ภาษามารีเนินเขา
ภาษามารีเนินเขา หรือ มารีตะวันตก ( , kyryk mary) เป็นภาษายูรัลที่มีความใกล้ชิดกับภาษามารีตะวันตกเฉียงเหนือและมารีทุ่งหญ้า ซึ่งมารีตะวันตกอยู่ในกลุ่มมารีตะวันตกที่รวมกับภาษาก่อนหน้า

ภาษามารีเนินเขามีผู้พูดในอำเภอกอร์โนมารีสกี, ยูรินสกี และคีเลมาร์สกีของสาธารณรัฐมารีเอล เช่นเดียวกับอำเภอวอสเครเซนสกี แคว้นนิจนีนอฟโกรอด ประเทศรัสเซีย ในส่วนเหนือของพื้นที่การกระจายภาษา ภาษามารีเนินเขาติดกับภาษามารีตะวันตกเฉียงเหนือ ซึ่งทั้งสองภาษารวมกันครอบคลุมพื้นที่ทางตะวันตกของเขตการกระจายภาษามาลี ความแตกต่างหลักระหว่างภาษามารีเนินเขาและภาษามารีทุ่งหญ้าคือความแตกต่างทางด้านเสียง และวิทยาหน่วยคำในระดับที่น้อยกว่า
ภาษานี้เขียนในอักษรซีริลลิก และเป็นภาษาราชการร่วมกับภาษารัสเซีย เช่นเดียวกับภาษามารีทุ่งหญ้าในสาธารณรัฐมารีเอล
ระบบการเขียน
{| style="font-family:Arial Unicode MS; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF"
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | А а
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ӓ ӓ
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Б б
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | В в
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Г г
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Д д
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Е е
| style="width:3em; text-align:center; padding:
gn:center; padding: 3px;" | Е е
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ё ё
|-
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ж ж
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | З з
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | И и
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Й й
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | К к
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Л л
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | М м
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Н н
|-
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | О о
| style="wid
Н н
|-
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | О о
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ӧ ӧ
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | П п
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Р р
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | С с
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Т т
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | У у
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ӱ ӱ
|-
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ф ф
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Х х
| style="width:3em; text-align:center;
text-align:center; padding: 3px;" | Х х
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ц ц
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ч ч
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ш ш
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Щ щ
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ъ ъ
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ы ы
|-
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ӹ ӹ
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ь ь
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Э э
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ю ю
| styl
: 3px;" | Э э
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ю ю
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Я я
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | 
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | 
| style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | 
|}
บรรณานุกรม
* Albinsky, A. D. Cheremiskaya grammatika [Cheremis Grammar]. Kazan, 1837.
* Kovedyaeva, Ye. I. "Gornomariyskiy variant literaturnogo mariyskogo yazyka" [The Hill Mari Variant of Literary Mari], Yazyki mira: Ural'skiye yazyki [Languages of the World: Uralic Languages]. Moscow, 1993: 164–173.
* Krasnova, Nadezhda; Yefremova, Tatiana; Riese, Timothy; Bradley, Jeremy. Reading Hill Mari through Meadow Mari. Vienna, 2017.
* 
* Savatkova, A. A. Slovar' gornogo narechiya mariyskogo yazyka [Dictionary of the Mountain Dialect of the Mari Language]. Yoshkar-Ola, 1981.
* Shorin, V. S. Maro-russkiy slovar' gornogo narechiya [Mari-Russian Dicti
1981.
* Shorin, V. S. Maro-russkiy slovar' gornogo narechiya [Mari-Russian Dictionary of the Mountain Dialect]. Kazan, 1920.
* Yuadarov, K. G. Gornomariyskiy yazyk [Hill Mari Language]: Textbook for teachers of native language and students. Yoshkar-Ola, 1997.
แหล่งข้อมูลอื่น
* 
* Hill Mari - Finnish dictionary (robust finite-state, open-source)
* Hill Mari Language: The language of the Hill Mari from both banks of the Volga