กองกำลังสุรนารี
กองกำลังสุรนารี ( ) คือกองกำลังป้องกันชายแดน 1 ใน 7 ของกองทัพบกไทย ตั้งอยู่ที่อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์ ดูแลพื้นที่ชายแดนไทย–กัมพูชาช่วงจังหวัดบุรีรัมย์, สุรินทร์, ศรีสะเกษ, อุบลราชธานี และชายแดนไทย–ลาวช่วงจังหวัดอำนาจเจริญ รวมประมาณ

กองกำลังสุรนารี ปฏิบัติงานในสังกัดของศูนย์ปฏิบัติการกองทัพภาคที่ 2 (ศปก.ทภ.2) และยังปฏิบัติงานในฐานะกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในภาค 2 ส่วนแยก 2 (กอ.รมน.ภาค 2 สย.2) อีกด้วย
ประวัติ
กองกำลังสุรนารี จัดตั้งตามติคณะรัฐมนตรีให้เป็นกองกำลังป้องกันชายแดนเมื่อวันที่ 3 พฤษภาคม พ.ศ. 2521 เพื่อป้องกันการรุกรานอธิปไตยจากนอกประเทศรวมถึงชีวิตและทรัพย์สินของราษฎรในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนใต้ (อีสานใต้) ซึ่งกองทัพบกได้มอบหมายให้กองทัพภาคที่ 2 รับผิดชอบในการจัดตั้งกองกำลังสุรนารีในวันที่ 16 มิถุนายน พ.ศ. 2521 จึงได้ถือเอาวันที่ 16 มิถุนายนเป็นวันสถาปนากองกำลัง รับผิดชอบพื้นที่ 5 จังหวัดของภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่างได้แก่ จังหวัดบุรีรัมย์, สุรินทร์, ศรีสะเกษ, อุบลราชธานี และอำนาจเจริญ ระยะทางรวมประมาณ แบ่งเป็นแนวเทือกเขาพนมดงรักประมาณ และผืนน้ำของแม่น้ำโขงประมาณ ซึ่งรักษาแนวจากแนวชายแดนเข้ามาประมาณ 5–10 กิโลเมตรเพื่อเป็
น้ำของแม่น้ำโขงประมาณ ซึ่งรักษาแนวจากแนวชายแดนเข้ามาประมาณ 5–10 กิโลเมตรเพื่อเป็นแนวป่าไม้ซึ่งมีความอุดมสมบูรณ์สูง และประกาศเป็นเขตอุทยานแห่งชาติ 4 แห่ง ประกาศเป็นป่าสงวน 12 แห่ง และเขตอนุรักษ์พันธุ์สัตว์ป่า 2 แห่ง และมีผู้บัญชาการกองพลทหารราบที่ 6 เป็นผู้บัญชาการกองกำลังสุรนารี
ขณะที่ในปี พ.ศ. 2522 กองทัพภาคที่สองมอบหมายให้กองพลทหารราบที่ 6 รับผิดชอบแผนงานรักษาความมั่นคงภายใน และจัดตั้งเป็นที่บัญชาการกองพลทหารราบที่ 6 (กท.พล.ร.6) มอบหมายให้รับผิดชอบพื้นที่ 8 จังหวัดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนใต้ ได้แก่ จังหวัดนครราชสีมา, บุรีรัมย์, สุรินทร์, ศรีสะเกษ, อุบลราชธานี, อำนาจเจริญ, ยโสธร และร้อยเอ็ด จากนั้นในปี พ.ศ. 2526 ได้ปรับรูปแบบการต่อสู้เป็นรูปแบบเบ็ดเสร็จโดยเปลี่ยนบัญชาการกองพลทหารราบที่ 6 เปลี่ยนชื่อเป็น กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในภาค 2 ส่วนแยก 2 (กอ.รมน.ภาค 2 สย.2)
ในปี พ.ศ. 2527 จากการต่อสู้กันภายในประเทศกัมพูชา ส่งผลให้มีสถานการณ์การสู้รบระหว่างกองกำลังในกัมพูชาและทหารเวียดนามมาประชิดกับชายแดนไทยในจังหวัดศรีสะเกษ ซึ่งทหารเวียดนามได้ปฏิบัติการกวาดล้างกองกำลังต่อต้านในพื้นที่ช่องพระพลัย อำเภอขุนหาญ จังหวัดศรีสะเกษ ทำให้ชาวกัมพูชาอพยพข้ามเข้ามายังประเทศไทยจำนวนมาก กองกำลังสุรนารีจึงสั่งการในวันที่ 24 มีนาคม พ.ศ. 2527 ให้สนธิกำลังจากหน่วยต่าง ๆ เข้าผลักดันกองกำลังต่างชาติออกจากเขตแดนของประเทศไทย
ต่อมาในปี พ.ศ. 2529 ในพื้นที่ตำบลโดมประดิษฐ์ อำเภอน้ำยืน จังหวัดอุบลราชธานี ซึ่งเป็นพื้นที่รอยต่อระหว่าง 3 ประเทศได้แก่ไทย ลาว และกัมพูชา ได้มีกองกำลังทหารเวียดนามรุกล้ำเข้ามาในอธิปไตยของไทย โดยวางกำลังในรูปแบบฐานปฏิบัติการบนเนินต่าง ๆ เช่น เนิน 500, 408 และ 382 ลึกเข้ามาในเขตแดนประเทศไทยประมาณ 2–3 กิโลเมตร ทำให้กองกำลังสุรนารีได้เปิดยุทธการ ดี-9 จัดกำลังเข้าผลักดันกองกำลังของเวียดนาม แต่ไม่สามารถผลักดันได้สำเร็จ เนื่องจากการสนับสนุนจากปืนใหญ่และเครื่องยิงลูกระเบิดของฝ่ายเวียดนาม ทำให้ต้องใช้กำลังของกองทัพภาคที่ 2 เข้าควบคุมการยุทธ์และเข้าตีเนิน 500 จนสามารถขึ้นยึดที่หมายได้ และเกิดการเจรจาหยุดยิง ปัจจุบันพื้นที่ดังกล่าวมีชื่อเรียกว่าสามเหลี่
ในปี พ.ศ. 2551 ได้เกิดวิกฤตการณ์ชายแดนไทย–กัมพูชา อันเนื่องมาจากการถือแผนที่แนวเขตแดนคนละฉบับ หลังจากการยื่นขึ้นทะเบียนปราสาทพระวิหารขึ้นเป็นมรดกโลกของกัมพูชาในปี พ.ศ. 2551 ซึ่งฝ่ายไทยได้ยื่นแสดงสิทธิในพื้นที่ดังกล่าวอยู่เช่นกัน ส่งผลกระทั่งเกิดการประท้วงจากประชาชนทั้งจากฝั่งไทยและกัมพูชา และเกิดการปะทะกันขึ้นในช่วงปี พ.ศ. 2554 ระหว่างกองทัพไทยโดยกองกำลังสุรนารีและกองทัพกัมพูชา ซึ่งเริ่มปะทะกันด้วยปืนเล็กยาวเมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2554 บริเวณพื้นที่ทับซ้อนบริเวณฐาน ตชด.เก่า ห่างจากผามออีแดงประมาณ 4 กิโลเมตร และส่งผลให้เกิดการใช้อาวุธหนักโจมตีใส่กันตลอดแนวชายแดนไทยกัมพูชา โดยมีการหยุดยิงและปะทะกันใหม่ตลอดจนถึงวันที่ 8 กุมภาพันธ์ จึงได้มี
แดนไทยกัมพูชา โดยมีการหยุดยิงและปะทะกันใหม่ตลอดจนถึงวันที่ 8 กุมภาพันธ์ จึงได้มีการหยุดยิงในพื้นที่หลัก คือในพื้นที่เขาพระวิหาร
โครงสร้าง
หน่วยขึ้นตรง
กองกำลังสุรนารี ประกอบด้วยหน่วยขึ้นตรงต่อกองบัญชาการ ดังนี้ 
* ฝ่ายกำลังพล (ฝกพ.)
* ฝ่ายการข่าว (ฝขว.)
* ฝ่ายยุทธการ (ฝยก.)
* ฝ่ายส่งกำลังบำรุง (ฝกบ.)
* ฝ่ายกิจการพลเรือน (ฝกร.)
* กองร้อยบังคับการ (ร้อย.บก.)
* ศปย.
* ศปร.
* สำนักงาน พชด./ปชด.
* ศตส.กกล.สุรนารี
* กองร้อยลาดตระเวนระยะไกล (ร้อย.ลว.ไกล) 
* ชุดปฏิบัติการบินกองทัพบก 
* ชุดสุนัขทหาร
หน่วยขึ้นควบคุมทางยุทธการ
กองกำลังสุรนารี ประกอบด้วยหน่วยสมทบและขึ้นควบคุมทางยุทธการ ดังนี้
* หน่วยเฉพาะกิจตำรวจตระเวนชายแดนที่ 21
* หน่วยเฉพาะกิจตำรวจตระเวนชายแดนที่ 22
* หน่วยเฉพาะกิจกรมทหารพรานที่ 23 
* หน่วยเฉพาะกิจกรมทหารพรานที่ 26 
* หน่วยเรือรักษาความสงบเรียบร้อยตามลำแม่น้ำโขง เขตอุบลราชธานี 
* กองพันทหารราบที่ 12 หน่วยเฉพาะกิจที่ 1 กองกำลังสุรนารี (จัดกำลังจาก กองพันทหารราบที่ 1 กรมทหารราบที่ 8) 
* กองพันทหารราบที่ 21 หน่วยเฉพาะกิจที่ 2 กองกำลังสุรนารี (จัดกำลังจาก กองพันทหารราบที่ 1 กรมทหารราบที่ 23) 
* กองพันทหารราบที่ 22 หน่วยเฉพาะกิจที่ 2 กองกำลังสุรนารี (จัดกำลังจาก กองพันทหารราบที่ 3 กรมทหารราบที่ 23)
* หน่วยปฏิบัติการทุ่นระเบิด
รี (จัดกำลังจาก กองพันทหารราบที่ 3 กรมทหารราบที่ 23)
* หน่วยปฏิบัติการทุ่นระเบิดด้านมนุษยธรรมที่ 3 (จัดกำลังจาก กองพันทหารช่างที่ 6 กองพลทหารราบที่ 6)
หน่วยเฉพาะกิจรับผิดชอบพื้นที่
กองกำลังสุรนารี ประกอบด้วยหน่วยเฉพาะกิจรับผิดชอบพื้นที่ ดังนี้
* หน่วยเฉพาะกิจที่ 1 กองกำลังสุรนารี – รับผิดชอบพื้นที่ชายแดนในจังหวัดอำนาจเจริญ, อุบลราชธานี และศรีสะเกษ 
** กองพันทหารราบที่ 12 – รับผิดชอบพื้นที่ปราสาทพระวิหาร อำเภอกันทรลักษ์ จังหวัดศรีสะเกษ 
** กองกำกับการตำรวจตระเวนชายแดนที่ 22 
** หน่วยเฉพาะกิจกรมทหารพรานที่ 23
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2301 – อุบลราชธานี 
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2302 – อุบลราชธานี 
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2303 – ศรีสะเกษ 
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2304 – ศรีสะเกษ 
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2305 – อุบลราชธานี 
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2306 – ศรีสะเกษ 
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2307 – ศรีสะเกษ
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2306 – ศรีสะเกษ 
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2307 – ศรีสะเกษ 
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2308 – อุบลราชธานี 
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2309 – ศรีสะเกษ 
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2310 – อุบลราชธานี 
* หน่วยเฉพาะกิจที่ 2 กองกำลังสุรนารี – รับผิดชอบพื้นที่ชายแดนในจังหวัดสุรินทร์ และบุรีรัมย์ 
** กองพันทหารราบที่ 21 – รับผิดชอบพื้นที่ตั้งแต่ลำห้วยจันทบเพชร ตำบลจันทบเพชร อำเภอบ้านกรวด จังหวัดบุรีรัมย์ ถึงช่องเสม็ด ตำบลตาเมียง อำเภอพนมดงรัก จังหวัดสุรินทร์ ซึ่งเป็นพื้นที่ตั้งของปราสาทตาเมือน 
** กองพันทหารราบที่ 22 – รับผิดชอบพื้นที่ปราสาทตาควาย ตำบลบักได อำเภอพนมดงรัก จนถึงตำบลแนงมุด อำเภอกาบเชิง จังหวัดสุรินทร์ 
** กองกำกับการตำรวจตระเวน
พนมดงรัก จนถึงตำบลแนงมุด อำเภอกาบเชิง จังหวัดสุรินทร์ 
** กองกำกับการตำรวจตระเวนชายแดนที่ 21 
** หน่วยเฉพาะกิจกรมทหารพรานที่ 26 – บุรีรัมย์, สุรินทร์
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2602 
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2603 
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2604 – ช่องสายตะกู 
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2605 
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2606 
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2607 
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2608 
* หน่วยเฉพาะกิจที่ 3 กองกำลังสุรนารี – รับผิดชอบพื้นที่ชายแดนในจังหวัดศรีสะเกษ
** หน่วยเฉพาะกิจกรมทหารพรานที่ 26 – ศรีสะเกษ
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2601 – ช่องสะงำ 
*** กองร้อยทหารพรานที่ 2609 
** กองร้อยเฉพาะกิจตำรวจลาดตระเวนชายแดนที่ 224
ภารกิจ
กองกำลังสุรนารี มีพื้นที่ในการรับผิดชอบในจังหวัดบุรีรัมย์, สุรินทร์, ศรีสะเกษ, อุบลราชธานี และอำนาจเจริญ รวม 5 จังหวัด 21 อำเภอ ระยะทางรวมประมาณ แบ่งเป็น 
* ฝั่งประเทศลาว ตั้งแต่พื้นที่อำเภอชานุมาน จังหวัดอำนาจเจริญ มาจนถึงพื้นที่อำเภอน้ำยืน จังหวัดอุบลราชธานี ประกอบด้วยพื้นที่ทางบกตั้งแต่อำเภอสิรินธร ถึงอำเภอน้ำยืน จังหวัดอุบลราชธานี ความยาว และพื้นที่ทางน้ำตามแม่น้ำโขงตั้งแต่อำเภอชานุมาน จังหวัดอำนาจเจริญ ถึงอำเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี ความยาว 
* ฝั่งประเทศกัมพูชา ตั้งแต่พื้นที่อำเภอน้ำยืน จังหวัดอุบลราชธานี จนถึงอำเภอละหานทราย จังหวัดบุรีรัมย์ ความยาว โดยอาศัยแนวทิวเขาพนมดงรักเป็นพรมแดนธรรมชาติที่มีลักษณะเป็นหน้าผาชันสูงในฝั่งก
าว โดยอาศัยแนวทิวเขาพนมดงรักเป็นพรมแดนธรรมชาติที่มีลักษณะเป็นหน้าผาชันสูงในฝั่งกัมพูชา และลาดลงมาในฝั่งไทย
กองกำลังสุรนารี มีภารกิจในการสถาปนาความมั่นคงตามแนวชายแดนทั้งไทยทั่งฝั่งของประเทศกัมพูชาและประเทศลาวตามแผนป้องกันประเทศ โดยวางกำลังทหารหลักเป็นแนวตามชายแดน และวางกำลังกึ่งทหารเป็นหย่อมเพื่อคอยต้านทานตามแนวชายแดน รวมถึงควบคุมภูมิประเทศที่มีความสำคัญ จุดต้านทาน และเส้นทางยุทธวิธีในการเข้าสู่พื้นที่ชายแดน รวมถึงการสร้างการพัฒนาการมีส่วนร่วมของประชาชน และประสานงานด้านความร่วมมือกับกองกำลังประเทศเพื่อนบ้านตามกำหนดวงรอบเพื่อลดความหวาดระแวงและลดความตึงเครียดในพื้นที่
ส่วนของความมั่นคงภายใน กองกำลังสุรนารีปฏิบัติงานในบทบาทของกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในภาค 2 ส่วนแยก 2 (กอ.รมน.ภาค 2 สย.2) เป็นหน่วยงานบูรณาการภารกิจด้านความมั่นคงผ่านกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในจังหวัด มีพื้นที่รับผิดชอบใน 7 จังหวัด ประกอบไปด้วย จังหวัดอำนาจเจริญ, อุบลราชธานี, ศรีสะเกษ, สุรินทร์, บุรีรัมย์, ร้อยเอ็ด และยโสธร และยึดถือการพัฒนาตามแนวทางพระราชดำริในการพัฒนาพื้นที่ชายแดน ผ่านการจัดการ 3 ระบบ คือ การจัดการประชากร การจัดการระบบพัฒนา และการจัดระบบการรักษาความปลอดภัยภายในหมู่บ้าน
นอกจากนี้ กองกำลังสุรนารีมีภารกิจในการบังคับใช้และระวังไม่ให้เกิดการละเมิดต่อบันทึกความเข้าใจไทยกัมพูชาปี 2543 (MOU 2543) ที่ได้ทำระหว่างประเทศไทยและกัมพูชาเมื่อปี พ.ศ. 2543 และงานตามภารกิจพิเศษอื่น ๆ ได้แก่ 
* การติดตามโครงการพระราชดำริ
* การป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด
* การดำเนินงาน หน่วยปฏิบัติการทุ่นระเบิดด้านมนุษยธรรมที่ 3 เก็บกู้และทำลายทุ่นระเบิดและกับระเบิดตามแนวชายแดนไทย-กัมพูชา ทั้งที่ตกค้างจากช่วงสงครามกลางเมืองกัมพูชา และที่นำมาวางใหม่ในพื้นที่รอยต่อชายแดน 
* การแก้ไขปัญหาเส้นเขตแดนด้วยการจัดชุดในการรักษาความปลอดภัยและตรวจค้น เก็บกู้วัตถุระเบิดให้กับหน่วยสำรวจและจัดทำหลักเขตแดนของกรมแผนที่ทหาร
ฐานปฏิบัติการ
 ]]
ฐานปฏิบัติการตามแนวชายแดนของกองกำลังสุรนารีจากการเผยแพร่ผ่านสื่อมวลชนและรายงานต่าง ๆ ของกองกำลัง เช่น

จังหวัดศรีสะเกษ
* ฐานปฏิบัติการเสือดาว 
* จุดตรวจการสัตตะโสม 
* ฐานปฏิบัติการผาหลวง 
* ฐานปฏิบัติการเสาธงชัย 
* ฐานปฏิบัติการดอยทอง 
* ฐานปฏิบัติการอำพัน 
* ฐานปฏิบัติการชนแดน

จังหวัดอุบลราชธานี
* ฐานปฏิบัติการอนุพงศ์ 
* ฐานจุดตรวจเนิน 500 
* ฐานปฏิบัติการภูมดง่าม 
* ฐานปฏิบัติการภูโคกใหญ่

จังหวัดสุรินทร์
* ฐานปฏิบัติการ 22 บี
* ฐานปฏิบัติการบุสะอางค์
* ฐานปฏิบัติการช่องกร่าง
พื้นที่อ้างสิทธิ
 อยู่ในเขตรับผิดชอบของกองกำลังสุรนารี]]
กองกำลังสุรนารี ดูแลพื้นที่อ้างสิทธิหลักที่เป็นที่รู้จักมากที่สุดคือพื้นที่บริเวณโดยรอบปราสาทพระวิหาร อำเภอกันทรลักษ์ จังหวัดศรีสะเกษ ซึ่งอยู่ในความรับผิดชอบของหน่วยเฉพาะกิจที่ 1 กองกำลังสุรนารี เป็นที่ตั้งของฐานปฏิบัติการเสือดาว จุดตรวจการสัตตะโสม ฐานปฏิบัติการผาหลวง

นอกจากนี้ยังมีพื้นที่อ้างสิทธิอยู่ตลอดแนวชายแดนไทย–กัมพูชา ตั้งแต่แนวทิวเขาพนมดงรัก ต่อเนื่องไปจนหลักเขตที่ 1 ถึง 27 จำนวน 17 พื้นที่

ดูเพิ่ม
* ชายแดนไทย–กัมพูชา
* กองกำลังบูรพา
* อนุสรณ์สถานพิทักษ์ไทย

อ้างอิง