Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Singapoor

Liggienge
Kaerte
**Singapoor** is een land en stad in Oôst-Azië mie 6 meljoen inweuners (2024) op een oppervlakte van 704 km² (8575 inw./km²).

## Lienks nae buten

* Landenweb
* Britannica
* World Factbook
* City Population
* AlleCijfers
* Klimaatinfo
* World Meteo. Org.
* Historiek

| Azië |
| --- |
| **Lan'n:** Afghanistan | Armenië | Aâzerbeidzjan | Bahrein | Bangladesh | Bhutan | Brunei | Cambodja | China | Cyprus | Ehypte | Filepien'n | Georhië | India | Indonesië | Irak | Iran | Israël | Japan | Jeêm'n | Jordaonië | Kazachstan | Kirhizië | Koeweit | Laos | Libanon | Mallediven | Maleisië | Monholië | Myanmar | Nepal | Noôrd-Korea | Oezbekistan | Omaon | Oôst-Timor | Pakistan | Qatar | Rusland | Saoedi-Araobië | Singapoor | Sri Lanka | Syrië | Tadzjikistan | Taiwan | Thailand | Toerkmenistan | Turkije | Vereênigde Araobische Emiraoten | Vietnam | Zuud-Korea |
| **Afankelijke hebied'n:** Adjara | Akrotiri en Dhekelia | Nachitsjevan | Nagorno-Karabach |
| **Niet-erkende staeten:** Abchazië | Noôrd-Cyprus | Palestina | Zuud-Ossetië |
| **Waerelddeêlen**: Afrika - Amerika - Azië - Europa - Oceanië |
# Ghâna

Vlagge van Ghâna
Ghâna
**Ghâna** is 'n land in 't wessen van Afrika an de Holf van Guinee. D'n oôdstad van Ghâna is Accra. De bevolkieng tel 23.837.000 mensen (2009) en de officiële landstael is Iengels. 't Land is onafankelijk van 't Vereênigd Konienkriek sins 6 maart 1957. Ghana leit an de Holf van Guinee.

| Afrika |
| --- |
| **Lan'n:** Alherije | Anhola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centraol-Afrikaonse Rippebliek | Comoôr'n | Djibouti | Ehypte | Equatoriaol Hunea | Eritrea | Eswatini | Ethiopië | Gabon | Gambia | Ghâna | Guinee | Guinee-Bissau | Ivoôrkust | Kaopverdië | Kammeroen | Kenia | Konho-Brazzaville | Konho-Kinshasa | Lesotho | Liberia | Libië | Madahaskar | Malawi | Mali | Marokko | Mauritanië | Mauritius | Mozambique | Namibië | Niher | Niheria | Oehanda | Rwanda | São Tomé e Príncipe | Senehal | Seychell'n | Sierra Leone | Soedan | Somaolië | Tanzânia | Toho | Tsjaod | Tunesië | Zambia | Zimbabwe | Zuud-Afrika | Zuud-Soedan |
| **Afankelijke hebied'n:** Cenaorische eilan'n | Ceuta | Madeira | Mayotte | Melilla | Réunion | Sint Helena |
| **Niet-erkende staeten:** Somâliland | Westelijke Sahara |
| **Waerelddeêlen**: Afrika - Amerika - Azië - Europa - Oceanië |
# Atlantischen Oceaon

Kaerte
Den **Atlantischen Oceaon** is den oceaon tussen Amerika lienks en Europa en Afrika rechts.

Nae den Hroôten Oceaon is 't den hroste oceaon op aerde en ze besli een vuufde van 't oppervlak van den aerde.

## Naem

Den naem Atlantischen Oceaon kom oôrsproenkelijk van 't Hriekse Ἀτλαντὶς θάλασσα (zeê van Atlantis) en deêze term wor voe 't eêst hebruukt deur Herodotus. Herodotus bedoeln der de zeê westelijk van de Straete van Hibraltar mie. Herodotus baseer zen naem op 't mythologische continent Atlantis.

## Lihhieng

Den Atlantischen Oceaon lig ten wessen van Europa en Afrika en ten oôssen van Noord- en Zuud-Amerika. De noôrdelijke hrens lig bie Hroenland wir a 't et overhi in de Noôrdelijke Ieszeê. De hrens mie de Hroôte Oceaon lop van 't zudelijkste punje van Zuud-Amerika, Kaop 'Oôrn, toet Antartica. De hrens mie d'n Indische Oceaon lop van zudelijkste punje van Afrika, Kaop Agulhas, toet Antartica. Vadder vurm òk 't Panamakanaol nog een verbindieng mie de Hroôte Oceaon.

### Binn'nzeên

Den Atlantischen Oceaon ken verschill'nde binn'nzeên die an soms mee-ereeknd worn in 't totaole oppervlak van d'n oceaon. Deêze binn'nzeên zien de Noôrdzeê, d'n Oôstzeê, de Middellanse Zeê, de Holf van Mexico en de Caribische Zeê. Zonder deêze binn'nzeên besli 't oppervlak 82.362.000 km2, mie de binn'nzeên derbie ineslootn 106.450.000 km2. 't Diepste punt, de trohhe van Puerto Rico, is 8605 meter diepe. De hemiddelde diepte is 3926 meters en mie de binn'nzeên ineslootn 3332 meters.

## Eilan'n

De Mid-Atlantische ruhhe
In den Atlantischen Oceaon lihhen verschill'nde eilan'n, wivan der ier ienkele op een rijtje:

* Ascension
* Azoôr'n
* Bahama's
* Barbados
* Bermuda
* Cuba
* Ierland
* Iesland
* Hroenland
* Kaopverdië
* Madeira
* Puerto Rico
* Sint-Helena
* Tristan da Cunha
* Vereênigd Konienkriek

## Mid-Atlantische ruhhe

Den Mid-Atlantische ruhhe is een in 1950 ontdekn onderzeêse berhruhhe van 15.000 kilemeter lange die a van 't noôrn tot an 't zuudn deur d'n Atlantischen Oceaon lop. Op deze ruhhe kom vee vulkanisme voe omdan di de aerdplaeten uut mekaore schuven wideur a 't er magma ni buten kom. Op deze meniere zien ok eilan'n as Iesland, Sint-Helena en de Fernando de Noronha onstaene. Ok komm'n der rond deêze ruhhe vee aerdbeviengen voe.

## Zie ok

* Hroôten Oceaon
* Indischen Oceaon

## Lienks nae buten

* Britannica
# Libië

Liggienge
Kaerte
**Libie** is een land in Noôrd-Afrika mie 6,9 meljoen inweuners (2020) op een oppervlak van 1676 duuzend km² (4 inw./km²).

Den 'oôdstad is Tripoli.

Toet 1943/1947 ist een kolonie 'ewist van Itâlië en is 'evurmd uut de voormaolihe kolonies Tripolitanië, Cyrenaika en Fezzan. Voormalihe dictaotor is Muammar Gadaffi. Dezen is in 2011 of'ezet in doôd'eslege.

As gevolg van de revoluties in de Araobische wereld kwam 't ok in Libië tot geweld. De oôsteleke stad Benghazi kwam in han'n van opstandelingen. Gadaffi greep arde in. Ie trok op nae Benghaozi, mae 't lukkende um nie de stad in te nemen. Deer mos overiges nog we de Naovo bie an de pas komme. Alverwege 't jaer trokke de opstandeliengen op nae Tripoli, mae Gadaffi bleek onvinbaer. Pas 't ende van 't jaer wier Gadaffi op'epakt en kwam ant geweld in Libië een ende.

## Lienks nae buten

* Landenweb
* Britannica
* World Factbook
* City Population
* AlleCijfers
* Klimaatinfo
* World Meteo. Org.
* Historiek

* Een groôt deêl van Libië bestaot uut woestien

| Afrika |
| --- |
| **Lan'n:** Alherije | Anhola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centraol-Afrikaonse Rippebliek | Comoôr'n | Djibouti | Ehypte | Equatoriaol Hunea | Eritrea | Eswatini | Ethiopië | Gabon | Gambia | Ghâna | Guinee | Guinee-Bissau | Ivoôrkust | Kaopverdië | Kammeroen | Kenia | Konho-Brazzaville | Konho-Kinshasa | Lesotho | Liberia | Libië | Madahaskar | Malawi | Mali | Marokko | Mauritanië | Mauritius | Mozambique | Namibië | Niher | Niheria | Oehanda | Rwanda | São Tomé e Príncipe | Senehal | Seychell'n | Sierra Leone | Soedan | Somaolië | Tanzânia | Toho | Tsjaod | Tunesië | Zambia | Zimbabwe | Zuud-Afrika | Zuud-Soedan |
| **Afankelijke hebied'n:** Cenaorische eilan'n | Ceuta | Madeira | Mayotte | Melilla | Réunion | Sint Helena |
| **Niet-erkende staeten:** Somâliland | Westelijke Sahara |
| **Waerelddeêlen**: Afrika - Amerika - Azië - Europa - Oceanië |
# Centraol-Afrikaonse Rippebliek

Een rebel in de Centraol-Afrikaonse Rippebliek
De **Centraol-Afrikaonse Rippebliek** is een land in (zoas de naem ok zeit) Centraol Afrika. Het land is zoô groôt as Frankriek waara het vroeher ok een kolonie van is gewist, mae d'r weune nie meer as drie meljoen mê'sen. Het land kent een geschiedenis van ermoe, staetsgrepen en burheroorlohen. Ok noe in 2014 is het onrustig en mos Frankriek ingriepe. De oôdstand van de Centraol-Afrikaonse Rippebliek is Bangui.

Een beroemd staetsoôd was Bokassa, die z'n eihe in de jaeren '70 tot keizer liet kronen, nae voobeeld van de Franse Zunnekoning.

't volkslied van d'n Centaol-Afrikaonse Rippebliek is La Renaissance. ( La Renainssance (info·uutleg))

| Afrika |
| --- |
| **Lan'n:** Alherije | Anhola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centraol-Afrikaonse Rippebliek | Comoôr'n | Djibouti | Ehypte | Equatoriaol Hunea | Eritrea | Eswatini | Ethiopië | Gabon | Gambia | Ghâna | Guinee | Guinee-Bissau | Ivoôrkust | Kaopverdië | Kammeroen | Kenia | Konho-Brazzaville | Konho-Kinshasa | Lesotho | Liberia | Libië | Madahaskar | Malawi | Mali | Marokko | Mauritanië | Mauritius | Mozambique | Namibië | Niher | Niheria | Oehanda | Rwanda | São Tomé e Príncipe | Senehal | Seychell'n | Sierra Leone | Soedan | Somaolië | Tanzânia | Toho | Tsjaod | Tunesië | Zambia | Zimbabwe | Zuud-Afrika | Zuud-Soedan |
| **Afankelijke hebied'n:** Cenaorische eilan'n | Ceuta | Madeira | Mayotte | Melilla | Réunion | Sint Helena |
| **Niet-erkende staeten:** Somâliland | Westelijke Sahara |
| **Waerelddeêlen**: Afrika - Amerika - Azië - Europa - Oceanië |
# Aralmeêr

Liggienge
Kaerte
't **Aralmeêr** (Kazachs: *Aral Tengizi*, Oezbeêks: *Orol Dengizi*) is een waeter in Centraol-Azië.

't Meêr liet op den grens van Oezbekistan en Kazachstan.

Den oppervlakte is ongeveêr 8300 km² (2015, Franse Wikipedia).

## Lienks nae buten

* IsGeschiedenis
* Britannica
# Kamtsjatka

Liggienge
**Kamtsjatka** (Russisch: *Камчатка*) is een schiereiland in Oôst-Rusland mie een oppervlakte van 270.000 km².

D'r weune ongeveêr 289.000 mins'n (2023, Engelse Wikipedia).

'Oôdstad is Petropavlovsk-Kamtsjatski.

Kamtsjatka iet an den Groôte Oceaon.

'Oôgste berg is den Kljoetsjevskaja Sopka (4750 meter).

## Lienks nae buten

* Britannica
# Salomonseilan'n

**Salomonseilan'n** is eenn land in Oceanië.

| Oceanië |
| --- |
| **Lan'n:** Australië | Fiji | Kiribati | Marshalleilan'n | Micronesia | Nauru | Nieuw-Zeêland | Palau | Papoea Nieuw-Hunea | Salomonseilan'n | Samoa | Tonga | Tuvalu | Vanuatu |
| **Afankelijke hebied'n:** Amerikaons Samoa | Cookeilan'n | Frans Polynesië | Guam | Midway-eilan'n | Nieuw-Caledonië | Niue | Noôrdelijke Mariaonen | Paeseiland | Pitcairneilan'n | Wallis en Futuna |
| **Waerelddeêlen**: Afrika - Amerika - Azië - Europa - Oceanië |
# Fiji

**Fiji** is een land in Oceanië.

| Oceanië |
| --- |
| **Lan'n:** Australië | Fiji | Kiribati | Marshalleilan'n | Micronesia | Nauru | Nieuw-Zeêland | Palau | Papoea Nieuw-Hunea | Salomonseilan'n | Samoa | Tonga | Tuvalu | Vanuatu |
| **Afankelijke hebied'n:** Amerikaons Samoa | Cookeilan'n | Frans Polynesië | Guam | Midway-eilan'n | Nieuw-Caledonië | Niue | Noôrdelijke Mariaonen | Paeseiland | Pitcairneilan'n | Wallis en Futuna |
| **Waerelddeêlen**: Afrika - Amerika - Azië - Europa - Oceanië |
# Tonga

**Tonga** is een land in Oceanië.

| Oceanië |
| --- |
| **Lan'n:** Australië | Fiji | Kiribati | Marshalleilan'n | Micronesia | Nauru | Nieuw-Zeêland | Palau | Papoea Nieuw-Hunea | Salomonseilan'n | Samoa | Tonga | Tuvalu | Vanuatu |
| **Afankelijke hebied'n:** Amerikaons Samoa | Cookeilan'n | Frans Polynesië | Guam | Midway-eilan'n | Nieuw-Caledonië | Niue | Noôrdelijke Mariaonen | Paeseiland | Pitcairneilan'n | Wallis en Futuna |
| **Waerelddeêlen**: Afrika - Amerika - Azië - Europa - Oceanië |
# San Francisco

Liggienge
Kaerte
**San Francisco** is een stad in den staet California (Vereênigde Staeten) mie 828.000 inweuners (2024).

## Gebeurtenisse

* 1906 - Zwaere aerdbevieng mie een kracht van 7,9.
* 1937 - Openstellieng van den Golden Gate brugge (*Golden Gate Bridge*).

## Noôten

## Lienks nae buten

* San Francisco
* Britannica
* City Population
* Liggienge: ﻿ / ﻿

Golden Gate brugge bie nacht
# 1978

|  |  |
| --- | --- |
| **Eêuwen:**  | 19e eêuw · **20e eêuw** · 21e eêuw |
| **Decennia:** | 1960-1969 · **1970-1979** · 1980-1989 |
| **Jaeren:** | < · 1976 · 1977 · **1978** · 1979 · 1980 · > |

**1978** is een jaer.

## Gebeurtenisse

* 13 maerte - Gijzeling in 't previnciehuus in Assen deur Zuud-Mollukkers. 1 man komt omt leven.
* 25 juni - In de finale van 't WK voebal verliest 't Nederlands elftal mit 3-1 van gastland Argentinië. Bie een stand van 1-1 in de leste menuut van de reguliere speeltied treft Rob Rensenbrink de paele.
* 11 juli - Op de Spaonse kemping *Los Alfaques* int durp Sant Carles de la Ràpita raekt een tenkauto mit vloeibaar has van de weg en ontploft mit as gevolg meer as 200 doôden, onger wie 10 Nederlanders in 36 Belhen.

## Gebore

* 7 jannewari - Frank Rijkaart, Nederlands pliesiefunctionaoris en politicus
* 25 jannewari - Volodymyr Zelensky, Oekraïens acteur en politicus (president)
* 30 maerte - Bok van Blerk, Zuud-Afrikaons zanger
* 14 september - Elisabeth Willeboordse, Zeêuws judoka
* 23 oktober - Bart van den Brink, Nederlands amtenaer en politicus
# Bill Clinton

Bill Clinton
**William Jefferson (Bill) Clinton** (Hope (Arkansa), 19 auhustus 1946) was de 42ste president van de Vereênigde Staeten (1993-2001).

Um is een Democraot.

Z'n vôhganger was George H.W. Bush en z'n opvolger George W. Bush.

## Lienks nae buten

* Historiek
* Britannica