# Vereênigde Staeten

|  |
| --- |
| **United States of America** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Vlagge |  Waepen |

 |
|  |
| **Baosisgegevens** |
| Officiële landstaele: | hin offisjele tael, Iengels in 28 staeten |
| Oôdstad: | Washington, D.C. |
| Regeriengsvurm: | Rippebliek |
| Staetsoôd: | Donald Trump |
| Regeriengsleider: | Donald Trump |
| Religie: | christelijk 79,8% jodendom 1,4% moslim 0,6% boeddhist 0,5% gîn religie 15,0% |
| Oppervlakte: | 9.149.429 km² (6,97% waeter) |
| Inweuners: | 333.287.557 (2022) (36 inw. / km²) |
| **Aore gegevens** |
| Volkslied: | The Star-Spangled Banner |
| Munte: | Dollar (`USD`) |
| UTC: | -5 toet -10 (zeumertied: jaet) |
| Nationaole feêstdag: | 4 juli |
| Web | Code | Tel. | ..us, .gov, .mil en .edu | USA | +1 |

De **Vereênigde Staeten** (*Iengels: United States of America, afgekort USA of US*), is een land in Noôrd-Amerika. Den oôdstad van 't land is Washington, D.C.. 't Land grens an de lan'n Mexico en Canada en vadder hrenst ut an d'n Atlantischen Oceaon, de Hrote Oceaen en de holf van Mexico.
De Vereênigde Staeten eit op tweê ni hroste aetal inweuner ni China en India en is 't op drie ni hroste land van de wereld. De oppervlakte is ruum 9,1 meljoen km² en 't antal inweuners ruum 333 meljoen (2022).
Groôste steê binne New York City, Los Angeles en Chicago.

## Geschiedenisse

In de loôp van de 16e, 17e, 18e in 19e eêuwe is ut land 'ekoloniseerd deu Europeaonen. In 1776 wiere de kolonies onaf'ankeluk van Iengeland. Vooral in de 19e eêuw kwamme vreed vee Europeanen nae de VS om hier een nieuw leven te beginne. Rond 1900 weunde d'r al zo'n 70 meljoen mênsen. In de jaeren '60 van de 19e eêuw ontstong d'r een conflict over de slaevernieje. De zuujelijke staeten vurmde d'n Geconfedereêrde Staeten van Amerika. 'Ieruut ontstong de Amerikaonse burheroôrlog die deu de noôrdelijke staeten wier gewonne. In de Eerste weêreldoôrlog bleef de unie anvankelijk neutraol, in 1917 kooze ze de kant van Iengeland en Frankriek. Ok in de Twidde Weareldoôrlog bleeve ze tot 1941 neutraol, mae nae d'n anval van Japan op Paerl Harbor wiere ze in de oôrlog meegetrokke. Nae 1945 is de Vereênigde Staeten ut machtigste land op aerde. Tussen 1945 en 1990 voerende 't land de zogenaemde Kouwe Oorlog mee de Sovjet-Unie. De groôste in bekendste stad is New York. As gevolg van de slaeven'andel kennen de Vereênigde Staeten ok een groôt zwart bevolkiengsdeel. 'Ieruut is oud-president Barack Obama deels ofkomstig.

Bie de verkiezingen van 2024 wier Donald Trump verkooze tot nieuwe president. Ie kreeg meer kiesmannen as z'n rivaol Kamala Harris.

't Capitoôl in Washington, D.C.

## Staeten

De vuuftig staeten binne de volgende:

* Alabama
* Alaska
* Arizona
* Arkansas
* California
* Colorado
* Connecticut
* Delaware
* Florida
* Georgia
* Hawaii
* Idaho
* Illinois
* Indiana
* Iowa
* Kansas
* Kentucky
* Louisiana
* Maine
* Maryland
* Massachusetts
* Michigan
* Minnesota
* Mississippi
* Missouri
* Montana
* Nebraska
* Nevada
* New Hampshire
* New Jersey
* New Mexico
* New York
* North Carolina
* North Dakota
* Ohio
* Oklahoma
* Oregon
* Pennsylvania
* Rhode Island
* South Carolina
* South Dakota
* Tennessee
* Texas
* Utah
* Vermont
* Virginia
* Washington
* West Virginia
* Wisconsin
* Wyoming

## Afankelijke hebied'n

De VS beheerse varder nog de volgende eilan'n, die bute de indelieng in staet'n valle:

|  |  |
| --- | --- |
| * Amerikaons Samoa
* Amerikaonse Maegdeneilan'n
* Baker Island
* Goeam
* Howland Island
* Jarvis Island
* Johnston-atol
 | * Kingmanrif
* Midway-atol
* Navassa Island
* Noordeleke Mariane
* Palmyra-atol
* Puerto Rico
* Wake Island
 |

## President'n

President'n van de Vereênigde Staeten.

| Nr. | President | Partij | Tied |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | George Washington | partijloôs | 1789-1797 |
| 2 | John Adams | federalist | 1797-1801 |
| 3 | Thomas Jefferson | democraot-rippeblikein | 1801-1809 |
| 4 | James Madison | democraot-rippeblikein | 1809-1817 |
| 5 | James Monroe | democraot-rippeblikein | 1817-1825 |
| 6 | John Q. Adams | democraot-rippeblikein | 1825-1829 |
| 7 | Andrew Jackson | democraot | 1829-1837 |
| 8 | Martin van Buren | democraot | 1837-1841 |
| 9 | William Henry Harrison | Whig | 1841 |
| 10 | John Tyler | Whig | 1841-1845 |
| 11 | James Knox Polk | democraot | 1845-1849 |
| 12 | Zachary Taylor | Whig | 1849-1850 |
| 13 | Millard Fillmore | Whig | 1850-1853 |
| 14 | Franklin Pierce | democraot | 1853-1857 |
| 15 | James Buchanan | democraot | 1857-1861 |
| 16 | Abraham Lincoln | rippeblikein | 1861-1865 |
| 17 | Andrew Johnson | democraot | 1865-1869 |
| 18 | Ulysses Simpson Grant | rippeblikein | 1869-1877 |
| 19 | Rutherford Birchard Hayes | rippeblikein | 1877-1881 |
| 20 | James Abram Garfield | rippeblikein | 1881 |
| 21 | Chester Alan Arthur | rippeblikein | 1881-1885 |
| 22 | Stephen Grover Cleveland | democraot | 1885-1889 |
| 23 | Benjamin Harrison | rippeblikein | 1889-1893 |
| 24 | Stephen Grover Cleveland | democraot | 1893-1897 |
| 25 | William McKinley | rippeblikein | 1897-1901 |
| 26 | Theodore Roosevelt jr. | rippeblikein | 1901-1909 |
| 27 | William Howard Taft | rippeblikein | 1909-1913 |
| 28 | Thomas Woodrow Wilson | democraot | 1913-1921 |
| 29 | Warren Gamaliel Harding | rippeblikein | 1921-1923 |
| 30 | John Calvin Coolidge | rippeblikein | 1923-1929 |
| 31 | Herbert Clark Hoover | rippeblikein | 1929-1933 |
| 32 | Franklin D. Roosevelt | democraot | 1933-1945 |
| 33 | Harry S. Truman | democraot | 1945-1953 |
| 34 | Dwight D. Eisenhower | rippeblikein | 1953-1961 |
| 35 | John F. Kennedy | democraot | 1961-1963 |
| 36 | Lyndon B. Johnson | democraot | 1963-1969 |
| 37 | Richard Nixon | rippeblikein | 1969-1974 |
| 38 | Gerald Ford | rippeblikein | 1974-1977 |
| 39 | Jimmy Carter | democraot | 1977-1981 |
| 40 | Ronald Reagan | rippeblikein | 1981-1989 |
| 41 | George H.W. Bush | rippeblikein | 1989-1993 |
| 42 | Bill Clinton | democraot | 1993-2001 |
| 43 | George W. Bush | rippeblikein | 2001-2009 |
| 44 | Barack Obama | democraot | 2009-2017 |
| 45 | Donald Trump | rippeblikein | 2017-2021 |
| 46 | Joe Biden | democraot | 2021-2025 |
| 47 | Donald Trump | rippeblikein | 2025-noe |

## Noôten

## Lienks nae buten

* Landenweb
* Britannica
* World Factbook
* City Population
* AlleCijfers
* Klimaatinfo
* World Meteo. Org.
* Fact File
* Historiek
* vrt nws (uutbreidieng)

| Noôrd-Amerika |
| --- |
| **Lan'n:** Antigua en Barbuda | Bahama's | Barbados | Belize | Canada | Costa Rica | Cuba | Dominica | Dominicaonse Rippebliek | El Salvador | Grenada | Guatemala | Haïti | Honduras | Jamaica | Mexico | Nicaragua | Panama | Saint Kitts en Nevis | Saint Lucia | Saint Vincent en de Grenadines | Trinidad en Tobago | Vereênigde Staeten‎ |
| **Afankelijke hebied'n**: Amerikaonse Maegdeneilan'n | Anguilla | Aruba | Bermuda | Britse Maegdeneilan'n | Caribisch Nederland | Clipperton | Curaçao | Guadeloupe | Hroenland | Kaeimaneilan'n | Martinique | Montserrat | Navassa | Puerto Rico | Saint-Barthélemy | Saint-Pierre en Miquelon | Sint Maerten (Nederland) | Sint-Maerten (Frankriek) | Spaonse Maegdeneilan'n | Turks- en Caicoseilan'n |
| Zie ok Zuud-Amerika |
| **Waerelddeêlen**: Afrika - Amerika - Azië - Europa - Oceanië |