Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# פאטאגראפיע

**פאטאגראַפֿיע** איז א קונסטלעכער מיטל צו מאכן בילדער מיט א קאמערע וואס דויערן, אדער עלעקטראניש דורך א בילדסענזאר, אדער כעמיש מיט א מיטל וואס איז ליכט־סענסיטיוו ווי למשל פֿאטאגראַפֿישער פֿילם. דאס בילד קען ווייזן אן אביעקט אדער א פנים פון א מענטש אויף פאפיר אדער אן עקראן אדער ערגעץ אנדערש. דאס בילד וואס מען מאכט רופט מען אויך א **פֿאטאגראַפֿיע**.

געוויינלעך ניצט מען א לינדז צו פאקוסירן דאס ליכט וואס איז געווארן אפגעשפיגלט אדער ארויסגעגעבן פון אביעקטן צו א רעאלן בילד אויף א ליכט־סענסיטיוון אייבערפֿלאך אינערהאלב א קאמערע ווערנט אן אַפגעזייגערטן באַלייכט. מיט אן עלעקטראנישן בילדסענזאר טוט דאָס פראדוצירן אן עלעקטרישע אנלאדונג ביי יעדן פיקסעל וואס ווערט פראצעסירט עלעקטראניש און איינגעשפייכלערט אין א דיגיטאַלישער בילד־טעקע וואס מען קען שפעטער ווייזן אדער פראצעסירן.

## פאטאגראף

א מענטש וואס מאכט פאטאגראפיעס פאר זיין פאך רופט מען א "פֿאטאגראַף".
# קאץ

פארשידענע סארטן געשטוביקטע קעץ
די **קאַץ** אדער **קאָטער** (*Felis catus*) איז א געשטוביקטער זגאַל פון א קליינעם פלייש־עסנדיקן געשטוביקטן זויגער. זי איז די איינציקסטער געשטוביקטער זגאל אין דער פֿעלידאע פֿאמיליע, און מען רופט זי אפֿט די **געשטוביקטע קאַץ** כדי צו פֿונאנדערשיידן זי פון די ווילדע מיטגלידער אין דער פאמיליע.

א גרויסער טייל מענטשן האבן ליב קעץ, און האלטן זיי אלס א שטוב חיה. די קאץ איז אויך נוצלעך צו פאנגען מייז, שלאנגען און עקדישן.

## פיזיאלאגיע

די קאץ האט אן אינטערעסאנטן קאפשייד צווישן זויגערס, מיט גרויסע אויגנלעכער און א גאר קראפֿטיגן בארדביין.

## אויפפיר

קעץ האבן אַ סך אופנים זיך אויסדריקן. מרוקען איז א קלאנג וואס קלינקט א ביסל ווי *פרררררררר*. ווען אַ קאַץ איז דערשאָקן אָדער איניִן כס זיי זאָגן הססססססס.

## עקאלאגיע

## רעפערענצן
# סאן מארינא

**סאַן מאַרינאָ** (איטאליעניש: *Repubblica di San Marino, רעפובליק פון סאן מארינא*, ביינאמען: *La Serenissima*) איז די עלטסטע רעפובליק אין דער וועלט, געגרינדעט אין 301. זי איז א לאנד איינגעשלאסן לאנד אינגאנצן ארומגענומען מיט איטאליע.
סאן מארינא האט א שטח פון 61 קוואדראט קילאמעטער און א באפעלקערונג פון 30,000. די הויפטשטאט איז די שטאָט פון סאַן מאַרינא. סאן מארינא איז איינע פון די גאר קליינע שטאטן אין אייראפע (די אנדערע זענען אנדארא, ליכטנשטיין, מאלטא, מאנאקא און וואטיקאן), און זי האט די קלענסטע באפעלקערונג פון אלע מיטגלידער אין דער אייראפע ראט.

 לענדער פון אייראפע

|  |
| --- |
| **סואווערענע שטאטן**
אונגארן ·
אוקראינע ·
אזערביידזשאן1 ·
איטאליע1 ·
איסלאנד ·
אירלאנד ·
אלבאניע ·
אנדארע ·
ארמעניע2 ·
באסניע און הערצעגאווינע ·
בולגאריע ·
בעלארוס ·
בעלגיע ·
גרוזיע1 ·
גריכנלאנד ·
דייטשלאנד ·
דענמארק3 ·
האלאנד3 ·
וואטיקאן שטאט ·
טערקיי1 ·
טשעכיי ·
לוקסעמבורג ·
ליטע ·
ליכטנשטיין ·
לעטלאנד ·
מאלדאווע ·
מאלטא ·
מאנאקא ·
מאנטענעגרא ·
נארוועגיע3 ·
סאן מארינא ·
סלאוואקיי ·
סלאוועניע ·
סערביע ·
עסטלאנד ·
עסטרייך ·
פארטוגאל3 ·
פוילן ·
פאראייניגטע קעניגרייך3 ·
פינלאנד ·
פראנקרייך1 ·
ציפערן2 ·
צפון-מאקעדאניע ·
קאזאכסטאן1 ·
קראאטיע ·
רומעניע ·
רוסלאנד1 ·
שווייץ ·
שוועדן ·
שפאניע1
**אפהענגיקע טעריטאריעס**
אזארן ·
גיבראלטאר ·
גערנזי ·
דזשערזי

**נישט אנערקענטע שטאטן**
אבכאזיע ·
דאנעצקער מענטשנ'ס רעפובליק ·
לוגאנסקער מענטשנ'ס רעפובליק ·
קאסאווא4 ·
צפון ציפערן

1 טייל פון דער טעריטאריע איז דרויסן פון אייראפע.
2 אינגאנצן אין מערב אזיע אבער מיט שטארקע סאציא-פאליטישע פארבינדונגען מיט אייראפע.
3 האט טעריטאריעס אינדרויסן פון אייראפע.
4 קאסאווא האט דערקלערט זיין אומאפהענגיקייט פון סערביע דעם 17טן פעברואר 2008 און איז אנערקענט פון א טייל לענדער.

 |
# 17טן יולי

| ►►
◀◀ יולי |
| --- |
| א | ב | ג | ד | ה | ו | ש |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| לוח פאר 2026 |

**דעם 17טן יולי** איז דער 198סטער טאג פון יאר (199סטער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 167 טעג.

## היסטארישע געשעענישן

* 1695 - געגרינדעט דער באנק פון סקאטלאנד
* 1936 - אנהייב פון שפּאנישע בירגער קריג
* 1948 - מדינת ישראל פראקלאמירט מערב ירושלים א טייל פון זיין שטח

## געבוירן

* 1940 - פייסל חוסייני, פאלעסטינער פאליטיקער (געש' 2001)
* 1947 - קאמילא הערצאגין פון קארנוואל, ווייב פון פרינץ טשארלס
* 1954 - אנגעלא מערקל, קאנצעלאר פון דייטשלאנד

## געשטארבן

* 1399 - יאדוויגא, קעניגין פון פוילן (געב' 1373)
* 1790 - אדם סמיט, שאטישער עקאנאמיסט (געב' 1723)
* 1912 - אנרי פואנקארע, פראנצויזישער מאטעמאטיקער און פילאסאף (געב' 1854)
* 2005 - עדווארד היט, פרעמיער מיניסטער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך (געב' 1916)

## פייערטעג

* דרום קארעע - קאנסטיטוציע טאג

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 17טן יולי

---

* 16טן יולי - 18טן יולי
* יולי
# קעניגרייך

|  |
| --- |
| **רעגירונג מעטאדן** |
|
אנארכיע
דיקטאטור
דעמאקראטיע
סאציאל דעמאקראטיע
מאנארכיע
מיליטערישער רעזשים
פאשיזם
קאמוניזם
קאנסטיטוציאנעלע מאנארכיע
רעפובליק
איסלאמישע רעפובליק
זען • רעדן • ענדערן |

א **קעניגרייך** (אדער **מאנארכיע**; לשה"ק: מלוכה) איז פאָרם פון רעגירונג אין וואס א מענטש, דער מאנארך, איז דער פירער. א מאנארך א זכר ווערט אפט גערופן קעניג און זיין פרוי איז די קעניגן (אדער מלכה).

א קעניג ווערט נישט אויסגעקליבן דורך די בירגער אזוי ווי ביי היינטיגע רעפובליקן, נאר ער ווערט געוויינטליך באשטימט לויטן ייחוס, א זון פון א קעניג ירש'נט אָפּ דאס קעניגרייך פון זיין טאטן.

א מאנארך קען זיין אן אויטאקראט (אויסשליסליכער מאכט) אדער קען זיין א צערעמאנישער הויפט פונעם מדינה וואס האט נישט קיין כח, און די אמתע דעה ליגט אין פארלאמענט (דאס רופט מען א קאנסטיטוציעלע מאנארכיע).

היינט עקזיסטירט נאך קעניגרייכן אין געוויסע לענדער (ווי בעלגיע און די פאראייניגטע קעניגרייך), אבער עס איז נאר פאר אַ טראדיציע צוועק, זיי האבן נישט קיין ריכטיגע מאכט.

מאנארכן האבן פארשידענע טיטלען— מלך (קעניג) אדער מלכה (קעניגן), פרינץ אדער פרינצעסין (למשל דער פרינץ פון מאנאקא), קייסער אדער קייסערינע, אדער אפילו הערצאג אדער גרויסהערצאג (למשל דער גרויסהערצאג פון לוקסעמבורג).

## קייזער

די רוימישע אימפעראטארן הייסן "קייזער" (אדער קייסער) על שם דער ערשטער קייזער (יוליאוס) וואס איז געבוירן געווארן דורך א קייזער שניט (יוצא דופן).‏

## רעפערענצן
# קין שי הואנג

קין שי הואנג
趙政|  |
|
געבורט |
259 לפנה״ס Q34756, Q197430  |
|
טויט |
210 לפנה״ס (אלט 49 בערך) Q7183  |
|   |

**קין שי הואַנג** (秦始皇)‏ (259 – 210 פאר דער ציווילער רעכענונג), פערזענלעכער נאמען **יינג זשענג** (嬴政), איז געווען מלך פון דעם כינעזישן שטאט פון קין פון 246- ביז 221- . ער איז געווארן דער ערשטער קייסער פון א פאראייניגטער כינע אין 221 פאר דער ציווילער רעכענונג. ער האט געהערשט ביז זיין טויט אין 210- ביי דער עלטער פון 49.

## רעפערענצן