หงสาวดี (ละครโทรทัศน์)
หงสาวดี ( ) เป็นละครโทรทัศน์ไทยแนวชีวิตและอิงประวัติศาสตร์ ที่ดัดแปลงเค้าโครงจากประวัติศาสตร์ของสมเด็จพระนเรศวรมหาราชและมังกยอชวา เป็นผลงานต้นฉบับของวันดี (oneD Original) เขียนบทละครโทรทัศน์โดยศิริลักษณ์ ศรีสุคนธ์ กำกับการแสดงโดยผอูน จันทรศิริ นำแสดงโดยณภัทร เสียงสมบุญ และภรภัทร ศรีขจรเดชา ออกอากาศทางช่องวัน 31 ทุกวันจันทร์ – อังคาร เวลา 20.30 น. ระหว่างวันที่ 16 มีนาคม – 21 เมษายน พ.ศ. 2569
ภายหลังการออกอากาศ ละครเรื่องนี้ได้กลายเป็นประเด็นวิพากษ์วิจารณ์ในสื่อสังคมเกี่ยวกับความคล้ายคลึงกับมังงะเรื่อง อโยธยาเอยาวดี ทำให้ช่องวัน 31 ออกแถลงการณ์ปฏิเสธ และระบุว่าจะดำเนินการกับผู้วิพากษ์วิจารณ์จนกระทบภาพลักษณ์ของช่อง ต่อมาผู้เขียนมังงะเรื่องดังกล่าวถูกฟ้องดำเนินคดีฐานหมิ่นพระบรมเดชานุภาพ
เรื่องย่อ
เรื่องราวเริ่มต้นจากสมเด็จพระนเรศวรมหาราช พระโอรสของสมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราชแห่งอาณาจักรอยุธยา และพระวิสุทธิกษัตรีย์ ซึ่งถูกส่งไปเป็นองค์ประกันที่เมืองหงสาวดีตั้งแต่วัยเยาว์ ส่งผลให้พระองค์ใช้ชีวิตร่วมกับมังจีชวา หลานของพระเจ้าบุเรงนอง ถึงแม้ว่าทั้งสองจะมีลักษณะนิสัยแตกต่างกัน โดยสมเด็จพระนเรศวรมหาราชทรงมีพระอุปนิสัยกล้าหาญและมุ่งมั่น ขณะที่มังจีชวามีลักษณะสุขุมและอ่อนโยน แต่ความแตกต่างดังกล่าวทำให้ทั้งสองคนผูกพันกันเปรียบเสมือนพี่น้อง และเติบโตขึ้นร่วมกันในเมืองหงสาวดี ต่อมาเมื่อสถานการณ์ทางการเมืองและหน้าที่ต่อแผ่นดินเข้ามามีบทบาท ความสัมพันธ์ของทั้งสองจึงเปลี่ยนแปลงไป จากมิตรภาพกลายเป็นความขัดแย้ง นำไปสู่การเผชิญหน้ากันในสงครามย
องจึงเปลี่ยนแปลงไป จากมิตรภาพกลายเป็นความขัดแย้ง นำไปสู่การเผชิญหน้ากันในสงครามยุทธหัตถีซึ่งมีความสำคัญต่อทั้งสองอาณาจักรและความสัมพันธ์ส่วนบุคคลของทั้งสองฝ่าย
นักแสดง
{| class="wikitable" style="text-align: center;
|-
! รับบท !! นักแสดงหลัก
|-
| พระมหาอุปราชา (มังจีชวา) || ณภัทร เสียงสมบุญ
|-
| พระนเรศ || ภรภัทร ศรีขจรเดชา
|-
| พระเจ้าบุเรงนอง || ฉัตรชัย เปล่งพานิช
|-
| มังชัยสิงห์ / พระเจ้านันทบุเรง || ชาตโยดม หิรัณยัษฐิติ
|-
| สมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราช || ณัฐวุฒิ สกิดใจ
|-
| พระวิสุทธิกษัตรีย์ || พิยดา จุฑารัตนกุล
|-
| พระสุพรรณกัลยา || วรรณรท สนธิไชย
|-
| พระนางราชธาตุกัลยา || วริฏฐิสา ลิ้มธรรมมหิศร
|-
| เจ้าหญิงนัตซีนแมดอ || ณิชา ปิยะวัฒนานนท์ 
|-
| พระเอกาทศรถ || จักราสินธุ์ อัศวธนะชัย
|-
| มังแยจอชวา || ปัณณวิชญ์ สิริเกียรติวาณิชย์
|-
! รับบท !! นักแสดงสมทบ
|-
| มังจีนอง || เภียว โมกขะสมิต
|-
สิริเกียรติวาณิชย์
|-
! รับบท !! นักแสดงสมทบ
|-
| มังจีนอง || เภียว โมกขะสมิต
|-
| พระมหาเถรคันฉ่อง || ชูพงษ์ ช่างปรุง
|-
| พระศรีถมอรัตน์ || กิตติพงษ์ ปลื้มปรีดาพร
|-
| หมูย || ชนัญญา เลิศวัฒนามงคล
|-
| พระราชมนู || คุณากร ปุราโส
|-
| พระชัยบุรี || เสถียรพงษ์ ชมภูพลอย
|-
| พญาทะละ || จิราวัฒน์ วชิรศรัณย์ภัทร
|-
| หมอสุก || สมจิตร จงจอหอ
|-
| จมื่นสรรพเพธภักดี || เลอวิทย์ สังข์สิทธิ์
|-
| มังจาปะโร || ชัชวาล เพชรวิศิษฐ์
|-
| พญาจันโต || ภานุวัตร ถวิลจินดารัตน์
|-
| จีบ || ทิพย์รมิดา พันตาวงษ์กบิล
|-
! รับบท !! นักแสดงรับเชิญ
|-
| พระเจ้าสะโตมังจอ || ภูธเนศ หงษ์มานพ
|-
| นัดจินหน่อง || ศรัณย์ นราประเสริฐกุล
|-
| สมเด็จพระมหินทราธิราช || วรรธนะ
พ
|-
| นัดจินหน่อง || ศรัณย์ นราประเสริฐกุล
|-
| สมเด็จพระมหินทราธิราช || วรรธนะ กัมทรทิพย์
|-
| พระสังขทัต || ภูปภพ โกมลโชติ
|-
| พระยาราม (ฝั่งอยุธยา) || วัชรชัย สุนทรศิริ
|-
| พระยาเกียร || วิชัย จงประสิทธิ์พร
|-
| พระยาราม (ฝั่งมอญ) || จักรกฤษณ์ พิมพ์วรเมธากุล
|-
|พระเจ้านันทบุเรง (วัยหนุ่ม)
|สรรเพชญ์ คุณากร
|-
|สมเด็จพระมหินทราธิราช (วัยหนุ่ม)
|อัครวินท์ นันทิพัฒน์
|-
| พระนเรศ (วัยเด็ก) || ด.ช.แฮปปี้ ราญรอน
|-
| มังจีชวา (วัยเด็ก) || ด.ช.พชรพงศ์ บุญปรีชา
|-
| มังแยจอชวา (วัยเด็ก) || ด.ช.ปรมะ ศรีวรสาร
|-
| มังจีนอง (วัยเด็ก) || ด.ช.นรภัทร นาคะดำรงชัย
|-
| พระสุพรรณกัลยา (วัยเด็ก) || ด.ญ.แอรีแอ็ดนี่ วรรณรดา คอร์เบ็ทท์
|-
| พระเอกาทศรถ (วั
สุพรรณกัลยา (วัยเด็ก) || ด.ญ.แอรีแอ็ดนี่ วรรณรดา คอร์เบ็ทท์
|-
| พระเอกาทศรถ (วัยเด็ก) || ด.ช.ปัจจุบัน โชคกุลวัฒน์
|-
| มินอะทเว / ภุ้นชิ่ || ด.ญ.ณภัสวรรณ ไอริส  วิลม์ส
|}
การผลิต
ผู้เขียนบทและผู้กำกับได้นำเสนอแก่นเรื่องผ่านความขัดแย้งระหว่างความเป็นพี่น้องและบทบาทหน้าที่ โดยสะท้อนผ่านความสัมพันธ์ของตัวละครหลัก ซึ่งต้องเผชิญกับสถานการณ์ทางการเมือง

สถานที่ถ่ายทำ
ละครเรื่องหงสาวดีใช้สถานที่ถ่ายทำ 9 แห่งได้แก่ 
* เมืองโบราณ จังหวัดสมุทรปราการ
* สวนพฤกษศาสตร์พุแค จังหวัดสระบุรี
* จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
** โครงการศูนย์ศิลปชีพเกาะเกิด
** วังช้างอยุธยา แล เพนียด
* จังหวัดกาญจนบุรี
** ค่ายสุรสีห์
* จังหวัดเชียงใหม่
** โรงแรมดาราเทวี
** วัดอุโมงค์ (สวนพุทธธรรม)
** ปางช้างแม่แตง
** วัดผาลาด
การตอบรับ
ละคร หงสาวดี ได้รับความนิยมมากที่สุดในการออกอากาศตอนที่ 4 โดยติดเทรนด์อันดับที่ 1 ของประเทศไทย และอันดับที่ 8 ของโลกในเอกซ์ และมียอดผู้รับชมตอนดังกล่าวสูงที่สุดของแอปพลิเคชันวันดี
ข้อวิจารณ์
ละคร หงสาวดี ถูกวิจารณ์อย่างมากจากการที่มีนักวาดการ์ตูนโพสต์ในสื่อสังคมแพลตฟอร์มเอ็กซ์ว่า ศิริลักษณ์ ศรีสุคนธ์ ผู้เขียนบทละครโทรทัศน์ ติดต่อขอซื้อทรัพย์สินทางปัญญาของมังงะเรื่อง อโยธยาเอยาวดี จากตนเพื่อนำไปดัดแปลง แต่ในระหว่างการเจรจากลับยื่นเงื่อนไขให้ผู้เขียนมังงะ "งดรับงานอื่น" ก่อนที่ภายหลังศิริลักษณ์จะขอยกเลิกการซื้อดังกล่าว เนื่องจากเนื้อหาเดิมเป็นแนวชายรักร่วมเพศ และมีภาพลักษณ์ที่ล่อแหลมเกินไป และได้ยื่นข้อเสนอให้ผู้เขียนมังงะอีก 2 ทางเลือกแทน ระหว่าง 1. ซื้อลิขสิทธิ์ต่อ แต่ "ห้ามให้เครดิต" โดยจะไม่ลงชื่อผู้เขียนมังงะและชื่อเรื่องเดิม กับ 2. ยกเลิกการเจรจา และจะดำเนินการผลิตเรื่องนี้ต่อไปเองโดยไม่ได้ใช้ไอเดียของผู้เขียนมังงะ
ิกการเจรจา และจะดำเนินการผลิตเรื่องนี้ต่อไปเองโดยไม่ได้ใช้ไอเดียของผู้เขียนมังงะ ผู้เขียนมังงะเลือกทางเลือกที่ 2 และถอนตัวจากการเจรจาทั้งหมด แต่ต่อมาพบพิรุธเมื่อทีมผู้สร้างโอนเงินที่อ้างว่าเป็น "ค่าเดินทาง" ให้แก่ผู้เขียนมังงะ แต่ในเอกสารกลับระบุเป็น "ค่าที่ปรึกษา" ซึ่งในทางกฎหมายอาจทำให้ผู้เขียนมังงะเสียเปรียบหากมีการฟ้องร้องในอนาคต และต่อมาเมื่อมีการเผยแพร่ตัวอย่างแรกของละคร หงสาวดี ก็มีผู้ชมที่เห็นว่าเนื้อหาและความสัมพันธ์ของตัวละครมีความคล้ายคลึงกับมังงะเรื่อง อโยธยาเอยาวดี อย่างมาก โดยเฉพาะน้ำปรุงกุหลาบมอญ ซึ่งเป็นจินตนาการใหม่ที่ผู้เขียนมังงะแต่งขึ้นเองและไม่มีปรากฏในบันทึกประวัติศาสตร์จริง แต่กลับปรากฏอยู่ในละครเรื่องดังกล่าว
เหตุการณ์นี้ส่งผลให้เกิดกระแสความไม่พอใจขึ้นผ่านการแสดงความคิดเห็นพร้อมติดแฮชแท็ก #แบนหงสาวดี จนได้รับความนิยมในเอ็กซ์ ต่อมาในวันที่ 14 เมษายน ช่องวัน 31 ออกแถลงการณ์ว่า ศิริลักษณ์ได้นำเสนอละครโทรทัศน์อิงประวัติศาสตร์อาณาจักรอยุธยาต่อเนื่องหลังจากประสบความสำเร็จจากละคร แม่หยัว โดยนำเรื่องราวระหว่างสมเด็จพระนเรศวรมหาราชและมังกะยอชวามาตีความใหม่ในอีกมุมหนึ่ง และช่องอนุมัติ ศิริลักษณ์จึงเริ่มพัฒนาบทขึ้น และต่อมาพบผลงานมังงะเรื่อง อโยธยาเอยาวดี ซึ่งมีแนวคิดบางส่วนคล้ายกับข้อมูลจริงในประวัติศาสตร์ ช่องจึงมอบหมายให้ศิริลักษณ์ติดต่อนักวาดมังงะ อโยธยาเอยาวดี เพื่อแจ้งเจตจำนงของช่องให้ทราบและขอเจรจาซื้อลิขสิทธิ์เพื่อไม่ให้เกิดปัญหาในอนาคต ถึงแม้ช่องจะ
ำนงของช่องให้ทราบและขอเจรจาซื้อลิขสิทธิ์เพื่อไม่ให้เกิดปัญหาในอนาคต ถึงแม้ช่องจะไม่ได้ผลิตตามเนื้อเรื่องจากมังงะก็ตาม โดยผู้เขียนมังงะมีความยินดีเจรจา
ทั้งนี้ มังงะ อโยธยาเอยาวดี เป็นการตีความในรูปแบบสมมติในโลกคู่ขนาน และนำเสนอความสัมพันธ์ในลักษณะชายรักชาย ส่วนละคร หงสาวดี อ้างอิงถึงบุคคลจริงในประวัติศาสตร์ จึงต้องนำเสนออย่างระมัดระวังและเคารพต่อประวัติศาสตร์อย่างสูง ซึ่งผู้เขียนมังงะเรื่อง อโยธยาเอยาวดี รับทราบและเข้าใจในเงื่อนไขนี้ และเมื่อผู้เขียนมังงะทราบว่าช่องจะไม่ใช้ชื่อและเนื้อเรื่องตามการ์ตูน จึงตกลงร่วมกันว่าไม่ต้องมีการซื้อขายลิขสิทธิ์ และช่องได้ชดเชยค่าเสียเวลาในการหารือเป็นที่เรียบร้อย โดยการพูดคุยดังกล่าวเป็นไปอย่างสุภาพ โปร่งใสและจบลงด้วยความเข้าใจที่ดีต่อกัน ในแถลงการณ์จากทางช่องวัน
หลังจากนั้นได้มีแถลงการณ์จากศิริลักษณ์ว่าการที่เนื้อหาบังเอิญเหมือน อโยธยาเอยาวดี นั้น เป็น การบังเอิญโดยสุจริตใจ ทั้งสิ้น

ในวันที่ 17 เมษายน ช่องวัน 31 ออกแถลงการณ์อีกฉบับว่า จะดำเนินการกับผู้วิพากษ์วิจารณ์โดยไม่เป็นความจริง หยาบคาย บิดเบือน หรือสร้างความเกลียดชัง จนกระทบภาพลักษณ์ของช่อง ในวันเดียวกันนั้น ผู้เขียนมังงะเรื่อง อโยธยาเอยาวดี ถูกฟ้องดำเนินคดีฐานหมิ่นพระบรมเดชานุภาพตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112
ปัจจุบันข้อถกเถียงที่มีความน่าสนใจมากที่สุด คือ ผู้ชมพบว่ารายละเอียดใน หงสาวดี ที่ผิดจากในประวัติศาสตร์แต่ บังเอิญโดยสุจริตใจ ไปเหมือน อโยธยาเอยาวดี คือการ "ขาดด้าวโดยขวา" ที่ Amulin เจ้าของผลงาน อโยธยาเอยาวดี วาดผิดพลาดในการเผยแพร่ครั้งแรกไปเป็นพระมหาอุปราชถูกฟันขาดสะพายแล่งที่ฝั่งซ้ายแทน ซึ่งจนถึงปัจจุบันยังไม่มีคำชี้แจงเพิ่มเติมจากทางช่องวันในกรณีนี้ ว่าเหตุใดจึงแสดงผลงานในรูปแบบซีรีส์ที่ชี้แจงว่าเป็นผลงานดั้งเดิมจึงได้บังเอิญไปเหมือนผลงานอโยธยาเอยาวดี พร้อมกัน ทั้งรูปแบบชุดของตัวละคร รวมถึงแผลที่ผิดฝั่งจากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ทุกชิ้น ซึ่งโดยเบื้องต้นคาดว่าเกิดจากการที่ศิริลักษณ์กล่าวไว้ว่า "ไม่ได้อ่านจากเอกสารหลักค่ะ เพราะมันเยอะมาก (แล
ิดจากการที่ศิริลักษณ์กล่าวไว้ว่า "ไม่ได้อ่านจากเอกสารหลักค่ะ เพราะมันเยอะมาก (และแพ้ฝุ่นหนังสือ) มีผู้ช่วยคัดกรองให้อีกที เค้าเอาข้อมูลมาจากหลายเล่มมาก ทั้งของไทยและพม่า เอามาให้เลือกใช้ตอนเขียนบทค่ะ" ทว่าสุดท้ายผู้ชมก็ไม่สามารถทราบรายละเอียดได้ เนื่องจากศิริลักษณ์ครั้งหนึ่งกล่าวว่า "ใช่จ้า เขียนคนเดียวเลยจ้า ไม่มีทีม" แต่ก็ได้ลงในแถลงการณ์อีกฉบับว่า "ข้าพเจ้ากับผู้ช่วยได้ช่วยกันศึกษาหาข้อมูล"