Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 2001

|  |  |
| --- | --- |
| **Eêuwen:**  | 20e eêuw · **21e eêuw** · 22e eêuw |
| **Decennia:** | 1990-1999 · **2000-2009** · 2010-2019 |
| **Jaeren:** | < · 1999 · 2000 · **2001** · 2002 · 2003 · > |

**2001** is een jaer.

11 september 2001
## Gebeurtenisse

* 1 jannewari - Vee doôden (14) en gewonden (200) bie een cafébrand in Volendam.
* 15 jannewari - Behin van Wikipedia.
* 20 jannewari - George W. Bush wor beëdigd as 43e president van de Vereênigde Staeten.
* 11 september - Moslimextremisten plege anslaegen opt World Trade Center in New York City en 't Pentagon in Washington, D.C. 'Ierbie komme bienae 3000 me'sen omt leven. Behin van den *War on Terror*. Zie ok: Anslaegen op 11 september 2001.
* 20 november - Leêfbaer Rotterdam wor op'ericht.

## Gesturve

* 23 december - Jelle Zijlstra (83), Nederlands econoôm, politicus (premier) en bankier

## Temperaturen

2001 was erg warm en nat:

* 'oôgste temperatuur was 34,2° C op 26 oes in Maestricht
* laegste temperatuur was -17,0° C op 23 december in Nieuw Beêrta

| antal maelen maximum temperatuur in De Bilt. |
| --- |
| maend | maximum temperaturen °C | maend |
| -10--14 | -5--9 | 0--4 | 0-+4 | 5-9 | 10-14 | 15-19 | 20-24 | 25-29 | 30-34 | 35-39 | 40-44 | gemid. | 'uudig gemid.  | verschil |
| jan |  |  | 1 | 12 | 14 | 4 |  |  |  |  |  |  | 5,3° | 6,2° | -0,9° | jan |
| feb |  |  |  | 5 | 15 | 8 |  |  |  |  |  |  | 7,8° | 7,2° | +0,6° | feb |
| mrt |  |  |  | 9 | 9 | 13 |  |  |  |  |  |  | 8,0° | 10,4° | -2,4° | mrt |
| apr |  |  |  |  | 8 | 15 | 6 | 1 |  |  |  |  | 12,6° | 14,8° | -2,2° | apr |
| mei |  |  |  |  |  | 4 | 13 | 11 | 3 |  |  |  | 19,4° | 18,4° | +1,0° | mei |
| jun |  |  |  |  |  | 2 | 13 | 13 | 2 |  |  |  | 20,1° | 21,2° | -1,1° | jun |
| jul |  |  |  |  |  |  | 6 | 14 | 9 | 2 |  |  | 23,6° | 23,0° | +0,6° | jul |
| oes |  |  |  |  |  |  | 5 | 18 | 4 | 4 |  |  | 23,6° | 22,8° | +0,8° | oes |
| sep |  |  |  |  |  | 2 | 27 | 1 |  |  |  |  | 17,4° | 19,5° | -2,1° | sep |
| okt |  |  |  |  |  | 3 | 21 | 7 |  |  |  |  | 18,0° | 14,9° | +3,1° | okt |
| nov |  |  |  | 1 | 14 | 15 |  |  |  |  |  |  | 10,2° | 10,0° | +0,2° | nov |
| dec |  |  | 2 | 10 | 15 | 4 |  |  |  |  |  |  | 5,8° | 6,7° | -0,9° | dec |
| tot. |  |  | 3 | 37 | 75 | 70 | 91 | 65 | 18 | 6 |  |  | 14,3° | 14,6° | -0,3° | tot. |

## Noôten
# Zeê

Rosszeê
Een **zeê** is nie direct een stik waeter wat a de mens zeê enoemd ei. Een zeê is in feite een hroôt oppervlak an waeter, altied zout, dat a in verbindieng sti mie een are zeê of een oceaon. Een zeê beoor altied tot een Continentaâl Plat. 't Verschil mie een oceaon is da een oceaon een eihen zeêstroôm ei en meer een zelfstandig heheêl is. De Kaspische Zeê en de Dooie Zeê zien dus hin zeeën, wan die zien omriengd deur land.

## Zeêstroômiengen

Waeter verplek zen eihen nie zomè willekeurig. Deur hetieën, drukverschill'n en 't corioliseffect ontstaen bepaelde zeêstroômiengen. De anwezigeid van de zeêstroômiengen, is, net as buvobbeld de anwezigeid van berhen, een belangrieke factor voe 't klimaot.

## Leven in zeê

In de zeê krioel 't et van 't leven, ok vee diersoôrten die an in zeê leven zien nog glad nie ontdekt. Op sommihe plekken in de diepzeê is nog nooit 1 mens ewist. Een van de bekenste mè ok bedreigste ecosysteem'n in de zeê zien de koraâlriffen. Koraâlriffen vin je allin in ondiepe zeeën. Ze bestin uut koraâlpoliepen. Een aer ecosysteem zien de kelpwouden. Dit zien hrôte wouden van kelp, een bruunwier. In deze kelpwouden leven vee soôrten beêsten, zoas krabb'n, pilk en wurmen.

## Zie ok

* Lieste van zeêën
# 1816

|  |  |
| --- | --- |
| **Eêuwen:**  | 18e eêuw · **19e eêuw** · 20e eêuw |
| **Decennia:** | 1800-1809 · **1810-1819** · 1820-1829 |
| **Jaeren:** | < · 1814 · 1815 · **1816** · 1817 · 1818 · > |

**1816** is een jaer.

## Gebeurtenisse

* 11 december - Indiana treedt as 19e staet toe toet de Vereênigde Staeten.
# 1900

|  |  |
| --- | --- |
| **Eêuwen:**  | 18e eêuw · **19e eêuw** · 20e eêuw |
| **Decennia:** | 1890-1899 · **1900-1909** · 1910-1919 |
| **Jaeren:** | < · 1898 · 1899 · **1900** · 1901 · 1902 · > |

**1900** is een jaer.

De haevene van Goes in 1900
## Gebeurtenisse

* 18 maerte - Voebalclub Ajax wor op'ericht.
* 27 april - Over de diek nae Flupland wordt een tramspoortje angeleid, ongerdeel van een tramverbindieng nae Schouwen-Duveland. Een belangrieke schaekel in deze verbindieng was de overtocht over het smalle Ziepe. An de Fluplanse kant kwam een remise van 46 meter lang mie daerin drie sporen. 'Ier wier ok ongeroudswerk verricht. Vadder wier er op de Tramhaeven een 'uus voe de chef-machinist gebouwd en een brikettenloôs. Het stationsgebouw stong op het oôd van de zuujelijke haevendam. De tocht mie de tram vanaf het durp Flupland voerde de passagiers deu de polder nae Anna Jacobapolder. Daar was een halteplek mee stationsgebouw. Deernae red de tram nae het eindpunt; Anna Jacobapolder - Veeraeven. Naest de tweê vaste halteplekken stopte de tram op verzoek bie de coupure an de Noorddiek, de Lageweg en op Lombok. Bie Flupland en Anna Jacobapolder was een meugelijkeid om beês'n in te laejen.
* 31 meie - In China breekt de bokseropstand uut tehen de Westerse wereld. Laeter dat jaer herstelle de Europese lan'n ulder gezag.
* 2 juni - Graof Ferdinand von Zeppelin bluuft mee zien luchtschip (10 bie 128 meter) bie Manzell ant Bodenmeer twintig menuut'n in de locht. Dit was trouwes nog voo de uutvindieng vant vliegtuug.

## Gesturve

* 25 auhustus - Friedrich Nietzsche (55), Duuts filosoof

## Bouwwêrreken

* *Herenuus*, Lichtenvoorde (1900) L.G. Richter
* *Pastorie*, Beneeje-Leeuwen (1900)
# 13 juli

|  |
| --- |
| jannewari – feberwari – maerte april – meie – juni **juli** – auhustus – september oktober – november – december |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |

**13 juli** is d'n 194e of 195e dag (bie een schrikkeljaer) van 't jaer.

## Gebeurtenisse

* 1928 - Bie een ontploffing in de Staesmiene Hendrik bie Brunssum in Limburg worre 13 mienwerrekers 'edoôd.