อุทยานแห่งชาติบรูนาโบอิน
อุทยานแห่งชาติบรูนาโบอิน ( ) หรือ อุทยานแห่งชาติหุบเขาบอยน์ ( ) เป็นอุทยานแห่งชาติในเทศมณฑลมีธ (County Meath) ทางตะวันออกของไอร์แลนด์ ตั้งอยู่ในหุบเขาบอยน์ (Boyne Valley) บริเวณภูมิทัศน์โบราณคดีของบรูนาโบอิน (Brú na Bóinne) ซึ่งเป็นหนึ่งในพื้นที่ก่อนประวัติศาสตร์ที่สำคัญที่สุดของยุโรปตะวันตก อุทยานได้รับการประกาศใน ค.ศ. 2023 หลังรัฐบาลไอร์แลนด์ตกลงซื้อที่ดิน Dowth Hall Demesne ขนาด 552 เอเคอร์ หรือประมาณ 223 เฮกตาร์ เพื่อจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติแห่งใหม่ของประเทศ
อุทยานแห่งนี้มีลักษณะเฉพาะต่างจากอุทยานแห่งชาติอื่นของไอร์แลนด์ เพราะผสมผสานมรดกทางธรรมชาติ มรดกโบราณคดี และภูมิทัศน์วัฒนธรรมเข้าด้วยกัน พื้นที่ Dowth Hall Demesne ที่รัฐซื้อประกอบด้วยทุ่งหญ้า ป่าไม้ พื้นที่พุ่มไม้ พื้นที่ชุ่มน้ำริมแม่น้ำ พื้นที่เพาะปลูก และแนวแม่น้ำบอยน์ (River Boyne) ยาวประมาณ 3 กิโลเมตร รวมถึงอาคารประวัติศาสตร์สำคัญ เช่น Dowth Hall และ Netterville Manor
อุทยานตั้งอยู่ในบริบทของพื้นที่มรดกโลกบรูนาโบอิน ซึ่งได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นแหล่งมรดกโลกของยูเนสโกใน ค.ศ. 1993 ภายใต้ชื่อ “Brú na Bóinne – Archaeological Ensemble of the Bend of the Boyne” พื้นที่มรดกโลกนี้มีโบราณสถานยุคหินใหม่จำนวนมาก โดยเฉพาะสุสานทางผ่านนิวเกรนจ์ (Newgrange), โนวธ์ (Knowth) และดาวธ์ (Dowth) ซึ่งตั้งอยู่บนฝั่งเหนือของแม่น้ำบอยน์ ห่างจากดับลิน (Dublin) ไปทางเหนือประมาณ 50 กิโลเมตร

ภูมิศาสตร์และที่ตั้ง
อุทยานแห่งชาติบรูนาโบอินตั้งอยู่ในหุบเขาบอยน์ทางตอนเหนือของเทศมณฑลมีธ ใกล้หมู่บ้านโดโนร์ (Donore) และเมืองดร็อกเฮดา (Drogheda) ภูมิประเทศโดยรอบเป็นที่ราบลุ่มเกษตรกรรมอุดมสมบูรณ์ริมแม่น้ำบอยน์ ซึ่งมีการตั้งถิ่นฐานและใช้ประโยชน์โดยมนุษย์มาอย่างต่อเนื่องเป็นเวลาหลายพันปี
พื้นที่ Dowth Hall Demesne ที่เป็นแกนสำคัญของอุทยานแห่งชาติใหม่ตั้งอยู่ภายในภูมิทัศน์บรูนาโบอิน และมีความเชื่อมโยงกับเขตมรดกโลกที่กว้างกว่า รัฐบาลไอร์แลนด์ระบุว่าที่ดินที่ซื้อมีขนาด 552 เอเคอร์ และมีสัดส่วนประมาณหนึ่งในสามของพื้นที่ทรัพย์สินมรดกโลกบรูนาโบอินทั้งหมด ขณะที่แผนบริหารจัดการมรดกโลกบรูนาโบอินระบุว่าพื้นที่แกนของมรดกโลกมีขนาดประมาณ 780 เฮกตาร์ และหากรวมเขตกันชนมีขนาดประมาณ 3,300 เฮกตาร์
แม่น้ำบอยน์มีบทบาทสำคัญต่อทั้งภูมิศาสตร์และความหมายทางวัฒนธรรมของพื้นที่ โบราณสถานหลักของบรูนาโบอินตั้งอยู่ในโค้งแม่น้ำ และภูมิทัศน์โดยรอบมีลักษณะเป็นทุ่งเกษตรกรรม ป่าไม้ แนวพุ่มไม้ พื้นที่ชุ่มน้ำริมแม่น้ำ และเนินเตี้ยที่เอื้อต่อการมองเห็นระหว่างสุสานทางผ่านและอนุสรณ์สถานต่าง ๆ ในภูมิทัศน์เดียวกัน

ความสัมพันธ์กับพื้นที่มรดกโลก
อุทยานแห่งชาติบรูนาโบอินควรแยกความหมายจาก “บรูนาโบอิน” ในฐานะพื้นที่มรดกโลก แม้ทั้งสองมีความเกี่ยวข้องกันอย่างใกล้ชิด พื้นที่มรดกโลกบรูนาโบอินเป็นภูมิทัศน์โบราณคดีขนาดใหญ่ ซึ่งได้รับการขึ้นทะเบียนโดยยูเนสโกใน ค.ศ. 1993 ตามเกณฑ์ทางวัฒนธรรม ขณะที่อุทยานแห่งชาติเป็นสถานะการคุ้มครองและบริหารจัดการภายในระบบอุทยานแห่งชาติของรัฐไอร์แลนด์ ซึ่งเกิดขึ้นภายหลังใน ค.ศ. 2023

ยูเนสโกระบุว่าโบราณสถานหลักสามแห่งของบรูนาโบอิน ได้แก่ นิวเกรนจ์ โนวธ์ และดาวธ์ ตั้งอยู่บนฝั่งเหนือของแม่น้ำบอยน์ และเป็นหนึ่งในกลุ่มโบราณสถานยุคก่อนประวัติศาสตร์ที่สำคัญที่สุดของยุโรป โดยเฉพาะในด้านสุสานทางผ่าน ศิลปะเมกะลิธิก และความสัมพันธ์ระหว่างสถาปัตยกรรมกับภูมิทัศน์
บรูนาโบอินมีความสำคัญไม่เฉพาะเพราะอนุสรณ์สถานขนาดใหญ่เท่านั้น แต่ยังเพราะมีโบราณสถานจำนวนมากกระจายอยู่ในภูมิทัศน์เดียวกัน เช่น สุสานทางผ่านขนาดเล็ก เนินฝังศพ หินตั้ง คูคันดิน ฮenge หรือสิ่งก่อสร้างพิธีกรรม และร่องรอยกิจกรรมในยุคหินใหม่ ยุคสำริด และยุคต่อมา การจัดตั้งอุทยานแห่งชาติจึงเพิ่มมิติด้านการอนุรักษ์ธรรมชาติและภูมิทัศน์ควบคู่กับการอนุรักษ์โบราณคดี

โบราณสถานสำคัญ
นิวเกรนจ์

นิวเกรนจ์ (Newgrange) เป็นสุสานทางผ่านยุคหินใหม่ที่มีชื่อเสียงที่สุดของบรูนาโบอิน สร้างขึ้นราว 3,200 ปีก่อนคริสตกาล จึงเก่ากว่าสโตนเฮนจ์และพีระมิดอียิปต์บางแห่ง โครงสร้างประกอบด้วยเนินดินและหินขนาดใหญ่ ทางเดินภายใน และห้องกลางรูปกางเขนซึ่งมีหลังคาแบบก่อซ้อนยื่น
ลักษณะที่มีชื่อเสียงที่สุดของนิวเกรนจ์คือการวางแนวรับแสงอาทิตย์ในช่วง[เหมายัน] โดยแสงอาทิตย์ยามเช้าสามารถส่องผ่านช่องเหนือทางเข้า เข้าไปสู่ทางเดินและห้องภายในได้ในช่วงใกล้วันที่สั้นที่สุดของปี ปรากฏการณ์นี้ทำให้นิวเกรนจ์เป็นหนึ่งในตัวอย่างสำคัญของความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ยุคก่อนประวัติศาสตร์เละดาราศาสตร์เชิงพิธีกรรม

โนวธ์

โนวธ์ (Knowth) เป็นกลุ่มสุสานทางผ่านขนาดใหญ่ใกล้นิวเกรนจ์ ประกอบด้วยเนินหลักขนาดใหญ่และสุสานบริวารจำนวนมาก โนวธ์มีชื่อเสียงเป็นพิเศษด้านศิลปะเมกะลิธิก เพราะมีหินสลักลวดลายจำนวนมาก และมักถูกกล่าวถึงว่าเป็นหนึ่งในแหล่งรวมศิลปะเมกะลิธิกที่สำคัญที่สุดในยุโรปตะวันตก
เนินหลักของโนวธ์มีทางเดินสองแนว ซึ่งโดยทั่วไปอธิบายว่าอยู่ในแนวตะวันออก–ตะวันตก ทำให้มีการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างโครงสร้างกับดวงอาทิตย์ในช่วงวิษุวัต (equinox) เช่นเดียวกับนิวเกรนจ์ โนวธ์ไม่ได้เป็นเพียงสุสาน แต่เป็นส่วนหนึ่งของภูมิทัศน์พิธีกรรมและสังคมของชุมชนยุคหินใหม่ในหุบเขาบอยน์

ดาวธ์
ดาวธ์ (Dowth) เป็นสุสานทางผ่านหลักแห่งที่สามของบรูนาโบอิน ตั้งอยู่ใกล้พื้นที่ Dowth Hall Demesne ซึ่งเป็นแกนสำคัญของอุทยานแห่งชาติใหม่ ดาวธ์มีขนาดใหญ่และมีทางเดินภายในหลายส่วน แม้จะได้รับการบูรณะหรือเปิดให้เข้าชมน้อยกว่านิวเกรนจ์และโนวธ์ แต่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อความเข้าใจภูมิทัศน์พิธีกรรมของบรูนาโบอิน
รัฐบาลไอร์แลนด์ระบุว่าการซื้อที่ดิน Dowth Hall Demesne ช่วยคุ้มครองพื้นที่ซึ่งมีทั้งโบราณสถานยุคก่อนประวัติศาสตร์ อาคารประวัติศาสตร์ และมรดกทางธรรมชาติในบริเวณเดียวกัน รวมถึง Dowth Hall ซึ่งเป็นคฤหาสน์แบบนีโอคลาสสิกคริสต์ศตวรรษที่ 18 และ Netterville Manor ซึ่งเป็นอาคารสังคมสงเคราะห์ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19

การอนุรักษ์และการจัดการ
อุทยานแห่งชาติบรูนาโบอินอยู่ภายใต้การบริหารของกรมอุทยานแห่งชาติและสัตว์ป่าไอร์แลนด์ (NPWS) โดยมีความร่วมมือกับหน่วยงานด้านมรดกวัฒนธรรม เช่น National Monuments Service และ Office of Public Works (OPW) ในบริบทของพื้นที่มรดกโลกและการบริหารการเข้าชมโบราณสถานสำคัญ
ความท้าทายของการจัดการอุทยานแห่งนี้แตกต่างจากอุทยานธรรมชาติหลายแห่ง เพราะต้องรักษาสมดุลระหว่างการอนุรักษ์โบราณสถานระดับโลก การปกป้องภูมิทัศน์เกษตรกรรมและริมแม่น้ำ การฟื้นฟูถิ่นอาศัยธรรมชาติ การบริหารอาคารประวัติศาสตร์ และการรองรับนักท่องเที่ยวจำนวนมากที่เดินทางมาชมนิวเกรนจ์ โนวธ์ และพื้นที่หุบเขาบอยน์

รัฐบาลไอร์แลนด์ระบุว่าการซื้อ Dowth Hall Demesne มีเป้าหมายเพื่อให้รัฐสามารถดูแลรักษาและนำเสนอพื้นที่ดังกล่าวแก่สาธารณะในระยะยาว โดยคำนึงถึงความสำคัญทั้งระดับชาติและนานาชาติของภูมิทัศน์นี้ ขณะที่การเป็นมรดกโลกของยูเนสโกทำให้การอนุรักษ์ต้องเป็นไปตามหลักการคุ้มครองคุณค่าสากลอันโดดเด่นของพื้นที่

การท่องเที่ยวและการเข้าชม
ศูนย์บริการนักท่องเที่ยวบรูนาโบอิน เป็นจุดเริ่มต้นหลักสำหรับการเข้าชมนิวเกรนจ์และโนวธ์ Heritage Ireland ระบุว่าผู้เข้าชมต้องเริ่มต้นจากศูนย์บริการนักท่องเที่ยว และการเข้าชมนิวเกรนจ์กับโนวธ์ต้องเป็นการเข้าชมแบบมีไกด์ โดยมีรถรับส่งจากศูนย์บริการไปยังโบราณสถาน การจองล่วงหน้ามีความสำคัญ โดยเฉพาะช่วงฤดูท่องเที่ยวและช่วงวันเหมายันซึ่งมีผู้สนใจจำนวนมาก

ในเชิงการท่องเที่ยว อุทยานแห่งชาติบรูนาโบอินมีลักษณะต่างจากอุทยานภูเขาหรือธรรมชาติแบบคอนเนมาราและคิลลาร์นีย์ เพราะจุดสนใจหลักคือภูมิทัศน์มรดกโลก โบราณสถานยุคหินใหม่ แม่น้ำบอยน์ อาคารประวัติศาสตร์ และการตีความความสัมพันธ์ระหว่างธรรมชาติ มนุษย์ และพิธีกรรมในระยะเวลาหลายพันปี

ภาพ
ไฟล์:Newgrange - 538040135.jpg|นิวเกรนจ์ในบรูนาโบอิน
ไฟล์:Newgrange, Ireland 001.jpg|ทางเข้านิวเกรนจ์และหินขอบประดับลายเกลียว
ไฟล์:County Meath - Newgrange - 20220216134014.jpg|ทางเดินภายในนิวเกรนจ์
ไฟล์:Ireland 2010 etc 079.jpg|ศิลปะเมกะลิธิกบนหินขอบนิวเกรนจ์
ไฟล์:Knowth passage tomb 5.jpg|สุสานทางผ่านโนวธ์
ไฟล์:Knowth 023.jpg|เนินสุสานและสุสานบริวารที่โนวธ์
ไฟล์:Knowth - 48051057503.jpg|ทางเดินภายในโนวธ์
ไฟล์:Dowth.jpg|สุสานทางผ่านดาวธ์
ไฟล์:Newgrange building display visitors centre.jpg|นิทรรศการในศูนย์บริการนักท่องเที่ยวบรูนาโบอิน

ดูเพิ่ม
* เทศมณฑลมีธ
* อุทยานแห่งชาติในไอร์แลนด์
* มรดกโลกในไอร์แลนด์

อ้างอิง

อ่านเพิ่มเติม
* 
* 
*
แหล่งข้อมูลอื่น

* การจัดตั้งอุทยานแห่งชาติบรูนาโบอิน ที่รัฐบาลไอร์แลนด์
* การจัดตั้งอุทยานแห่งชาติ ที่ National Parks and Wildlife Service
* Brú na Bóinne – Archaeological Ensemble of the Bend of the Boyne ที่ UNESCO World Heritage Centre
* Brú na Bóinne ที่ World Heritage Ireland
* Brú na Bóinne Visitor Centre ที่ Heritage Ireland