วัดปทุมวนารามราชวรวิหาร
วัดปทุมวนาราม ราชวรวิหาร เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดราชวรวิหาร ตั้งอยู่ที่ ถนนพระรามที่ 1 แขวงปทุมวัน เขตปทุมวัน กรุงเทพมหานคร มีจุดเด่นคือเป็นวัดกลางเมือง ตั้งอยู่ระหว่างศูนย์การค้า 2 แห่ง คือสยามพารากอนและเซ็นทรัลเวิลด์ และเป็นจุดแบ่งระหว่างย่านการค้าใจกลางเมือง 2 แห่ง คือย่านสยาม และย่านราชประสงค์ วัดสถาปนาขึ้นในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อปี พ.ศ. 2400 และฉลองพระอารามในปี พ.ศ. 2410
วัดปทุมวนารามราชวรวิหาร มีชื่อเสียงจากป่ากลางเมือง หรือที่เรียกว่า "สวนป่าศาลาพระราชศรัทธา" ที่มีต้นไม้ใหญ่ปกคลุมอย่างหนาแน่น จนแทบไม่เห็นอาคารสูงโดยรอบ เสมือนอยู่ในป่า จึงเป็นสถานที่สำหรับการเจริญธรรมวิปัสสนา นั่งสมาธิ และฟังธรรม วัดแห่งนี้ยังได้รับรางวัลอนุรักษ์สถาปัตยกรรมดีเด่นจากสมาคมสถาปนิกสยามในพระบรมราชูปถัมภ์ ประจำปี พ.ศ. 2556 อีกด้วย
ประวัติ
พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงโปรดเกล้าฯ ให้สร้างวัดนี้ขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2400 เพื่ออุทิศถวายสมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี โดยโปรดให้สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาพิไชยญาติ (ทัต บุนนาค) เป็นแม่กอง และพระยาสามภพพ่าย (หนู หงสกุล) เป็นนายงานควบคุมการก่อสร้าง และได้นิมนต์พระสงฆ์คณะลาวจากวัดบวรนิเวศราชวรวิหารมาเป็นเจ้าอาวาส แล้วพระราชทานสมณศักดิ์เจ้าอธิการ (ก่ำ) เป็นพระครูปทุมธรรมธาดา

การก่อสร้างแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2404 แต่ไม่สามารถจัดงานสมโภชได้เพราะสมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินีนั้นเสด็จสวรรคต การสมโภชจึงเลื่อนไปเป็นวันที่ 21 ธันวาคม พ.ศ. 2410 เป็นระยะเวลา 5 คืน
ระหว่างการสลายการชุมนุมที่แยกราชประสงค์ พ.ศ. 2553 วัดปทุมวนารามถูกใช้เป็น "เขตอภัยทาน" เพื่อรับผู้ได้รับบาดเจ็บเข้ามาหลบภัย ในวันที่ 19 พฤษภาคม พ.ศ. 2553 มีผู้ถูกยิงเสียชีวิตภายในวัดปทุมวนาราม 6 ราย ซึ่งต่อมาในปี พ.ศ. 2556 ศาลอาญากรุงเทพใต้ระบุว่าตามประจักษ์พยานและผลชันสูตรการเสียชีวิต ทั้ง 6 รายถึงแก่ความตายเพราะถูกยิงด้วยกระสุนปืนความเร็วสูงจากทหารซึ่งประจำการอยู่บนรางรถไฟฟ้าบีทีเอส บริเวณระหว่างถนนพระรามที่ 1 และหน้าวัดปทุมฯ
สิ่งก่อสร้าง
พระวิหารเป็นที่ประดิษฐาน พระเสริม และ พระแสน ซึ่งเป็นพระพุทธรูปเก่าแก่แบบศิลปะล้านช้างเวียงจันทน์ ส่วนพระอุโบสถประดิษฐาน พระสายน์ เป็นพระพุทธรูปหล่อปางมารวิชัยจากเมืองมหาไชยกองแก้ว ประเทศลาว พระพุทธรูปทั้งสามต่างล้วนนำมาประดิษฐานในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

เจดีย์ประธานซึ่งเป็นเจดีย์ทรงระฆัง ตั้งอยู่ระหว่างพระวิหารและพระอุโบสถ
วัดปทุมวนาราม ราชวรวิหาร ยังเป็นตั้งของพระสถูป ที่เป็นที่ประดิษฐานพระบรมอัฐิ พระอัฐิ พระราชสรีรางคาร และชิ้นส่วนแห่งพระสรีระของพระเจ้าอยู่หัวและพระราชวงศ์ในราชสกุลมหิดลหลายพระองค์ เช่น สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก สมเด็จพระราชปิตุจฉา เจ้าฟ้าวไลยอลงกรณ์ กรมหลวงเพชรบุรีราชสิรินธร พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร และสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี
ลำดับเจ้าอาวาส
{|class="wikitable" align="center" style="text-align:center"
|- style="background:#cccccc"
| ลำดับที่ || รายนาม || width=20%|เริ่มวาระ || width=20%|สิ้นสุดวาระ
|- 
| 1 || พระครูปทุมธรรมธาดา (ก่ำ) || พ.ศ. 2400 || พ.ศ.2437
|- 
| 2 || พระครูปทุมธรรมธาดา (สิงห์ อคฺคธมฺโม) || พ.ศ. 2437 || ?
|- 
| 3 || พระปัญญาพิศาลเถร (สิงห์) || พ.ศ. 2444 || ?
|- 
| 4 || พระวิสุทธิสารเถร (ผิว) || ? || ?
|- 
| 5 || พระปัญญาพิศาลเถร (หนู ฐิตปญฺโญ) || ? || ?
|- 
| 6 || พระธรรมปาโมกข์ (บุญมั่น มนฺตาสโย) || พ.ศ. 2488 || พ.ศ.2522
|-
| 7 || พระราชวรคุณ (สายหยุด ปญฺญาสาโร) || พ.ศ. 2522 || พ.ศ.2536
|-
| 8 || พระพรหมวชิรเวที (อมร ญาโณทโย) || พ.ศ. 2536 || ปัจจ
ระเบียงภาพ

ไฟล์:พระอุโบสถวัดปทุมวนาราม.jpg|พระอุโบสถ
ไฟล์:พระวิหารวัดปทุมวนาราม.jpg|พระวิหาร
ไฟล์:Chedi Wat Pathum Wanaram.jpg|พระเจดีย์
ไฟล์:Inside Ubosot Wat Pathum Wanaram.jpg|พระประธานภายในพระอุโบสถ
ไฟล์:พระสายน์.jpg|พระสายน์
ไฟล์:Luangphosermwatpatumwanaram.jpg|พระเสริม
ไฟล์:Ho Ra Khang Wat Pathum Wanaram.jpg|หอระฆัง วัดปทุมวนารามราชวรวิหาร
ไฟล์:0059 - Wat Pathum Wanaram.jpg|วัดปทุมวนารามในมุมสูง
ไฟล์:House of Mahidol Memorial at Wat Pathum Wanaram (2).jpg|อนุสรณ์สถานราชสกุลมหิดล

อ้างอิง
แหล่งข้อมูลอื่น
* วัดปทุมวนาราม ราชวรวิหาร 
* การศึกษาสถาปัตยกรรมวัดปทุมวนาราม ราชวรวิหาร กรุงเทพมหานคร 
* วัดที่มีแผนผังแนว Retro แบบสมัยอยุธยาตอนต้น ซึ่งถูกขนานนามว่า 'วัดพารากอนวนาราม' - The Cloud