Na RialachÃ¡in Um Acht Na dTeangacha OifigiÃºla 2003 (Alt 9) 2008
Statutory Instruments
Source: Statutory Instruments

num: 1
paragraphs: Na RialachÃ¡in um Acht na dTeangacha OifigiÃºla 2003 (Alt 9) 2008 is teideal do na RialachÃ¡in seo.
num: 2
paragraphs: (1) Sna RialachÃ¡in seo—
(2) Sna RialachÃ¡in seo—
(a) aon tagairt do RialachÃ¡n, is tagairt Ã­ do RialachÃ¡n de chuid na RialachÃ¡n seo mura rud Ã© go lÃ©irÃ­tear gur tagairt do rialachÃ¡n Ã©igin eile atÃ¡ beartaithe, agus
(b) aon tagairt do mhÃ­r nÃ³ d’fhomhÃ­r, is tagairt Ã­ don mhÃ­r nÃ³ don fhomhÃ­r den fhorÃ¡il ina bhfuil an tagairt mura rud Ã© go lÃ©irÃ­tear gur tagairt d’fhorÃ¡il Ã©igin eile atÃ¡ beartaithe.
num: 3
paragraphs: (1) Faoi rÃ©ir mhÃ­reanna (2) agus (3)(a), baineann na RialachÃ¡in seo le gach comhlacht poiblÃ­.
(2) NÃ­ bhaineann na RialachÃ¡in seo leis an gcomhlacht forfheidhmithe ar a dtugtar an Foras Teanga ach amhÃ¡in a mhÃ©id a chomhlÃ­onann sÃ© feidhmeanna i ndÃ¡il leis an nGaeilge.
(3) NÃ­ bhaineann na RialachÃ¡in seo leis an mÃ©id seo a leanas:
(a) comhlachtaÃ­ poiblÃ­ a mhÃ©id a sheolann siad gnÃ­omhaÃ­ochtaÃ­ trÃ¡chtÃ¡la lasmuigh den StÃ¡t,
(b) comharthaÃ­ trÃ¡chta—
(i) lena mbaineann RialachÃ¡in faoi alt 95(2) d’Acht 1961, nÃ³
(ii) lena mbaineann ordachÃ¡n faoi alt 95(16) den Acht sin, agus
(c) comharthaÃ­ lena mbaineann na RialachÃ¡in um ShÃ¡bhÃ¡ilteacht, SlÃ¡inte agus Leas ag an Obair (Feidhm GhinearÃ¡lta) 2007 (I.R. Uimh. 299 de 2007).
(4) Sa RialachÃ¡n seo—
num: 4
paragraphs: (1) Maidir le fÃ³gairtÃ­ taifeadta bÃ©il a bhaineann le chuid ceann amhÃ¡in nÃ³ nÃ­os mÃ³ de na haicmÃ­ seo a leanas, ar fÃ³gairtÃ­ iad a dhÃ©anann comhlacht poiblÃ­ nÃ³ a dhÃ©antar thar ceann comhlachta phoiblÃ­, is i nGaeilge nÃ³ i nGaeilge agus i mBÃ©arla a bheidh siad:
(a) fÃ³gairtÃ­ a tharchuirtear le teileafÃ³n agus atÃ¡ beartaithe lena gcloisteÃ¡il nuair atÃ¡ oifigÃ­ an chomhlachta dÃºnta;
(b) fÃ³gairtÃ­ a tharchuirtear trÃ­ mheÃ¡n cÃ³rais callaireachta poiblÃ­;
(c) fÃ³gairtÃ­ a chruthaÃ­tear agus a tharchuirtear trÃ­ mheÃ¡n seirbhÃ­s rÃ­omhairithe teachtaireachta nÃ³ seirbhÃ­s rÃ­omhairithe freagartha teileafÃ³in.
(2) Maidir leis an RialachÃ¡n seo—
(a) nÃ­ bhaineann sÃ© leis an meid seo a leanas:
(i) fÃ³gairtÃ­ taifeadta bÃ©il nach bhfuil beartaithe lena gcloisteÃ¡il ach amhÃ¡in ag daoine lasmuigh den StÃ¡t,
(ii) fÃ³gairtÃ­ taifeadta bÃ©il pearsanta arna dtaifeadadh ag baill foirne de chuid an chomhlachta phoiblÃ­ lena mbaineann, nÃ³
(b) nÃ­ thoirmisctear leo teanga nach teanga oifigiÃºil Ã­ a ÃºsÃ¡id i bhfÃ³gairtÃ­ taifeadta bÃ©il atÃ¡ beartaithe lena gcloisteÃ¡il ag daoine a measann an comhlacht poiblÃ­ lena mbaineann le rÃ©asÃºn ina leith ar fad nÃ³ i leith cuid dÃ­obh nach dtuigeann siad Gaeilge nÃ³ BÃ©arla.
(3) Tiocfaidh an RialachÃ¡n seo i ngnÃ­omh ar an 1 IÃºil 2013.
num: 5
paragraphs: (1) Maidir le ceannteidil ar stÃ¡iseanÃ³ireacht a bhaineann le ceann amhÃ¡in nÃ³ nÃ­os mÃ³ de na haicmÃ­ stÃ¡iseanÃ³ireachta seo a leanas a ÃºsÃ¡ideann comhlacht poiblÃ­, is i nGaeilge nÃ³ i nGaeilge agus i mBÃ©arla a bheidh siad:
(a) nÃ³ta-phÃ¡ipÃ©ar;
(b) duillÃ­nÃ­ dea-mhÃ©ine;
(c) leathÃ¡in chlÃºdaigh facs;
(d) clÃºdaigh chomhad agus fillteÃ¡n eile;
(e) lipÃ©id;
(f) clÃºdaigh litreacha.
(2) NÃ­ bheidh feidhm ag an RialachÃ¡n seo—
(a) le linn na trÃ©imhse dar tosach an dÃ¡ta a shonraÃ­tear i mÃ­r (3)(b) agus dar crÃ­och an 1 MÃ¡rta 2011, maidir le stÃ¡iseanÃ³ireacht a bhÃ­, dÃ­reach roimh an dÃ¡ta cÃ©adluaite, ina sheilbh ag an gcomhlacht poiblÃ­ lena mbaineann, nÃ³
(b) maidir le stÃ¡iseanÃ³ireacht a ÃºsÃ¡ideann comhlacht forfheidhmithe le haghaidh comhfhreagrais le daoine lasmuigh den StÃ¡t.
(3) Tiocfaidh an RialachÃ¡n seo i ngnÃ­omh—
(a) an 1 MÃ¡rta 2013, i ndÃ¡il le stÃ¡iseanÃ³ireacht nach mÃ³r rÃ­omhchlÃ¡r a mhodhnÃº ina leith d’fhonn an RialachÃ¡n seo a chomhlÃ­onadh, agus
(b) an 1 MÃ¡rta 2009, i ndÃ¡il le stÃ¡iseanÃ³ireacht de gach aicme eile.
num: 6
paragraphs: (1) Faoi rÃ©ir fhorÃ¡lacha an RialachÃ¡in seo, maidir le haon chomhartha a chuireann comhlacht poiblÃ­ in airde, nÃ³ a chuirtear in airde thar ceann aon chomhlachta phoiblÃ­, in aon suÃ­omh—
(a) sa StÃ¡t, nÃ³
(b) ach amhÃ¡in i gcÃ¡s comhlachta forfheidhmithe, lasmuigh den StÃ¡t
(2) I gcÃ¡s ina mbeartaÃ­onn comhlacht poiblÃ­ comhartha a shuÃ­omh i nGaeilge agus i mBÃ©arla in aon suÃ­omh agus go bhfuil sÃ© den tuairim, de thoradh tÃ©acs sa dÃ¡ theanga sin a bheith ann—
(a) go mbeadh sÃ© rÃ³mhÃ³r,
(b) go mbeadh sÃ© deacair Ã© a lÃ©amh,
(c) gur dhÃ³cha go mbeadh sÃ© ina chÃºis le bacainn, nÃ³
(d) gur dhÃ³cha go mbeadh daoine, le linn Ã© a lÃ©amh, ina mbaol dÃ³ibh fÃ©in nÃ³ do dhaoine eile (i gcÃ¡s ina mbeartÃ³faÃ­ comhartha a chur in airde ar thaobh bÃ³thair nÃ³ gar do bhÃ³thar),
fÃ©adfaidh an comhlacht, ina ionad sin, 2 chomhartha a shuÃ­omh ag an suÃ­omh sin, agus an fhaisnÃ©is lena mbaineann a bheith i nGaeilge ar cheann amhÃ¡in dÃ­obh agus an fhaisnÃ©is lena mbaineann a bheith i mBÃ©arla ar an gceann eile.
(3) Faoi rÃ©ir na RialachÃ¡n seo, i gcÃ¡s ina mbeartaÃ­onn comhlacht poiblÃ­ lÃ­on nach lÃº nÃ¡ 20 comhartha comhionann a chur in airde—
(a) beidh an tÃ©acs ar gach comhartha i nGaeilge,
(b) solÃ¡thrÃ³far an fhaisnÃ©is chÃ©anna ar gach comhartha, i nGaeilge agus i mBÃ©arla araon, nÃ³
(c) dÃ©anfar 2 chomhartha a chur in airde agus solÃ¡thrÃ³far an fhaisnÃ©is chÃ©anna orthu agus beidh an tÃ©acs i nGaeilge amhÃ¡in ar an gcÃ©ad comhartha dÃ­obh sin a fheicfear agus beidh an tÃ©acs i mBÃ©arla amhÃ¡in ar an gceann eile.
(4) D’ainneoin ghinearÃ¡ltacht an RialachÃ¡in seo, fÃ©adfaidh comhlacht poiblÃ­ comharthaÃ­ a chur in airde ar comharthaÃ­ iad atÃ¡ de rÃ©ir ChÃ³ras IdirnÃ¡isiÃºnta na nAonad arna ghlacadh ag an Bureau Internationale des poids et mesures, arna bhunÃº leis an Metre Convention a sÃ­nÃ­odh i bPÃ¡ras sa bhliain 1875.
(5) Tiocfaidh an RialachÃ¡n seo i ngnÃ­omh—
(a) an 1 MÃ¡rta 2009, i ndÃ¡il le comharthaÃ­ a shuitear (cibÃ© acu in ionad comharthaÃ­ nÃ­os sine nÃ³ nach ea) in aon suÃ­omh ar an 1 MÃ¡rta 2009 nÃ³ dÃ¡ Ã©is,
(b) an 1 MÃ¡rta 2012, i ndÃ¡il le comharthaÃ­ a shuitear in aon suÃ­omh roimh an 1 MÃ¡rta 2009 ar comharthaÃ­ iad ar ina leith a bheadh an RialachÃ¡n seo Ã¡ chomhlÃ­onadh murach earrÃ¡id sa tÃ©acs Gaeilge,
(c) an 1 MÃ¡rta 2013, i ndÃ¡il le comharthaÃ­, i mBÃ©arla amhÃ¡in, a shuitear in aon suÃ­omh roimh an 1 MÃ¡rta 2009,
(d) an 1 EanÃ¡ir 2026, i ndÃ¡il le comharthaÃ­ a shuitear in aon suÃ­omh ar comharthaÃ­ iad ar ina leith nach bhfuil mÃ­r (b) nÃ³ (c) de RialachÃ¡in 7(2) Ã¡ comhlÃ­onadh roimh an dÃ¡ta sin,
(e) an 1 MÃ¡rta 2013, i ndÃ¡il le comharthaÃ­ de gach aicme eile.
num: 7
paragraphs: (1) Beidh feidhm ag na forÃ¡lacha seo a leanas maidir le stÃ¡iseanÃ³ireacht a ÃºsÃ¡ideann comhlacht poiblÃ­ ar stÃ¡iseanÃ³ireacht Ã­ ar a bhfuil ceannteideal i nGaeilge agus i mBÃ©arla araon:
(a) beidh an tÃ©acs i nGaeilge ann ar dtÃºs,
(b) beidh an tÃ©acs i nGaeilge chomh feiceÃ¡lach, chomh sofheicthe agus chomh hinlÃ©ite cÃ©anna leis an tÃ©acs i mBÃ©arla agus ar an taobh cÃ©anna den leathanach lena mbaineann,
(c) nÃ­ bheidh na litreacha sa tÃ©acs i nGaeilge nÃ­os lÃº, Ã³ thaobh mÃ©ide de, nÃ¡ na litreacha sa tÃ©acs i mBÃ©arla,
(d) maidir leis an tÃ©acs i nGaeilge, cuirfidh sÃ© in iÃºl an fhaisnÃ©is chÃ©anna leis an bhfaisnÃ©is a chuireann an tÃ©acs i mBÃ©arla in iÃºl, agus
(e) nÃ­ dhÃ©anfar focal sa tÃ©acs i nGaeilge a ghiorrÃº mura rud Ã© go bhfuil an focal sa tÃ©acs i mBÃ©arla, ar aistriÃºchÃ¡n air Ã©, giorraithe freisin.
(2) Beidh feidhm ag na forÃ¡lacha seo a leanas maidir le comhartha i nGaeilge agus i mBÃ©arla a chuireann comhlacht poiblÃ­ in aon suÃ­omh:
(a) beidh an tÃ©acs i nGaeilge ann ar dtÃºs,
(b) beidh an tÃ©acs i nGaeilge chomh feiceÃ¡lach, chomh sofheicthe agus chomh hinlÃ©ite cÃ©anna leis an tÃ©acs i mBÃ©arla,
(c) nÃ­ bheidh na litreacha sa tÃ©acs i nGaeilge nÃ­os lÃº, Ã³ thaobh mÃ©ide de, nÃ¡ na litreacha sa tÃ©acs i mBÃ©arla,
(d) maidir leis an tÃ©acs i nGaeilge, cuirfidh sÃ© in iÃºl an fhaisnÃ©is chÃ©anna leis an bhfaisnÃ©is a chuireann an tÃ©acs i mBÃ©arla in iÃºl, agus
(e) nÃ­ dhÃ©anfar focal sa tÃ©acs i nGaeilge a ghiorrÃº mura rud Ã© go bhfuil an focal sa tÃ©acs i mBÃ©arla, ar aistriÃºchÃ¡n air Ã©, giorraithe freisin.
num: 8
paragraphs: I gcÃ¡s ordÃº logainmneacha faoi alt 32 den Acht a bheith i bhfeidhm de thuras na huaire, dÃ©anfaidh comhlacht poiblÃ­ an leagan Gaeilge den fhocal nÃ³ de na focail a shonraÃ­tear san ordÃº a ÃºsÃ¡id—
(a) in aon fhÃ³gairt thaifeadta bÃ©il arna dÃ©anamh aige nÃ³ thar a cheann,
(b) in aon cheannteidil stÃ¡iseanÃ³ireachta ar stÃ¡iseanÃ³ireacht a ÃºsÃ¡ideann an comhlacht poiblÃ­ lena mbaineann, agus
(c) i gcomharthaÃ­ a chuireann sÃ© in aon suÃ­omh.
num: 9
paragraphs: (1) NÃ­ fhorlÃ©ireofar aon nÃ­ sna RialachÃ¡in seo mar nÃ­ lena gceanglaÃ­tear ar chomhlacht poiblÃ­—
(a) ÃºsÃ¡id a bhaint as an leagan BÃ©arla d’ainm Gaeilge comhlachta phoiblÃ­, nÃ³ den teideal oifigiÃºil i nGaeilge, atÃ¡ in ÃºsÃ¡id go coitianta, nÃ³
(b) aistriÃºchÃ¡n a dhÃ©anamh Ã³ theanga oifigiÃºil amhÃ¡in go dtÃ­ an teanga oifigiÃºil eile i gcÃ¡s na nithe seo a leanas—
(i) ainm duine,
(ii) lÃ³gÃ³,
(iii) ainm branda, nÃ³
(iv) ainm comhlachta (seachas comhlacht poiblÃ­).
(2) NÃ­ fhorlÃ©ireofar aon nÃ­ sna RialachÃ¡in seo mar nÃ­ lena gceanglaÃ­tear ar chomhlacht poiblÃ­ athrÃº a dhÃ©anamh—
(a) ar chomhartha—
(i) ar dÃ­ol spÃ©ise Ã© Ã³ thaobh na healaÃ­ne, na hailtireachta nÃ³ na staire de, nÃ³
(ii) atÃ¡ faoi rÃ©ir ordaithe buanchoimeÃ¡dta faoi alt 8 (arna leasÃº le hAcht na SÃ©adchomharthaÃ­ NÃ¡isiÃºnta (LeasÃº) 1954 (Uimh. 37 de 1954)) d’Acht na SÃ©adchomharthaÃ­ NÃ¡isiÃºnta 1930 (Uimh. 2 de 1930),
(b) ar phlaic chuimhneachÃ¡in a suÃ­odh nÃ³ a cuireadh in airde in aon suÃ­omh ar an 1 MÃ¡rta 2009 nÃ³ roimhe, nÃ³
(c) Ar chomhartha a gcomhlÃ­ontar na RialachÃ¡in seo ina leith seachas i leith an tÃ©acs i mBÃ©arla a bheith ann roimh an tÃ©acs i nGaeilge.
(3) NÃ­ fhorlÃ©ireofar aon nÃ­ sna RialachÃ¡in seo mar nÃ­ lena gceanglaÃ­tear ar chomhlacht poiblÃ­ aistriÃºchÃ¡n a dhÃ©anamh, Ã³ theanga nach teanga oifigiÃºil go teanga oifigiÃºil, ar ainm duine nÃ³ ar logainm i gcÃ¡s Ã¡ite lasmuigh den StÃ¡t, nÃ³ ar aon doicimÃ©ad nÃ³ foilseachÃ¡n.
(NÃ­ cuid den ionstraim Ã© an nÃ³ta seo agus nÃ­ airbheartaÃ­onn sÃ© gur lÃ©irmhiniÃº dlÃ­thiÃºil Ã©).
Baineann na rialachÃ¡in seo, atÃ¡ Ã¡ dhÃ©anamh faoi ailt 4(2) agus 9(1) d’Acht na dTeangacha OifigiÃºla 2003 le husÃ¡id na Gaeilge amhÃ¡in nÃ³ na Gaeilge agus an BhÃ©arla le chÃ©ile i bhfÃ³gairtÃ­ taifeadta bÃ©il, ar stÃ¡iseanÃ³ireacht agus ar chomharthaÃ­ ag comhlachtaÃ­ poiblÃ­. TÃ¡ diolÃºintÃ­ Ã¡irithe sonraithe sna rialachÃ¡in. SonraÃ­tear sna RialachÃ¡in chomh maith roinnt dÃ¡taÃ­ Ã©agsÃºla Ã³ 1 MÃ¡rta 2009 go 1 EanÃ¡ir 2026 ar a dtiocfaidh na forÃ¡lacha Ã©agsÃºla a leagtar amach sna RialachÃ¡in i bhfeidhm.