โทโฮโปรเจกต์
โทโฮโปรเจกต์ หรือ โทโฮ ( ) เป็นชื่อเกมแนวชูตเอ็มอัป สร้างขึ้นโดย Zun Soft หรือ ชางไฮอลิสเก็นกาคุดัน (上海アリス幻樂団) ปัจจุบันมีชื่อเสียงและมีผู้ติดตามเป็นจำนวนมากในประเทศญี่ปุ่น ลักษณะเด่นของเกมในตระกูลโทโฮคือความยากในการหลบลูกกระสุน กำแพงกระสุนที่สวยงาม และตัวละครจำนวนมากซึ่งมีความน่ารักและเสน่ห์ที่เป็นเอกลักษณ์
ผู้ติดตามโทโฮโปรเจกต์ได้สร้างผลงานต่าง ๆ ออกมาเป็นจำนวนมาก ไม่ว่าจะเป็นโดจินชิ นิยาย ดนตรีประกอบเกมที่เรียบเรียงใหม่ เกมเลียนแบบ หรือเกมแนวอื่นที่ใช้ตัวละครของโทโฮโปรเจกต์ นอกจากนี้ทางชางไฮอลิสเองยังได้ร่วมมือกับศิลปินคนอื่นเขียนนิยายหนึ่งเรื่อง หนังสือการ์ตูนหนึ่งเรื่อง และหนังสืออ่านเล่นอีกหนึ่งเล่มที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับโลกของโทโฮโปรเจกต์อีกด้วย
เกมสำหรับเครื่อง PC-98
เกมของโทโฮโปรเจกต์ห้าเกมแรกถูกสร้างขึ้นมาสำหรับเครื่องคอมพิวเตอร์ส่วนบุคคลตระกูล PC-9801 ผู้ใช้เครื่องพีซีสามารถเล่นเกมเหล่านี้ได้โดยใช้โปรแกรมจำลองการทำงานของเครื่อง PC-98เกมในชุดนี้จัดจำหน่ายระหว่างปี พ.ศ. 2539 ถึง พ.ศ. 2541 ซึ่งเป็นช่วงที่เครื่อง PC-98 กำลังเสื่อมความนิยมลง ดังนั้นเกมจึงไม่ค่อยได้รับนิยมในหมู่นักเล่นเกมเท่าไหร่นัก ผู้สร้างเกมใช้ชื่อ Zun Soft เป็นชื่อเซอร์เคิลเวลาจำหน่ายเกมในงานคอมิเก็ต
โทโฮเรย์อิเด็น ～ การตอบสนองอย่างรุนแรงต่อผู้สวดภาวนา (東方靈異伝 ～ Highly Responsive to Prayers) Touhou 1
จัดจำหน่ายเมื่อ พ.ศ. 2539 เป็นเกมเลียนแบบอาร์คานอยด์ ผู้เล่นเกมสวมบทบาทเป็น ฮาคุเรย์ เรย์มุ ซึ่งเป็นตัวเอกของเกมทุกภาค

โทโฮฟูวมะโรคุ ～ เรื่องราวของดินแดนมหัศจรรย์แห่งตะวันออก (東方封魔録 ～ Story of Eastern Wonderland) Touhou 2
จัดจำหนายในงานคอมมิคมาเก็ต ฤดูร้อน พ.ศ. 2540 เป็นเกมชูตติ้งสองมิติแนวตั้งเกมแรกในโทโฮโปรเจกต์ คิริซาเมะ มาริสะ ตัวละครหลักอีกตัวของเรื่องปรากฏตัวเป็นครั้งแรกในเกมนี้ ในฐานะรองหัวหน้าใหญ่
โทโฮมุจิคู ～ ภาพมายาแห่งความฝันอันเลือนราง (東方夢時空 ～ Phantasmagoria of Dimensional Dreams) Touhou 3
จัดจำหนายในงานคอมมิคมาเก็ต ฤดูหนาว พ.ศ. 2540 เป็นเกมชูตติ้งสองมิติแบบต่อสู้ที่ผู้เล่นสองคนแข่งกันเอาชีวิตรอดจากกำแพงลูกกระสุนคล้ายกับ ทวิงเกิล สตาร์ สไปรท์ส

โทโฮเก็นโซเคียว ～ เรื่องราวของดินแดนบัวบาน (東方幻想郷 ～ Lotus Land Story) Touhou 4
จัดจำหนายในงานคอมมิคมาเก็ต ฤดูร้อน พ.ศ. 2541 เป็นเกมชูตติ้งสองมิติแนวตั้งเหมือนภาคที่สอง มีการเพิ่มการทำให้ตัวละครเคลื่อนช้าลงเมื่อกดปุ่มค้าง ซึ่งเป็นกลไกของเกมที่คงมาจนถึงปัจจุบัน
โทโฮไคคิดัน ～ จตุรัสเวทย์มนตร์ (東方怪綺談 ～ Mystic Square) Touhou 5
จัดจำหนายในงานคอมมิคมาเก็ต ฤดูร้อน พ.ศ. 2541 เป็นเกมชูตติ้งสองมิติแนวตั้งเหมือนภาคที่สองและภาคที่สี่ ในภาคนี้เพิ่มตัวละครที่ผู้เล่นสามารถเล่นได้ 2 ตัว ได้แก่ มิมะ และ ยูว์กะ คาซามิ ซึ่งเป็นหัวหน้าใหญ่ของโทโฮฮามาคุโรและโทโฮเก็นโซเคียวตามลำดับ

เกมสำหรับระบบปฏิบัติการวินโดวส์
ในปี พ.ศ. 2545 เซอร์เคิล Zun Soft ได้เปลี่ยนชื่อเป็น "ชางไฮอลิสเก็นกาคุดัน" และได้เริ่มสร้างเกมในโทโฮซีรี่ยส์อีกครั้ง โดยเปลี่ยนระบบจากเครื่อง PC-98 มาเป็นพีซีภายใต้ระบบปฏิบัติการวินโดวส์ ทำใหคุณภาพของภาพและเสียงดนตรีประกอบดีขึ้นมาก
โทโฮโคมะเคียว ～ การแสดงตนของมารแดง (東方紅魔郷 ～ Embodiment of Scarlet Devil) Touhou 6
จัดจำหน่ายในงานคอมมิคมาเก็ต ฤดูร้อน พ.ศ. 2545 เป็นเกมชูตติ้งสองมิติแนวตั้งเหมือนโทโฮฮามาโรคุ ผู้เล่นสามารถเลือกเล่นเป็น ฮาคุเรย์ เรย์มุ หรือ คิริซาเมะ มาริสะ ซึ่งเดินทางไปปราบปีศาจสีเลือด (the Scarlet Devil) ซึ่งปล่อยหมอกสีแดงลึกลับที่ปกคลุมเก็นโซเคียว (ดินแดนซึ่งเป็นฉากของเกม) จนทำให้ผู้อยู่อาศัยมองไม่เห็นพระอาทิตย์
โทโฮโยโยมุ ～ ซากุระบานสะพรั่งไร้ที่ติ (東方妖々夢 ～ Perfect Cherry Blossom) Touhou 7
จัดจำหน่ายในงานคอมมิคมาเก็ต ฤดูร้อน พ.ศ. 2546 เป็นเกมชูตติ้งสองมิติแนวตั้งเหมือนโทโฮฮามาโรคุ ผู้เล่นสามารถเล่นเป็น ฮาคุเรย์ เรย์มุ, คิริซาเมะ มาริสะ, หรือ อิซาโยอิ ซาคุยะ ซึ่งเป็นหัวหน้าด่านที่ห้าของโทโฮโคมะเคียว โดยเนื้อเรื่องเล่าถึงการผจญภัยของตัวละครทั้งสามเพื่อสืบหาสาเหตุของความผิดปกติของฤดูกาล ที่ทำใหอากาศในเก็นโซเคียวยังหนาวเหน็บเหมือนฤดูหนาวแม้จะย่างเข้าเดือนพฤษภาคมแล้ว
โทโฮเอยะโช ～ ราตรีที่ไม่สิ้นสุด (東方永夜抄 ～ Imperishable Night) Touhou 8
จัดจำหน่ายในงานคอมิเก็ต ฤดูร้อน พ.ศ. 2547 เป็นเกมชูตติ้งสองมิติแนวตั้งเหมือนโทโฮฮามาโรคุ ผู้เล่นสามารถเลือกบังคับทีมซึ่งประกอบด้วยตัวละครทีมละสองตัวทั้งหมด 4 ทีม โดยมี ฮาคุเรย์ เรย์มุ ร่วมทีมกับ ยาคุโมะ ยูคาริ, คิริซาเมะ มาริสะ ร่วมทีมกับ อลิส มาร์กาทรอย จากโทโฮโยโยมุ, ซาคุยะ อิซาโยอิ ร่วมทีมกับ เรมิเลีย สคาร์เล็ต จากโทโฮโคมะเคียว, และ คอนปาคุ โยวมุ ร่วมทีมกับ ไซเกียวจิ ยูยูโกะ ตัวละครสองตัวของทีมสุดท้ายนั้นเป็นหัวหน้าของด่านที่ห้าและด่านที่หกของโทโฮโยโยมุ ตามลำดับ ในเนื้อเรื่อง ตัวละครทีมที่ผู้เล่นเลือกจะพยายามสืบหาสาเหตุที่พระจันทร์ที่มองเห็นจากเก็นโซเคียวถูกสับเปลี่ยนเป็
เล่นเลือกจะพยายามสืบหาสาเหตุที่พระจันทร์ที่มองเห็นจากเก็นโซเคียวถูกสับเปลี่ยนเป็นพระจันทร์ปลอมที่จะไม่สว่างเต็มดวง
โทโฮคาเอซึกะ ～ ภาพมายาแห่งทัศนียบุปผา (東方花映塚 ～ Phantasmagoria of Flower View) Touhou 9
จัดจำหน่ายในงานคอมมิคมาเก็ต ฤดูร้อน พ.ศ. 2548 เป็นเกมชูตติ้งสองมิติแบบต่อสู้หมือนโทโฮมุจิคู โดยมีตัวละครให้ผู้เล่นเลือกใช้ถึง 16 ตัว เนื้อเรื่องของเกมเกี่ยวกับเหตุการณ์ที่ดอกไม้ในเก็นโซเคียวเบ่งบานสะพรั่งผิดฤดูกาล

โทโฮบุงกะโช ～ ถ่ายกระสุน (東方文花帖 ～ Shoot the Bullet) Touhou 9.5
จัดจำหน่ายในงานคอมมิคมาเก็ต ฤดูหนาว พ.ศ. 2548 เป็นเกมชูตติ้งสองมิติแนวตั้งที่ผู้เล่นต้องหลบลูกกระสุนและ "ถ่ายภาพ" ของหัวหน้าด่าน โดยผู้เล่นบังคับ ชาเมมารุ อายะ นักข่าวของเก็นโซเคียวซึ่งต้องการถ่ายภาพตัวละครของเกมในโทโฮโปรเจกต์ที่ผ่าน ๆ มาเพื่อลงหนังสือพิมพ์ของตน
โทโฮฟูจินโรคุ ～ ขุนผาแห่งศรัทธา (東方風神録　～ Mountain of Faith) Touhou 10
จัดจำหน่ายในงานคอมมิคมาเก็ต ฤดูร้อน พ.ศ. 2548 เป็นเกมชูตติ้งสองมิติแนวตั้ง เนื้อเรื่องของเกมเกี่ยวกับความศรัทธาของศาลเจ้าน้อยลง เนื่องจากมีศาลเจ้าใหม่เพิ่มขึ้นมา

โทโฮฮิโซวเทน ～ บทเพลงแห่งภูมิอากาศสีแดงฉาน (東方緋想天 ～ Scarlet Weather Rhapsody) Touhou 10.5
จัดจำหน่ายในงานคอมมิคมาเก็ตวันที่ 17-19 สิงหาคม พ.ศ. 2550 และเวอร์ชั่นใหม่ได้ถูกจัดจำหน่ายใน 29 เมษายน 2551 และเวอร์ชั่นเต็มได้ถูกปล่อยลงในวันที่ 5 พฤษภาคม 2551 เกมนี้จะเป็นเกมโทโฮแนวต่อสู้คล้ายกับโทโฮซุยมุโซ และยังได้มีการเพิ่มระบบสภาพอากาศเข้ามาในเกม ซึ่งจะทำให้บางอย่างเกี่ยวกับพลังของตัวละครเปลี่ยนไป
โทโฮจิเร็ยเด็น ～ ความเชื่อว่ามีวิญญาณอยู่ใต้พื้นพิภพ (東方地霊殿　～ Subterranean Animism) Touhou 11
จัดจำหน่ายในงานคอมมิคมาเก็ตวันที่ 15–17 สิงหาคม พ.ศ. 2551 เป็นเกมชูตติ้งสองมิติแนวตั้งเหมือนโทโฮฟูจินโรคุ เนื้อเรื่องของเกมเกี่ยวกับหลุมหลุมหนึ่งที่มีความร้อนออกมาสูง แล้วมีวิญญาณจากใต้ภพขึ้นมาสู่พื้นโลก

โทโฮเซย์เร็นเซ็น ～ วัตถุมหัศจรรย์ที่ไม่แน่ชัด (東方星蓮船 ～ Undefined Fantastic Object) Touhou 12
จัดจำหน่ายในงานคอมมิคมาเก็ตวันที่ 14-16 สิงหาคม พ.ศ. 2552 เป็นเกมชูตติ้งสองมิติแนวตั้งเหมือนโทโฮจิเร็ยเด็น เนื้อเรื่องของเกมเกี่ยวกับกลุ่มของผู้ที่นับถือท้าวเวสสุวรรณต้องการที่จะปลดผนึกแม่ชีศาสนาพุทธองค์หนึ่งโดยการเก็บยูเอฟโอหลากสีที่ร่อนอยู่ในอากาศ
ซีดีเพลงประกอบเกม
* โฮไรนิงเงียว (蓬莱人形 ～ Dolls in Pseudo Paradise)
* เร็นไดโนะยะเกียว (蓮台野夜行 ～ Ghostly Field Club)
* เรคะกัคเซคิ (夢違科学世紀 ～ Changeability of Strange Dream)
* 蓬莱人形　～ Dolls in Pseudo Paradise
* 蓮台野夜行　～ Ghostly Field Club
* 違科学世紀　～ Changeability of Strange Dream
* 卯酉東海道　～ Retrospective 53 minutes
* 大空魔術　～ Magical Astronomy
* 未知の花　魅知の旅
* 鳥船遺跡　～ Trojan Green Asteroid
* 伊弉諾物質　～ Neo-traditionalism of Japan.
* 幺団の歴史　～ Akyu's Untouched Score
สินค้าอื่นที่เกี่ยวข้อง
* โทโฮโครินโด (東方香霖堂 ~ Curiosity of Lotus Asia) เป็นนิยายแต่งโดย ZUN เจ้าของชางไฮอลิสเก็นกาคุดัน ตีพิมพ์เป็นครั้งแรกในนิตยสารคัลเลอร์ฟุลเพียวเกิร์ล ภายหลังย้ายไปตีพิมพ์ในแม็ก
ัน ตีพิมพ์เป็นครั้งแรกในนิตยสารคัลเลอร์ฟุลเพียวเกิร์ล ภายหลังย้ายไปตีพิมพ์ในแม็กกาซีนเอลฟิกส์ นอกจากนี้บางตอนของโทโฮโครินโดยังถูกเผยแพร่ทางอินเทอร์เน็ตทางเว็บไซต์เอลนาวิ เนื้อเรื่องถูกเล่าผ่านสายตาของ โมริจิกะ รินโนสุเกะ เจ้าของร้านขายของเก่าในเก็นโซเคียว ซึ่งเป็นตัวละครชายคนแรกในโทโฮโปรเจกต์
* โทโฮซังเก็ตสึเซ (東方三月精 ~ Eastern and Little Nature Deity) เป็นมังงะตีพิมพ์ในนิตยสารคอมพ์เอซ มีเนื้อหาเกี่ยวกับนางฟ้าสามตนที่ชอบกลั่นแกล้งผู้มาเยี่ยมศาลเจ้าของเรมุ เนื้อเรื่องเขียนโดย ZUN และวาดภาพโดยมัตสึคุระ เนมุ ในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2549 มัตสึคุระเลิกวาดภาพไปด้วยเหตุผลทางสุขภาพ ฮิราซากะ มาโคโตะ มารับช่วงเป็นศิลปินต่อหลัง และชื่อภาษาอังกฤษของมังงถูกเปลี่ยนเป็น Strange and Bright Nature Deity

* โทโฮุบุงกะโช (東方文花帖 ~ Bohemian Archive in Japanese Red) เป็นหนังสืออ่านเล่น ซึ่งประกอบบทความในหนังสือพิมพ์ของชาเมมารุ อายะ, บทสัมภาษณ์ ZUN, และการ์ตูนโดจินชิจำนวนหนึ่ง นอกจากนี้ยังมีซีดีรอมบรรจุเพลงประกอบเกมอีกสามเพลง และเวอร์ชันทดลองของโทโอคาเอสึกะ
* โทโฮชิโคบานะ (東方紫香花 ~ Seasonal Dream Vision) เป็นหนังสือรวมโดจินชิของโทโฮโปรเจกต์ ตีพิมพ์โดยโทระ โนะ อานะ ภายในเล่มยังมีบทความเกี่ยวกับเก็นโซเคียวโดย ZUN และมีซีดีเพลงประกอบเกมเป็นของแถม

* โทโฮกุมอนชิคิ (東方求聞史紀 ~ Perfect Memento in Strict Sense) เป็นหนังสือรวมประวัติศาสตร์ของเก็นโซเคียว เล่าผ่านประสบการณ์ของฮิเอดะ โนะ อะคิว มีกำหนดวางจำหน่ายในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2549 ตีพิมพ์โดยอิจิจินฉะ

* โทโฮซุยมุโซ (東方萃夢想　～ Immaterial and Missing Power) เป็นเกมต่อสู้ซึ่งสร้างโดยทาโซกาเระฟรอนเทียร์ โดยได้รับความช่วยเหลือจาก ZUN

ตัวละคร

ตัวละครหลัก

เกมสำหรับระบบปฏิบัติการวินโดวส์
ตัวละครเอก (ผู้แก้ไขเหตุการณ์)
* ฮาคุเรย์ เรย์มุ
* คิริซาเมะ มาริสะ
* อิซาโยอิ ซาคุยะ 
* คอนปาคุ โยวมุ 
* เรซิน อุดงเกน อินาบะ

โทโฮโคมะเคียว

ตัวละครใหม่
* รูเมีย
* ไดโยว์เสะ
* ชิรุโนะ (เชิร์โน) หรือ เซิรโน, เชียร์ไน่, เคอร์โน, ชาร์โน
* หง เหม่ยหลิง
* โคอะคุมะ
* พัทชูริ โนว์เลจ
* อิซาโยอิ ซาคุยะ
* เรมิเลีย สคาร์เล็ต
* ฟลันดร์ สคาร์เล็ต

ตัวละครเดิม

* ฮาคุเรย์ เรย์มุ
* คิริซาเมะ มาริสะ

โทโฮโยโยมุ

ตัวละครใหม่

* เลทตื้ ไวท์ร็อค
* ยาคุโมะ เฉิน
* อลิส มาร์กาทรอย
* เมอร์ลิน ปริซึมริฟเวอร์
* ลิริคก้า ปริซึมริฟเวอร์
* ลุนาสะ ปริซึมริฟเวอร์
* คอนปาคุ โยวมุ
* ไซเกียวจิ ยูยูโกะ
* ยาคุโมะ รัน
* ยาคุโมะ ยูคาริ

ตัวละครเดิม
* ฮาคุเรย์ เรย์มุ
* คิริซาเมะ มาริสะ
* อิซาโยอิ ซาคุยะ

โทโฮเอยะโช

ตัวละครใหม่

* ไนท์บัก วริกเกิล
* ลอเรเลย์ มิสเตีย
* คามิชิราซาวา เคย์นี
* เรซิน อุดงเกน อินาบะ
* อินาบะ เทอิ หรือ อินาบะ เทวี
* ยาโกะโคโระ เอริน
* โฮไรซัง คางูยะ
* ฟูจิวาระ โนะ โมโคะ หรือ ฮูซิวาระ โนะ โมโคะ

ตัวละครเดิม

* ฮาคุเรย์ เรย์มุ
* ยาคุโมะ ยูคาริ
* ยาคุโมะ รัน
* คิริซาเมะ มาริสะ
* อลิส มาร์กาทรอย
* อิซาโยอิ ซาคุยะ
* เรมิเลีย สคาร์เล็ต
* คอนปาคุ โยวมุ
* ไซเกียวจิ ยูยูโกะ

โทโฮคาเอซึกะ

ตัวละครใหม่

* เมดิซิน เมลังโคลี่
* ชาเมมารุ อายะ
* โอโนะสึกะ โคมาจิ
* เอกิ ชิกิ, ยามะฌานาดู
* ยูว์กะ คาซามิ

ตัวละครเดิม
* ฮาคุเรย์ เรย์มุ
* คิริซาเมะ มาริสะ
* อิซาโยอิ ซาคุยะ
* เรซิน อุดงเกน อินาบะ
* ชิรุโนะ (เชิร์โน)
* เมอร์ลิน ปริซึมริฟเวอร์
* ลิริคก้า ปริซึมริฟเวอร์
* ลุนาสะ ปริซึมริฟเวอร์
* ลอเรเลย์ มิสเตีย
* อินาบะ เทอิ หรือ อินาบะ เทวี

ผลงานเกมส์

ซีดีเพลง
อัลบั้มเพลง 12 ชุดถูกวางจำหน่ายในชื่อ "ZUN's Music Collection" โดยมีการนับเป็นแผ่น โดยนับเป็นแผ่นที่ 1 ถึง 10 ส่วน อัลบั้ม Unknown Flower, Mesmerizing Journey และ Rainbow-Colored Septentrion จะเป็น 5.5 และ 9.5 ตามลำดับ เนื่องจากมีระยะเวลาการเล่นสั้น แต่ละอัลบั้มประกอบด้วยเพลงที่เรียบเรียงใหม่จากเพลงในเกม รวมถึงเพลงที่แต่งขึ้นใหม่ด้วย
มีมยอดนิยมอีกอย่างหนึ่งบนอินเทอร์เน็ตคือ ซึ่งหมายถึง ตุ๊กตาผ้า (หรือ ฟูโมะ) ของตัวละครจาก Touhou Project ที่ออกแบบโดยนักวาดภาพประกอบชาวญี่ปุ่น Neji และผลิตโดยบริษัท Gift ของญี่ปุ่น ตุ๊กตาผ้าชุดนี้มีใบหน้าไร้อารมณ์ ดวงตาเยาะเย้ย และขนาดมาตรฐานสูงประมาณสองหัว หลังจากได้รับความนิยม ตุ๊กตาเหล่านี้ก็ทำให้เกิด การซื้อตุนกันอย่างตื่นตระหนก ในเวลาต่อมา

เรย์ไตใซ

สื่ออื่น
ซีดีเพลง
อัลบั้มเพลง 12 ชุดถูกวางจำหน่ายในชื่อ "ZUN's Music Collection" โดยมีการนับเป็นแผ่น โดยนับเป็นแผ่นที่ 1 ถึง 10 ส่วน อัลบั้ม Unknown Flower, Mesmerizing Journey และ Rainbow-Colored Septentrion จะเป็น 5.5 และ 9.5 ตามลำดับ เนื่องจากมีระยะเวลาการเล่นสั้น แต่ละอัลบั้มประกอบด้วยเพลงที่เรียบเรียงใหม่จากเพลงในเกม รวมถึงเพลงที่แต่งขึ้นใหม่ด้วย

แหล่งข้อมูลอื่น
* ! Touhou wikipedia Thai ! (by Sabre) 
* เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของชางไฮอลิสเก็นกาคุดัน 
* กระดานสนทนาของผู้ติดตามที่พูดภาษาอังกฤษ 
* วิกิภาษาอังกฤษเกี่ยวกับโทโฮโปรเจกต์ 
* วิกิภาษาญี่ปุ่นเกี่ยวกับโทโฮโปรเจกต์ 
* เว็บไซต์ผู้สร้างโทโฮซุยมุโซ 
* กระดานรูปโทโฮ