An tAcht na nDlÃ­-ChleactÃ³irÃ­ (An Ghaelige) 2008
Acts of the Oireachtas
Source: Acts of the Oireachtas

num: 1
paragraphs: — (1) San alt seo—
ciallaÃ­onn “ardchÃºrsa” an cÃºrsa arna sholÃ¡thar ag an gComhairle faoi fho-alt (4);
ciallaÃ­onn “Comhairle” Comhairle Chumann OnÃ³rach ÃstaÃ­ an RÃ­;
ciallaÃ­onn “Aire” an tAire DlÃ­ agus Cirt, Comhionannais agus AthchÃ³irithe DlÃ­;
ciallaÃ­onn “ClÃ¡r” an ClÃ¡r arna bhunÃº faoi fho-alt (9).
(2) Tabharfaidh an Chomhairle aird ar stÃ¡das na Gaeilge mar an phrÃ­omhtheanga oifigiÃºil agus, go hÃ¡irithe, fÃ©achfaidh sÃ­, a mhÃ©id is rÃ©asÃºnach di dÃ©anamh amhlaidh, lena chinntiÃº go bhfuil lÃ­on dÃ³thanach abhcÃ³idÃ­ dlÃ­ inniÃºil sa Ghaeilge ionas gur fÃ©idir leo an dlÃ­ a chleachtadh trÃ­ Ghaeilge chomh maith lena chleachtadh trÃ­ BhÃ©arla.
(3) (a) DÃ©anfaidh an Chomhairle cÃºrsa teagaisc i dtÃ©armaÃ­ocht dhlÃ­thiÃºil na Gaeilge agus i dtuiscint tÃ©acsanna dlÃ­thiÃºla sa Ghaeilge a sholÃ¡thar do gach duine atÃ¡ ag freastal ar an gcÃºrsa cÃ©ime abhcÃ³ide dlÃ­. NÃ­ bheidh an cÃºrsa sin faoi rÃ©ir scrÃºdaithe agus dÃ©anfaidh gach duine den sÃ³rt sin (seachas na daoine sin a bhfuil an cÃºrsa dÃ¡ dtagraÃ­tear i bhfo-alt (4) dÃ©anta nÃ³ Ã¡ dhÃ©anamh acu) an cÃºrsa sin d’fhonn a chumasÃº seirbhÃ­s dhlÃ­thiÃºil atÃ¡ ag teastÃ¡il a shainaithint trÃ­ mheÃ¡n na Gaeilge agus, mÃ¡s cuÃ­, d’fhonn tarchur cÃ¡is chuig cleachtÃ³ir atÃ¡ inniÃºil chun an cÃ¡s a sheoladh trÃ­ Ghaeilge a Ã©ascÃº.
(b) Aon duine atÃ¡ ag freastal ar an gcÃºrsa cÃ©ime abhcÃ³ide dlÃ­ agus a raibh, roimh aisghairm an Achta Lucht Cleachtuithe DlÃ­ (CÃ¡ilÃ­ocht) 1929 leis an Acht seo, alt 3 den Acht sin comhlÃ­onta aige nÃ³ aici, measfar ina leith go ndearna sÃ© nÃ³ sÃ­ freastal ar an gcÃºrsa dÃ¡ dtagraÃ­tear i mÃ­r (a).
(c) Aon duine a mbeidh an cÃºrsa cÃ©ime abhcÃ³ide dlÃ­ crÃ­ochnaithe aige nÃ³ aici roimh aisghairm an Achta Lucht Cleachtuithe DlÃ­ (CÃ¡ilÃ­ocht) 1929 leis an Acht seo, agus nach raibh alt 3 den Acht sin comhlÃ­onta aige nÃ³ aici, measfar ina leith gur chomhlÃ­on sÃ© nÃ³ sÃ­ an t-alt sin.
(4) DÃ©anfaidh an Chomhairle ardchÃºrsa i gcomhair chleachtadh an dlÃ­ trÃ­ Ghaeilge a sholÃ¡thar mar Ã¡bhar roghnach do na daoine sin atÃ¡ ag freastal ar an gcÃºrsa cÃ©ime abhcÃ³ide dlÃ­.
(5) FÃ©adfar an t-ardchÃºrsa, i dteannta Ã© a bheith ina Ã¡bhar roghnach ar an gcÃºrsa cÃ©ime d’abhcÃ³idÃ­ dlÃ­, a chur ar fÃ¡il do cibÃ© daoine eile a chinnfidh an Chomhairle Ã³ am go ham, lena n-Ã¡irÃ­tear abhcÃ³idÃ­ cleachtacha ar mian leo leibhÃ©al inniÃºlachta chun cleachtadh trÃ­ Ghaeilge a fhorbairt nÃ³ a choinneÃ¡il, ach gan a bheith teoranta do na habhcÃ³idÃ­ sin.
(6) Sula ligfear d’iarratasÃ³ir an t-ardchÃºrsa a dhÃ©anamh, fÃ©adfaidh an Chomhairle a cheangal air nÃ³ uirthi a shuÃ­omh go bhfuil leibhÃ©al ginearÃ¡lta inniÃºlachta agus oilteachta sa Ghaeilge bainte amach aige nÃ³ aici.
(7) DÃ©anfaidh an Chomhairle scrÃºdÃº i gcleachtadh an dlÃ­ trÃ­ Ghaeilge a sheoladh uair sa bhliain ar a laghad.
(8) NÃ­ bheidh duine i dteideal dul faoi scrÃºdÃº faoi fho-alt (7) mura mbeidh an t-ardchÃºrsa dÃ©anta aige nÃ³ aici.
(9) DÃ©anfaidh an Chomhairle ClÃ¡r a bhunÃº agus a choimeÃ¡d, ar a dtabharfar ClÃ¡r na Gaeilge (ÃstaÃ­ an RÃ­) sa Ghaeilge agus the Irish Language Register (King’s Inns) sa BhÃ©arla.
(10) Taifeadfaidh an Chomhairle sa ChlÃ¡r ainm agus mionsonraÃ­ teagmhÃ¡la abhcÃ³ide dlÃ­ a mbeidh pas faighte aige nÃ³ aici i scrÃºdÃº—
(a) faoi fho-alt (7), nÃ³
(b) faoi alt 40(2A)(g) (arna chur isteach le halt 2 den Acht seo) den Acht Aturnaethe 1954.
(11) Cinnteoidh an Chomhairle—
(a) go gcoinneofar an ClÃ¡r cothrom le dÃ¡ta, agus go leasÃ³far Ã© Ã³ am go ham chun na crÃ­che sin, agus
(b) go ndÃ©anfar cÃ³ip den ChlÃ¡r (arna leasÃº amhlaidh) a chur ar fÃ¡il do DhlÃ­-Chumann na hÃireann.
(12) DÃ©anfaidh an Chomhairle, gach trÃ¡th rÃ©asÃºnach, na nithe seo a leanas a chur ar fÃ¡il lena n-iniÃºchadh ag an bpobal gan tÃ¡ille in oifigÃ­ Chumann OnÃ³rach ÃstaÃ­ an RÃ­—
(a) cÃ³ip den ChlÃ¡r, agus
(b) cÃ³ip de ChlÃ¡r na Gaeilge (An DlÃ­-Chumann),
agus fÃ©adfar an dualgas sin a chomhlÃ­onadh trÃ­ na cÃ³ipeanna sin a chur ar fÃ¡il ar lÃ¡ithreÃ¡n grÃ©asÃ¡in Chumann OnÃ³rach ÃstaÃ­ an RÃ­.
(13) (a) TrÃ¡th nach dÃ©anaÃ­ nÃ¡ an 31 MÃ¡rta gach bliain, tabharfaidh an Chomhairle tuarascÃ¡il i scrÃ­bhinn i nGaeilge agus i mBÃ©arla don Aire maidir le hoibriÃº an ailt seo i rith na bliana roimhe sin.
(b) Beidh mionsonraÃ­ faoin mÃ©id seo a leanas i dtuarascÃ¡il faoi mhÃ­r (a)—
(i) an lÃ­on daoine atÃ¡ i mbun an ardchÃºrsa,
(ii) an lÃ­on daoine a chuaigh faoin scrÃºdÃº faoi fho-alt (7),
(iii) an lÃ­on daoine a fuair pas sa scrÃºdÃº faoi fho-alt (7), agus
(iv) cibÃ© faisnÃ©is eile a iarrfaidh an tAire Ã³ am go ham.
(c) A luaithe is indÃ©anta tar Ã©is don Chomhairle tuarascÃ¡il a thabhairt faoi mhÃ­r (a), dÃ©anfaidh an tAire cÃ³ip di a leagan faoi bhrÃ¡id gach TÃ­ den Oireachtas.
num: 2
paragraphs: — LeasaÃ­tear alt 40 den Acht Aturnaethe 1954—
(a) trÃ­d an bhfo-alt seo a leanas a chur isteach i ndiaidh fho-alt (2)—
“(2A) (a) San fho-alt seo—
ciallaÃ­onn “ardchÃºrsa” an cÃºrsa arna sholÃ¡thar ag an gCumann faoi mhÃ­r (d);
ciallaÃ­onn “Aire” an tAire DlÃ­ agus Cirt, Comhionannais agus AthchÃ³irithe DlÃ­;
ciallaÃ­onn “CÃºrsa Cleachtais GhairmiÃºil” gairmchÃºrsa chun oideachas nÃ³ oiliÃºint a chur ar dhaoine a bheidh ag iarraidh a nglactha mar aturnaetha;
ciallaÃ­onn “ClÃ¡r” an ClÃ¡r arna bhunÃº faoi mhÃ­r (i).
(b) Tabharfaidh an Cumann aird ar stÃ¡das na Gaeilge mar an phrÃ­omhtheanga oifigiÃºil agus, go hÃ¡irithe, fÃ©achfaidh sÃ©, a mhÃ©id is rÃ©asÃºnach dÃ³ dÃ©anamh amhlaidh, lena chinntiÃº go bhfuil lÃ­on dÃ³thanach aturnaetha inniÃºil sa Ghaeilge ionas gur fÃ©idir leo an dlÃ­ a chleachtadh trÃ­ Ghaeilge chomh maith lena chleachtadh trÃ­ BhÃ©arla.
(c) (i) DÃ©anfaidh an Cumann cÃºrsa teagaisc i dtÃ©armaÃ­ocht dhlÃ­thiÃºil na Gaeilge agus i dtuiscint tÃ©acsanna dlÃ­thiÃºla sa Ghaeilge a sholÃ¡thar do gach duine atÃ¡ ag dÃ©anamh an ChÃºrsa Cleachtais GhairmiÃºil. NÃ­ bheidh an cÃºrsa sin faoi rÃ©ir scrÃºdaithe agus dÃ©anfaidh gach duine den sÃ³rt sin (seachas na daoine sin a bhfuil an cÃºrsa dÃ¡ dtagraÃ­tear i mÃ­r (d) dÃ©anta nÃ³ Ã¡ dhÃ©anamh acu) an cÃºrsa sin d’fhonn a chumasÃº seirbhÃ­s dhlÃ­thiÃºil atÃ¡ ag teastÃ¡il a shainaithint trÃ­ mheÃ¡n na Gaeilge agus, mÃ¡s cuÃ­, d’fhonn tarchur cÃ¡is chuig cleachtÃ³ir atÃ¡ inniÃºil chun an cÃ¡s a sheoladh trÃ­ Ghaeilge a Ã©ascÃº.
(ii) Aon duine atÃ¡ ag dÃ©anamh an ChÃºrsa Cleachtais GhairmiÃºil agus a raibh, roimh thosach feidhme alt 2 d’Acht na nDlÃ­-ChleachtÃ³irÃ­ (An Ghaeilge) 2008, pas faighte aige nÃ³ aici sa dÃ¡ scrÃºdÃº sa Ghaeilge dÃ¡ bhforÃ¡iltear le rialachÃ¡in arna ndÃ©anamh faoi fho-alt (3) den alt seo measfar ina leith gur fhreastail sÃ© nÃ³ sÃ­ ar an gcÃºrsa dÃ¡ dtagraÃ­tear i bhfomhÃ­r (i).
(d) DÃ©anfaidh an Cumann ardchÃºrsa i gcomhair chleachtadh an dlÃ­ trÃ­ Ghaeilge a sholÃ¡thar mar Ã¡bhar roghnach do na daoine sin atÃ¡ i mbun an ChÃºrsa Cleachtais GhairmiÃºil.
(e) FÃ©adfar an t-ardchÃºrsa, i dteannta Ã© a bheith ina Ã¡bhar roghnach sa ChÃºrsa Cleachtais GhairmiÃºil, a chur ar fÃ¡il do cibÃ© daoine eile a chinnfidh an Cumann Ã³ am go ham, lena n-Ã¡irÃ­tear aturnaetha ar mian leo leibhÃ©al inniÃºlachta chun cleachtadh trÃ­ Ghaeilge a fhorbairt nÃ³ a choinneÃ¡il, ach gan a bheith teoranta do na haturnaetha sin.
(f) Sula ligfear d’iarratasÃ³ir an t-ardchÃºrsa a dhÃ©anamh, fÃ©adfaidh an Cumann a cheangal air nÃ³ uirthi a shuÃ­omh go bhfuil leibhÃ©al ginearÃ¡lta inniÃºlachta agus oilteachta sa Ghaeilge bainte amach aige nÃ³ aici.
(g) DÃ©anfaidh an Cumann scrÃºdÃº i gcleachtadh an dlÃ­ trÃ­ Ghaeilge a sheoladh uair sa bhliain ar a laghad.
(h) NÃ­ bheidh duine i dteideal dul faoi scrÃºdÃº faoi mhÃ­r (g), mura mbeidh an t-ardchÃºrsa dÃ©anta aige nÃ³ aici.
(i) DÃ©anfaidh an Cumann ClÃ¡r a bhunÃº agus a choimeÃ¡d ar a dtabharfar ClÃ¡r na Gaeilge (An DlÃ­-Chumann) sa Ghaeilge agus the Irish Language Register (Law Society) sa BhÃ©arla.
(j) Taifeadfaidh an Cumann sa ChlÃ¡r ainm agus mionsonraÃ­ teagmhÃ¡la aturnae a mbeidh pas faighte aige nÃ³ aici i scrÃºdÃº—
(i) faoi mhÃ­r (g), nÃ³
(ii) faoi alt 1 (7) d’Acht na nDlÃ­-ChleachtÃ³irÃ­ (An Ghaeilge) 2008.
(k) Cinnteoidh an Cumann—
(i) go gcoinneofar an ClÃ¡r cothrom le dÃ¡ta, agus go leasÃ³far Ã© Ã³ am go ham chun na crÃ­che sin, agus
(ii) go gcuirfear cÃ³ip den ChlÃ¡r (arna leasÃº amhlaidh) ar fÃ¡il do Chumann OnÃ³rach ÃstaÃ­ an RÃ­.
(l) DÃ©anfaidh an Cumann, gach trÃ¡th rÃ©asÃºnach, na nithe seo a leanas a chur ar fÃ¡il lena n-iniÃºchadh ag an bpobal gan tÃ¡ille ina oifigÃ­—
(i) cÃ³ip den ChlÃ¡r, agus
(ii) cÃ³ip de ChlÃ¡r na Gaeilge (ÃstaÃ­ an RÃ­).
agus fÃ©adfar an dualgas sin a chomhlÃ­onadh trÃ­ na cÃ³ipeanna sin a chur ar fÃ¡il ar a lÃ¡ithreÃ¡n grÃ©asÃ¡in.
(m) (i) TrÃ¡th nach dÃ©anaÃ­ nÃ¡ an 31 MÃ¡rta gach bliain, tabharfaidh an Cumann tuarascÃ¡il i scrÃ­bhinn i nGaeilge agus i mBÃ©arla don Aire maidir le hoibriÃº an fho-ailt seo i rith na bliana roimhe sin.
(ii) Beidh mionsonraÃ­ faoin mÃ©id seo a leanas i dtuarascÃ¡il faoi fhomhÃ­r (i)—
(I) lÃ­on na ndaoine atÃ¡ i mbun an ardchÃºrsa,
(II) lÃ­on na ndaoine a chuaigh faoin scrÃºdÃº faoi mhÃ­r (g),
(III) lÃ­on na ndaoine a fuair pas sa scrÃºdÃº faoi mhÃ­r (g), agus
(IV) cibÃ© faisnÃ©is eile a iarrfaidh an tAire Ã³ am go ham.
(n) A luaithe is indÃ©anta tar Ã©is don Chumann tuarascÃ¡il a thabhairt faoi mhÃ­r (m)(i), dÃ©anfaidh an tAire cÃ³ip di a leagan faoi bhrÃ¡id gach TÃ­ den Oireachtas.”,
agus
(b) trÃ­ fho-alt (3) a scriosadh.
num: 3
paragraphs: — DÃ©antar alt 43 (a cuireadh isteach le halt 51 den Acht Aturnaetha (LeasÃº) 1994) den Acht Aturnaethe 1954 a leasÃº trÃ­d an bhfo-alt seo a leanas a chur in ionad fho-alt (4):
“(4) NÃ­ cheanglÃ³far ar dhuine lena mbaineann an t-alt seo cÃºrsa teagaisc faoi alt 40(2A)(c)(i) (a cuireadh isteach le halt 2 d’Acht na nDlÃ­-ChleachtÃ³irÃ­ (An Ghaeilge) 2008) a dhÃ©anamh mÃ¡s rud Ã©—
(a) go mbeidh cÃºrsa teagaisc dÃ¡ bhforÃ¡iltear faoi alt 1 d’Acht na nDlÃ­-ChleachtÃ³irÃ­ (An Ghaeilge) 2008 dÃ©anta aige nÃ³ aici, nÃ³
(b) go raibh pas faighte aige nÃ³ aici, nÃ³ go raibh sÃ© nÃ³ sÃ­, dÃ­reach roimh thosach feidhme Acht na nDlÃ­-ChleachtÃ³irÃ­ (An Ghaeilge) 2008, dÃ­olmhaithe Ã³ phas a fhÃ¡il, in aon scrÃºdÃº Gaeilge arna fhorordÃº ag an bPrÃ­omh-Bhreitheamh faoi alt 3 den Acht Lucht Cleachtuithe DlÃ­ (CÃ¡ilÃ­ocht) 1929.”.
num: 4
paragraphs: — Aisghairtear an mÃ©id seo a leanas:
(a) an tAcht Lucht Cleachtuithe DlÃ­ (CÃ¡ilÃ­ocht) 1929,
(b) alt 40(6) den Acht Aturnaethe 1954, agus
(c) a mhÃ©id nach bhfuil sÃ© arna aisghairm cheana fÃ©in, alt 43(2) den Acht Aturnaethe 1954 (a cuireadh isteach le halt 51 den Acht Aturnaetha (LeasÃº) 1994).
num: 5
paragraphs: — (1) FÃ©adfar Acht na nDlÃ­-ChleachtÃ³irÃ­ (An Ghaeilge) 2008 a ghairm den Acht seo.
(2) FÃ©adfar na hAchtanna Aturnaetha 1954 go 2008 a ghairm de na hAchtanna Aturnaetha 1954 go 2002, d’alt 2 den Acht seo agus den fho-alt seo, le chÃ©ile, agus lÃ©ifear le chÃ©ile iad mar aon nÃ­ amhÃ¡in.