ชื่อบุคคลพม่า
ชื่อบุคคลพม่าไม่มีโครงสร้างเป็นชุดคำอย่างชื่อบุคคลในสมัยใหม่ส่วนมาก ชาวพม่านั้นไม่มีธรรมเนียมการนำชื่อทางญาติฝ่ายพ่อหรือญาติฝ่ายแม่มาใส่ในชื่อตัว ดังนั้นจึงไม่มีการใช้นามสกุล ในวัฒนธรรมพม่า บุคคลสามารถเปลี่ยนชื่อตนเองได้ตามใจชอบ โดยมักจะปราศจากการควบคุมของภาครัฐ เพื่อสะท้อนถึงความเปลี่ยนแปลงในแต่ละช่วงชีวิตของตน ชาวพม่าจำนวนมากยังนิยมใช้คำนำหน้าชื่อเป็นส่วนหนึ่งของชื่อตัว เพื่อแสดงถึงฐานะของตนเองในแต่ละช่วงอีกด้วย
ชื่อแบบดั้งเดิมและชื่อแบบตะวันตก
ชื่อภาษาพม่าแบบดั้งเดิมนั้นมักมีพยางค์เดียว เช่น อู้นุ, อู้ตั่น (คำว่า "อู้" เป็นคำนำหน้าชื่อ) แต่เมื่อถึงช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 20 ชาวพม่าจำนวนมากเริ่มใช้ชื่อแบบ 2 พยางค์ แม้ว่าจะปราศจากรูปแบบและโครงสร้างของชื่อที่แน่นอนนัก ในช่วงปลายคริสต์ทศวรรษ 1890 นักปราชญ์ชาวบริเตนสังเกตพบว่า ชาวยะไข่นิยมใช้ชื่อแบบ 3 พยางค์ ในขณะที่ชาวพม่ายังคงใช้ชื่อพยางค์เดียว หรืออย่างมากที่สุดก็เพียง 2 พยางค์เท่านั้น เมื่อชาวพม่ามีความคุ้นเคยกับวัฒนธรรมแบบตะวันตกมากขึ้น พวกเขาก็ค่อย ๆ เพิ่มจำนวนพยางค์ลงในชื่อลูกหลานของตนเองโดยใช้โครงสร้างคำหลากหลายแบบ ปัจจุบันนี้ ชื่อจำนวนสี่พยางค์นั้นเป็นที่นิยมในหมู่บุรุษชาวพม่า สำหรับสตรีชาวพม่าน
จจุบันนี้ ชื่อจำนวนสี่พยางค์นั้นเป็นที่นิยมในหมู่บุรุษชาวพม่า สำหรับสตรีชาวพม่านั้น จำนวนพยางค์ชื่ออาจมีได้มากถึง 5 พยางด์
นักปราชญ์จำนวนมาก เช่น ตั่นมหยิ่นอู้ ได้แสดงความเห็นคัดค้านว่า การที่ชื่อของชาวพม่ามีความซับซ้อนเพิ่มขึ้นนั้นเป็นผลมาจากการล่มสลายของระบอบราชาธิปไตยของพม่า ซึ่งนำไปสู่การสิ้นสุดของระบบการตั้งชื่อแบบภาษาบาลี-พม่า ทำให้ชาวพม่าส่วนมากใช้ชื่อเพียงพยางค์เดียว ชื่อตำแหน่งต่าง ๆ ในอดีต เช่นคำว่า มี่น ( ; "กษัตริย์, ผู้นำ") ได้ถูกนำมาปรับใช้ให้เป็นส่วนหนึ่งของชื่อตัวโดยตรงแทน
กรณีตัวอย่างของระบบการตั้งชื่อของชาวพม่าในที่นี้ได้แก่ อองซาน นักชาตินิยมชาวพม่า มีบิดาชื่อ "พา" ( ) มารดาซื่อ "ซู" ( ) ทั้งสองคนล้วนใช้ชื่อเพียงพยางค์เดียว ชื่อเมื่อแรกเกิดของอองซานคือ "เทนลี่น" ( ) ภายหลังจึงได้เปลี่ยนชื่อเป็น "อองซาน" ( ) ธิดาเพียงคนเดียวของเขาชื่อ อองซานซูจี ( ) คำว่า "อองซาน" ในตอนต้นของชื่อนั้นมาจากชื่อบิดาของเธอในตอนที่เธอเกิด "ซู" มาจากชื่อของย่า "จี" มาจากชื่อ "คีนจี" ( ) ผู้เป็นมารดาของเธอ การแทรกชื่อของบิดาหรือมารดาลงในชื่อตัวนั้นสามารถพบได้บ่อยครั้งในปัจจุบัน แม้นั่นจะไม่ได้แสดงถึงพัฒนาการในการใช้นามสกุลก็ตาม นอกจากนี้ ก็ยังมีการใช้ระบบการตั้งชื่อแบบอื่น ๆ อยู่ด้วยเช่นกัน
ชื่อของบุคคลชนชาติพม่าโดยทั่วไปแล้วมักจะปรากฏคำที่มาจากภาษาบาลีผสมกับคำพื้นถิ่นภาษาพม่า เช่น:

* บุรุษ:
** ตูระ ( ) "กล้าหาญ, องอาจ" มาจากคำว่า สูร (สุระ)
** ตีฮะ ( ) "ราชสีห์", มาจากคำว่า สีห (สีหะ)
** เซยะ ( ) "ชัยชนะ", มาจากคำว่า เชยฺย (ไชยยะ)
** วูนนะ ( ) "ทองคำ", มาจากคำว่า วณฺณ (วัณณะ, วรรณะ)
* สตรี:
** ซานดา ( ) "ดวงจันทร์", มาจากคำว่า จนฺท (จันทะ)
** ตานดา ( ) "หินปะการัง", มาจากคำว่า สนฺตา (สันตา)
** ตีริ ( ) "ความดีงาม", มาจากคำว่า สิริ 
** เฮมา ( ) "ป่า", มาจากคำว่า เหมา (/เห-มา/) เป็นการเปรียบเทียบกับความงามของป่าหิมพานต์หรือภูเขาหิมาลัย
ชาวพม่าที่แต่งงานกับชาวต่างชาติหรือย้ายไปอาศัยในประเทศที่ใช้นามสกุล อาจใช้ชื่อตัวเพียงส่วนหนึ่งแทนนามสกุลตามแบบธรรมเนียมตะวันตก เช่น ภรรยาของบุรุษชื่อ "ตูน-มหยิ่น" (Tun Myint) ได้เปลี่ยนนามสกุลเดิมของตนเองเป็น "มหยิ่น" แต่ความจริงแล้วคำว่า "มหยิ่น" เป็นเพียงส่วนหนึ่งของชื่อตัวของสามี
คำนำหน้าชื่อ
คำนำหน้าชื่อเป็นส่วนเสริมของชื่อตัว และอาจใช้เป็นรูปแบบปกติในการกล่าวถึงทั้งในการเขียนและการสนทนา โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับชื่อที่มีเพียง 1 หรือ 2 พยางค์ การใช้คำนำหน้าชื่อพบได้แพร่หลายในทุกวัฒนธรรมของภูมิภาคพม่า แม้บางชาติพันธุ์จะมีการใช้คำนำหน้าชื่อพิเศษเป็นการเฉพาะ (เช่น ยศ บรรดาศักดิ์) คำเหล่านั้นก็ได้รับการยอมรับและนำมาปรับใช้ในหมู่ชาติพันธุ์อื่นมากกว่าจะแปลความหมายมาใช้โดยตรง

ยกตัวอย่างเช่น บิดามารดาของอองซานเป็นที่รู้จักกันทั่วไปในชื่อ "อู้พา" และ "ดอซู" ซึ่งอาจแปลได้ว่า "นายพา (ลุงพา)" และ "นางซู (ป้าซู)" แต่การแปลเช่นนั้นมักใช้ในลักษณะที่ไม่เป็นทางการ

ตารางเบื้องล่างนี้เป็นส่วนหนึ่งของคำนำหน้าชื่อที่พบได้ทั่วไป
{| class="wikitable"
|-
! คำนำหน้าชื่อ (ทับศัพท์อักษรโรมัน) !! ทับศัพท์อักษรไทย !! อักษรพม่า !! คำแปล !! การใช้งาน
|-
| Ashin || อะชีน || หรือ || เจ้านาย, นายท่าน, แม่นาย, เจ้ากู || พระภิกษุสงฆ์ ขุนนาง และผู้หญิงชั้นผู้ดี (พบได้ยากมาก)
|-
| Binnya, Banya || บะญ่า || หรือ || พญา, พระยา || เจ้านายเชื้อพระวงศ์หรือขุนนาง มักใช้กับชาวมอญ เช่น บะญ่านแหว่ "พระยาน้อย" (พระนามเดิมของพระเจ้าราชาธิราชแห่งหงสาวดี), มาจากคำภาษามอญ เปอะเญีย ( ถอดรูปอักษรไทยคือ พญา) 
|-
| Bo, Bogyoke || โบ, โบโชะ || || แม่ทัพ/ขุนพล/นายพล/ผู้นำ || นายทหาร เช่น โบโชะอองซาน (นายพลอองซาน, มียศทางทหารชั้นนายพลตรี)
|-
| Daw || ดอ || || ป้า, น้า, นาง || สตรีผู้อาวุโสด้วยอายุหรือฐา
รชั้นนายพลตรี)
|-
| Daw || ดอ || || ป้า, น้า, นาง || สตรีผู้อาวุโสด้วยอายุหรือฐานะ เช่น ดออองซานซูจี
|-
| Duwa || ดู้ว่า || || ผู้นำ || ผู้นำชาวกะชีน
|-
| Gyi || จี้ || || ยิ่งใหญ่ || ใช้เป็นคำต่อท้ายเพื่อแสดงความเคารพ เช่น คีนจี้ปยอ
|-
| Khun || คูน || || นาย || ชาวไทใหญ่ (ซึ่งมีบรรพบุรุษเป็นชาวเชียงตุง เช่น คูนทู่นอู้) และชาวปะโอ ในภาษาไทยบางครั้งเลือกเขียนทับศัพท์ว่า ขุน
|-
| Ko || โก || ||พี่ชาย || บุรุษผู้มีอายุใกล้เคียงกัน เช่น โกเมียะเอ้
|-
| Ma || มะ || || น้องสาว/นางสาว || สตรีวัยสาวหรือผู้มีอายุใกล้เคียงกัน
|-
| Mahn || ม่าน || || นาย || บุรุษชาวกะเหรี่ยง เช่น ม่านวี่น-มอง
|-
| Mai, Me || แม || || || สตรีวัยสาวระดับเดียวกับคำว่า มะ
ง เช่น ม่านวี่น-มอง
|-
| Mai, Me || แม || || || สตรีวัยสาวระดับเดียวกับคำว่า มะ แต่พบการใช้น้อยมาก
|-
| Maung (คำย่อ: Mg) || มอง (หม่อง) || || น้องชายวัยเด็ก || บางครั้งใช้เป็นส่วนหนึ่งของชื่อตัวด้วย
|-
| Mi || มิ || || นางสาว || สตรีวัยรุ่นบางส่วน มักจะใช้เป็นชื่อเล่น เช่น มิซเว (นักร้องและนักแสดงชาวพม่า)
|-
| Mi || มิ || || นางสาว || สตรีชาวมอญ
|-
| Min || มี่น|| || กษัตริย์ || ใช้เป็นคำต่อท้ายพระนาม เช่น มี่นโด้นมี่น (พระเจ้ามินดง) การทับศัพท์ในภาษาไทยมีหลายแบบ เช่น มิน, เมง, มัง
|-
| Minh || มี่น || || || เด็กชายชาวมอญ ใช้ในระดับเดียวกับคำว่า มอง มาจากคำภาษามอญ มัง ( ) 
|-
| Nai || ไนง์ || || นาย || บุรุษชาวมอญ ใช้ในระดับเดียวกับคำว่า อู้
ญ มัง ( ) 
|-
| Nai || ไนง์ || || นาย || บุรุษชาวมอญ ใช้ในระดับเดียวกับคำว่า อู้ (เช่น ไนง์ชเวจีน) มาจากคำภาษามอญ นาย ( ) 
|-
| Nang || น่าน || || นาง, นางสาว || สตรีชาวไทใหญ่ชั้นผู้ดี มาจากคำภาษาไทใหญ่ นาง ( ) 
|-
| Naw || นอ || || คุณผู้หญิง, นางสาว || สตรีชาวกะเหรี่ยง โดยเฉพาะชาวปกาเกอะญอ (กะเหรี่ยงสกอ)
|-
| Nant || หนั่น || || คุณผู้หญิง, นางสาว || สตรีชาวกะเหรี่ยง (โดยเฉพาะชาวกะเหรี่ยงโปตะวันตก)
|-
| Nan || น่าน || || คุณผู้หญิง, นางสาว || สตรีชาวกะเหรี่ยง (โดยเฉพาะชาวกะเหรี่ยงโปตะวันออก) เช่น น่านคีนทเว่มหยิ่น (มุขมนตรีแห่งรัฐกะเหรี่ยง)
|-
| Nan || น่าน || || นาง, นางสาว || สตรีชาวไทใหญ่
|-
| Nga || งะ || || ไอ้ || ใช้เป็นคำนำหน้าชื่อบุ
| นาง, นางสาว || สตรีชาวไทใหญ่
|-
| Nga || งะ || || ไอ้ || ใช้เป็นคำนำหน้าชื่อบุรุษ ปัจจุบันมีความหมายในทางไม่ดี
|-
| Sai || ไซ่ง์ || || ชาย || บุรุษชาวไทใหญ่ (เช่น ไซ่ง์ที่ไซง์) มาจากคำภาษาไทใหญ่ จาย ( 
|-
| Salai || ซะไล่ง์ || || || บุรุษชาวชีน
|-
| Sao || ซะ || || เจ้า || เจ้านายเชื้อพระวงศ์ชาวไทใหญ่ (เช่น ซะซานทู่น) มาจากคำภาษาไทใหญ่ เจ้า ( ) 
|-
| Saw || ซอ || || เจ้า || เจ้านายเชื้อพระวงศ์ชาวไทใหญ่ (แปลงรูปคำ เจ้า จากภาษาไทใหญ่ตามอักขรวิธีพม่า) เช่น ซอมูนละ
|-
| Saw || ซอ || || นาย || บุรุษชาวกะเหรี่ยง (โดยเฉพาะกะเหรี่ยงสกอและกะเหรี่ยงโปตะวันออก) เช่น ซอโบเมียะ, ซอหละตุน (อดีตมุขมนตรีแห่งรัฐกะเหรี่ยง)
|-
| Sa || ซะ || || นาย || บุรุษชาว
ียะ, ซอหละตุน (อดีตมุขมนตรีแห่งรัฐกะเหรี่ยง)
|-
| Sa || ซะ || || นาย || บุรุษชาวกะเหรี่ยง (โดยเฉพาะกะเหรี่ยงโปตะวันตก)
|-
| Saopha, Sawbwa || ซอ-บว่า || || เจ้าฟ้า || เป็นการออกเสียงตามสำเนียงภาษาพม่าของคำภาษาไทใหญ่ เจ้าฟ้า ( ) มักใช้เป็นคำต่อท้ายพระนามของเจ้าฟ้าไทใหญ่ (กษัตริย์แห่งนครรัฐต่าง ๆ ของชาวไทใหญ่) เช่น ญองชเวซอ-บว่าซะชเวไตง์ 
|-
| Saya || ซะยา || || ครู || บุรุษผู้อาวุโสด้วยฐานะหรืออายุ นอกจากนี้ยังใช้กับพลทหาร สิบเอก และสิบเอกในองค์กรติดอาวุธต่าง ๆ
|-
| Sayadaw || ซะยาดอ || || ราชครู || พระภิกษุสงฆ์ผู้อาวุโส (เช่น ซะยาดออู้ปัณฑิตะ)
|-
| Sayama || ซะยามะ || || แม่ครู || สตรีผู้อาวุโสด้วยฐานะหรืออายุ
|-
| Shin || ชีน (เชง) || หรือ |
ะ || || แม่ครู || สตรีผู้อาวุโสด้วยฐานะหรืออายุ
|-
| Shin || ชีน (เชง) || หรือ || เจ้านาย || คำโบราณ ใช้เรียกพระภิกษุสงฆ์, ขุนนางหรือชนชั้นผู้ดีทั้งชายและหญิง เช่น ชีนอะระฮาน, ชีนแยทุ (หนึ่งในพระนามเดิมของพระเจ้าบุเรงนอง)
|-
| Thamein || ตะเมน || || เจ้านาย || แปลงมาจากคำภาษามอญ สมิง ( ) ใช้สำหรับเชื้อพระวงศ์ชาวมอญ เช่น ตะเมนทอ, ตะเมนมะรู่
|-
| Tekkatho || แตะกะโต || || ผู้รอบรู้ || มาจากชื่อเมืองตักศิลา มีความหมายเชิงเปรียบเทียบว่าผู้รอบรู้ ใช้เรียกนักประพันธ์ในสมัยก่อน เช่น แตะกะโตโพ่นไนง์
|-
| Thakin || ตะคีน || || เจ้านาย || สมาชิกสมาคมเราชาวพม่า ซึ่งเรียกตัวเองว่า "กลุ่มตะคีน" เช่น ตะคีนโกดอไม่ง์, ตะคีนนุ
|-
| Theippan || เตะปาน || || ศิ
องว่า "กลุ่มตะคีน" เช่น ตะคีนโกดอไม่ง์, ตะคีนนุ
|-
| Theippan || เตะปาน || || ศิลปะ || มาจากภาษาบาลี สิปฺปํ ใช้เรียกนักประพันธ์ในสมัยก่อน เช่น เตะปานมองวะ
|-
| U || อู้ || || ลุง/อา/นาย || บุรุษวัยกลางคน บุรุษผู้อยู่ในตำแหน่งอาวุโส และพระภิกษุสงฆ์ เช่น อู้ตั่น, ซะยาดออู้อุตตมะ
|-
|}
การทำดรรชนีเอกสาร
ตามหนังสือ The Chicago Manual of Style ชื่อบุคคลพม่านั้นจะทำดรรชนีโดยอ้างอิงตามคำแรกในชื่อ เว้นเสียแต่ว่าคำนั้นจะเป็นคำนำหน้าชื่อตัว บรรดาคำนำหน้าชื่อตัวจะถูกกล่าวถึงต่อท้ายจากชื่อตัว โดยแบ่งด้วยเครื่องหมายจุลภาค หรืออาจจะละไว้ ไม่กล่าวถึงเสียเลยก็ได้

ระบบการตั้งชื่อโดยอิงหลักโหราศาสตร์
ชาวพุทธในพม่าจำนวนหนึ่งนิยมตั้งชื่อบุตรหลานของตนตามหลักโหราศาสตร์ โดยอิงตามวันและเวลาตกฟากตามปฏิทินแบบโบราณ เช่น เด็กที่เกิดวันจันทร์อาจใช้ชื่อที่ขึ้นต้นด้วยรูปอักษร "ก" ( ) ตารางต่อไปนี้เป็นการจำแนกอักษรตามวรรคภาษาบาลีที่ใช้ตั้งชื่อตามวันเวลาตกฟาก ซึ่งปัจจุบันนี้ไม่ได้นิยมใช้กันทั่วไปนัก
{|class="wikitable"
! วัน !! อักษร
|-
|จันทร์ ( ) || อักษร ก วรรค ทั้งหมด คือ (ก), (ข), (ค), (ฆ), (ง)
|-
|อังคาร ( ) || อักษร จ วรรค ทั้งหมด คือ (จ), (ฉ), (ช), (ฌ), (ญ)
|-
|พุธกลางวัน ( ) || อักษรเศษวรรค (ล), (ว)
|-
|พุธกลางคืน, ราหู ( ) || อักษรเศษวรรค (ย), (ร)
|-
|พฤหัสบดี ( ) || อักษร ป วรรค ทั้งหมด คือ (ป), (ผ), (พ), (ภ), (ม)
|-
|ศุกร์ ( ) || อักษรเศษวรรค (ส), (ห)
|-
|เสาร์ ( ) || อักษร ต วรรค ทั้งหมด คือ (ต), (ถ), (ท), (ธ), (น)
|-
|อาทิตย์ ( ) || อักษรเศษวรรค (อ)
|-
|}

อ้างอิง