Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1982

|  |  |
| --- | --- |
| **Eêuwen:**  | 19e eêuw · **20e eêuw** · 21e eêuw |
| **Decennia:** | 1970-1979 · **1980-1989** · 1990-1999 |
| **Jaeren:** | < · 1980 · 1981 · **1982** · 1983 · 1984 · > |

**1982** is een jaer.

Kim Kötter
De meule in van Eintjeszand in 1982
## Gebeurtenisse

* 2 feberwari - Syrië sloot 'n opstand in 't stadje Hama neer, mit as gevolg naer schatting 20.000 doôden.
* 2 april - De Falkland-eilan'n worre an'evalle deur Arhentinië. Groôt-Brittanie slaot harde terug en heroverd de eilan'n.
* 8 december - Decembermoôrden in Surinaome. Vuuftien leden van de Surinaomse bevolkieng worre op bevel van Desi Bouterse doôd'eschote.
* Zonger daotum - De EO mikt een 'oôrspel van ut boek *In Zijn arm de lammeren*.

## Gebore

* 6 juni - Yvonne Wisse, Zeêuws atleêt
* 27 juli - Kim Kötter, Nederlands model
* 8 september - Mirjam Bikker, Nederlands politicus
* 27 oktober - Gert Koese, Nederlands schriever
* 10 november - Henri Bontenbal, Nederlands politicus
# Religie

Heografische verspreiding van de waereldgosdiens'en
Relihieuze symboôln, van lienks ni rechs:
rehel 1: chrissendom, jood'ndom, hindoeïsme
rehel 2: islam, boeddhisme, shintoïsme
rehel 3: sikhisme, bahai, jainisme
**Religie** is wir an de mensen in heloôven. Een aor woôrd voe religie is **hosdienst**. De naem stam of van 't Latijnse woôrd *religio*. Bie religie is spraeke van 't anbidd'n van een bepaolde hod of meerdere hood'n. 't E te maekn bie een oôhere macht en ok mie 't woôrd spiritualiteit. Iemand die a ni een bepaolde relihie leef of probeer te leven en buvobbeld lid is van een kerke, noem je een ananger van een bepaolde religie.

## Anangers op wereldschaol

Ier zie je 'n lieste van 't antal mensen 't a zei een bepaolde hodsdienst an te angen.

| Religie | Anangers (miljard) |
| --- | --- |
| 2020 | 2010 |
| chrissendom | 2,3 | 2,2 |
| islam | 2,0 | 1,7 |
| nie-relihieus | 1,9 | 1,6 |
| hindoeïsme | 1,2 | 1,1 |
| boeddhisme | 0,3 | 0,3 |
| overige | 0,2 | 0,2 |
| joôdendom | 0,01 | 0,01 |
| Totael | 7,91 | 7,11 |

## Boek'n

* Hammudah Abdalati - Encyclopedie van de wereldreligies
* Claas Jouco Bleeker - Encyclopedie van de godsdiensten, kerken en sekten
* Pieter Boersema - Christenen verkennen andere godsdiensten in West-Europa
* Erik Borgman - Handboek religie in Nederland
* John Bowker - Handboek wereldreligies
* Michael Coogan - Wereldreligies
* René van Dijck - Wereldreligies, eenheid en diversiteit
* Theodore Gabriel en Ronald Geaves - Religies begrijpen
* Marc Gellman - Religie voor dummies
* B. van Gelder - Spoorzoeken
* Markus Hattstein - Wereldreligies
* E.G. Hoekstra - De vijf wereldgodsdiensten
* E.G. Hoekstra en M.H. Ipenburg - Wegwijs in religieus en levensbeschouwelijk Nederland
* Hans Hoekstra - Rituelen in religieus Nederland
* Jan Hondebrink - Religie in een notendop
* Jan Knol - Reis door religies en stromingen
* Izak Kole - Kerken, sekten en wereldgodsdiensten
* Willem Ouweneel - De zesde kanteling
* Christopher Partridge - Handboek van de wereldgodsdiensten
* Hennie Schouten - De vijf religies van de wereld
* Ninian Smart - Godsdiensten van de wereld
* Franjo Terhart - Wereldreligies

## Zie ok

* Filosofie

## Lienks nae buten

* Britannica
* Pew Research Center
# 20 jannewari

|  |
| --- |
| **jannewari** – feberwari – maerte april – meie – juni juli – auhustus – september oktober – november – december |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |

**20 jannewari** is d'n 20e dag van 't jaer.

## Gebeurtenisse

* 1942 - In Berlijn wor den Wannseeconferentie 'ehouwe, waer den *Endlösung der Judenfrage* wor georgaoniseêrd.
* 1953 - Dwight D. Eisenhower wor beëdigd as 34e president van de Vereênigde Staeten.
* 1961 - John F. Kennedy wor beëdigd as 35e president van de VS.
* 1969 - Richard Nixon wor beëdigd as 37e president van de VS.
* 1977 - Jimmy Carter wor beëdigd as 39e president van de VS.
* 1981 - Ronald Reagan wor beëdigd as 40e president van de VS.
* 1989 - George H.W. Bush wor beëdigd as 41e president van de VS.
* 1993 - Bill Clinton wor beëdigd as 42e president van de VS.
* 2001 - George W. Bush wor beëdigd as 43e president van de VS.
* 2009 - Barack Obama wor beëdigd as 44e president van de VS.
* 2017 - Donald Trump wor beëdigd as 45e president van de VS.
* 2021 - Joe Biden wor beëdigd as 46e president van de VS.
* 2025 - Donald Trump wor beëdigd as 47e president van de VS.
# Namibië

|  |
| --- |
| **Republic of Namibia** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Vlagge |  Waepen |

 |
|  |
| **Baosisgegevens** |
| Officiële landstaele: | Iengels (offisjele taele), Afrikaons, Duuts, Oshivambo en aore in'eemse taelen |
| Oôdstad: | Windoek |
| Regeriengsvurm: | Rippebliek |
| Staetsoôd: | Netumbo Nandi-Ndaitwah |
| Regeriengsleider: | Elijah Ngurare |
| Religie: | chrissendom 80-90%, de rest tradisjonele relihies |
| Oppervlakte: | 825.229 km² (hin% waeter) |
| Inweuners: | 3.022.000 (2023) (3,7 inw. / km²) |
| **Aore gegevens** |
| Volkslied: | Namibia, Land of the Brave |
| Munte: | Namibische dollar (`NAD`) |
| UTC: | UTC+1 (zeumertied: jaet) |
| Nationaole feêstdag: | 21 maerte |
| Web | Code | Tel. | .na | NAM | +264 |

Kaerte
**Namibië** is 'n land in 't zuden van Afrika 't a hrens an Anhola, Zambia, Botswana en Zuud-Afrika. Vadder hrens 't et an den Atlantischen Oceaon. Den oôdstad van Namibië is Windoek. Een aore bekende stad is Walvisbaai. 't Land telt slechts 3 meljoen mins'n (2023). Vanouds kent het land Nederlandse invloeden, via de Kaapkolonie. D'r wor oak nog steeds Afrikaons 'esproken, vooral in het zuujen.

In 1994 is het land onafankelijk geworren. Voo die tied stong het ok we bekend as Zuud-West Afrika. Van 1880 tot 1914 was het een Duutse kolonie.

## Plaetjes

* Damaraland
* Aus
* Otjiwarongo
* Namib
* Waterberg

## Rehio's

Namibië is in 13 rehio's ingedeêld:

|  |  |
| --- | --- |
| 1. Caprivi
2. Erongo
3. Hardap
4. ǀǀKaras
5. Kavango
6. Khomas
7. Kunene
8. Ohangwena
9. Omaheke
10. Omusati
11. Oshana
12. Oshikoto
13. Otjozondjupa
 |  |

## Lienks nae buten

* Landenweb
* Britannica
* World Factbook
* City Population
* AlleCijfers
* Klimaatinfo
* World Meteo. Org.
* Historiek

| Afrika |
| --- |
| **Lan'n:** Alherije | Anhola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centraol-Afrikaonse Rippebliek | Comoôr'n | Djibouti | Ehypte | Equatoriaol Hunea | Eritrea | Eswatini | Ethiopië | Gabon | Gambia | Ghâna | Guinee | Guinee-Bissau | Ivoôrkust | Kaopverdië | Kammeroen | Kenia | Konho-Brazzaville | Konho-Kinshasa | Lesotho | Liberia | Libië | Madahaskar | Malawi | Mali | Marokko | Mauritanië | Mauritius | Mozambique | Namibië | Niher | Niheria | Oehanda | Rwanda | São Tomé e Príncipe | Senehal | Seychell'n | Sierra Leone | Soedan | Somaolië | Tanzânia | Toho | Tsjaod | Tunesië | Zambia | Zimbabwe | Zuud-Afrika | Zuud-Soedan |
| **Afankelijke hebied'n:** Cenaorische eilan'n | Ceuta | Madeira | Mayotte | Melilla | Réunion | Sint Helena |
| **Niet-erkende staeten:** Somâliland | Westelijke Sahara |
| **Waerelddeêlen**: Afrika - Amerika - Azië - Europa - Oceanië |
# Madeira

**Madeira** is 'n klein afankelijk hebied in Afrika. 't Hoort bie Portuhal. Madeira telt 267.785 inweuners (2011) op een oppervlak van 741 km².

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Dit artikel is nog vees te kort.**
Je oor uutgenoôd 't mee joe kennisse uut te breien. |

| Afrika |
| --- |
| **Lan'n:** Alherije | Anhola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centraol-Afrikaonse Rippebliek | Comoôr'n | Djibouti | Ehypte | Equatoriaol Hunea | Eritrea | Eswatini | Ethiopië | Gabon | Gambia | Ghâna | Guinee | Guinee-Bissau | Ivoôrkust | Kaopverdië | Kammeroen | Kenia | Konho-Brazzaville | Konho-Kinshasa | Lesotho | Liberia | Libië | Madahaskar | Malawi | Mali | Marokko | Mauritanië | Mauritius | Mozambique | Namibië | Niher | Niheria | Oehanda | Rwanda | São Tomé e Príncipe | Senehal | Seychell'n | Sierra Leone | Soedan | Somaolië | Tanzânia | Toho | Tsjaod | Tunesië | Zambia | Zimbabwe | Zuud-Afrika | Zuud-Soedan |
| **Afankelijke hebied'n:** Cenaorische eilan'n | Ceuta | Madeira | Mayotte | Melilla | Réunion | Sint Helena |
| **Niet-erkende staeten:** Somâliland | Westelijke Sahara |
| **Waerelddeêlen**: Afrika - Amerika - Azië - Europa - Oceanië |
# 1880

|  |  |
| --- | --- |
| **Eêuwen:**  | 18e eêuw · **19e eêuw** · 20e eêuw |
| **Decennia:** | 1870-1879 · **1880-1889** · 1890-1899 |
| **Jaeren:** | < · 1878 · 1879 · **1880** · 1881 · 1882 · > |

**1880** is 'n jaer.

## Gebeurtenisse

* 1 jannewari - Er wor begonne mie de anleg van het Panamakanaol
* 27 jannewari - Thomas Edison ontvangt octrooi op de gloeilampe.
* 20 oktober - Den Vrieë Universiteit Amsterdam wor op'ericht.

## Bouwwêrreken

* *Beurs- en waeggebouw*, Leêuwarden Thomas Adrianus Romein
* *Artis-Aquarium*, Gerlof Salm
* *Basiliek Oudenbosch* (1880) P.J.H. Cuypers en G.J. van Swaay
# New York City

Liggienge
De vuuf stadsdeêlen:

 1. Manhattan

 2. Brooklyn

 3. Queens

 4. Bronx

 5. Staten Island

**New York City** is een stad in den staet New York (Vereênigde Staeten) mie 8.478.000 inweuners (2024).

Tis den groôste stad van New York en den groôste stad vant land.

New York City ei een gemaetigd zeêklimaot mie warme zummers en soms vee kouwe in den winter.

Den stad is deur 'Ollanders 'esticht as Nieuw-Amsterdam in den 17e eêuwe. 'n Bekend symboôl van den stad ist Vrieheidsbeêld.

Op 11 september 2001 wier den stad 'etroffe deur een zwaere anslag van moslimterroristen opt World Trade Center. Ierbie kwamme zo'n 3000 man om. Tehenwoordig ist 'oôgste gebouw den Freedom Tower, die op den plekke vant ouwe WTC is ekommen.

Bekend is den stad ok van *Wall Street*, den belangriekste 'andelsbeurs op den waereld.

## Lienks nae buten

* New York City
* Britannica
* Historiek
* City Population
* Liggienge: ﻿ / ﻿

11 september 2001
# 27 jannewari

|  |
| --- |
| **jannewari** – feberwari – maerte april – meie – juni juli – auhustus – september oktober – november – december |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |

**27 jannewari** is d'n 27e dag van 't jaer.

## Gebeurtenisse

* 1356 - Enkhuizen krieg stadsrechen van graef Wullem V van 'Olland.
* 1756 - De Oesteriekse componist Wolfgang Amadeus Mozart wor 'eboorn.
* 1880 - Thomas Edison ontvangt octrooi op de gloeilampe.
* 1942 - In Winterswiek wor een temperatuur 'emeten van -27,4 C. Dit is tot op noe voor Nederland nog steeds ut kouwerecord.
* 1945 - Russische troepen bevreidde het concentraosiekamp Auschwitz.
# Marokko

|  |
| --- |
| **المملكة المغربية**
(Al Mamlaka al-Maghrebiyya)
ⵜⴰⴳⴻⵍⴷⵉⵜ ⵏ ⴻⵍⵎⴻⵖⵔⵉⴱ
(Tageldit n Elmeɣrib) |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Vlagge |  Waepen |

 |
|  |
| **Baosisgegevens** |
| Officiële landstaele: | Araobisch, Amazigh |
| Oôdstad: | Rabat |
| Regeriengsvurm: | Parlementaire monarchie |
| Staetsoôd: | Mohammed VI |
| Regeriengsleider: | Aziz Akhannouch |
| Religie: | islam (98,7%) chrissendom (1,1%) jood'ndom (0,2%) |
| Oppervlakte: | 446.550 km² (0,056% waeter) |
| Inweuners: | 37.840.000 (2023) (85 inw. / km²) |
| **Aore gegevens** |
| Volkslied: | Hymne Cherifien |
| Munte: | Marokkaonse dirham (`MAD`) |
| UTC: | UTC+0 (zeumertied: jaet) |
| Nationaole feêstdag: | 30 juli |
| Web | Code | Tel. | .ma | MAR | +212 |

**Marokko** is 'n land in 't noôrn van Afrika 't a hrens an Alherije en de Westelijke Sahara. An de zeêkant hrens 't et an den Atlantischen Oceaon, de Middellanse Zeê en de Straete van Hibraltar. D'n oôdstad van Marokko is Rabat, groôste stad os Casablanca. Sins 2 maerte 1956 is 't land onafankelijk van Frankriek.

Twee steden in 't noor'n van 't land bin nog Spaons bezit, Ceuta en Melilla. Marokko wil ze graog terug 'en, mea ulder 'ebben zelf weinig recht van spreker, deer ze nog altoôs de Westelijke Sahara bezet 'ouwen.

Op 8 september 2023 was d'r 'n zwaere aerdbevieng mie 'n kracht van 6,8 zuudwestelijk van Marrakesh.

## Noôten

## Lienks nae buten

* Landenweb
* Britannica
* World Factbook
* City Population
* AlleCijfers
* Klimaatinfo
* World Meteo. Org.

Kaerte

| Afrika |
| --- |
| **Lan'n:** Alherije | Anhola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centraol-Afrikaonse Rippebliek | Comoôr'n | Djibouti | Ehypte | Equatoriaol Hunea | Eritrea | Eswatini | Ethiopië | Gabon | Gambia | Ghâna | Guinee | Guinee-Bissau | Ivoôrkust | Kaopverdië | Kammeroen | Kenia | Konho-Brazzaville | Konho-Kinshasa | Lesotho | Liberia | Libië | Madahaskar | Malawi | Mali | Marokko | Mauritanië | Mauritius | Mozambique | Namibië | Niher | Niheria | Oehanda | Rwanda | São Tomé e Príncipe | Senehal | Seychell'n | Sierra Leone | Soedan | Somaolië | Tanzânia | Toho | Tsjaod | Tunesië | Zambia | Zimbabwe | Zuud-Afrika | Zuud-Soedan |
| **Afankelijke hebied'n:** Cenaorische eilan'n | Ceuta | Madeira | Mayotte | Melilla | Réunion | Sint Helena |
| **Niet-erkende staeten:** Somâliland | Westelijke Sahara |
| **Waerelddeêlen**: Afrika - Amerika - Azië - Europa - Oceanië |