Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Chúi-gû

| ?Chúi-gû |
| --- |
|  |
| **Seng-bu̍t-ha̍k hun-lūi** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Kài: | Animalia  |
| Mn̂g: | Chordata  |
| Kong: | Mammalia  |
| Bo̍k: | Artiodactyla  |
| Kho: | Bovidae  |
| A-kho: | Bovinae  |
| Cho̍k: | Bovini  |
| Sio̍k: | *Bubalus*  |
| Chéng: | B. bubalis  |

 |
| Ha̍k-miâ |
| Bubalus bubalis (Linnaeus, 1758) |

**Chúi-gû** (ha̍k-miâ: *Bubalus arnee*) sī 1 khoán tōa-hêng ê ū-tê-tōng-bu̍t (*ungulate*). Tī A-chiu, Lâm Bí-chiu, Pak Hui-chiu kap Au-chiu lóng hông chò cheng-seⁿ chhī; iá-seng--ê tī Ìn-tō͘, Bhutan, Thài-kok ū tè chhōe.

Chúi-gû hèng tī lo̍k-thô·-moâi lāi-bīn noà.
# Trenton (New Jersey)

|  |
| --- |
| **Trenton** |
| Trenton |
| Keng-hūi-tō͘: ﻿ / ﻿ |
| Kok-ka
 | Bí-kok
 |
| Chiu
 | New Jersey
 |
| **Bīn-chek** |
|  - Lóng-chóng
  | 21.1 km2 |
|  - Thó͘-tē |
19.8 km2 |
|  - Chúi-bīn |
1.3 km2 |
| **Koân-tō͘** |
16 m |
| **Jîn-kháu** (2007) |
|  - Lóng-chóng | 82,804 lâng |
|  - Bi̍t-tō͘ |
4,304.7/km2 |

**Trenton** sī Bí-kok New Jersey ê siú-hú.
# Shrewsbury (New Jersey)

|  |
| --- |
| **Shrewsbury** |
| —  **Chng-thâu (borough)**  — |
| ShrewsburyShrewsbury tī Bí-kok New Jersey ê ūi-tì |
| Keng-hūi-tō͘: ﻿ / ﻿ |
| Kok-ka
 |  Bí-kok
 |
| Chiu
 | New Jersey
 |
| Kūn
 | Monmouth
 |
| **Chèng-hú** |
|  - Lūi-hêng | borough |
| **Bīn-chek** |
|  - Lóng-chóng
  | 5.7 km2 |
| **Jîn-kháu** |
|  - Lóng-chóng | 3,717 lâng |
|  - Bi̍t-tō͘ |
652.1/km2 |

**Shrewsbury** sī Bí-kok New Jersey chiu Monmouth kūn ê chi̍t ê chng-thâu (*borough*).

 *Che sī chi̍t phiⁿ koan-î Bí-kok New Jersey Chiu tē-lí ê phí-á-kiáⁿ. Chhiáⁿ tàu khok-chhiong.*
# Jamesburg (New Jersey)

|  |
| --- |
| **Jamesburg** |
| —  **Chng-thâu (borough)**  — |
| Jamesburg ê kéng-sek
 |
| Jamesburg só͘-chāi-tô͘ ê uī-tìJamesburg só͘-chāi-tô͘ |
| JamesburgJamesburg tī Bí-kok New Jersey ê ūi-tì |
| Keng-hūi-tō͘: ﻿ / ﻿ |
| Kok-ka
 |  Bí-kok
 |
| Chiu
 | New Jersey
 |
| Kūn
 | Middlesex
 |
| **Chèng-hú** |
|  - Lūi-hêng | borough |
| **Bīn-chek** |
|  - Lóng-chóng
  | 2.2 km2 |
| **Koân-tō͘** |
37 m |
| **Jîn-kháu** |
|  - Lóng-chóng | 6,429 lâng |
|  - Bi̍t-tō͘ |
2,922.3/km2 |

**Jamesburg** sī Bí-kok New Jersey chiu Middlesex kūn ê chi̍t ê chng-thâu (*borough*).

## Liân-kiat

* Koaⁿ-hong bāng-chām

 *Che sī chi̍t phiⁿ koan-î Bí-kok New Jersey Chiu tē-lí ê phí-á-kiáⁿ. Chhiáⁿ tàu khok-chhiong.*
# Wanamassa (New Jersey)

|  |
| --- |
| **Wanamassa** |
| —  **Chng-thâu (CDP)**  — |
| Wanamassa só͘-chāi-tô͘ ê uī-tìWanamassa só͘-chāi-tô͘ |
| WanamassaWanamassa tī Bí-kok New Jersey ê ūi-tì |
| Keng-hūi-tō͘: ﻿ / ﻿ |
| Kok-ka
 |  Bí-kok
 |
| Chiu
 | New Jersey
 |
| Kūn
 | Monmouth
 |
| **Chèng-hú** |
|  - Lūi-hêng | CDP |
| **Bīn-chek** |
|  - Lóng-chóng
  | 2.9 km2 |
| **Jîn-kháu** |
|  - Lóng-chóng | 4,551 lâng |
|  - Bi̍t-tō͘ |
1,569.3/km2 |

**Wanamassa** sī Bí-kok New Jersey chiu Monmouth kūn ê chi̍t ê chng-thâu (*CDP*).

## Jîn-kháu

Chit ūi tī 2010 nî ê jîn-kháu-sò͘ sī 4,532 lâng.

 *Che sī chi̍t phiⁿ koan-î Bí-kok New Jersey Chiu tē-lí ê phí-á-kiáⁿ. Chhiáⁿ tàu khok-chhiong.*
# Essex Kūn (New Jersey) (New Jersey)

| Essex County, New Jersey |
| --- |
| **Essex Kūn *Essex County |
| Essex Kūn ê kéng-sek |
|  Tī Bí-kok New Jersey chiu ê ūi-tì |
| Kiàn-li̍p | 3 goe̍h 7 ji̍t, 1683 nî |
| Kūn-hú | Newark |
| Jîn-kháu |  |
|  • Chóng-kè | 783,969 |
| Bāng-chām | www.essex-countynj.org |

**Essex Kūn (New Jersey)** (Eng-gí: *Essex County (New Jersey)*) sī Bí-kok New Jersey chiu ê kūn (*county*), ū jîn-kháu 789565.

## Tē-lí

Tī pún kūn-koān sì-ûi ê hêng-chèng-khu ū Passaic Kūn, Bergen Kūn, Hudson Kūn, Union Kūn, Morris Kūn.

## Jîn-kháu

Essex Kūn tī 2010 nî 7 goe̍h sî ê jîn-kháu ū 784,476 lâng; kàu 2013 nî 7 goe̍h ê sî piàn 789,565.

## Chham-khó chu-liāu
# Livingston (New Jersey)

|  |
| --- |
| **Livingston** |
| —  **Chng-thâu (CDP)**  — |
| Livingston ê kéng-sek
 |
| Livingston só͘-chāi-tô͘ ê uī-tìLivingston só͘-chāi-tô͘ |
| LivingstonLivingston tī Bí-kok New Jersey ê ūi-tì |
| Keng-hūi-tō͘: ﻿ / ﻿ |
| Kok-ka
 |  Bí-kok
 |
| Chiu
 | New Jersey
 |
| Kūn
 | Essex
 |
| **Chèng-hú** |
|  - Lūi-hêng | CDP |
| **Bīn-chek** |
|  - Lóng-chóng
  | 36 km2 |
| **Jîn-kháu** |
|  - Lóng-chóng | 27,391 lâng |
|  - Bi̍t-tō͘ |
760.9/km2 |

**Livingston** sī Bí-kok New Jersey chiu Essex kūn ê chi̍t ê chng-thâu (*CDP*).

## Liân-kiat

* Koaⁿ-hong bāng-chām

 *Che sī chi̍t phiⁿ koan-î Bí-kok New Jersey Chiu tē-lí ê phí-á-kiáⁿ. Chhiáⁿ tàu khok-chhiong.*
# Wayne (New Jersey)

|  |
| --- |
| **Wayne** |
| —  **Chng-thâu (CDP)**  — |
| Wayne ê kéng-sek
 |
| Wayne só͘-chāi-tô͘ ê uī-tìWayne só͘-chāi-tô͘ |
| WayneWayne tī Bí-kok New Jersey ê ūi-tì |
| Keng-hūi-tō͘: ﻿ / ﻿ |
| Kok-ka
 |  Bí-kok
 |
| Chiu
 | New Jersey
 |
| Kūn
 | Passaic
 |
| **Chèng-hú** |
|  - Lūi-hêng | CDP |
| **Bīn-chek** |
|  - Lóng-chóng
  | 61.7 km2 |
| **Jîn-kháu** |
|  - Lóng-chóng | 54,069 lâng |
|  - Bi̍t-tō͘ |
876.3/km2 |

**Wayne** sī Bí-kok New Jersey chiu Passaic kūn ê chi̍t ê chng-thâu (*CDP*).

## Liân-kiat

* Koaⁿ-hong bāng-chām

 *Che sī chi̍t phiⁿ koan-î Bí-kok New Jersey Chiu tē-lí ê phí-á-kiáⁿ. Chhiáⁿ tàu khok-chhiong.*
# Scotch Plains (New Jersey)

|  |
| --- |
| **Scotch Plains** |
| —  **Chng-thâu (CDP)**  — |
| Scotch Plains ê kéng-sek
 |
| Scotch Plains só͘-chāi-tô͘ ê uī-tìScotch Plains só͘-chāi-tô͘ |
| Scotch PlainsScotch Plains tī Bí-kok New Jersey ê ūi-tì |
| Keng-hūi-tō͘: ﻿ / ﻿ |
| Kok-ka
 |  Bí-kok
 |
| Chiu
 | New Jersey
 |
| Kūn
 | Union
 |
| **Chèng-hú** |
|  - Lūi-hêng | CDP |
| **Bīn-chek** |
|  - Lóng-chóng
  | 23.5 km2 |
| **Jîn-kháu** |
|  - Lóng-chóng | 22,732 lâng |
|  - Bi̍t-tō͘ |
967.3/km2 |

**Scotch Plains** sī Bí-kok New Jersey chiu Union kūn ê chi̍t ê chng-thâu (*CDP*).

## Tē-lí

Tī pún só͘-chāi sì-ûi ê tē-hng ū Watchung, Westfield, Fanwood, Plainfield, Mountainside, Berkeley Heights, Clark, kap Edison.

## Liân-kiat

* Koaⁿ-hong bāng-chām

 *Che sī chi̍t phiⁿ koan-î Bí-kok New Jersey Chiu tē-lí ê phí-á-kiáⁿ. Chhiáⁿ tàu khok-chhiong.*
# Budd Lake (New Jersey)

|  |
| --- |
| **Budd Lake** |
| —  **Chng-thâu (*CDP*)**  — |
| Budd Lake só͘-chāi-tô͘ ê uī-tìBudd Lake só͘-chāi-tô͘ |
| Budd LakeBudd Lake tī Bí-kok New Jersey ê ūi-tì |
| Keng-hūi-tō͘: ﻿ / ﻿ |
| Kok-ka
 |  Bí-kok
 |
| Chiu
 | New Jersey
 |
| Kūn
 | Morris
 |
| **Chèng-hú** |
|  - Lūi-hêng | ''CDP'' |
| **Bīn-chek** |
|  - Lóng-chóng
  | 15.2 km2 |
| **Jîn-kháu** |
|  - Lóng-chóng | 8,100 lâng |
|  - Bi̍t-tō͘ |
532.9/km2 |

**Budd Lake** sī Bí-kok New Jersey chiu Morris kūn ê chi̍t ê chng-thâu (*CDP*).

## Jîn-kháu

Chit ūi tī 2010 nî ê jîn-kháu-sò͘ sī 8,968 lâng.

 *Che sī chi̍t phiⁿ koan-î Bí-kok New Jersey Chiu tē-lí ê phí-á-kiáⁿ. Chhiáⁿ tàu khok-chhiong.*
# Pennington (New Jersey)

|  |
| --- |
| **Pennington** |
| —  **Chng-thâu (borough)**  — |
| Pennington ê kéng-sek
 |
| Pennington só͘-chāi-tô͘ ê uī-tìPennington só͘-chāi-tô͘ |
| PenningtonPennington tī Bí-kok New Jersey ê ūi-tì |
| Keng-hūi-tō͘: ﻿ / ﻿ |
| Kok-ka
 |  Bí-kok
 |
| Chiu
 | New Jersey
 |
| Kūn
 | Mercer
 |
| **Chèng-hú** |
|  - Lūi-hêng | borough |
| **Bīn-chek** |
|  - Lóng-chóng
  | 2.5 km2 |
| **Koân-tō͘** |
102 m |
| **Jîn-kháu** |
|  - Lóng-chóng | 2,688 lâng |
|  - Bi̍t-tō͘ |
1,075.2/km2 |

**Pennington** sī Bí-kok New Jersey chiu Mercer kūn ê chi̍t ê chng-thâu (*borough*).

## Liân-kiat

* Koaⁿ-hong bāng-chām

 *Che sī chi̍t phiⁿ koan-î Bí-kok New Jersey Chiu tē-lí ê phí-á-kiáⁿ. Chhiáⁿ tàu khok-chhiong.*
# St. Johns Kūn (Florida)

| St. Johns County, Florida |
| --- |
| **St. Johns Kūn *St. Johns County |
| St. Johns Kūn ê kéng-sek |
|

|  |
| --- |
|  **Flag** |

 |
|  Tī Bí-kok Florida chiu ê ūi-tì |
| Kiàn-li̍p | 7 goe̍h 21 ji̍t, 1821 nî |
| Kūn-hú | St. Augustine |
| Jîn-kháu |  |
|  • Chóng-kè | 190,039 |
| Bāng-chām | www.sjcfl.us |

**St. Johns Kūn** (Eng-gí: *St. Johns County*) sī Bí-kok Florida chiu ê kūn (*county*), ū jîn-kháu 209647.

## Tē-lí

Tī pún kūn-koān sì-ûi ê hêng-chèng-khu ū Duval Kūn, Flagler Kūn, Putnam Kūn, Clay Kūn.

## Jîn-kháu

St. Johns Kūn tī 2010 nî 7 goe̍h sî ê jîn-kháu ū 191,267 lâng; kàu 2013 nî 7 goe̍h ê sî piàn 209,647.

## Chham-khó chu-liāu
# Honduras

| Honduras Kiōng-hô-kokRepública de Honduras |
| --- |
|
kok-kî

kok-hui

 |
| **Chu-kù:**Libre, Soberana e Independiente "Chū-iû, chú-khoân kap to̍ k-li̍p" |
| **Kok-koa:** Himno Nacional de Honduras "Honduras Kok-koa"  |
|  |
| Siú-to͘ kap siāng-tōa siâⁿ-chhī | Tegucigalpa |
| Koaⁿ-hong gí-giân | Se-pan-gâ-gí |
| Chèng-hú | tan-it-chè, chóng-thóng-chè, kiōng-hô-kok |
|  |
| • chóng-thóng  | Xiomara Castro |
| • hù-chóng-thóng  | Salvador Nasralla |
|  |
| Li̍p-hoat ki-kò͘ | Kok-bîn Gī-hoē |
| Bīn-chek |
| • Lóng-chóng | 112,492 km2 (43,433 sq mi) (tē 101 miâ) |
| Jîn-kháu |
| • 2018 nî kó͘-kè | 9,587,522 (tē 95 miâ) |
| • 2013 nî phó͘-cha | 8,303,771 |
| • Bi̍t-tō͘ | 85/km2 (220.1/sq mi) (tē 128 miâ) |
| GDP (PPP) | 2018 nî kó͘-kè |
| • Lóng-chóng | $49.010 cha̍p-ek (tē 104 miâ) |
| • Pêng-kin | $5,817 (tē 133 miâ) |
| GDP (bêng-gī) | 2018 nî kó͘-kè |
| • Lóng-chóng | $23.835 cha̍p-ek (tē 108 miâ) |
| • Pêng-kin | $2,829 (tē 128 miâ) |
| Gini (2018 nî) |  52.1 ko |
| HDI (2019 nî) |  0.632 tiong · tē 133 miâ |
| Hoè-pè | Honduras lempira (HNL) |
| Sî-khu | UTC-6 (CST) |
| Khui-chhia hong-hiòng | iū |
|  tiān-oē khu-hō | +504 |
| ISO 3166 tāi-hō | HN |
| Siōng-téng domain | .hn |

**Honduras Kiōng-hô-kok** (Se-pan-gâ-gí: República de Honduras) sī Tiong Bí-chiu pak-pō͘ ê kok-ka, pak-pêng oá Carib-hái, ah lâm-pêng kap Thài-pêng-iûⁿ sio-liân.
# Bí-kok ê hō͘-kháu siu-ji̍p

Bí-kok ê hō͘-kháu siu-ji̍p sī in chèng-hú kap su-jîn ki-koan kì-su̍t hō͘-kháu keng-chè chōng-hóng ê kè-sǹg chi̍t khoán.

Kî-tiong tiōng-iàu ê kè-sǹg chi̍t chióng sī chin-si̍t tiong-kan chúi-chún (*real median level*), ì-sù sī pòaⁿ-sò͘ ê hō͘-kháu siu-ji̍p koân kòe hit-ê chúi-chún, lēng-gōa pòaⁿ-sò͘ khah kē, sò͘-jī chiàu thong-hòe phòng-tiòng tiâu-chéng. Kun-kù Phó͘-cha, 2016 nî Bí-kok ê chin-si̍t tiong-kan chúi-chún sī 59,039 bí-kim.
# Sin-kàu

|  |
| --- |
| Pún-chiuⁿ sī sio̍k-î **Ki-tok-kàu** hē-lia̍t ê chi̍t-ê pō·-hūn |
|  |
| **Ki-tok-kàu Le̍k-sú**
Iâ-so͘ Ki-tok
Cha̍p-jī ê Sù-tô·
Tong-hong Kéng-Kàu
Tang-sai Kàu-hōe ê hun-lia̍t
Si̍p-jī-kun ê Tang-cheng
Chong-kàu ê Kái-kek |
| **Ki-tok-kàu ê Sîn-ha̍k**
Ki-tok-kàu ê Chông-pài
In-tián · Kiù-in
San-siōng ê Kàu-hùn
Si̍t-chāi ê hok-khì
Chú ê Kî-tó-bûn
Cha̍p-tiâu-kài
Sèng-lêng
Tháu-pa̍k sîn-ha̍k
**Ki-tok-kàu ê Lé-chiat**
Sé-lé
Sèng-chhan-lé  |
| **Ki-tok-kàu ê Sèng-keng**
Kū-iok Sèng-keng
Sin-iok Sèng-keng
Âng-phoê Sèng-keng  |
|
Ki-tok-kàu ê Cheh-ji̍t
Sèng-tàn-cheh
Sèng-tàn Ló-jîn
Koh-oa̍h-cheh  |
| **Ki-tok-kàu ê Kàu-phài**
Tang Chèng-kàu
Thian-chú-kàu
Iâ-so·-hōe
Tō-bêng-hōe
Ki-tok-sin-kàu
Bí-kok Kong-lí-hōe
Bí-kok Kui-chèng Kàu-hōe
Eng-kok Kok-kàu
An-hioh-ji̍t Hōe
Tâi-oân Ki-tok Tiúⁿ-ló Kàu-hoē
Gō·-sûn-chat Kàu-phài
Sù-tô·-sìn-sim-hoē
Sîn-tiàu-hōe
Sîn ê Kàu-hoē
Chin Iâ-so· Kàu-hōe
**Siū chèng-thóng kàu-hōe kheh-che̍h**
Iâ-hô-hoa Kiàn-chèng-jîn
Iâ-so· Ki-tok Āu-kî Sèng-tô· Kàu-hōe
Sin-iok Kàu-hōe
Thóng-it Kàu-hōe  |

**Sin-kàu** mā kiò **Keng-chèng-kàu** ia̍h **Khòng-gī-kàu** (Eng-gí: *Protestantism*), sī Ki-tok-kàu tī Martin Luther khí-thâu ê Chong-kàu Kái-kek liáu-āu, tùi Lô-má Thian-chú-kàu thoat-lî chhut--lâi ê hun-chi, sī thong-sè-kài chú-iàu ê sìn-gióng chi it.