Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sidi Bel Abbès

|  |
| --- |
| **{{{official\_name}}}** |
|  ê uī-tì |
| tī Algeria ê ūi-tì |
| Keng-hūi-tō͘: ﻿ / ﻿ |
| Kok-ka
 |  Algeria
 |
| Séng
 | Sidi Bel Abbès
 |
| Koān
 | Sidi Bel Abbès
 |
| **Bīn-chek** |
|  - Lóng-chóng
  | 9,150.63 km2 |
| **Koân-tō͘** |
483 m |
| **Jîn-kháu** |
|  - Lóng-chóng | 212,935 lâng |
|  - Bi̍t-tō͘ |
23.3/km2 |

Sidi Bel Abbès
' sī Algeria Sidi Bel Abbès séng Sidi Bel Abbès koān ê chi̍t ê chng-thâu.Che sī chi̍t phiⁿ koan-î Algeria tē-lí ê phí-á-kiáⁿ. Chhiáⁿ tàu khok-chhiong.*
# 1446 nî

|  |  |
| --- | --- |
| **chhian-liân-kí:** | **2 chhian-liân-kí** |
| **sè-kí:** | 14 sè-kí | **15 sè-kí** | 16 sè-kí |
| **cha̍p-nî-kí:** | 1410 nî-tāi | 1420 nî-tāi | 1430 nî-tāi | **1440 nî-tāi** | 1450 nî-tāi | 1460 nî-tāi | 1470 nî-tāi |
| **nî:** | 1441 nî | 1442 nî | 1443 nî | 1444 nî | 1445 nî | **1446 nî** | 1447 nî | 1448 nî | 1449 nî | 1450 nî | 1451 nî |

**1446 nî tī kî-thaⁿ le̍k-hoat**| Kan-chi | It-thiú nî — *kàu* — Péng-în nî |
| Gregorius le̍k | 1446 nî MCDXLVI |
| Julius le̍k | pí Gregorius le̍k chá 9 kang |
| Hu̍t-le̍k | 1990 nî |
| Tō-kàu-le̍k | 4143 nî |
| Hoê-le̍k | 850~851 |
| Hông-kì | 2106 nî |
| Tân-kì | 3779 nî |
| Hi-pek-lâi-le̍k | 5206~5207 |
| Se-chōng-le̍k | im bo̍k gû *(shing mo glang)* — *kàu* — iông hoé hó͘ *(me pho stag)* |
| Hindu le̍k |  |
| - *Vikram Samvat* | 1501 – 1502 |
| - *Shaka Samvat* | 1368 – 1369 |
| Iran le̍k | 824 – 825 |
| Runic le̍k | 1696 |
| Assyria le̍k | 6196 nî |
| Ethiopia le̍k | 1440~1441 |

**1446 nî** tī Julius Le̍k-hoat lāi-bīn sī chi̍t ê pêng-nî, thâu kang sī pài-la̍k.

## Liân-hō

* Tāi-bêng-kok: Chèng-thóng (正統) 11 nî
* Ji̍t-pún (Muromati sî-tāi): Bûn-an (文安) 3 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Tāi-hô (大和) 4 nî

## Tang A-chiu kun-chú kì-goân

* Tāi-bêng-kok: Eng-chong (英宗) 11 nî
* Tiâu-sián-kok: Sè-chong (世宗) 28 nî
* Tāi-oa̍t-kok (Oa̍t-lâm): Hiō Lê Tiâu Jîn-chong (仁宗) 4 nî
* Liû-kiû-kok: Siōng Su-ta̍t Ông (尚思達王) 2 nî

## Sū-kiāⁿ

* 3 goe̍h 6 ji̍t: tī Sūi-se hoat-seng Habsburg chhām Zürich tùi Kū Pang-liân (*Alte Eidgenossenschaft*) ê Ragaz Chiàn-tò͘.

## Kok-ka léng-tō-chiá

## Chhut-sì

### Bô ji̍t-kî

* Thommo Reachea 1-sè, kok-ông. 1494 nî kòe-sin.

## Kòe-sin

### Bô ji̍t-kî

* Deva Raya 2-sè, Vijayanagara Tè-kok lâng. Vijayanagara kun-chú.

## Chham-khó chu-liāu
# Kim Jong-il

| Kim Jong-il |
| --- |
| 김정일 |
|  |
|  |
| Tiâu-sián Bîn-chú-chú-gī Jîn-bîn Kiōng-hô-kok choè-ko léng-tō-jîn |
| **Jīm-kî** 1994 nî 7 goe̍h 8 ji̍t – 2011 nî 12 goe̍h 17 ji̍t |
| Chêng-jīm | Kim Il-sung |
| Kè-jīm | Kim Jong-un |
| Tiâu-sián Bîn-chú-chú-gī Jîn-bîn Kiōng-hô-kok Kok-hông Úi-oân-tiúⁿ |
| **Jīm-kî** 1993 nî 4 goe̍h – 2011 nî 12 goe̍h 17 ji̍t |
| Chêng-jīm | Kim Il-sung |
| Tiâu-sián Lô-tōng Tóng chóng-pì-su |
| **Jīm-kî** 1997 nî – 2011 nî |
| Chêng-jīm | Kim Il-sung |
| Kè-jīm | Kim Jong-un (tē 1 Pì-su) |
| Tiâu-sián Jîn-bîn-kun choè-ko su-lēng-koan |
| **Jīm-kî** 1991 nî 12 goe̍h 24 ji̍t – 2011 nî 12 goe̍h 17 ji̍t |
| Chêng-jīm | Kim Il-sung |
| Kè-jīm | Kim Jong-un |
|  |
| Kò-jîn chu-sìn |
| Chhut-sì | 1942 nî 2 goe̍h 16 ji̍t(1942-02-16) So͘-liân Khabarovsk Pian-kiong-khu Vyatskoye |
| Kòe-sin | 2011 nî 12 goe̍h 17 ji̍t (69 hòe) Tiâu-sián Bîn-chú-chú-gī Jîn-bîn Kiōng-hô-kok P'yŏngyang |
| Chèng-tóng | Tiâu-sián Lô-tōng Tóng |
| Pē-bú | * Kim Il-sung (pē)
* Kim Jong-suk (bú)
 |
| Chhiam-miâ |  |

**Kim Jong-il** (Tiâu-sián-gí: 김정일/金正日; Bân-lâm-im: *Kim Chèng-ji̍t*, 1942 nî 2 goe̍h 16 ji̍t – 2011 nî 12 goe̍h 17 ji̍t) , sī Tiâu-sián Bîn-chú-chú-gī Jîn-bîn Kiōng-hô-kok ê chêng goân-siú. I ê lāu-pē sī Kim Il-sung, lāu-bú sī Kim Jong-suk, Lō͘-se-a-gí ê sī "Yurij Irsenovich Kim" (Юрий Ирсенович Ким).

1994 nî, lāu-pē Kim Il-sung kòe-sin, Kim Jong-il chiâⁿ-chòe Kok-ka kah Tiâu-sián Lô-tōng Tóng ê thâu-lâng. 2000 nî, Hân-kok Chóng-thóng Kim Dae-jung thui-tōng "iông-kong chèng-chhek" (陽光政策). Bô-lōa-kú liáu-āu, Kim Dae-jung kah Kim Jong-il chit-nn̄g-ê lâm-pak siang-hong ê thâu-lâng sio kìⁿ-bīn, che mā-sī in nn̄g-ê thâu-pái kìⁿ-bīn.

Kim Jong-il ū 3 ê kiáⁿ: Kim Jong-nam, Kim Jong-chul kap Kim Jong-un. Kim Jong-il tī 2011 nî koè-sin, Kim Jong-un kè-jīm.
# Vaticano

| Vaticano Chhī KokStatus Civitatis Vaticanae (Latin-gí) Stato della Città del Vaticano (Í-tāi-lī-gí) |
| --- |
|
kok-kî

kok-hui

 |
| **Kok-koa:** Inno e Marcia Pontificale "Sèng-chō kok-koa kap chìn-hêng-khek"  |
|  |
| Koaⁿ-hong gí-giân | Í-tāi-lī-gí |
| Chèng-hú | tan-it-chè, Ki-tok-kàu kok-ka, choa̍t-tùi kun-chú-chè, soán-kí kun-chú, sîn-chú-chú-gī |
|  |
| • Chú-khoân si̍t-thé  | Sèng-chō |
| • Kàu-hông  | Kàu-hông Leo 14-sè |
| • Chhu-ki-kheng  | Pietro Parolin |
| • Chhī Kok Úi-oân-hoē chú-se̍k  | Fernando Vérgez Alzaga |
|  |
| Li̍p-hoat ki-kò͘ | Sèng-chō Vaticano Chhī Kok Úi-oân-hoē |
| Bīn-chek |
| • Lóng-chóng | 0.49 km2 (0.19 sq mi) (tē 195 miâ) |
| Jîn-kháu |
| • 2019 nî kó͘-kè | 453 (tē 240 miâ) |
| • Bi̍t-tō͘ | 924/km2 (2,393.1/sq mi) (tē 12 miâ) |
| Hoè-pè | Euro (€) (EUR) |
| Sî-khu | UTC+1 (CET) |
| • Hā-sî-kan (DST) | UTC+2 (CEST) |
| Khui-chhia hong-hiòng | iū |
|  tiān-oē khu-hō | +379 |
| ISO 3166 tāi-hō | VA |
| Siōng-téng domain | .va |
| **Bāng-chām** www.vaticanstate.va |

**Vaticano**, choân-miâ **Vaticano Chhī Kok** (Latin-gí: *Status Civitatis Vaticanæ*; Í-tāi-lī-gí: Stato della Città del Vaticano), sī sè-kài bīn-chek siāng-sè jîn-kháu siāng-chió ê kok-ka, iû Sèng-chō thóng-tī.

## Tē-lí

## Siong-koan

* Kàu-hông-léng
* Lô-má Kàu-hông-thiaⁿ
# Jawi

Jawi jī-bó. Ài ùi chiàⁿ-pêng tha̍k kaù tò-pêng, téng-koân tha̍k kaù ē-kha.
**Jawi** sī 1 chióng ēng lâi siá Malay-gí ê Arabic jī-bó. I sī Brunei 2 chióng koaⁿ-hong bûn-jī ê 1 chióng. Tī Má-lâi-se-a, Hui-li̍p-pin, Indonesia, Thài-kok lâm-pō͘ ê Patani, kap Sin-ka-pho lóng ū leh ēng, te̍k-pia̍t sī chong-kaù hong-bīn.

## Siāu-kài

Jawi jī-bó tī Malay sè-kài (Nusantara) ēng kúi-nā pah tang a. I kap Islam kāng-chê hoat-tián. Tû-liáu goân-té ê Arabic jī-bó, i mā ū chi̍t-koá choan-kang hō͘ Jawi ēng ê jī-bó.

Jawi jī-bó chin chá tō ēng lâi siá Malay-gí. Ùi Pasai sî-kî kaù kah Malacca So͘-tan-kok (Sultanate), Johor So͘-tan-kok, kap 17 sè-kí ê Acheh So͘-tan-kok lóng ū leh ēng. 1303 nî (Islam 702 nî) ê Terengganu jī-pán (Terengganu Tablet) tō khoàⁿ ē tio̍h. Ah nā Latin jī-bó ài kaù kah 19 sè-kí boé-kî chiah khai-sí ēng.

## Jī-bó

| Jī-bó | Tan-tok | Thaû-chêng | Tiong-kan | Aū-piah | Miâ-chheng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ا | ﺍ |   |   | ﺎ | alif |
| ب | ﺏ | ﺑ | ﺒ | ﺐ | ba |
| ت | ﺕ | ﺗ | ﺘ | ﺖ | ta |
| ة | ة |   |   | ـة‎ | ta marbutah |
| ث | ﺙ | ﺛ | ﺜ | ﺚ | sa (tha) |
| ج | ﺝ | ﺟ | ﺠ | ﺞ | jim |
| چ | ﭺ | ﭼ | ﭽ | ﭻ | ca |
| ح | ﺡ | ﺣ | ﺤ | ﺢ | ha |
| خ | ﺥ | ﺧ | ﺨ | ﺦ | kha (khO) |
| د | ﺩ |   |   | ﺪ | dal |
| ذ | ﺫ |   |   | ﺬ | zal |
| ر | ﺭ |   |   | ﺮ | ra (rO) |
| ز | ﺯ |   |   | ﺰ | zai |
| س | ﺱ | ﺳ | ﺴ | ﺲ | sin |
| ش | ﺵ | ﺷ | ﺸ | ﺶ | syin |
| ص | ﺹ | ﺻ | ﺼ | ﺺ | sad (sOd) |
| ض | ﺽ | ﺿ | ﻀ | ﺾ | dad (dOd) |
| ط | ﻁ | ﻃ | ﻄ | ﻂ | ta (tO) |
| ظ | ﻅ | ﻇ | ﻈ | ﻆ | za (zO) |
| ع | ﻉ | ﻋ | ﻌ | ﻊ | ain |
| غ | ﻍ | ﻏ | ﻐ | ﻎ | ghain |
| ڠ | ڠ | ڠـ | ـڠـ | ـڠ | nga |
| ف | ﻑ | ﻓ | ﻔ | ﻒ | fa |
| ڤ | ﭪ | ﭬ | ﭭ | ﭫ | pa |
| ق | ﻕ | ﻗ | ﻘ | ﻖ | qaf |
| ک | ک | کـ | ـکـ | ـک | kaf |
| ݢ | ݢ | ݢـ | ـݢـ | ـݢ | ga |
| ل | ﻝ | ﻟ | ﻠ | ﻞ | lam |
| م | ﻡ | ﻣ | ﻤ | ﻢ | mim |
| ن | ﻥ | ﻧ | ﻨ | ﻦ | nun |
| و | ﻭ |   |   | ﻮ | wau |
| ۏ | ۏ |   |   | ـۏ | va |
| ه | ﻩ | ﻫ | ﻬ | ﻪ | ha |
| ء | ء |   |   | ء | hamzah |
| ي | ﻱ | ﻳ | ﻴ | ﻲ | ya |
| ی | ی |   |   | ﻰ | ye |
| ڽ | ڽ | ﭘ | ﭙ | ـڽ | nya |

## Chham-khó

* H.S. Paterson (& C.O. Blagden), 'An early Malay Inscription from 14th-century Trengganu', *Journ. Mal. Br.R.A.S.*, II, 1924, pp. 258-263.
* R.O. Winstedt, *A History of Malaya*, revised ed. 1962, p. 40.
* J.G. de Casparis, *Indonesian Paleography*, 1975, p. 70-71.

## Goā-pō͘ liân-kiat

* Omniglot article about written Malay
# Ôda-chhī

Omori Ginzan
Ôda-chhī ê ūi-tì
**Ôda-chhī** (大田市 *Ôda-si*) sī Ji̍t-pún Simane-koān ê siâⁿ-chhī, ū jîn-kháu 38,069.

## Chham-khó

* 平成22年国勢調査 人口等基本集計結果, 総務省統計局.
# 1970 nî-tāi

|  |  |
| --- | --- |
| **Sè-kí:** | 19 sè-kí · **20 sè-kí** · 21 sè-kí |
| **Nî-tāi:** | 1950 nî-tāi 1960 nî-tāi · **1970 nî-tāi** · 1980 nî-tāi 1990 nî-tāi |
| **Nî:** | 1970 1971 1972 1973 1974 1975 1976 1977 1978 1979 |

**1970 nî-tāi** sī 1970 nî kàu 1979 nî ê 10-tang.

## Sū-kiāⁿ kap tiâu-liû

* 1970 nî
* 1971 nî
* 1972 nî
* 1973 nî
	+ Chio̍h-iû gûi-ki hoat-seng
* 1974 nî
	+ Watergate sū-kiāⁿ
* 1975 nî
	+ Microsoft sêng-li̍p
	+ Oa̍t-lâm chiàn-cheng kiat-sok
* 1976 nî
* 1977 nî
* 1978 nî
* 1979 nî
	+ Bí-lē-tó sū-kiāⁿ

## Jîn-bu̍t

* Richard Nixon
* Gerald Ford
* Jimmy Carter
* Leonid Brezhnev
* Mô͘ Te̍k-tong
* Willy Brandt
* Helmut Schmidt
* Georges Pompidou
* Valéry Giscard d'Estaing
* Edward Heath
* Harold Wilson
* Elizabeth 2-sè
* Francisco Franco
* Fidel Castro
* Augusto Pinochet
* Ferdinand Marcos
* Muammar al-Qadafi
* Golda Meir
* Yitzhak Rabin
* Menachem Begin
* Anwar al-Sadat
* Yasser Arafat
* Indira Gandhi
* Pol Pot
* Satô Eisaku
* Tanaka Kakuei
* Kim Ji̍t-sêng
* Tēng Siáu-pêng
# Quintana Roo Chiu

|  |
| --- |
| **Quintana Roo Chiu** |
| —  **Chiu**  — |
| **Estado Libre y Soberano de Quintana Roo** |
|

|  |
| --- |
|  **Kî-á** |

 |
| Quintana Roo Chiu ê uī-tì ê uī-tìQuintana Roo Chiu ê uī-tì |
| Kok-ka
 |  Be̍k-se-ko
 |
| Siú-hú | Chetumal |
| **Bīn-chek** |
|  - Lóng-chóng
  | 42,361 km2 |
| **Jîn-kháu** |
|  - Lóng-chóng | 1,325,578 lâng |
|  - Bi̍t-tō͘ |
31.3/km2 |
| Sî-khu | CST (UTC-6)
  |
|  - Joa̍h-tang | CDT (UTC-5) |

**Quintana Roo Chiu** (Se-pan-gâ-bûn: *Estado Libre y Soberano de Quintana Roo*) sī Be̍k-se-ko ê chi̍t ê chiu.

 *Che sī chi̍t phiⁿ koan-î Be̍k-se-ko tē-lí ê phí-á-kiáⁿ. Chhiáⁿ tàu khok-chhiong.*