อาหารเลี้ยงเชื้อ
เส้นสีส้มเป็นกลุ่มของแบคทีเรียที่เจริญหลังจากขีด (streak) ลงบนอาหาร]]
อาหารเลี้ยงเชื้อ ( ) หมายถึง อาหารทั้งชนิดเหลวและแบบแข็ง (ใส่วุ้น) เพื่อสนับสนุนการเจริญเติบโตของจุลินทรีย์หรือเซลล์ หรือพืชขนาดเล็กเช่น มอส (Physcomitrella patens) อาหารเลี้ยงเชื้อมีหลายชนิดซึ่งจะใช้เลี้ยงจุลินทรีย์หรือเซลล์ต่างชนิดกัน
อาหารเลี้ยงเชื้อควรมีลักษณะดังนี้คือ มีธาตุอาหาร และความเข้มข้นที่เหมาะสมกับการเจริญเติบโตของจุลินทรีย์ มีค่าความเป็นกรดด่าง (พีเอช) ที่เหมาะสมกับการเจริญเติบโตของจุลินทรีย์ ปราศจากสารพิษ ที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของจุลินทรีย์ ต้องไม่มีสิ่งมีชีวิตใดๆ อยู่ในอาหารเลี้ยงเชื้อ
ชนิดของอาหารเลี้ยงเชื้อ
อาหารเลี้ยงเชื้อที่รู้จักทั่วไปสำหรับจุลินทรีย์คือ nutrient broths (อาหารเหลว) หรือ LB medium (Lysogeny Broth) อาหารเหลวถูกทำให้เป็นอาหารแข็งด้วยการเติมวุ้นแล้วเทลงในจานเพาะเชื้อ (Petri dish) แล้วปล่อยให้แข็ง แล้วจึงนำไปเลี้ยงจุลินทรีย์ มีแบคทีเรียน้อยมากที่ย่อยสลายวุ้นได้ แบคทีเรียจึงเจริญเป็นโคโลนีบนอาหารแข็ง ถ้าในอาหารเหลว จุลินทรีย์จะเจริญในลักษณะ
แบคทีเรียจึงเจริญเป็นโคโลนีบนอาหารแข็ง ถ้าในอาหารเหลว จุลินทรีย์จะเจริญในลักษณะคอลลอยด์ในอาหารเหลว
Nutrient media
* Nutrient media เป็นแหล่งของกรดอะมิโนและไนโตรเจน เช่น สารสกัดจากเนื้อวัว สารสกัดจากยีสต์ 
* Basal medium ประกอบด้วยกลูโคสเป็นแหล่งคาร์บอน น้ำ และธาตุอาหารอื่นๆที่จุลินทรีย์ต้องการ
* Chemically defined medium ประกอบด้วยสารเคมีเท่านั้น ไม่มีสารสกัดจากยีสต์ สัตว์หรือพืช
* differential medium เป็นอาหารที่เติมอินดิเคเตอร์ที่จะบ่งชื้ถึงการเปลี่ยนแปลงปฏิกิริยาเคมีที่เกิดขึ้นระหว่างการเจริญ
Minimal media
Minimal mediumประกอบด้วย แหล่งคาร์บอนสำหรับการเจริญของแบคทีเรีย เช่นกลูโคสหรืออื่นๆ ธาตุอาหารที่เหมาะสมกับแบคทีเรียแต่ละสปีชีส์ เช่น แมกนีเซียม ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และกำมะถัน อาหารบางชนิดจะเพิ่มกรดอะมิโนหรืออื่นให้เหมาะสมกับสายพันธุ์เฉพาะ
Selective media
 .]]

;ทางซ้ายเป็นผลบวกของStaphylococcus]]

Selective media ใช้สำหรับการเจริญของจุลินทรีย์เฉพาะชนิด เช่นจุลินทรีย์ที่ทนทานต่อยาปฏิชีวนะ จะเติมยาปฏิชีวนะชนิดนั้นลงในอาหารเพื่อไม่ใช้เซลล์ชนิดอื่นเจริญได้ ถ้าสำหรับเซลล์ยูคาริโอตมักจะมี neomycin เพื่อใช้คัดเลือกเซลล์ที่ได้รับพลาสมิดที่มี neomycin resistance gene ตัวอย่างของอาหารกลุ่มนี้ได้แก่
* eosin-methylene blue agar (EMB) มีmethylene blue – เป็นพิษต่อแบคทีเรียแกรมบวก จึงมีเฉพาะแกรมลบที่เจริญได้
* YM (ยีสต์ และ รา) มีpH ต่ำ ทำให้แบคทีเรียเจริญได้ไม่ดี
* blood agar (ใช้ในstrep tests) มี bovine heart blood 
* MacConkey agar สำหรับแบคทีเรียแกรมลบ 
* Hektoen enteric agar (HE) สำหรับแบคทีเรียแกรมลบ 
* mannitol salt agar (MSA) สำหรับแบคทีเรียแกรมบวก 
* Terrific Broth (TB) ใช้กับกลีเซอรอลเพื่อเลี้ยงสายพันธุ์ของ Escherichia coliที่ถูกตัดต่อพันธุกรรม
* xylose lysine desoxyscholate (XLD), สำหรับแบคทีเรียแกรมลบ 
* buffered charcoal yeast extract agar, สำหรับแบคทีเรียแกรมลบ โดยเฉพาะ Legionella pneumophila
Differential media
ใช้คัดแยกชนิดของจุลินทรีย์ ด้วยลักษณะทางชีวเคมีของจุลินทรีย์เมื่อเจริญในอาหารที่มีธาตุอาหารพิเศษหรืออินดิเคเตอร์ เช่น neutral red, phenol red, eosin y, หรือ methylene blue ตัวอย่างเช่น
* eosin methylene blue (EMB), สำหรับการหมักแลกโตสและซูโครส
* MacConkey (MCK), สำหรับการหมักแลกโตส
* mannitol salt agar (MSA), สำหรับการหมักแมนนิทอล
* X-gal plates, สำหรับการกลายพันธุ์ที่lac operon
Transport media
ใช้สำหรับวัตถุประสงค์ต่อไปนี้
*เก็บตัวอย่างชั่วคราวระหว่างการขนย้ายไปยังห้องปฏิบัติการ 
* เก็บรักษาจุลินทรีย์โดยไม่มีการเปลี่ยนแปลงปริมาณ 
* มีเฉพาะบัฟเฟอร์และธาตุอาหาร
* ไม่มีคาร์บอน ไนโตรเจนและสารอินทรีย์ที่จำเป็นต่อการเจริญ เพื่อป้องกันการเพิ่มจำนวน 
* ใชในการคัดแยกจุลินทรีย์ที่ไม่ใช้ออกซิเจนซึ่งต้องไม่มีโมเลกุลของออกซิเจนเจือปน 
ตัวอย่างเช่น 
* Thioglycolate broth สำหรับจุลินทรีย์ที่ไม่ใช้ออกซิเจน 
* Stuart transport medium - มีสารที่ป้องกันการออกซิไดส์และมีผงถ่าน
* Certain bacterial inhibitors- สำหรับ gonococci, และ buffered glycerol saline สำหรับ enteric bacilli. 
* Venkat-Ramakrishnan medium (VR)สำหรับ v. cholerae.
Enriched media
ประกอบด้วยธาตุอาหารที่สนับสนุนการเจริญของสิ่งมีชีวิต ใช้เพื่อเก็บเกี่ยวจุลินทรีย์หลายชนิดในตัวอย่าง Blood agar เป็น enriched medium สำหรับตัวอย่างเลือด Chocolate agar ซึ่งเติมเลือดที่ได้รับความร้อน (40-45 °C)จนเป็นสีน้ำตาล เป็น enriched medium เช่นกัน
อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น
*The Nutrient Requirements of Cells