารในครัวเรือนเกิน 1,000 คนขึ้นไป ได้แก่ ภาษาเขมร ภาษาลาว ภาษาพม่าและภาษาอังกฤษ
ศาสนา
 ]]
จากการสำมะโนประชากรของจังหวัดจันทบุรีในปี พ.ศ. 2553 พบว่า ประชากรส่วนมากในจังหวัดจันทบุรีนับถือศาสนาพุทธคิดเป็นร้อยละ 97.95 รองลงมานับถือศาสนาคริสต์คิดเป็นร้อยละ 1.22 ศาสนาอิสลามคิดเป็นร้อยละ 0.40 ศาสนาฮินดูคิดเป็นร้อยละ 0.03 ศาสนาอื่น ๆ คิดเป็นร้อยละ 0.23 และมีผู้ไม่นับถือศาสนาใด ๆ คิดเป็นร้อยละ 0.17 ในกลุ่มศาสนิกชนที่นับถือศาสนาอื่นนอกเหนือจากศาสนาพุทธส่วนใหญ่มักอาศัยอยู่ในเขตเทศบาล ในส่วนของคริสต์ศาสนิกชนในจังหวัดจันทบุรีพบมากที่สุดในเขตเทศบาลเมืองจันทนิมิตโดยมีผู้นับถือศาสนาคริสต์ถึงร้อยละ 50 จากประชากรทั้งหมดในเขตเทศบาล
==ประเพณีและวัฒนธรรม== 
ด้วยความที่จังหวัดจันทบุรีมีประวัติความเป็นมาที่ยาวนาน ทำให้มีประเพณีและวัฒธรรมที่หลากหลาย โดยประเพณีและวัฒนธรรมเหล่านี้ล้วนแล้วแต่สืบทอดมาจากบรรพบุรุษทั้งสิ้น โดยมากแล้ววัฒนธรรมและประเพณีส่วนใหญ่ของจังหวัดนี้จะเกิดจากวิถีชีวิตและความเชื่อของคนในจังหวัด
เทศกาลและประเพณี
* ประเพณีการนมัสการรอยพระบาทเขาคิชฌกูฏ จันทบุรี
* ประเพณีชักเย่อเกวียนพระบาท
อาหาร
จังหวัดจันทบุรีเป็นจังหวัดที่มีความอุดมสมบูรณ์และมีพืชพันธุ์หลากหลายชนิด ส่งผลให้มีการนำพืชพันธุ์เหล่านั้นเข้ามาใช้เป็นส่วนหนึ่งในการประกอบอาหาร สำหรับอาหารที่ขึ้นชื่อมากที่สุดของจังหวัดจันทบุรี คือ แกงหมูชะมวง ซึ่งใช้ใบชะมวงเป็นวัตถุดิบหลักในการปรุงขึ้น มีรสชาติทั้งสิ้น
รี คือ แกงหมูชะมวง ซึ่งใช้ใบชะมวงเป็นวัตถุดิบหลักในการปรุงขึ้น มีรสชาติทั้งสิ้น 3 รส คือ เค็ม เปรี้ยวและหวาน อาหารอีกชนิดหนึ่งที่ได้รับความนิยมและสร้างชื่อเสียงให้แก่จังหวัดจันทบุรีเป็นอย่างมาก คือ ก๋วยเตี๋ยวเนื้อเลียงหรือหมูเลียง โดยนำก๋วยเตี๋ยวเส้นจันท์ ซึ่งเป็นเส้นก๋วยเตี๋ยวที่มีลักษณะเหนียวนุ่ม ไม่เปื่อยง่าย เข้ามาผสมผสานกับน้ำก๋วยเตี๋ยวที่ปรุงจากเครื่องเทศและวัตถุดิบอื่น ๆ ในส่วนอาหารอื่น ๆ ที่มีชื่อเสียงของจังหวัดจันทบุรีได้แก่ น้ำพริกปูไข่ แกงเนื้อ แกงหมู ก๋วยเตี๋ยวผัดปู น้ำพริกเกลือ น้ำพริกระกำและอาหารทะเลจานต่าง ๆ เป็นต้น
ในส่วนของอาหารว่างและเครื่องดื่มของจังหวัดจันทบุรีนั้นมีหลายอย่างที่ได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก ในส่วนของอาหารว่างที่สำคัญคือ ข้าวเกรียบอ่อนน้ำจิ้ม ซึ่งมีลักษณะใหญ่กว่าข้าวเกรียบปากหม้อโดยทั่วไป ทองม้วนอ่อน ซึ่งจะมีรสชาติแตกต่างไปตามวัตถุดิบที่เข้ามาเป็นส่วนผสมและ ปาท่องโก๋ ซึ่งมีความแตกต่างจากปาท่องโก๋ในจังหวัดอื่นที่น้ำจิ้ม โดยน้ำจิ้มปาท่องโก๋ของจังหวัดจันทบุรีจะเป็นน้ำจิ้มที่มีรสหวานออกเปรี้ยว ในส่วนของเครื่องดื่มนั้นที่สำคัญได้แก่ น้ำสำรอง ซึ่งเป็นน้ำพืชสมุนไพรที่มีคุณค่าทางอาหารและสรรพคุณทางยา
การแสดงพื้นบ้าน
จังหวัดจันทบุรีเป็นจังหวัดที่มีการแสดงพื้นบ้านอย่างหลากหลาย โดยมักเป็นการแสดงที่บ่งบอกถึงวิถีชีวิตของผู้คนในท้องถิ่น ชาติพันธุ์ การประกอบอาชีพ รวมไปถึงสภาพทางภูมิศาสตร์ของท้องถิ่น การแสดงพื้นบ้านของจังหวัดจันทบุรีมีทั้งที่เกิดจากการถ่ายทอดของบรรพชนภายในท้องถิ่นหรือการแสดงพื้นบ้านบางอย่างอาจเกิดขึ้นจากการประดิษฐ์คิดค้นของผู้คนในปัจจุบัน โดยการแสดงพื้นบ้านของจังหวัดจันทบุรีที่สำคัญมีดังนี้ 
{|class="wikitable unsortable" style="margin: 1em auto 1em auto;" 
! ชื่อการแสดงพื้นบ้าน
! ลักษณะสำคัญ
|-
| ยันแย่
| ยันแย่เป็นการแสดงของชาวชอง ในอดีตใช้เป็นเพลงกล่อมเด็ก แต่ในปัจจุบันนำทำนองเพลงยันแย่มาแต่งบทร้อง เพื่อใช้เป็นบทเกี้ยวพาราสี
ล่อมเด็ก แต่ในปัจจุบันนำทำนองเพลงยันแย่มาแต่งบทร้อง เพื่อใช้เป็นบทเกี้ยวพาราสี 
|-
| อาไย
| ทิดฮัมและทิดบูนเป็นผู้นำมาเผยแพร่จากประเทศกัมพูชา เป็นการแสดงที่ใช้ภาษาเขมรในการร้องพร้อมกับการรำ ใช้ซออู้ ซอด้วง กลอง ฉิ่ง ขิมและโมงเซเป็นเครื่องดนตรีประกอบการแสดง ปัจจุบันเป็นการละเล่นของชาวบ้านตามูลล่าง อำเภอโป่งน้าร้อน 
|-
| ละครเท่งตุ๊ก
| ละครเท่งตุ๊กได้รับอิทธิพลจากละครชาตรีและละครโนรา โดยชื่อของการแสดงมาจากเสียงของโทนและกลองตุ๊ก การแสดงจะใช้ทั้งมือและเท้า พร้อมทั้งการใช้เอวและไหล่ให้ตรงตามจังหวะกลอง 
|-
| ระบำเก็บพริกไทย
| คณาจารณ์วิทยาลัยนาฏศิลปจันทบุรีเป็นผู้ประดิษฐ์ท่ารำ โดยนำลักษณะของการการเก็บพริกไทยมาใช้ประดิษฐ์ท่า โดยดัดแปลงเครื่องแต่งกาย
ฐ์ท่ารำ โดยนำลักษณะของการการเก็บพริกไทยมาใช้ประดิษฐ์ท่า โดยดัดแปลงเครื่องแต่งกายของผู้แสดงเพื่อให้เกิดความสวยงาม ใช้วงปี่พาทย์ไม้นวมในการบรรเลง 
|-
| ระบำทอเสื่อ
| คณาจารย์วิทยาลัยนาฏศิลปจันทบุรีเป็นผู้ประดิษฐ์ท่ารำ โดยนำวิธีการทำเสื่อจันทบูรมาใช้ประดิษฐ์ท่า ผู้แสดงเป็นผู้หญิงทั้งหมด 
|-
| ระบำเริงนทีบูรพา
| ระบำเริงนทีบูรพาเป็นการแสดงที่นำวิถีชีวิตของชาวประมงและพฤติกรรมของสัตว์มาใช้เป็นจินตนาการในการสร้างการแสดง โดยใช้วงปี่พาทย์ไม้นวมในการบรรเลง 
|-
| ระบำควนคราบุรี
| วิทยาลัยนาฏศิลปจันทบุรีประดิษฐ์การแสดงชุดนี้ขึ้น เพื่อจำลองให้เห็นสภาพวิถีชีวิตของชาวจันทบุรีในสมัยโบราณ การแต่งกายใช้รูปแบบตามศิลปะลพบุรี ส่วนการบรรเลงใช้วงปี่พาทย์ไม้แข็ง 
|-
มัยโบราณ การแต่งกายใช้รูปแบบตามศิลปะลพบุรี ส่วนการบรรเลงใช้วงปี่พาทย์ไม้แข็ง 
|-
| ระบำชอง
| ระบำชองเป็นระบำพื้นบ้านของชาวชอง จุดมุ่งหมายของระบำนี้คือความร่าเริงและสนุกสนาน 
|-
|}
กีฬา
จังหวัดจันทบุรีมีสโมสรฟุตบอลอาชีพ 2 แห่ง ได้แก่ สโมสรฟุตบอลจันทบุรี (ปัจจุบันแข่งขันในไทยลีก 2) และสโมสรฟุตบอลอัศวิน เกาะขวาง ยูไนเต็ด (ปัจจุบันแข่งขันในไทยลีก 3)

ภูมิปัญญาท้องถิ่น
* เสื่อจันทบูร หัตถกรรมพื้นบ้านอีกชนิดที่มีชื่อเสียงของจังหวัด ผลิตจากกก ได้มีการนำเอากกมาดัดแปลงเป็นเครื่องใช้ต่าง ๆ มากมาย
* ก๋วยเตี๋ยวเส้นจันท์ นับเป็นสินค้าพื้นเมืองที่เป็นเอกลักษณ์อีกสิ่งหนึ่งของจังหวัด เหมาะที่จะซื้อเป็นของที่ระลึกเมื่อมาเที่ยวจังหวัดจันทบุรี
สถานที่ท่องเที่ยว
*หาดเจ้าหลาว
*หาดแหลมสิงห์
*หาดคุ้งวิมาน
*น้ำตกพลิ้ว
*น้ำตกคลองนารายณ์
*น้ำตกตรอกนอง
*น้ำตกสอยดาว
*ลานหินสีชมพู
*สะพานแหลมสิงห์
*จุดชมวิวปากน้ำแขมหนู
*จุดชมวิวเนินนางพญา
*จุดชมวิวเจดีย์กลางน้ำบ้านหัวแหลม
*ศูนย์ศึกษาการพัฒนาธรรมชาติป่าชายเลนอ่าวคุ้งกระเบน
*สถานแสดงพันธุ์สัตว์น้ำเฉลิมพระเกียรติ 6 รอบ พระชนมพรรษา
*สวนสาธารณะสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
*ชุมชนริมน้ำจันทบูร
*อาสนวิหารพระแม่มารีอาปฏิสนธินิรมล
*ชุมชนขนมแปลกริมคลองหนองบัว
*พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พาณิชย์นาวี
*ค่ายเนินวง
*อุทยานแห่งชาติเขาคิชฌกูฏ
*อุทยานแห่งชาติเขาสิบห้าชั้น
*อุทยานแห่งชาติเขาชะเมา-เขาวง
*อุทยานแห่งชาติน้ำตกพลิ้ว
*ตลาดบ้านแหลมไทย-กัมพูชา
*เขตรักษาพันธุ์สั
ชะเมา-เขาวง
*อุทยานแห่งชาติน้ำตกพลิ้ว
*ตลาดบ้านแหลมไทย-กัมพูชา
*เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาว
*หมู่บ้านไร้แผ่นดินบางชัน
*อ่างเก็บน้ำห้วยตาโป
*

เมืองพี่น้อง
* อู๋โจว ประเทศจีน (พ.ศ. 2547) 
* เกียนซาง ประเทศเวียดนาม (พ.ศ. 2548) 
* ไพลิน ประเทศกัมพูชา (พ.ศ. 2553) 
* พระตะบอง ประเทศกัมพูชา (พ.ศ. 2553)

ดูเพิ่ม
* รายชื่อวัดในจังหวัดจันทบุรี
* รายชื่อโรงเรียนในจังหวัดจันทบุรี
* รายชื่อห้างสรรพสินค้าในจังหวัดจันทบุรี

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น

หนังสือและบทความ

* ณัฐพร ไทยจงรักษ์. (2561, ส.ค.-2562, ก.ค.). การยึดครองจันทบุรีในทัศนะของฝรั่งเศส. วารสารประวัติศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. 43. 73-83.

เว็บไซต์
*เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของจังหวัด