Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# סון יאט-סען

*דאס איז א כינעזישער נאמען; דער משפחה נאמען איז סון.*

סון יאט-סען
孫逸仙|  |
|
געבורט |
12 נאוועמבער 1866 טשינג דינאסטיע  |
|
טויט |
12 מערץ 1925 (אלט 58) כינעזישע רעפובליק  |
|
מדינה |
כינעזישע רעפובליק, טשינג דינאסטיע  |
|
באשעפטיגונג |
פאליטיקער, דאקטער, פילאסאף, רעוואלוציאנער, פארפאסער  |
|  |
|
חתימה |   |
|   |

**סון יאַט-סען** (כינעזיש: 孫逸仙 ‏; 12טן נאוועמבער 1866 – 12טן מערץ 1925, איז געווען א כינעזישער רעוואלוצינער, און דער ערשטער פרעזידענט פון דער רעפובליק פון כינע. סון האט געשפילט א ראלע אין אראפווארפן די טשינג דינאסטיע ביי דער סינהיי רעוואלוציע. כאטש בשעת דער רעוואלוציע איז ער געווען אין סט לואיס, מיזורי, האט מען אים באשטימט פרעזידענט פון דער פראוויזארישער רעפובליק פון כינע וואס איז געגרינדעט געווארן אין 1912. שפעטער איז ער געווען איינער פון די גרינדער פונעם קוואמינטאנג, און זיין ערשטער פירער.

סון ווערט גערעכנט איינער פון די גרעסטע פירער פון מאדערנער כינע, און ער איז דער איינציקער צווישן די 20סטן יארהונדערט פאליטיקער וואס מ'האלט פון אים סיי אין קאמוניסטישער כינע סיי אין נאציאנאליסטישער כינע.

## ביאגראפיע

סון איז געבוירן געווארן אין גוואנדאנג פראווינץ אין א משפחה פון פויערים. ביי די 13 איז ער אריבער געפארן צו וואוינען מיט זיין עלטערן ברודער אין האנאלולו, האוואי, וואו ער האט געלערנט אין א מיטלשולע. דערנאך איז ער צוריקגעקומען אין כינע וואו ער האט שטודירט מעדיצין. ער באקומען זיין דאקטער דיפלאם פון דער האנג קאנג קאלעגיע פון מעדיצין.

אין 1915 האט ער געהייראט סונג טשינג-לינג (וואס איר שוועסטער איז געווען די ווייב פון טשיאנג קיי-טשעק).

## רעפערענצן
# מאא צעטאנג

**מאַא זעדאנג** (כינעזיש: **毛泽东**; ‏, 26סטן דעצעמבער 1893 - 9טן סעפטעמבער 1976), איז געווען א כינעזער פאליטיקער, הערשער פון דער מענטשנ'ס רעפובליק פון כינע אין די יארן 1949 - 1976. אין זיין אמט פון פארזיצער פון דעם צענטראלן קאמיטעט פון דער קאמוניסטישער פארטיי פון כינע פון 1943 און ווייטער האט ער געפירט די קאמוניסטישע פארטיי מיט דערפאלג צו דער הערשאפט אין כינע נאכן כינעזער בירגערקריג.

אין די 1960ער יארן, האט מאו געוואלט ענדערן אלץ וועגן כינע. צוליב דעם האט ער געצוואונגען מענטשן צו ענדערן זאכן גאר גיך, כאטש זיי האבן נישט געוואלט. ער האט דורכגעפירט זיינע ענדערונגען אין לאנד דורך דער קולטורעלער רעוואלוציע. מאא און זיינע שטיצער, די רויטע וועכטער, האבן באשטראפט יעדן איינעם וואס האט גערעדט קעגן מאא און קעגן דער רעוואלוציע.

## ביאגראפיע

### יונגע יארן

### די סינהאי רעוואלוציע: 1911–1912

אין 1911, האט מאא איבערגעצייגט זיין פאטער ער זאל אים לאזן לערנען אין מיטלשולע אין דער שטאט טשאנגשא. יענע צייט, איז די שטאט געווען א רעוואלוציאנערע ספעקטע, מיט פארשפרייטער קעגנשאפט צום קייסער פואיי (1906–1967). כאטש טייל האבן געהאלטן פון א טראנזיציע צו א קאנסטיטוציאנעלער מאנארכיע, רוב רעוואליוצאנערן האבן געזוכט רעפובליקאניזם], האפנדיק איבערצוקערן דעם קייסער און וויילן דעמאקראטיש א פרעזידענט. דער וואס האט געפירט די דאזיקע באוועגונג איז געווען דאקטער סון יאט-סען (1867–1925), וואס האט געוויילט א שטיק צייט אין די פאראייניגטע שטאטן און האט פארוואנדלט זיין גלויבן צו קריסטנטום. אין טשאנגשא האט מאא געליינט סונס צייטונג, *דעם פאלקס קראפט* (*מין-לין-פאַא*), און דאס האט אים שטארק באאיינפלוסט

שוין יענע יאר האבן די כינעזישע מיליטערישע קראפן, אינספירירט פון די רעפוליקאנישע שיטות פון סון, אויפגעשטאנען קעגן דעם קייסער אריבער דרום כינע, וואס האט אנגעהויבן די סינהיי רעוואלוציע. מאא האט געהאט חשק צו שטיצן די רעוואלוציע, און האט זיך פארבינדן מיט דער אויפשטענדלער ארמיי ווי א פראסטער זעלנער. נאך דער סינהיי רעוואלוציע האט מאא רעזיגנירט פון דער ארמיי אין 1912, נאך זעקס מאנאטן וואס ער איז געווען א זעלנער.

## רעפערענצן