ทางรถไฟสายแม่น้ำ
ทางรถไฟสายแม่น้ำ หรือ ทางรถไฟสายมักกะสัน–แม่น้ำ เป็นทางรถไฟอันเป็นส่วนหนึ่งของทางรถไฟสายตะวันออก ทางรถไฟสายนี้ใช้สำหรับวิ่งขนส่งสินค้าเพียงอย่างเดียวและไม่มีบริการรับส่งผู้โดยสาร

ประวัติ
ทางรถไฟสายแม่น้ำ มีจุดเริ่มต้นมาจากความคับแคบของพื้นที่สถานีกรุงเทพ ไม่สะดวกในการรับส่งสินค้าต่าง ๆ โดยเฉพาะการส่งออกและนำเข้าสินค้าจากต่างประเทศทางเรือเดินทะเล กรมรถไฟหลวงจึงได้แยกทางรถไฟจากช่วงสถานีรถไฟมักกะสันบนทางรถไฟสายตะวันออกไปทางแม่น้ำเจ้าพระยา บริเวณท่าเรือกรุงเทพ (คลองเตย) ระยะทางประมาณ 5 กิโลเมตร ใช้รางขนาดมาตรฐานความกว้าง 1.435 เมตร เปิดใช้งานเมื่อวันที่ 15 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2452 และเปลี่ยนมาใช้รางขนาดความกว้าง 1.00 เมตรในเวลาต่อมา
ทางรถไฟสายแม่น้ำ เคยเป็นส่วนหนึ่งของโครงการโฮปเวลล์ที่มีแผนการก่อสร้างช่วงที่ 2 และได้รับสัมปทานลงนามในสัญญาเมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2533 อายุสัมปทาน 30 ปี ตั้งแต่วันที่ 6 ธันวาคม พ.ศ. 2534 ถึง 5 ธันวาคม พ.ศ. 2542 แต่โครงการดังกล่าวประสบความล่าช้าและเกิดการฟ้องร้องหลังจากนั้น

จังหวัดและอำเภอที่ผ่าน
{| class="wikitable"
|- style = "background:# ; height: 2pt"
| colspan = "2" |
|-
! เขต / อำเภอ !! จังหวัด
|- style = "background:# ; height: 2pt"
| colspan = "2" |
|-
| ราชเทวี, ยานนาวา, คลองเตย, พระโขนง ||กรุงเทพมหานคร
|- style = "background:# ; height: 2pt"
| colspan = "2" |
|}
รายชื่อสถานี
ปัญหาการบุกรุก
ทางรถไฟสายแม่น้ำ ประสบปัญหาการบุกรุกแนวเส้นทางเนื่องจากเป็นเส้นทางที่ไม่มีขบวนรถโดยสารเดินอย่างสม่ำเสมอเหมือนเส้นทางอื่น ๆ มีเพียงขบวนรถสินค้าเท่านั้น

ตามแนวเส้นทาง

ตลอดช่วงแนวทางรถไฟสายแม่น้ำนั้น ประสบกับปัญหาการบุกรุกและเกิดเป็นปัญหาชุมชนแออัดขึ้นมาอันเนื่องมาจากการขยายตัวทางเศรษฐกิจของกรุงเทพมหานคร ทำให้มีความต้องการทั้งด้านแรงงานภาคการก่อสร้างและขนส่ง โดยเฉพาะการก่อสร้างท่าเรือกรุงเทพในเวลานั้น หลังจากการก่อสร้างเสร็จสิ้นมีแรงงานบางส่วนไม่เดินทางกลับภูมิลำเนาและปักหลักตั้งที่พักอาศัยอยู่ตามแนวเส้นทาง
ปัญหาชัดเจนที่สุดคือการรุกล้ำวางสิ่งของและยานพาหนะขวางเส้นทาง ส่งผลให้เกิดความเสียหายต่อทรัพย์สินที่รุกล้ำ และเกิดความล่าช้าต่อการทำขบวนขนส่งสินค้า

หลังโรงงานยาสูบ
การรถไฟแห่งประเทศไทยได้แก้ปัญหาในพื้นที่ที่ติดอยู่กับโรงงานยาสูบด้วยการเปิดให้เช่าพื้นที่ริมทางรถไฟในการติดตั้งป้ายโฆษณา และพัฒนาเป็นสวนสาธารณะ เนื่องจากพื้นที่ดังกล่าวถูกบุกรุกทำให้การรถไฟเสียประโยชน์ และขยายสัมปทานออกไปอีก 30 ปีนับตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2564 ขอบเขตคือตามแนวทางรถไฟประมาณ 2 กิโลเมตร ช่วงระหว่างถนนพระรามที่ 4 ไปจนถึงเพชรบุรี
ย่านสถานีแม่น้ำ
พื้นที่บริเวณสถานีรถไฟแม่น้ำก็ประสบปัญหาถูกบุกรุกพื้นที่เช่นกัน โดยในปี พ.ศ. 2561 ย่านสถานีแม่น้ำมีพื้นที่ทั้งหมด 260 ไร่ 1 งาน 7 ตารางวา มีการบุกรุกพื้นที่ประมาณ 86 ไร่ 35 ตารางวา คิดเป็นร้อยละ 33 ของพื้นที่ทั้งหมด ซึ่งเดิมย่านดังกล่าวใช้สำหรับเป็นย่านคลังสินค้า คลังน้ำมัน และการขนส่งสินค้าต่อเนื่องทางรถผ่านถนนเชื้อเพลิงที่เชื่อมต่อกับถนนพระรามที่ 4 หลังจากการใช้งานในการขนส่งสินค้าลดลงการรถไฟจึงมีแผนที่จะพัฒนาพื้นที่ดังกล่าวในรูปแบบของมิกซ์ยูส

ระเบียงภาพ
ไฟล์:Chaloem Maha Nakhon Expressway.jpg|เส้นทางช่วงที่วิ่งขนานกับทางพิเศษเฉลิมมหานคร
ไฟล์:Living Under the Freeway (17905949413).jpg|แนวเส้นทางก่อนถึงจุดตัดกับถนนสุขุมวิทในปี พ.ศ. 2558
ไฟล์:線路 - panoramio (3).jpg|แนวเส้นทางก่อนถึงจุดตัดกับถนนสุขุมวิทในปี พ.ศ. 2559
ไฟล์:View Bangkok By HS3CMI - panoramio - CHAMRAT CHAROENKHET (4).jpg|จุดตัดระดับพื้นดินช่วงถนนพระรามที่ 4 พร้อมเครื่องกั้นอัตโนมัติในปี พ.ศ. 2551
ไฟล์:Royal Thai policeman Clearing the tracks before the evening train.jpg|ตำรวจจราจรกำลังเคลียร์แนวทางรถไฟก่อนที่รถไปจะเคลื่อนขบวนผ่าน

อ้างอิง