Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Réunion

**Réunion** is een Frans eiland in de Indische Oceaon, oôstelijk van Afrika. D'r weune ca. 850.727 man (2015). Het eiland is flienk toeristisch en ok welvaorend.

| Afrika |
| --- |
| **Lan'n:** Alherije | Anhola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centraol-Afrikaonse Rippebliek | Comoôr'n | Djibouti | Ehypte | Equatoriaol Hunea | Eritrea | Eswatini | Ethiopië | Gabon | Gambia | Ghâna | Guinee | Guinee-Bissau | Ivoôrkust | Kaopverdië | Kammeroen | Kenia | Konho-Brazzaville | Konho-Kinshasa | Lesotho | Liberia | Libië | Madahaskar | Malawi | Mali | Marokko | Mauritanië | Mauritius | Mozambique | Namibië | Niher | Niheria | Oehanda | Rwanda | São Tomé e Príncipe | Senehal | Seychell'n | Sierra Leone | Soedan | Somaolië | Tanzânia | Toho | Tsjaod | Tunesië | Zambia | Zimbabwe | Zuud-Afrika | Zuud-Soedan |
| **Afankelijke hebied'n:** Cenaorische eilan'n | Ceuta | Madeira | Mayotte | Melilla | Réunion | Sint Helena |
| **Niet-erkende staeten:** Somâliland | Westelijke Sahara |
| **Waerelddeêlen**: Afrika - Amerika - Azië - Europa - Oceanië |
# Berlijn

Liggienge
De Duutse Bondsdag in het Rieksdaghebouw
Val van de Berliense mure in november 1989
**Berlijn** (soms misschien we **Berlien**, mar nie vee meer) (Duuts: *Berlin*) is de oôdstad van Duutsland en is't oôk de groôtste stad van Duutsland en de eên nae groôtste stad van de EU. De stad leit in noôrdoôsten van 't land. In z'n eschiedenisse, die truggaet toet de dertiende eêuwe, was Berlijn de oôdstad van Pruisen (1701–1918), het Duitse Keizerrijk (1871–1918), de Weimarrepubliek (1919–1933) en nazi-Duitsland (1933–1945). Nae de Twidde Waereldoôrlog was Berlijn edurende meer dan veertig jaer een verdeêlde stad, wibie 't oôstelijke deêl als oôdstad fungeerde van de DDR en West-Berlijn een de facto exclave van West-Duutsland was. Nae de Duutse erenegienge in 1990 wier Berlijn de oôdstad van de Bondsrepubliek Duitsland.

D'r weune 3,7 meljoen mins'n (2024) op 'n oppervlak van 0,9 duuzend km² (4136 inw./km²).

## Bekende inweuners

* Adolf Hitler, dictator
* Hans Wagner, Duuts-Nederlands politicus

## Zie ok

* Anslag in Berlijn van december 2016

## Lienks nae buten

* Berlin
* Britannica
* City Population
* Klimaatinfo
* Duitslandweb-dossier Berlijn: Geschiedenis op straat (Berlijnse plekken en d'r geschiedenisse)
* Liggienge: ﻿ / ﻿

|  Deêlstaeten van Duutsland |  |
| --- | --- |
|
Baden-Württemberg —
Bayern —
Berlijn —
Brandenburg —
Bremen —
Hamburg —
Hessen —
Mecklenburg-Vorpommern —
Niedersachsen —
Nordrhein-Westfalen —
Rheinland-Pfalz —
Saarland —
Sachsen —
Sachsen-Anhalt —
Schleswig-Holstein —
Thüringen
 |
# Koniengin Victoria

*Alexandrina Victoria van Hannover* (1882)
**Alexandrina Victoria van Hannover** (Kensington Palace, Londen, 24 meie 1819 – Osborne House, Isle of Wight, 22 jannewari 1901) was koningin van het Vereênigd Konienkriek van 1837 toe 1901 en keizerin van Brits-Indië van 1877 tot 1901. Koningin Victoria is, mee 63 jaer en zeven maanden, de langst regerende Britse monarch uut de geschiedenisse. De periode stit zowè in het Vereênigd Konienkriek as in de wereld beter bekend as het Victoriaonse tiedperk, *the Victorian era*.

Onger Victoria was Iengeland de toonaangevende natie op de waereld en het Vereênigd Konienkriek een wereldriek. Hoe men in Groôt-Brittannië over de zaeken docht, wier over naegenoeg de hele waereld van belang 'eacht.

## Lienks nae buten

* Britannica
# Queensland

Lihhieng
**Queensland** is un deêlstaet van Australië mie 5,6 meljoen inweuners (2024) op een oppervlak van 1,7 meljoen km² (3,2 inw./km²).

De oôdstad is Brisbane (das ok de groste stad).

Queensland lig int noortoôstn van Australië en is dibie de op een ni groste deêlstaet van Australie. De naem is afeleit van Queen Victoria, de konuhinne in de tied a Australie een kolonie was. Ok is ter noe een staet Victoria. Queensland ei oengeveer 4 miljoen inweuners, wivan oengeveer 77 procent christeluk is, 1% hindoe en boeddhist en de rest onchristeluk.

## Natuur

In Queensland wor een tropisch en un subtropisch klimaet onderscheien. In de oerwoudn komm'n diersoôrtn voe die an nergus ars voorkommn. Der zittn vurral vee endemisch veuhels. Een pèr voorbeeldn: Australische salanhaan (*Aerodramus terraereginae*), Victoria's heweerveuhel (*Ptiloris victoriae*), zwartkopraltimalia (*Orthonyx spaldingii*) en roestflankelfje (*Malurus amabilis*).

## Lihhieng

In 't noôrn lig Kaap York, das de stekel van Australie vlakbie Nieuw-Guinea. 't wessen van Kaap York lih an de Holf van Carpentaria en t ôsten an de Hrote Oceaan. In t wessen hrens Queensland an Northern Territory en in t zuuden an New South Wales. An de oôstkant zien de dichtsbieziendste eilannhroepn de Salomonseilan'n, Vanuatu en Nieuw-Caledonie.

## Lienks nae buten

* Britannica
* City Population
* Klimaatinfo

| Deêlhebieden van Australië |
| --- |
|
Australian Capital Territory •
New South Wales •
Northern Territory •
Queensland •
South Australia •
Tasmania •
Victoria •
Western Australia |
# Socrates

*De doôd van Socrates*
**Socrates** (Athene, onheveer 470 v.Chr. - 399 v.Chr.) (Oudgrieks: Σωκράτης) was een Hriekse filosoof uut de oud'eid. Die is vooral bekend deur z'n Dialohen, die a laeter op'eschreven bin deur z'n leerlieng'n Xenophon en Plato.

In 339 voe Christus wier Socrates ter dôôd veroordeeld, omdat'n de hod'n van de stad nie zou anbidd'n en aore hod'n in will'n voer'n. Ok vonn'n de Atheners dat'n een slechen invloed a op de jeugd. In datzelfde jaer is'n ter dôôd 'ebrocht deur een beker verhif leeg te drienk'n.

## Lienks nae buten

* Cultureel Woordenboek
* Filosofie Magazine
* Britannica
# 1967

|  |  |
| --- | --- |
| **Eêuwen:**  | 19e eêuw · **20e eêuw** · 21e eêuw |
| **Decennia:** | 1950-1959 · **1960-1969** · 1970-1979 |
| **Jaeren:** | < · 1965 · 1966 · **1967** · 1968 · 1969 · > |

**1967** is een jaer.

Boerderieje bie Klevers in 1967
Israëlische soldaten in 't ouwe Jeruzalem
## Gebeurtenisse

* 15 feberwari - D66 doet voo 't eerst mee bie de Kaemerverkiezingen.
* 21 april - Oprichtieng van den Evanhelische Omroep.
* 30 meie - Ofscheiding van de oôstelijke deelstaat van Nigeria; uutroeping van de onafankelijke staet Biafra. Behin van een bloedihe burheroôrlog.
* 5 juni - Behun Zesdaegse Oôrlog tussen Israël en de Araobische buurlan'n Ehypte, Syrië en Jordaonië.
* 7 juni - 't Israëlische leher verovert 't ouwe Jeruzalem.
* 25 juni - Een windoôs van ongekende kracht jaegt over delen van Zuud-Nederland. In Tricht valle 5 doojen in 20 gewonden. In Belhië wor vooral Oôstmalle etroffen, mee 135 verwoeste 'uuzen.
* 28 september - De eêste beweuners betrekke Lelystad, de 'oôdstad van het laetere Flevoland.

## Gebore

* 31 jannewari - Wybren van Haga, Nederlands ongernemer en politicus
* 14 feberwari - Mark Rutte, Nederlands politicus (premier) en diplomaet
* 19 maerte - Dion Graus, Nederlands activist en politicus
* 27 april - Wullem-Alexander der Nederlan'n, Nederlands konienk
* 6 juni - Caroline van der Plas, Nederlands journalist en politicus
* 21 juli - Reinette Klever, Nederlands politicus
* 25 juli - Ruth Peetoom, Nederlands predikant, politicus en bestierder

## Gesturve

* 19 april - Konrad Adenauer (91), Duuts politicus (premier)
* 9 oktober- Che Guevara (39), Arhentijns revolutionair
# Wales

De kuste van Wales
**Wales** is 'n deel van 't Vereênigd Konienkriek. D'r weune ruum 4 miljoen mensen. Oôdstad is Cardiff. Wales is zoô groôt as de helt van Nederland.

## Trivia

* De plekke mie de langste naem van Europa is het Welshe Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch.

## Lienks nae buten

* Landenweb
* Britannica
* City Population
* Klimaatinfo
# 1924

|  |  |
| --- | --- |
| **Eêuwen:**  | 19e eêuw · **20e eêuw** · 21e eêuw |
| **Decennia:** | 1910-1919 · **1920-1929** · 1930-1939 |
| **Jaeren:** | < · 1922 · 1923 · **1924** · 1925 · 1926 · > |

**1924** is 'n jaer.

## Gebeurtenisse

* 24 jannewari - De eerste Nederlandse hoôgoven wor in IJmuije in gebruuk 'enomen.
* 3 maerte - In Turkije wor 't kalifaat of'eschaft. De leste Kalief mee oalle Osmaanse naezaeten mot 't land verlaete.
* 18 juli - Ramp van Erremu. Vier vissersschepen vergô. 15 doôden.
* 31 juli - De Amsteldiepdiek komt gereêd, weerdeu Wieringen hin eiland meer is.

## Gesturve

* 22 november - Schriever Herman Heijermans

## Bouwwêrreken

* *Sint-Janskerk*, Waolwiek. Hendrik Willem Valk
* *Façade Basilica di Santa Maria degli Angeli* Cesare Bazzani, Assisi (Italië)
* *Chilehaus*, Hamburg Fritz Höger
* *Amsterdamse School, Bethlehemkerk*, Amsterdam (1924) A. Moen
# Voebal

**Voebal** is 'n balsport dat mie de voet'n wor 'espeêld.

Twi teams speêl'n twimael 45 minuten teên mekaere op 'n veld.

'n Team bestaet uut elf speêlers; ien speêler staet in 't doel.

## Lienks nae buten

* NPO Kennis
* KNVB
# Guernsey

Liggieng van Guernsey
**Guernsey** is een van d'n kanaoleiland'n.
D'n 'oôdstad van Guernsey is Saint Peter Port. Guernsey hoort nie bie 't Vereênigd Konienkriek.
Op Guernsey woônen 65.605 mensen.

| Europa |
| --- |
| **Lan'n:** Albanië | Andorra | Armenië | Aâzerbeidzjan | België | Bosnië-Hercegovina | Bulharije | Cyprus | Denemarken | Duutsland | Estland | Finland | Frankriek | Georhië | Griek'nland | Honharije | Ierland | Iesland | Itâlië | Kazachstan | Kosovo | Kroaotië | Letland | Liechenstein | Litouwen | Luxemburg | Malta | Moldâvië | Monaco | Montenehro | Nederland | Noôrd-Macedonië | Noorwegen | Oekraïne | Oesteriek | Poôl'n | Portuhal | Roemenië | Rusland | San Marino | Servië | Slovenië | Slowakije | Spanje | Tsjehhië | Turkije | Vaticaânstad | Vereênigd Konienkriek | Wit-Rusland | Zweden | Zwitserland |
| **Afankelijke hebied'n:** Adjara | Akrotiri en Dhekelia | Åland | Azoôr'n | Eiland Man | Faeröer | Gagaoezië | Guernsey | Hibraltar | Jan Mayen | Jersey | Krim | Nachitsjevan | Nagorno-Karabach | Spitsberhen |
| **Niet-erkende staeten:** Abchazië | Kosovo | Noôrd-Cyprus | Sealand | Transnistrië | Zuud-Ossetië |
| **Waerelddeêlen**: Afrika - Amerika - Azië - Europa - Oceanië |