Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Maen (Aerde)

Achterkant van de Maen
De **Maen** (symboôl: ) is de eênige Natuurlijke satteliet van de Aerde en is de op vier na groôtste maen van ons zunnestelsel. Ze wordt soms aangeduid mee haer Latijnse naam *Luna*. In 1969 stong de eêrste mens op de maen.

De meeste maenen in het Zunnestelsel bin erg klein, mae d'r bin enkele groôte, planeetachtige maenen. Onze maan hoort dae ok bie. Hoewel er manen in het Zunnestelsel bin die nog groter bin dan onze maen (te weten Ganymedes, Titan, Callisto en Io), worre de Aerde en de Maen wè als *dubbelplanete* aangeduud, omdat de Maen in vergelijking met de Aerde niet zeer klein is: de massa van de Mean is 1/81 van die van de Aerde. Het gemeenschappelijk zwaertepunt waar Aerde en Maen omheen draoien, ligt echter nog binn'n de Aerde. Alleen bie de dwergplanete Pluto en zijn maen Charon is de maen naar verhouding nóg groter, namelijk 1/8 van de planeetmassa, en ligt het gemeenschappelijk zwaartepunt buuten Pluto.
De maen ei 'n omtrek van 10.916 km, 'n diameter van 3.476 km en 'n massa van 7,35×1022kg.
# Staerrekunde

De Komeet Hale-Bopp was mee 't blote oôg te zieje in 1997.
De **astronomie** of **staerrekunde** ou zen eihen bezig mie 't bekieken en verklaeren van diengen buut'n de atmosfeêr. Staerrekunde is eihlijk is een mislei'nde naem wan neffen staerre bekieken astronomen ok de planeet'n van 't zunnestelsel.

Astronomie is nauwe verwant mie de natuurkunde, omda'n ze bei'n natuurverschienseln bestudeêr'n. Bie astronomie hi dit echter om verschienseln buuten de aerde, buvobbeld de staerre en planeet'n. 't Woôrd astronomie kom uut 't Grieks, van de woôrn άστρον en νόμος. Aστρον beteêken sterre en νόμος beteêken wet; Astronomie is dan ok 't zoek'n van wetmaetigee'n binn'n de staerre.

## Astronomie en astrolohie

Astronomie wor vee verward mie astrolohie, mè 't is nie 't zelfde. Bie astronomie worn de staerre bestudeêrd, en bie astrolohie wor de toekomst verspeld an de and van de staerre.

## Ienkele astronoom'n

* Anders Celsius
* Nicolaus Copernicus
* Albert Einstein
* Galileo Galileï
* Christiaan Huygens
* Johannes Kepler
* Johan Maurits Mohr