Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Lí Te̍k

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Lí Te̍k 李特 |  |

 |
| *Sêng Hàn ê hông-tè* |
|  |
| Sêng Hàn ê hông-tè |
| Chāi-ūi | 302 nî – 303 nî |
| Kè-jīm | Lí Liû |
|  |
|

| Choân-miâ |
| --- |
| Lí Te̍k (李特) |
| Liân-hō kap sî-kan |
| Kiàn-chho͘ (建初): 303 |
| Sē-hō |
| Kéng Hông-tè (景皇帝) |
| Biō-hō |
| Sú-chó͘ (始祖) |

 |
| Lāu-pē | Lí Bō͘ |
| Kòe-sin | 303 nî |

**Lí Te̍k** (李特; ?  – 303 nî ) sī Tiong-kok si̍p-lio̍k-kok Sêng Hàn ê kiàn-kok-chiá Lí Hiông ê lāu-pē, iā sī Sêng Hàn chèng-koân ê an-ki-chiá.
# Lí Hiông (Sêng Hàn)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Lí Hiông 李雄 |  |

 |
| *Sêng Hàn ê hông-tè* |
|  |
| Sêng Hàn ê hông-tè |
| Chāi-ūi | 304 nî – 334 nî |
| Chêng-jīm | Lí Liû |
| Kè-jīm | Lí Pan |
|  |
|

| Choân-miâ |
| --- |
| Lí Hiông (李雄) |
| Liân-hō sî-kan |
| * Kiàn-heng (建興): 304–306
* Àn-pêng (晏平): 306–310
* Gio̍k-hêng (玉衡): 311–334
 |
| Sē-hō |
| Bú Hông-tè (武皇帝) |
| Biō-hō |
| Thài-chong (太宗) |

 |
| Lāu-pē | Lí Te̍k |
| Chhut-sì | 274 nî |
| Kòe-sin | 334 nî |

**Sêng Bú-tè Lí Hiông** (成武帝李雄; 274 nî  – 334 nî ) sī Tiong-kok si̍p-lio̍k-kok Sêng Hàn ê khai-kok hông-tè.
# Pak Chê

**Pak Chê** (北齊; 550 nî - 577 nî) sī chi̍t ê Tiong-kok Pak-tiâu ê ông-tiâu. 550 nî 6 goe̍h 9 ji̍t, iû Ko Iông chhú-tāi Tong Gūi kiàn-li̍p, kok-hō **Chê** (齊). Pak Chê tī le̍k-sú siōng mā hō-chò **Hō͘ Chê** (後齊); lēng-goā, in-ūi hông-sek sèⁿ Ko, só͘-í mā hō-chò **Ko Chê** (高齊). Pak Chê kiàn-kok liáu-āu, chiân-hō͘ le̍k-keng Bûn-soan-tè, Hùi-tè, Hàu-chiau-tè, Bú-sêng-tè, Hiō-chú , Iù-chú 6-tāi hông-tè. 577 nî, Pak Chê hō͘ Pak Chiu siau-bia̍t, hióng-kok 28-tang.
# Bod Tè-kok

Bod Tè-kok
**Bod Tè-kok** (Chōng-gí: བོད་ཆེན་པོ།) mā kiò chè **Tibet Tè-kok**, sī Se-chōng le̍k-sú lāi-lé ê 1 ê tè-kok. Siú-to͘ sī Lhasa.

## Kok-ông

* Songtsen Gampo
* Mangsong Mangtsen
* Tridu Songtsen
* Me Agtsom
* Trisong Detsen
* Muné Tsenpo
* Mutik Tsenpo
* Sadnalegs
* Ralpacan
* Langdarma
# Liâu

Liâu (chheⁿ-sek).
**Liâu** (Hàn-jī: 遼; 916 nî - 1125 nî), kok-hō choân-miâ hō-chòe **Tāi Liâu** (大遼), sī chi̍t-ê iû Tiong-kok pak-hong-ê Khè-tan bîn-cho̍k kiàn-li̍p ê tè-kok, mā hō-chòe **Khè-tan-kok** (契丹國; Khè-tan-tōa-jī: ). Liâu sī chi̍t-ê tiông-siū-ê kok-ka, chûn-chāi lóng-chóng 210 nî.

916 nî 3 goe̍h 17 ji̍t, Ia-lu̍t A-pó-ki (耶律阿保機) kiàn-kok, teng-ki chiâⁿ-chòe hông-tè.
# Kim-kok

**Kim-kok** (金國; Lú-chin-gú:  /amba-an antʃu-un/), ia̍h sī hō choè **Kim-tiâu** kap **Tāi-kim**, sī Tiong-kok le̍k-sú siông ê chi̍t ê kok-ka, i ê chûn-chāi sî-kî tī 1115 nî kàu 1234 nî.
# Pak Sòng

Pak Sòng ê léng-thó͘
**Pak Sòng** sī Tiong-kok Sòng-tiâu sî-tāi ê chi̍t ê sî-kî, tùi 960 nî kàu 1127 nî. Khai-kok hông-tè sī Sòng Thài-chó͘ Tiō Khong-īn, kiàn-to͘ Piān-kiaⁿ (汴京, taⁿ Hô-lâm-séng Khai-hong-chhī).

## Le̍k-sú

### Siân-ian chi Bêng

Sòng Chin-chong Kéng-tek goân nî 12 goe̍h (1005 nî), Tâi-sòng kap Tāi-liâu tī Siân-chiu (澶州) kau-chiàn, lo̍h-bóe kóng-hô, chhiam-tēng bêng-iok, sú chheng Siân-ian chi Bêng (澶淵之盟).

### Khèng-le̍k Sin-chèng

### Hi-lêng Piàn-hoat

Sòng Sîn-chong ūi-tio̍h beh siau-tû Pak-sòng kiàn-kok í-lâi ê chek-pè, jīm-iōng kái-kek-phài tāi-sîn Ông An-se̍k chìn-hêng kái-kek, sú chheng Hi-lêng Piàn-hoat (熙寧變法). Piàn-hoat ê kiat-kó chō-sêng kái-kek-phài (Sin-tóng) kap pó-siú-phài (Kū-tóng) chi-kan ê chèng-tī tàu-cheng, sú chheng Sin-kū Tóng-cheng (新舊黨爭).

### Chēng-khong chi Piàn

Chēng-khong goân-nî kū-le̍k 8 goe̍h (1126 nî), Tāi-kim lâm-hā kong-hām Piān-kiaⁿ, hu-ló͘ Sòng Hui-chong kap Sòng Khim-chong téng-téng hông-sek sêng-goân, Pak-sòng bia̍t-bông. Kāng-nî Sòng Khim-chong ê sió-tī Tiō Kò͘ tī Lâm-kiaⁿ Èng-thian-hú (南京應天府, taⁿ Hô-lâm-séng Siong-khiu-chhī) chheng-tè, kái-goân "Kiàn-iām", kiàn-li̍p Lâm-sòng.
# Lâm Sòng

Lâm Sòng ê léng-thó͘
**Lâm Sòng** (南宋; 1127 nî chì 1279 nî) sī Tiong-kok Sòng-tiâu sî-tāi ê chi̍t ê sî-kî. Lú-chin-cho̍k ji̍p-chhim siau-bia̍t Pak Sòng liáu-āu, iû Sòng Ko-chong Tiō Kò͘ tī Lâm-kiaⁿ Èng-thian-hú tiông-sin kiàn-li̍p Lâm Sòng lâi iân-sio̍k Tiō--sī ê ông-tiâu; Sòng-tiâu ê lâm-pak nn̄g ê sî-kî ha̍p-chheng Lióng Sòng (兩宋).
# Se Hā

Se Hā
**Se Hā**, chèng-sek kok-hō hō choè **Tāi-hā** (大夏國, Tangut-gí:  /phôn¹ mbın² lhi̯ə tha²/), sī Tiong-kok le̍k-sú siông ê chi̍t ê kok-ka, i ê chûn-chāi sî-kî tī 1038 nî kàu 1227 nî.
# Bêng Thài-chó͘

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Hông-bú Hông-tè 洪武皇帝 |  |

 |
| *Tāi Bêng ê hông-tè* |
|  |
| Tāi Bêng ê hông-tè |
| Chāi-ūi | 1368 nî 1 goe̍h 23 ji̍t – 1398 nî 6 goe̍h 24 ji̍t |
| Chêng-jīm | *Toghon Temür (Tāi Goân)* |
| Kè-jīm | Kiàn-bûn Hông-tè |
|  |
|

| Choân-miâ |
| --- |
| Chu Goân-chiong (朱元璋) |
| Liân-hō kap sî-kan |
| Hông-bú (洪武): 1368–1398 |
| Sē-hō |
| Khai Thian Hêng Tō Tiāu Kí Li̍p Ke̍k Tāi Sèng Chì Sîn Jîn Bûn Gī Bú Chùn Tek Sêng Kong Ko Hông-tè (開天行道肇紀立極大聖至神仁文義武俊德成功高皇帝) |
| Biō-hō |
| Thài-chó͘ (太祖) |

 |
| Lāu-pē | Chu Sè-chin |
| Lāu-bú | Sûn Hông-hiō |
| Chhut-sì | Chu Tiông-pat (朱重八) 1328 nî 10 goe̍h 21 ji̍t(1328-10-21) Hô-chiu (濠州, kin-á-ji̍t An-hui Hōng-iông-koān) |
| Kòe-sin | 1398 nî 6 goe̍h 24 ji̍t (69 hòe) Lâm-kiaⁿ |
| Chhiam-miâ |  |

**Bêng Thài-chó͘** (明太祖; 1328 nî 11 goe̍h 19 ji̍t – 1398 nî 6 goe̍h 24 ji̍t) sī Tiong-kok Bêng-tiâu ê khai-kok hông-tè. Bêng Thài-chó͘ pún-miâ **Chu Tiông-pat** (朱重八), āu-lâi kái hō-chòe **Goân-chiong** (元璋), pió-jī **Kok-sūi** (國瑞). Chu Gôan-chiong tī hiān-sî ê An-hui-séng Hōng-iông-kōan chhut-sì. biō-hō **Thài-chó͘**, sè-hō **Ko Hông-tè** (高皇帝).
# Lí Chū-sêng

Lí Chū-sêng
**Lí Chū-sêng** (李自成, 1606 nî 9 go̍eh 22 ji̍t–1645 nî?), gôan-miâ **Hông-ki** (鴻基), Tiong-kok Siám-se Bí-chí-lâng, Bêng-tiâu bo̍at-nî lông-bîn khí-gī-kun siú-léng, Tāi-sūn-chèng-koân ê kiàn-li̍p-chiá.
# Âng Siù-choân

**Âng Siù-choân** (洪秀全; 1814 nî 1 goe̍h 1 ji̍t – 1864 nî 6 goe̍h 1 ji̍t), koh miâ **Âng Ji̍t** (洪日), Kńg-tang Kheh-lâng, sī Tiong-kok Chheng-tiâu boa̍t-nî chong-kàu chó͘-chit Pài Siōng-tè Hōe ê chhòng-sí-jîn, mā sī Thài-pêng Thian-kok ūn-tōng ê léng-siù kiam kiàm-kok-chiá. I pún-miâ **Jîn-khun** (仁坤), sió-miâ **Hó͘ⁿ-siù** (火秀).
# Lâu Éng-hok

| Lâu Éng-hok |
| --- |
| 劉永福 |
|  |
|  |
| Tâi-oân Bîn-chú-kok chóng-thóng |
| **Jīm-kî** 1895 nî 6 goe̍h 5 ji̍t–1895 nî 10 goe̍h 21 ji̍t |
| Chêng-jīm | Tn̂g Kéng-siông |
| Kè-jīm | Kabayama Sukenori (Tâi-oân Chóng-tok) |
|  |
| Kò-jîn chu-sìn |
| Chhut-sì | 1837 nî 10 goe̍h 10 ji̍t(1837-10-10) Chheng-kok Khim-chiu |
| Kòe-sin | 1917 nî 1 goe̍h 9 ji̍t (79 hòe) Tiong-hoâ Bîn-kok Khim-chiu |

**Lâu Éng-hok** (劉永福, 1837 nî 10 goe̍h 10 ji̍t – 1917 nî 1 goe̍h 9 ji̍t) sī Boán-chheng ê chi̍t-ê chiong-kun. I tī 1895 nî 6 goe̍h kàu 10 goe̍h sī Tâi-oân Bîn-chú-kok ê chóng-thóng.
# Sun Tiong-san

| Sun Tiong-san |
| --- |
| 孫中山 |
|  |
|  |
| Tiong-hoâ Bîn-kok lîm-sî tāi-chóng-thóng |
| **Jīm-kî** 1912 nî 1 goe̍h 1 ji̍t – 1912 nî 3 goe̍h 10 ji̍t |
| Hù chóng-thóng | Lê Goân-hông |
| Kè-jīm | Oân Sè-khái |
| Tiong-kok Kok-bîn Tóng chóng-lí |
| **Jīm-kî** 1919 nî 10 goe̍h 10 ji̍t – 1925 nî 3 goe̍h 12 ji̍t |
| Chêng-jīm | *Office established* |
| Kè-jīm | Tiuⁿ Jîn-kiat (chú-se̍k) |
|  |
| Kò-jîn chu-sìn |
| Chhut-sì | Sun Tek-bêng (孫德明) 1866 nî 11 goe̍h 12 ji̍t(1866-11-12)  Chheng-kok Kńg-tang-séng Hiong-san-koān (taⁿ siok Tiong-kok Kńg-tang Tiong-san-chhī) |
| Kòe-sin | 1925 nî 3 goe̍h 12 ji̍t (58 hòe)  Tiong-hoâ Bîn-kok Pak-kiaⁿ |
| Chèng-tóng | Tiong-kok Kok-bîn Tóng |
| Phoè-ngó͘ | Lô͘ Bō͘-cheng (m. 1885 nî; div. 1915 nî) Otuki Kaoru (m. 1903 nî; div. 1906 nî) Sòng Khèng-lêng (m. 1915 nî; d. 1925 nî) |
| Ka-têng phoāⁿ-lū | Tân Chhùi-hun (sè-î) (1892–1925) Asada Haru (sè-î) (1897–1902) |
| Kiáⁿ-jî | Sun Kho Sun Iân Sun Oán Miyagawa Humiko |
| Chhiam-miâ |  |
| Pō͘-tūi ho̍k-e̍k |
| Hāu-tiong |  Tiong-hoâ Bîn-kok |
| Ho̍k-e̍k/hun-chi |  Kok-bîn Kek-bēng-kun |
| Ho̍k-e̍k sî-kan | 1917–1925 |
| Kun-hâm | tāi-goân-sòe |

**Sun Bûn** (孫文, 1866 nî 11 goe̍h 12 ji̍t – 1925 nî 3 goe̍h 12 ji̍t), mā kiò **Sun Tiong-san** (孫中山, Kheh-gí Pe̍h-oē-jī: Sûn Chûng-sân) ia̍h-sī **Sun E̍k-sian** (孫逸仙), sī Tiong-kok--ê kek-bēng-ka ia̍h chèng-tī léng-siù. I sī thui-hoan Chheng Tiâu, kiàn-li̍p kiōng-hô--ê Tiong-hoâ Bîn-kok--ê chú-tō-chiá chi it, mā-sī Tiong-kok Kok-bîn-tóng--ê khí-thâu-lâng chi it.

I koh sī thâu-chi̍t jīm ê Tiong-hoâ Bîn-kok lîm-sî tāi-chóng-thóng (大總統).
# Lê Goân-hông

Lê Goân-hông
**Lê Goân-hông** (黎元洪; 1864 nî 10 goe̍h 19 ji̍t – 1928 nî 6 goe̍h 3 ji̍t) sī Tiong-kok Ô͘-pak-séng chhut-sì ê chèng-tī-ka kap kun-tūi léng-tō-jîn, tī Bú-chhiong Khí-gī liáu-āu hō͘ kong-thui chò Ô͘-pak kun-sū chèng-hú ê to͘-tok (都督), āu-lâi koh chò lîm-sî chèng-hú ê hù-chóng-thóng.

Lê Goân-hông chò-kòe nn̄g pái Tiong-hôa Bîn-kok Pak-iûⁿ chèng-hú ê tāi-chóng-thóng, tē-it pái sī tùi 1916 nî 6 goe̍h 7 ji̍t kàu 1917 nî 7 goe̍h 1 ji̍t, tē-jī pái sī tùi 1922 nî 6 goe̍h 12 ji̍t kàu 1923 nî 6 goe̍h 14 ji̍t. I ê chèng-tóng chi̍t-khai-sí sī Kiōng-hô-tóng, āu-lâi ha̍p-pèng ji̍p-khì Chìn-pō͘-tóng.

Lê Goân-hông āu-bóe tī Thian-chin kòe-sin.

## Goā-pō͘ liân-kiat

* Tiong-kok ê Chèng-sū. Tāi-lâm Hú-siâⁿ Kàu-hoē-pò. 1912 nî 4 goe̍h
# Chhòa Khian

**Chhòa Khian** (蔡騫/蔡牽, 1761 nî - 1809 nî) sī Hok-kiàn chhut-sin ê hái-chha̍t kiam hoán-khòng sè-le̍k. I tī Hok-kiàn, Kńg-tang, Chiat-kang téng tē oa̍h-tāng, tī Tâi-oân kok tē mā lâu lo̍h chi̍t koá thoân-soat.
# Hō Liông

Hō Liông
**Hō Liông** (賀龍, 1896 nî 3 goe̍h 22 ji̍t – 1969 nî 6 goe̍h 9 ji̍t) sī Tiong-hoâ Jîn-bîn Kiōng-hô-kok ê 1-ê chèng-tī-ka kap Tiong-kok Kiōng-sán Tóng ê léng-tō-jîn. I sī Tiong-hoâ Jîn-bîn Kiōng-hô-kok ê 10-tāi goân-sòe chi it.
# Chu Tek

Chu Tek
**Chu Tek** (朱德, 1886 nî 12 goe̍h 1 ji̍t – 1976 nî 7 goe̍h 6 ji̍t) sī Tiong-hoâ Jîn-bîn Kiōng-hô-kok ê 1-ê chèng-tī-ka kap Tiong-kok Kiōng-sán Tóng ê léng-tō-jîn. I sī Tiong-hoâ Jîn-bîn Kiōng-hô-kok ê 10-tāi goân-sòe chi it.
# Chiu Un-lâi

Chiu Un-lâi
**Chiu Un-lâi** (周恩來, 1898 nî 3 goe̍h 5 ji̍t – 1976 nî 1 goe̍h 8 ji̍t) sī Tiong-hoâ Jîn-bîn Kiōng-hô-kok ê thâu jīm chóng-lí, jīm-kî tùi 1949 nî 10 goe̍h kàu i koè-sin. I tī 1949 nî kàu 1958 nî kî-kan, mā tông-sî sī Tiong-kok ê goā-kau pō͘-tiúⁿ.