Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1860 nî-tāi

|  |  |
| --- | --- |
| **Sè-kí:** | 18 sè-kí · **19 sè-kí** · 20 sè-kí |
| **Nî-tāi:** | 1840 nî-tāi 1850 nî-tāi · **1860 nî-tāi** · 1870 nî-tāi 1880 nî-tāi |
| **Nî:** | 1860 1861 1862 1863 1864 1865 1866 1867 1868 1869 |

**1860 nî-tāi** sī 1860 nî kàu 1869 nî ê 10 tang.

## Sū-kiāⁿ kap tiâu-liû

* 1860 nî
* 1861 nî
* 1862 nî
* 1863 nî
* 1864 nî
* 1865 nî
* 1866 nî
* 1867 nî
* 1868 nî
* 1869 nî
# Kàu-hông Ioannes Paulus 2-sè

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Kàu-hông Ioannes Paulus 2-sè |  |

 |
| *Kàu-hông*  |
| Kàu-hông Ioannes Paulus 2-sè |
| su-kàu-khu | Lô-má |
| chú-kàu-khu | Sèng-chō |
| kàu-hông chiū-jīm | 1978 nî 10 goe̍h 16 ji̍t |
| kàu-hông lī-jīm | 2005 nî 4 goe̍h 2 ji̍t |
| Chêng-jīm | Ioannes Paulus 1-sè |
| Kè-jīm | Benedictus 16-sè |
| sèng-chit |
| Sū-kai/Sū-sèng | 1946 nî 11 goe̍h 1 ji̍t Adam Stefan Sapieha koat-tēng sū-kai/sū-sèng |
| Su-kàu/chú-kàu | 1958 nî 9 goe̍h 28 ji̍t Eugeniusz Baziak seng-sū |
| Chhu-ki-kheng jīm-bēng | 1967 nî 6 goe̍h 26 ji̍t Paulus 6-sè jīm-bēng |
| Kò-jîn chu-sìn |
| Pún-miâ | Karol Józef Wojtyła |
| Chhut-sì | 1927 nî 4 goe̍h 16 ji̍t(1927-04-16)  Pho-lân Wadowice |
| Kòe-sin | 2005 nî 4 goe̍h 2 ji̍t (84 hòe)  Vaticano |
| Kok-che̍k |  Pho-lân |
| Kàu-phài/kàu-hoē | Thian-chú-kàu |
| Keh-giân | Totus tuus |
| Chhiam-miâ |  |
| Bûn-chiong |  |
| Sèng-jîn |
| Kì-liām-ji̍t | 10 goe̍h 22 ji̍t |
| Chông-kèng kàu-phài | Thian-chú-kàu |
| Lia̍t-hok | 2011 nî 5 goe̍h 1 ji̍t  Vaticano Santo Petrus Kóng-tiûⁿ (iû Benedictus 16-sè) |
| Lia̍t-sèng | 2014 nî 4 goe̍h 27 ji̍t  Vaticano Santo Petrus Kóng-tiûⁿ (iû Franciscus) |
| * Hián
* Lūn
* Pian
 |

**Ioannes Paulus 2-sè** (pún-miâ: **Karol Józef Wojtyła**; 1920 nî 5 goe̍h 18 ji̍t – 2005 nî 4 goe̍h 2 ji̍t), 1978 nî chiū-jīm ê Lô-má Thian-chú-kàu kàu-hông. I sī 456 nî lâi thâu-1-ê m̄-sī Í-tāi-lī-lâng ê kàu-chong. I oân-ná sī tē-1-ê hōaⁿ chit ūi ê Pho-lân-lâng.

1978 nî 10 goe̍h 16 ji̍t pī soán chò kàu-chong, 10 goe̍h 22 ji̍t chiū-jīm. I sī só·-ū ê kàu-chong tang-tiong gí-giân lêng-le̍k te̍k-pia̍t kiông ê 1-ê, tû-liáu La-teng-bûn í-gōa oân-ná ē-hiáu Pho-lân-gí, Í-tāi-lī-gí, Eng-gí, Hoat-gí, Tek-gí, Se-pan-gâ-gí kap Phû-tô-gâ-gí. Chit-ê châi-tiāu tùi i tāi-piáu kàu-hōe chò kok-chè gōa-kau ū pang-chān.

1981 nî 5 goe̍h 13 ji̍t i tī Sèng Pí-tek Kóng-tiûⁿ khì hō· lâng àn-sat bô sêng, chóng—sī sin-khu giâm-tiōng tio̍h-siong. Hiong-chhiú sī 1-ê Thó͘-ní-kî-lâng hō-chò Mehmet Ali Ağca.

Ioannes Paulus 2-sè ki-pún-siōng sī 1-ê pó-siú-phài. I kian-chhî thoân-thóng ê Thian-chú-kàu kè-ta̍t-koan, pau-koah hoán-tùi the̍h gín-á, tông-sèng-ài, lî-iân, hoán-tùi iōng jîn-kang ê hoat-tō· pī-ūn, mā bô chàn-sêng cha-bó·-lâng chò "sîn-hū" (*priest*) a̍h-sī sîn-chit jîn-oân khì hōaⁿ chèng-tī chit-ūi. Siâng-sî i chàn-siaⁿ chi-chhî bîn-chú kap keng-chè kong-gī, hoán-tùi sí-hêng kap chiàn-cheng, mā phoe-phêng kiōng-sán-chú-gī kap chu-pún-chú-gī.

Ioannes Paulus 2-sè ê chêng-chi̍t-jīm sī Ioannes Paulus 1-sè, aū-chi̍t-jīm sī Benedictus 16-sè.

## Gōa-pō· liân-kiat

* vatican.va
* Third pilgrimage of John Paul II to Poland, Institute of National Remembrance

|  |
| --- |
| **Kàu-hông Ioannes Paulus 2-sè** |
| Lô-má Thian-chú-kàu chheng-hō |
| Chiap-sio̍k Ioannes Paulus 1-sè | **Kàu-hông** 1978 nî–2005 nî | Kè-sio̍k Benedictus 16-sè |
# 1840 nî Hoat-kok

| 1840 nî ê Hoat-kok |
| --- |
| Nî-hūn: | 1837 1838 1839 – **1840** – 1841 1842 1843 |
|

---

 **Kî-á** |
|  |
|

---

Hoat-kok le̍k-sú

Hoat-kok le̍k-sú nî-pió |

**1840 nî Hoat-kok** kài-siāu Hoat-kok tī 1840 nî hoat-seng ê tōa-sè hāng le̍k-sú sū-kiāⁿ kap tong-sî kok-ka siā-hōe kap bûn-hòa hoat-tián ê chêng-hêng.

## Sū-kiāⁿ

## Siā-hōe kap bûn-hòa

## Chhut-sì

* 4 goe̍h 12 ji̍t: Émile Zola, siáu-soat-ka. 1902 nî kòe-sin.
* 11 goe̍h 12 ji̍t: Auguste Rodin, tiau-khek-ka. 1917 nî kòe-sin.
* 11 goe̍h 14 ji̍t: Claude Monet, ōe-ka. 1926 nî kòe-sin.

## Kòe-sin

## Chham-khó
# Boé

Káu-á boé.
**Boé** sī tōng-bu̍t sin-khu āu-pêng thóng chhut--lâi ê kò͘-chō.

## Lūi-hêng

Bô-kâng chéng-lūi tōng-bu̍t ê boé ū bô-kâng ê ián-hoà khí-goân; nā chhī-leng tōng-bu̍t, pâ-thiông-lūi kap chiáu-lūi, boé hâm kut-thâu sī kut hē-thóng teh chi-chhî (chóng-sī ū-sî toā-hūn sī mn̂g he̍k-chiá kin-ba̍h); nā hî-lūi ê boé ū chi̍t toāⁿ sī hî-chhì hit khoán ê nńg-kut kò͘-chō; lēng-goā, chi̍t koá bô-chek-chui tōng-bu̍t mā ū boé.
# Robert De Niro

**Robert Anthony De Niro** (1943 nî 8 goe̍h 17 ji̍t chhut-sì) sī Bí-kok ê ián-oân kiam chè-chok-chiá. I 1974 nî ián-chhut *The Godfather Part II* ê kak-sek siàu-liân Vito Corleone, hō͘ i tit tio̍h Ha̍k-īⁿ Chióng ê Siāng-hó ê Chō͘-ián (*Best Supporting Actor*) sióng.
# K-pop

Psy ê *Gangnam Style* hiān-tiûⁿ piáu-ián.
**K-Pop** (Korean Pop / 가요) sī Hân-kok ê liû-hêng im-ga̍k, pau-hâm bú-khek, R&B, liû-hêng tiān-im kah hip-hop. K-Pop ê 3 tōa chè-chok kong-si sī SM gû-lo̍k, YG gû-lo̍k kah JYP gû-lo̍k.
# NASDAQ

NASDAQ
**NASDAQ Kó͘-phiò Chhī-tiûⁿ** (Eng-gí: *The NASDAQ Stock Market*), sī Bí-kok chi̍t-ê tiān-chú-hoà ê kó͘-phiò kau-e̍k-só͘, kong-sī tī New York Chhī, sī sè-kài-siōng chóng kau-e̍k ta̍t siāng koân ê kó͘-phiò chhī-tiûⁿ.
# Ji̍t-pún bàng-gah

Ji̍t-pún bàng-gah hong-keh--ê jîn-bu̍t
*Bún-bûn chí Ji̍t-pún ê ang-á-oē. Iú-koan 0tōng-oē, chhiáⁿ khoàⁿ Ji̍t-pún tōng-oē*
**Ji̍t-pún ê bàng-gah**(-gà), a̍h-sī **Ji̍t-pún ê ang-á-chheh**, tī thong-sè-kài mā kiò "**manga**" (Ji̍t-gí: 漫画), ū chin-choē tī chôan-sè-kài hoat-hêng ê chok-phín.

## Siong-koan hāng-bo̍k

* Ji̍t-pún tōng-oē
* Hiong-káng bàng-gah
* Tâi-oân bàng-gah
* Hân-kok bàng-gah
# Athens

**Athens** (Hi-lia̍p-gí: Αθήνα; Athína), mā thang hoan-e̍k chò **A-tián** (亞典), sī Hi-lia̍p Kiōng-hô-kok ê siú-to͘ kap siāng-tōa ê siâⁿ-chhī.

1896 nî kap 2004 nî ê Hā-kùi Olympic Ūn-tōng-hoē tiàm Athens kí-pān.

## Chham-khó

## Gōa-pō͘ liân-kiat
# Thó͘-ní-kî

| Thó͘-ní-kî Kiōng-hô-kokTürkiye Cumhuriyeti (Thó͘-ní-kî-gí) |
| --- |
|
kok-kî

kok-hui

 |
| **Kok-koa:** İstiklal Marşı "To̍k-li̍p Chìn-hêng-khek"  |
|  |
| Siú-to͘ | Ankara |
| Siāng-tōa siâⁿ-chhī | Istanbul |
| Koaⁿ-hong gí-giân | Thó͘-ní-kî-gí |
| Chèng-hú | tan-it-chè, poàn-chóng-thóng-chè, kiōng-hô-kok |
|  |
| • chóng-thóng  | Recep Tayyip Erdoğan |
| • hù-chóng-thóng  | Cevdet Yılmaz |
| • Tāi Kok-bîn Gī-hoē gī-tiúⁿ  | Numan Kurtulmuş |
|  |
| Li̍p-hoat ki-kò͘ | Tāi Kok-bîn Gī-hoē |
| Bīn-chek |
| • Lóng-chóng | 783,356 km2 (302,455 sq mi) (tē 36 miâ) |
| • Chúi-he̍k (%) | 2.03 |
| Jîn-kháu |
| • 2023 nî kó͘-kè | 85,372,377 (tē 17 miâ) |
| • Bi̍t-tō͘ | 111/km2 (287.5/sq mi) (tē 83 miâ) |
| GDP (PPP) | 2024 nî kó͘-kè |
| • Lóng-chóng | $3.832 bān-ek (tē 11 miâ) |
| • Pêng-kin | $43,921 (tē 46 miâ) |
| GDP (bêng-gī) | 2024 nî kó͘-kè |
| • Lóng-chóng | $1.114 bān-ek (tē 18 miâ) |
| • Pêng-kin | $12,765 (tē 71 miâ) |
| Gini (2019 nî) |  41.9 tiong |
| HDI (2022 nî) |  0.855 chin ko · tē 45 miâ |
| Hoè-pè | Thó͘-ní-kî lira (₺) (TRY) |
| Sî-khu | UTC+3 (TRT) |
| Sî-kan keh-sek | dd.mm.yyyy (CE) |
| Siong-iōng tiān-goân | 230 V–50 Hz |
| Khui-chhia hong-hiòng | iū |
|  tiān-oē khu-hō | +90 |
| ISO 3166 tāi-hō | TR |
| Siōng-téng domain | .tr |

**Thó͘-ní-kî** (土耳其), mā thang kiò chò **Thó͘-ní-kó͘** (土耳古), choân-miâ **Thó͘-ní-kî Kiōng-hô-kok** (Thó͘-ní-kî-gí: Türkiye Cumhuriyeti) sī Au-chiu tang-lâm-pêng kap A-chiu sai-lâm-pêng ê kok-ka. Thó͘-ní-kî ê pak-pêng sī O͘-hái, sai-pêng kap sai-lâm-pêng hun-pia̍t ū Aegean-hái kap Tē-tiong-hái. I ê chhù-piⁿ ū tang-pêng ê Gruzia, Armenia, Azerbaijan, kap Iran, lâm-pêng ê Iraq kap Su-lī-a, í-ki̍p sai-pêng ê Hi-lia̍p kap Bulgaria.

## Tē-lí

## Hêng-chèng-khu
# Thian-chú-kàu

|  |
| --- |
| Pún-chiuⁿ sī sio̍k-î **Ki-tok-kàu** hē-lia̍t ê chi̍t-ê pō·-hūn |
|  |
| **Ki-tok-kàu Le̍k-sú**
Iâ-so͘ Ki-tok
Cha̍p-jī ê Sù-tô·
Tong-hong Kéng-Kàu
Tang-sai Kàu-hōe ê hun-lia̍t
Si̍p-jī-kun ê Tang-cheng
Chong-kàu ê Kái-kek |
| **Ki-tok-kàu ê Sîn-ha̍k**
Ki-tok-kàu ê Chông-pài
In-tián · Kiù-in
San-siōng ê Kàu-hùn
Si̍t-chāi ê hok-khì
Chú ê Kî-tó-bûn
Cha̍p-tiâu-kài
Sèng-lêng
Tháu-pa̍k sîn-ha̍k
**Ki-tok-kàu ê Lé-chiat**
Sé-lé
Sèng-chhan-lé  |
| **Ki-tok-kàu ê Sèng-keng**
Kū-iok Sèng-keng
Sin-iok Sèng-keng
Âng-phoê Sèng-keng  |
|
Ki-tok-kàu ê Cheh-ji̍t
Sèng-tàn-cheh
Sèng-tàn Ló-jîn
Koh-oa̍h-cheh  |
| **Ki-tok-kàu ê Kàu-phài**
Tang Chèng-kàu
Thian-chú-kàu
Iâ-so·-hōe
Tō-bêng-hōe
Ki-tok-sin-kàu
Bí-kok Kong-lí-hōe
Bí-kok Kui-chèng Kàu-hōe
Eng-kok Kok-kàu
An-hioh-ji̍t Hōe
Tâi-oân Ki-tok Tiúⁿ-ló Kàu-hoē
Gō·-sûn-chat Kàu-phài
Sù-tô·-sìn-sim-hoē
Sîn-tiàu-hōe
Sîn ê Kàu-hoē
Chin Iâ-so· Kàu-hōe
**Siū chèng-thóng kàu-hōe kheh-che̍h**
Iâ-hô-hoa Kiàn-chèng-jîn
Iâ-so· Ki-tok Āu-kî Sèng-tô· Kàu-hōe
Sin-iok Kàu-hōe
Thóng-it Kàu-hōe  |

**Thian-chú-kàu**, ia̍h tio̍h sī **Thian-chú-kàu-hoē**, sī **Lô-má Thian-chú Kàu-hoē** ia̍h-sī kóng **Lô-má Kong-kàu Kàu-hoē** ê Tang-iûⁿ-sek hō-miâ, sī thong sè-kài siāng toā ê Ki-tok-kàu kàu-hoē, ū chhiau-koè 10 e̍k ê sìn-chiòng. Chit-ê kàu-hoē ê kiōng-tông léng-siù sī Kàu-hông, sìn-gióng ê ki-chhó͘ sī Sèng-keng.

Thian-chú-kàu-hōe jīn ka-tī sī Ia-so͘ Ki-tok só͘ chhòng-kiàn ê chiàⁿ kàu-hōe, sêng-chiap ki-to̍k ê tē-it-tāi sù-tô͘, le̍k-tāi kàu-hông sī Sèng Pek-to-lo̍k (Pí-tek) ê āu-kè.

## Siong-koan ê bûn-chiong

* Sèng-chō
# Francisco Tárrega

Francisco Tárrega
**Francisco Tárrega** (Catalunya-gí : **Francesc d'Assís Tàrrega i Eixea**) (Villarreal, Valencia Siā-lí, 1852 nî 11 goe̍h 21 ji̍t - Barcelona, Catalunya, 1909 nî 12 goe̍h 15 ji̍t) i sī Catalunya-sek Chok-khek-ka.

## Chù-kha
# 10 goe̍h 9 ji̍t

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **10 goe̍h** | >> |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| LP | P1 | P2 | P3 | P4 | P5 | P6 |
|  |  |  |  | 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
|  |  |  |  |  |  |  |

 |
| 2026 nî--ê ji̍t-chì |

**10 goe̍h 9 ji̍t**, ia̍h sī kóng **10 goe̍h 9 hō**, sī Gregorius Le̍k-hoat lāi-bīn chi̍t tang ê tē 282 kang (lūn-nî tē 283 kang), lī nî-té iáu ū 83 kang.

## Cheh-ji̍t

## Sū-kiāⁿ

* 768 nî: Charlemagne chiū-jīm Frank-lâng ê kok-ông.
* 1446 nî: Tiâu-sián kok-ông Sè-chong hoat-pò͘ *Hùn-bîn Chèng-im*, chèng-sek hoat-bêng Ko-lê-jī.
* 1740 nî: Hô-lân Tang Ìn-tō͘ tī Batavia thâi-sí Tn̂g-lâng 10,000 lâng.
* 2006 nî: Bí-kok kong-si Google ēng 16.5 ek Bí-kim siu-kò͘ YouTube.

## Chhut-sì

## Kòe-sin

## Gōa-pō͘ liân-kiat
# Sūi-se

| Sūi-se Pang-liânSchweizerische Eidgenossenschaft (Tek-gí) Confédération suisse (Hoat-gí) Confederazione Svizzera (Í-tāi-lī-gí) Confederaziun svizra (Romansh-gí) |
| --- |
|
kok-kî

kok-hui

 |
| **Chu-kù:**Unus pro omnibus, omnes pro uno "Chi̍t ê lâng ūi thong-lâng, thong-lâng ūi chi̍t ê lâng" |
| **Kok-koa:** Schweizerpsalm Cantique suisse Salmo svizzero "Sūi-se ê si-phiⁿ"  |
|  |
| Siú-to͘ | Bern (si̍t-chè) |
| Siāng-tōa siâⁿ-chhī | Zürich |
| Koaⁿ-hong gí-giân | Tek-gí, Hoat-gí, Í-tāi-lī-gí |
| Sêng-jīn ê kok-ka gí-giân | Romansh-gí |
| Chèng-hú | Liân-pang, poàn-ti̍t-chiap bîn-chú, gī-hoē thóng-tī-chè, kiōng-hô-kok |
|  |
| • Liân-pang Phêng-gī-hōe sêng-oân  | * Viola Amherd (chóng-thóng)
* Karin Keller-Sutter (hù-chóng-thóng)
* Guy Parmelin
* Ignazio Cassis
* Albert Rösti
* Elisabeth Baume-Schneider
* Beat Jans
 |
| • Siú-siòng  | Viktor Rossi |
|  |
| Li̍p-hoat ki-kò͘ | Liân-pang Gī-hōe |
| • Siōng-īⁿ | Choân Chiu Gī-hōe |
| • Hā-īⁿ | Kok-bîn Gī-hōe |
| Bīn-chek |
| • Lóng-chóng | 41,285 km2 (15,940 sq mi) (tē 132 miâ) |
| • Chúi-he̍k (%) | 4.34 |
| Jîn-kháu |
| • 2019 nî kó͘-kè | 8,570,146 (tē 99 miâ) |
| • 2015 nî phó͘-cha | 8,327,126 |
| • Bi̍t-tō͘ | 207/km2 (536.1/sq mi) (tē 48 miâ) |
| GDP (PPP) | 2020 nî kó͘-kè |
| • Lóng-chóng | $584 cha̍p-ek (tē 38 miâ) |
| • Pêng-kin | $67,557 (tē 9 miâ) |
| GDP (bêng-gī) | 2020 nî kó͘-kè |
| • Lóng-chóng | $749 cha̍p-ek (tē 20 miâ) |
| • Pêng-kin | $86,673 (tē 2 miâ) |
| Gini (2018 nî) |  29.7 kē · tē 19 miâ |
| HDI (2019 nî) |  0.955 chin ko · tē 2 miâ |
| Hoè-pè | Sūi-se franc (CHF) |
| Sî-khu | UTC+1 (CET) |
| • Hā-sî-kan (DST) | UTC+2 (CEST) |
| Sî-kan keh-sek | dd.mm.yyyy (AD) |
| Khui-chhia hong-hiòng | iū |
|  tiān-oē khu-hō | +41 |
| ISO 3166 tāi-hō | CH |
| Siōng-téng domain | .ch .swiss |

**Sūi-se** (瑞西, Tek-gí: *Schweiz*, Hoat-gí: *Suisse*, Í-tāi-lī-gí: *Svizzera*, Romansh-gí: *Svizra*), a̍h-sī **Sūi-sū** (瑞士), chiàⁿ-miâ **Sūi-se Pang-liân** (Tek-gí: *Schweizerische Eidgenossenschaft*, Hoat-gí: *Confédération suisse*, Í-tāi-lī-gí: *Confédération suisse*, Romansh-gí: *Confederaziun svizra*, Latin-gí: *Confoederatio Helvetica*), sī Tiong-au kok-ka, sì-chiu-ûi ū Tek-kok, Hoat-kok, Í-tāi-lī, Ò-tē-lī, Liechtenstein.

Sūi-se ū chèng-tī, kun-sū tiong-li̍p ê thoân-thóng, siâng-sî koh sī kok-chè ha̍p-chok ê tiong-sim. Bô chham-ka Au-chiu Liân-bêng; 2002 nî chham-ka Liân-ha̍p-kok.

## Tē-lí

## Hêng-chèng-khu
# Hudson Hô

Hudson Hô
**Hudson Hô** (Eng-bûn: *Hudson River*) sī Bí-kok New York Chiu ê chi̍t tiâu kang-chúi. Tn̂g-tō͘ ū 507 kong-lí. Hudson Hô ê khe-bóe lâu-ji̍p New York Káng, sī New York Chiu ê keng-chè miā-me̍h. Ùi pak hiòng lâm, Hudson Hô lâu keng-kòe New York Chiu ê tang-pō͘; keng-kòe New York Chhī kap Albany Chhī; khe-bóe sī New York Chiu kap New Jersey Chiu ê kau-kài só͘-chāi. Chit tiâu kang-chúi ê miâ-hō lâi-chū Eng-kok thàm-hiám-ka Henry Hudson.