Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Fidio ere

Àwòrán àwọn ènìyàn tí ń gbá eré fídíò
A **fidio ere** jẹ ẹya ẹrọ itanna game ti o je ibaraenisepo pẹlu a ni wiwo olumulo lati se ina visual esi lori a fidio ẹrọ bi a TV iboju tabi kọmputa atẹle. Awọn ọrọ fidio ninu fidio ere asa tọka si a raster àpapọ ẹrọ, sugbon bi ti awọn 2000., o tumo si eyikeyi iru ti àpapọ ẹrọ ti o le gbe awọn meji- tabi mẹta-onisẹpo images. Diẹ ninu awọn theorists to lẹsẹsẹ ni awọn fidio awọn ere bi ohun aworan fọọmu, sugbon yi yiyan jẹ ti ariyanjiyan.

Awọn ọna ina lo lati mu awọn fidio awọn ere ti wa ni mo bi iru; apeere ti awọn wọnyi ni o wa ara ẹni awọn kọmputa ati awọn fidio game awọn afaworanhan. Awọn wọnyi ni awọn iru ibiti lati tobi mainframe kọmputa lati kekere amusowo iširo ẹrọ. Specialized awọn fidio awọn ere bi Olobiri ere, ninu eyi ti awọn fidio ere irinše ti wa ni ti ile ni kan ti o tobi, ojo melo owo-ṣiṣẹ ẹnjini, nigba ti o wọpọ ni 1980 ni fidio arcades, ti maa lo sile nitori awọn ni ibigbogbo wiwa ti ifarada ile fidio game awọn afaworanhan ( eg, PLAYSTATION 4, Xbox Ọkan ati Nintendo wii U) ati awọn fidio ere lori tabili ati ki o laptop awọn kọmputa ati fonutologbolori.

Awọn input ẹrọ ti a lo fun awọn ere, awọn ere oludari, yatọ kọja awọn iru ẹrọ. Wọpọ olutona ni gamepads, joysticks, Asin awọn ẹrọ, itẹwe, awọn touchscreens ti awọn ẹrọ alagbeka, ati awọn bọtini, tabi koda, pẹlu awọn Kinect sensọ, a eniyan ọwọ ati ara. Awọn ẹrọ orin ojo melo wo awọn ere lori a fidio iboju tabi tẹlifisiọnu tabi kọmputa atẹle, tabi ki o ma on foju otito ori-agesin àpapọ goggles. Nibẹ ni o wa igba game ipa didun ohun, orin ati, ni 2010s, ohun osere ila eyi ti o wa lati agbọrọsọ tabi olokun. Diẹ ninu awọn ere ninu awọn 2000. ni haptic, gbigbọn-ṣiṣẹda ipa, agbara esi pẹẹpẹẹpẹ ati ki o foju otito awọn agbekọri. Ni awọn 2010s, awọn fidio ere ile ise ni ti jijẹ owo pataki, pẹlu idagbasoke lé paapa nipa awọn nyoju Asia awọn ọja ati ki o mobile awọn ere, eyi ti o ti wa ni dun lori fonutologbolori. Bi ti 2015, awọn fidio awọn ere ti ipilẹṣẹ tita ti USD 74 bilionu lododun ni agbaye, o si wà ni kẹta-tobi apa ni U.S. Idanilaraya oja, sile igbohunsafefe ati USB TV.
# Íslándì

| Íslándì Iceland *Ísland* |
| --- |
|
Àsìá

 Àmì ọ̀pá àṣẹ

 |
| **Orin ìyìn:Lofsöngur* |
| Ibùdó ilẹ̀  Íslándì  (dark green)on the European continent  (dark grey)  —  [Legend] |
| Olùìlú àti ìlú tótóbijùlọ | Reykjavík |
| Àwọn èdè ìṣẹ́ọba | Icelandic (*de facto*) |
| Àwọn ẹ̀yà ènìyàn  | 93% Icelandic, 7.0% other
(see demographics) |
| Orúkọ aráàlú | Icelander, Icelandic |
| Ìjọba | Unitary parliamentary republic |
|  |
| • President  | Guðni Th. Jóhannesson |
| • Prime Minister  | Bjarni Benediktsson |
| • Althing President  | Birgir Ármannsson |
|  |
| Establishment — Independence |
|  |
| • Free State of Iceland *See settlement of Iceland* | 930 |
| • Unified with Norway  | 1262 |
| • Norway enters Kalmar Union  | 1388 |
| • Ceded to Denmark  | 14 January 1814 |
| • Constitution granted, limited home rule  | 5 January 1874 |
| • Home rule expanded  | 1 February 1904 |
| • Kingdom of Iceland, personal union with Denmark  | 1 December 1918 |
| • Fall of Denmark  | 9 April 1940 |
| • Republic of Iceland, personal union ends  | 17 June 1944 |
|  |
| Ìtóbi |
| • Total | 103,001 km2 (39,769 sq mi) (107th) |
| • Omi (%) | 2.7 |
| Alábùgbé |
| • 2024 census | 399,189 |
| • Ìdìmọ́ra | 387/km2 (1,002.3/sq mi) (232nd) |
| GDP (PPP) | 2023 estimate |
| • Total | $27.078 billion (151st) |
| • Per capita | $69,833 (13th) |
| GDP (nominal) | 2023 estimate |
| • Total | $30.570 billion (13th) |
| • Per capita | $78,836 (8th) |
| Gini (2018) | 23.7 low |
| HDI (2022) | 0.959 very high · 3rd |
| Owóníná | Icelandic króna (ISK) |
| Ibi àkókò | UTC+0 (GMT) |
| • Ìgbà oru (DST) | not observed |
| Ojúọ̀nà ọkọ́ | right |
| Àmì tẹlifóònù | 354 |
| Internet TLD | .is |
| a. **^** Danish monarchy reached Iceland in 1380 with the reign of Olav IV in Norway.
b. **^** Iceland, the Faeroes and Greenland were formally Norwegian possessions until 1814 despite 400 years of Danish monarchy beforehand.
c. **^** "Statistics Iceland:Key figures". statice.is. 1 October 2002.
d. **^** "CIA – The World Factbook – Field Listing – Distribution of family income – Gini index". United States Government. Archived from the original on 13 May 2009. Retrieved 14 September 2008.  |

**Íslándì** (Íslándíkì: [Ísland] error: {{lang}}: text has italic markup (help); IPA: [ˈislant]) je is orile-ede erekusu Europe ni to budo si Okun Ariwa Atlantiki lori Ebe Arin-Atlantiki. O ni olugbe bi 399,000 ati apapo iye aala 103,000 km2 (39,769 sq mi). Oluilu re ati ilu totobijulo re ni Reykjavík, pelu ayika re to ni ida meji-inu meta olugbe orile-ede na. Iceland je agbese lileru ati loro-ile.

## * Íslándì - Ísland
* Íslándì
* Reykjavik
* Skogafoss
* Godafoss
* Reynisfjara
* Akureyri
* Myvatn
* Joekulsarlon
* Skeidararsandur
* Sveinbjarnargerdi

## Itokasi

## Ikiyesi

### Iwe fun kika

* Jonsson, Asgeir (2008). *Why Iceland? How One of the World's Smallest Countries Became the Meltdown's Biggest Casualty*. McGraw-Hill Professional. ISBN 978-0071632843.
# Átẹ́gùn Ooru

Ágbègbè Iwọn titẹ giga ni ókè bugbamu mu óóru lètì ilẹ la ti di Átẹgun óórù
**Átẹ̀gun Óóru** jẹ óóru to làgbàrà nigba asiko óju ọjọ to gbónà. ọriniinitutu giga maa nwa pẹ̀lu Átẹ̀gun Óóru. Èyi maa nṣẹlẹ ni órilẹ èdè tí o ni ójù ọjọ tó fara pẹ ókun.

Ìwọn Átẹgun óórù jẹ ìbàtàn fun ọju ọjọ àgbègbè ati deede otutu fun igba. Óóru to wa lati àgbègbè awọ̀n eniyan to wa ni ójù ọjọ gbigbóna jẹ Átẹgun óórù fun awọn ti oun gbè ni agbègbè to tutu. Èyi maa ṣẹlẹ ti gbìgbona otutu ba yatọ̀ si apẹrẹ ójù ọjọ fun àgbègbè naa. Átẹgun óórù wọpọ to dẹ tun làgbàrà lori ilẹ kàkirì àgbègbè lati ọdun 1950s latari Àyipadà ójù ọjọ.

Átẹgun óórù to lagbara maa njẹki
ohun ọgbin bajẹ, Ooru yi jẹ a lèkun fun iṣẹlẹ iná ninu igbó ni awujọ ọgbẹ̀lẹẹ. Eyi maa jasi àyipada inà ijọba nitori imulètutu ti awọn èniyan ló.

Átẹgun óórù jẹ ójù ọjọ to làgbàrà eyi lo ma fa ailèrà fún awọn èniyan nitóri óóru ati óórun maa nbóri awọn ẹ̀yàeto itutu ara eniyan. Ó ṣèṣè latiri Átẹgun óórù pẹ̀lù awọn ìrìnṣẹ Àfojúsùn ojú ọjọ.

## Ipa atẹ́gùn ooru ninu ilera ènìyàn

Ìtọju ooru ọpọlọ ni Baton Rouge nigba ikun ómi Louisiana to waye ni ọdun 2016
Àyipada òju ọjọ jẹ alekun óórun, èyí jẹ àkóbá fun awọn èniyan bí aisun, èwu ninu oyun àti aisan kíndìnrín. Èwu inu óyun maa njasi bibi ọmọ ti kógbó ati ibimọ aitọjọ. Átẹgun óórù maa njasi Aisan kidinrin to lagbàrà.

Ájọ ti oun risi iṣẹ ójù ọjọ lapapọ ṣalayè èwu to wa ninu óóru
Awọn ónimọ ilèra ki lọ pè óóru ro lagbara lè jasi iku aisan ọkan, ọpọlọpọ, mimi ato óriṣiriṣi iku. Iku nitori óóru ti ju ọmọ ọ̀dun àrún dín ní àádọ́rin lọ. Eyi lọ jasi iku awọn èniyan ọ̀kẹ́ mẹ̀tàdínlógún ni ọ̀dun 2019.

Awọn ara ilu Europe ti ounka ọna ọ̀kẹ́ mẹ̀ta àbọ̀ ku nitori Átẹgun óórù Europe to ṣẹlẹ ni ọdun 2003. Awọn ènìyàn ẹgbẹrun mèji lo ku nitori isẹ̀lẹ Átẹgun óórù to lagbara ni Karachi, Pakistan tó waye ni óṣu June, ọdun 2015.

Ikù óóru wọpọ ninu ilè papa julọ ni ọ̀dọ awọn àrugbó nitori pe wọn maa ndagbè. Óóru maa njẹki ipà idọti afẹfẹ pọ̀si ni agbègbè to ti dagbasókè. Eyi jẹ ki iku óóru pọ̀ nigba Átẹgun óórù.

Óóru yi fa wahala sinu àrà èyi lo maa nkóba iṣẹ. Óóru tun maa da ija lẹ laarin awọn èniyan ni awujọ to si maa njasi pipa èniyan ati fifi ipa bani làjọṣèpọ. Nigbà miran óórun maa nfa ija àbẹlè eyi jẹ ipalara fun ilèrà awọ̀n èniyan to wa ni àgbègbè.

## Awọn Ìtọkasi
# Èdè Azerbaijani

| Azerbaijani |
| --- |
| *Azərbaycan dili* (Latin script) Азәрбајҹан дили (Cyrillic script) آذربایجان دیلی (Perso-Arabic script) |
| Ìpè | /azærbajdʒan dili/ |
| Sísọ ní |  Iran,  Azerbaijan  Georgia,  Jẹ́mánì  Russia,  Estonia  UK  USA  Uzbekistan  Syria  Iraq,  Turkey,  Turkmenistan  Ukraine,  Canada |
| Ìye àwọn afisọ̀rọ̀ | 20-31 million
 |
| Èdè ìbátan | Altaic (controversial)
* Turkic
	+ Oghuz
		- **Azerbaijani**
 |
| Sístẹ́mù ìkọ | Latin alphabet for North Azeri in Azerbaijan, Perso-Arabic script for South Azeri in Iran, and, formerly, Cyrillic alphabet for North Azeri (Azerbaijani variants) |
| Lílò bíi oníbiṣẹ́ |
| Àkóso lọ́wọ́ | *Kòsí àkóso oníbiṣẹ́* |
| Àwọn àmìọ̀rọ̀ èdè |
| ISO 639-1 | `az` |
| ISO 639-2 | `aze` |
| ISO 639-3 | variously: aze – Azerbaijani (generic) azj – North Azerbaijani azb – South Azerbaijani |
|  |

**Èdè Azerbaijani**

Ọmọ ẹgbẹ́ ni èdè yìí jẹ́ fún ẹgbẹ́ èdè tí a ń pè ní Turkic. Ẹgbẹ́ èdè Turkic yìí jẹ́ ọmọ ẹbí Altaic. Àwọn tí ó ń sọ Azerbaijani tó mílíọ̀nù mẹ́rìnlá ní Azerbaijan ní ibi tí wọ́n ti ń lò ó gẹ́gẹ́ bí èdè ìṣe ìjọbi. Wọ́n tún ń sọ èdè yìí ní Turkey, Syria àti Afgloanistan. Wọ́n tún máa ń pe èdè yìí ni Azeri. Àkọtọ́ Cyrillic ni wọ́n fi ń kọ ọ́ sílẹ̀ ní Azerbaijan ṣùgbọ́n àkọtọ́ Arabic ni wọ́n fi ń kọ ọ́ sílẹ̀ ní Iran. Wọ́n fi ojú èdá èdè pín wọn sí Swuthern Azerbaijani) àti Northern Azerbaijani tí mílíọ̀nù méje ènìyàn ń sọ.

## Itokasi