Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# געלער טייך

| **געלער טײַך** |
| --- |
| דער געלער טייך אין לאנזשו |
| לענג | 5,464 קילאמעטער |
| קוואל | באיאן האר בערג ﻿ / ﻿ |
| הייך פונעם טייכס קוואל | 4,800 מעטער |
| דרענאזש בעקן | 752,000 קוואדראט קילאמעטער |
| דורכשניטלעכער אויסגאס
- ארט | 2,571 קובישע מעטער א סעקונדע
באהיי ים |
| לענדער אין דרענאזש בעקן |  כינע |
|  |

דער **געלער טײַך** איז דער צווייטער לענגסטער טייך אין כינע (נאך דעם יאנגצע), און דער זעקסטער לענגסטער טייך אין דער וועלט. דער מקור פונעם מיסיסיפי איז אין די באַיאַן האַר בערג אין מערב כינע. דער געלער טייך פלוסט אדורך ניין פראווינצן פון כינע, און גיסט ארויס אינעם באהיי ים לעבן דער שטאט דאנג-יינג.

דער אויבערשטער טייל פונעם טייך ווערט פארפרוירן אין ווינטער. דער אונטערשטער טייל האט זיך געענדערט זיין קורס עטלעכע מאל.

## וועבלינקען

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 געלער טייך

 לענגסטע טייכן אין דער וועלט

|  |
| --- |
|
אב-אירטיש • אמאזאנאס • אַמור • געלער טייך • וואלגא • יאנגצע • מיסיסיפי-מיזורי • יעניסיי • לענא • מעקאנג • מאקענזי • ניזשער • נילוס • פאראנא • מאריי-דארלינג • קאנגא |
# מערילאנד

פֿאָן פֿון מערילאנד
**מערילאַנד** (ענגליש: *Maryland*) איז א שטאַט אין דעם מיטל-אטלאנטישן ראיאן פון די פאראייניגטע שטאטן, אין דרום-מזרח פונעם מזרח בארטן. די הויפטשאט איז אנאפאליס, און זיין גרעסטע שטאט איז באלטימאר. ער גרענעצט ווירדזשיניע, וועסט ווירדזשיניע און דעם דיסטריקט פון קאלומביע צו דרום און מערב, פענסילוועניע צו צפון, און דעלאווער צו מזרח. ער איז אזוי גרויס ווי בעלגיע.

די באפעלקערונג פונעם שטאַט לויטן 2020 צענזוס איז 6,177,224

## רעגירונג

די רעגירונג פון מערילאנד האט אן עקזעקוטיוו, א לעגיסלאטור און א געריכטיקע מאכט.

דער עקזעקוטיוו ווערט געפירט דורך דעם גובערנאטאר, היינט לארי האגאן, א רעפובליקאנער, וואס איז געוויילט געווארן פאר א צווייטן קאדענץ אין 2016. די לעגיסלאטור, די מערילאנד אלגעמיינע פארזאמלונג, האט צוויי קאמערן, א סענאט און א הויז פון דעלעגאטן. דער שטאַט האט 47 דיסטריקטן, און יעדער דיסטריקט וויילט איין סענאטאר און דריי דעלעגאטן, פאר א קאדענץ פון פיר יאר. ביידע קאמערן האבן א מאיאריטעט פון דעמאקראטן.

## יידן אין מערילאנד

די גרעסטע יידישע געמיינדעס אין מערילאנד געפינען זיך אין דער שטאט באלטימאר און אין די צפונדיקע פארשטעט פון וואשינגטאן. די גרעסטע חרדישע קהילה איז אין באלטימאר, וואו עס געפינט זיך די נר ישראל ישיבה, איינע פון די חשובע ליטווישע ישיבות אין אמעריקע.

א גרויסער טייל פון ישראלים אין מערילנד וואוינען אין די שטעט ראקוויל און סילווער ספרינג , וואס איז צפון פון וואשינגטאן. די ישראלים מערסטנס ארבעטן אין דעם אמעריקאנישן פארשונגס אנשטאלט NIH אדער אין איינע פון די היי-טעק פירמעס.

| זען • רעדן • ענדערן  די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע   |
| --- |
| אהאיא • אייאווע • איידעהא • אילינוי • אינדיאנע • אלאבאמא • אלאסקע • אקלעהאמע • אריזאנע • ארעגאן • ארקענסא • דזשארדזשיע • דעלעווער • דרום דעקאטע • דרום קאראליינע • האוואי • וואשינגטאן • וויאמינג • ווירדזשיניע • וועסט ווירדזשיניע • וויסקאנסין • ווערמאנט • טענעסי • טעקסאס • יוטא • לואיזיאנא • מאנטענע • מאסאטשוסעטס • מישיגן • מינעסאטע • מיסיסיפי • מיזורי • מעין • מערילאנד • ניו העמפשער • ניו זשערסי • ניו יארק • ניו מעקסיקא • נעבראסקא • נעוואדא • פלארידע • פענסילוועניע • צפון דעקאטע • צפון קאראליינע • קאלאראדא • קאליפארניע • קאנעטיקעט • קענזעס • קענטאקי • ראוד איילענד |
# אמעריקאנער לופטפלאט

דער **אמעריקאנער לופטפלאט** (ענגליש: *United States Air Force*; ראשי תיבות: *USAF*) איז דער גרעסטער און סאפסיקירטער ארום דער וועלט, מיט איבער 9,000 פליווארג.
די טרופן: 352,000 אקטיוו, און 72,000 רעזערוו, 102,000 לופט נאציאנאלע גארד'ס, און 57,000 לייכט טרענירט.

דער דעפארטעמענט פונעם לופטפלאט ווערט געפירט פונעם סעקרעטאר פונעם לופטפלאט.
# ווילטשיר

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| **ווילטשיר (גראפנשאפט) Wiltshire** |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| פלאציר פון ווילטשיר אין ענגלאנד |
| **מדינה** / **טעריטאָריע** |  פאראייניגטע קעניגרייך  ענגלאַנד |
| **גראפנשאפט שטאט** | טראברידזש |
| **ראַיאָן** | דרום-מערב |
| **שטח** | 3,485 קוואדראט ק"מ |
|  ‑ **אין גראפנשאפט**  ‑ **באַפעלקערונג ענגקײט** |  474,300‏  (שטייענדיג 2011) 146 באוואוינער א ק"מ2 |
| **צײַט זאָנע** | UTC |
| www.wiltshire.gov.uk |

 |

**ווילטשיר** (ענגליש: *Wiltshire*) איז א גראפנשאפט אין דרום־מערב ענגלאנד. די צערעמאניע־גראפנשאפט פון ווילטשיר גרענעצט דארסעט צו דרום־מערב, סאמערסעט צו מערב, גלאסטערשיר צו צפון, אקספארדשיר צו צפון־מזרחֿ בארקשיר צו מזרח און האמפשיר צו דרום־מזרח. ווילטשיר באדעקט א שטח פון 3,485 קוואדראט ק"מ.

די גראפנשאפט שטאט איז טראברידזש.

## וועבלינקען

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 ווילטשיר אפיציעלער וועבארט
# קוילן זייערס

קוילן־זייערס
דאס **קוילן־זייערס** (כעמישע פארמל: CO2) איז א כעמישע פרעפאראט פון א קוילנשטאף אטאם מיט צוויי אקסיגען אטאמען. נארמאל איז דאס א גאז אין סטאנדארט טעמפראטור און דרוק.

*קוילן־זייערס* ווערט נישט פליסיג, אבער עס ווערט סאליד ווען די טעמפעראטור איז אונטער -78 °C. ווען עס איז הארט (סאליד) ווערט עס גערופן טרוקן אייז.

פלאנצן נעמען אריין קוילן־זייערס צו מאכן עסן, אין א פראצעס וואס הייסט פאטאסינטעז.

## פראדוקציע

אינדוסטריעלער קוילן־זייערס ווערט פראדוצירט אין איינעם פון זעקס פראצעסן:‏

* פארכאפן נאטירלעכן קוילן־זייערס קוואלן
* ווי א ביי־פראדוקט פון וואסערשטאף פראדוקציע, וואו מען פארוואנדלט מעטהאן אויף CO2;
* פארברענען פאסיל-ברענשטאף אדער האלץ
* ווי א ביי־פראדוקט פון יערן צוקער ביים ברייען ביר, וויסקי און אנדערע אלקאהאלישע געטראנקען
* פון דעקאמפאזיציע פון קאלכשטיין ווען מען מאכט קאלך.

## ניצן

קוילן־זייערס ווערט געניצט אין דער אויטאמאביל אינדוסטריע פאר שווייסן, כאטש די אינערטע גאזן ארגאן און העליום זענען בעסער פאר דעם צוועק, אבער זיי זענען טייערער.

## רעפערענצן
# אדיס אבאבא

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| **אַדיס אַבאַבאַ**  |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| **מדינה** / **טעריטאָריע** |  עטיאפיע |
| **קאָאָרדינאַטן** | ‏﻿ / ﻿ |
| **בירגערמייסטער** | דיריבא קומא |
| **שטח** | 527 קוואדראט ק"מ |
| **הייך** | 2,355 מעטער |
|  ‑ **אין שטאָט**  ‑ **באַפעלקערונג ענגקײט** |  3,384,569‏  (שטייענדיג 2008) 5,165.1 באוואוינער א ק"מ2 |
| **צײַט זאָנע** | UTC+3 |
| www.addisababacity.gov.et |

 |

**אַדיס אַבאַבאַ** איז די הויפטשטאט און די גרעסטע שטאט פון עטיאפיע, מיט 3,384,569 איינוואוינער אין דעם 2007 צענזוס.

אין דער שטאט זענען הויפטקווארטירט דער אפריקאנער פארבאנד און נאך אינטערנאציאנאלע ארגאניזאציעס.

## געאגראפיע

אדיס אבאבא געפינט זיך ביי דער הייך פון 2,300 מעטער, אונטער בארג ענטאטא. דער נידעריגסטער פונקט איז לעבן באלע אינטערנאציאנאלע פליפעלד.

## צווילינג שטעט

* באר שבע, ישראל, 2004
* ביידזשינג, כינע, 2006
* לייפציג, דייטשלאנד, 2004

## וועבלינקען

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 אדיס אבאבא
# אפערירן סיסטעם

אן **אפערירן סיסטעם** פאר א קאמפיוטער איז א גרופע פון גרונטליכע קאמפיוטער פראגראמען וואס קאנטראלירט די רעסורסן פון דעם קאמפיוטער און די מאשינקע אויסצופאלגן די אנווייזונגען פון די אפליקאציעס.
די אפערירן סיסטעם איז פאראנטווארטלעך פאר טיילן די באניץ פון די פראצעסאר, סיסטעם זיכרון, עקראנען און איינגעבן הארטווארג.

ביישפילן פון אפערירן סיסטעמען געניצט היינט זענען:

* ווינדאס
* לינוקס
* מאקאס
* יוניקס
* ענדרויד
* GNU
* BSD
* iOS

## סטרוקטור

די הויפט טיילן פון דער אפערירן סיסטעם זענען:

1. דאס קערנדל איז די שיכטע פון ווייכווארג וואס איז פאראנטווארטלעך פאר דער פארבינדונג צווישן דער שיכטע פון די פראגראמען און דער הארטווארג שיכטע.
2. די אפליקאציע פראגראמירן שטעלונג (API) גיט דעם ענד־באניצער די מעגלעכקייט צו לאזן אין גאנג די אינסטרוקציעס פון דער אפערירן סיסטעם.
3. דער טרייבער (ענגליש: *Driver*) וואס פארמיטלט צווישן דער אפערירן סיסטעם און דער קאמפיוטער ווייכווארג פון איין זייט, און פון דער צווייטער זייט די זייטיקע הארטווארג ווי דער מויז, קלאוויאטור, שפייכלער, סקענער, דרוקער און קאמערע.
# פעברואר

| ►►
◀◀ פעברואר |
| --- |
| א | ב | ג | ד | ה | ו | ש |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| לוח פאר 2026 |

**פֿעברואר** איז דער צווייטער מאנאַט אינעם גרעגאריאנישן קאלענדער.

זײַן נאמען שטאמט פון א רוימישער אפגאט מיטן נאמען פעברואוס.

ער האט רוב מאל 28 טעג (29 אין אן עיבור-יאר).

|  |
| --- |
| **גויאישע מאנאטן** |
|
יאנואר | פֿעברואַר | מערץ | אַפּריל | מײַ | יוני | יולי | אויגוסט | סעפּטעמבער | אָקטאָבער | נאוועמבער | דעצעמבער |
# אדאבי

לאגא
**אַדאָבי** (ענגליש: *Adobe*) איז א קאמפיוטער פראגראם פירמע וואס איז געגרינדעט געווארן אין דעצעמבער 1982 דורך דזשאן ווערנאק און טשארלס געטשקי.

די ביידע האבן געעפנט אדאבי נאכן פארלאזן די זיראקס פארק כדי צו עפענען א פרישע עפאכע פון קאמפיוטער ווייכווארג אויפן פאסטקריפט שפראך, וואס איז בעיקר נוצליך צו דרוקן אילוסטראציע און טעקסט.

די פירמע נאמען "Adobe" איז נאכן טייך אדאבי (Adobe Creek) וואס איז געווען נעבן דעם הויז פון איינער פון אירע גרינדער. די הויפטקווארטיר איז אין שטאט סען דזשאסע אין קאליפארניע. אין יאר 2004 האבן אדאבי ארבעטער זיך געציילט צו 4000, מער ווי האלב אין סען דזשאסע. אדאבי האט נאך פיליאלעס אין אנדערע שטעט.

ביזן יאר 2005 זענען מאקראמעדיע און אדאבי געווען קאנקורענטן, וויבאלד ביידע האבן פאבריצירט גראפיקס פראגראמען. יענע יאר האט אדאבי אפגעקויפט מאקראמעדיע, און אין אדאביס וועבזייטל קען מען טרעפן לינקען צו מאקראמעידיע און אויך פארקערט.

## פראדוקטן

|  |  |
| --- | --- |
| * אדאבי אקראבאט
* אדאבי אטמאספיר
* אדאבי קריעיטיוו סוויט
* אדאבי אי-בוק רידער
* אדאבי פריימעיקער
* אדאבי גא לייוו
* אדאבי אילאסטראטאר
* אדאבי אימעדש רעדי
* אדאבי אינדיזיין
* אדאבי פעידזשמעיקער
* אדאבי פאטא דעלאקס
* אדאבי פאטאשאפ
* אדאבי פאטאשאפ עלעמענטס
* אדאבי פרמעיר פרא
* אדאבי עפטער עפעקטס
* אדאבי אדישאן
 | **די פראדוקטן אינעם פארגאנגענהייט פון מאקראמעדיע**:
* מאקראמעדיע פלעש
* מאקראמעדיע דרימוויוור
* מאקראמעדיע פריהענד
* מאקראמעדיע פייערווארקס
* מאקראמעדיע דירעקטאר
* מאקראמעדיע קאלד פיוזשן
* מאקראמעדיע פאנטאגראפער
* מאקראמעדיע בריז
* מאקראמעדיע קאנטריוויוט
* מאקראמעדיע פלעקס
* מאקראמעדיע האום סייט
* מאקראמעדיע דזשעירן
* מאקראמעדיע פלעש פעיפער
* מאקראמעדיע שאקועיוו
 |

## וועבלינקען

* אדאבי הויפט וועבזייטל
# מאלאווי

|  |
| --- |
| רעפובליק פון מאלאווי |
|

|  |  |
| --- | --- |
| פאן מאלאווי |  |
| פֿאָן
 | הערב
 |

 |
| נאַציאָנאַלע זינגליד: מולונגו דאליטסא מאלאווי |
| אָרט פֿון מאלאווי |
| **קאָנטינענט** | אפריקע |
| **אָפֿיציעלע שפּראַך** | ענגליש טשיטשעווע |
| **הויפּטשטאָט** | לילאנגווע ﻿ / ﻿ |
| **רעגירונג** | פרעזידענט רעפובליק |
| **פּרעזידענטפּרעמיער מיניסטער** | לאזארוס טשאקווערא  |
| **גרינדונג דאַטום** | 6טן יולי 1964 (פונעם פאראייניגטן קעניגרייך) |
| **פלאַך מאָסוועלט גראַדונג פלאַךפּראָצענט וואַסער** | 118,484 קוואַדראַט ק"מ 99סט 20.6 |
| **באַפֿעלקערונג** - **צאָל** - **וועלט גראַדונג** - **ענגקײט** |  14,901,000 (2010) 64סט 128.8 מענטשן פאַר אַ ק"מ |
| **פּראָדוקט ווערדע** | $13.901 ביליאן  |
| **וואַלוטע** | קוואטשא |
| **צײַט זאָנע** | צענטראלע אפריקע צייט |
| **אינטערנעט דאָמען** | mw. |
| **טעלעפֿאָן קאָד** | 265+ |

**מאַלאַווי**, אפיציעל די **רעפובליק פון מאלאווי**, איז אַ לאנד איינגעשלאסן לאַנד אין דרום־מזרח אַפֿריקע, פריער באוואוסט מיטן נאמען ניאסאלאנד. ער באדעקט א שטח פון 118,000 קוואדראט ק"מ, מיט א באפעלקערונג איבער 13,900,000. מאלאווי גרענעצט זאמביע צו צפון־מערב, טאנזאניע צו צפון־מזרח און מאזאמביק צו מזרח, דרום און מערב. די מאלאווי אזערע ליגט צווישן דעם לאנד און טאנזאניע און מאזאמביק

די הױפּטשטאָט איז לילאנגווע, די גרעסטע שטאט אין לאנד; די צווייטע גרעסטע איז בלאנטייר און די דריטע גרעסטע איז מזוזו.
# אריזאנע

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| **אריזאנע (שטאַט) Arizona** |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |
| **מדינה** / **טעריטאָריע** |  פאַראייניקטע שטאַטן |
| **גובערנאַטאָר** | דאַג דוסי |
| **הויפּטשטאָט פון שטאַט** | פיניקס |
| **אָפיציעלע שפּראַך** | ענגליש |
| **שטח** | 295,234.0 קוואדראט קילאמעטער קוואדראט ק"מ |
| **הייך** | 1,250 מעטער מעטער |
|  ‑ **אין שטאַט** |  7,151,502‏ |
| **צײַט זאָנע** | UTC-7 |

 |

אריין אין אריזאנע
**אריזאנע** (ענגליש: *Arizona*) איז א שטאַט ביים דרום ברעג פון אמעריקע וואס גרעניצט זיך מיט מעקסיקא. זי איז באוואוסט מיט אירע הייסע זומערס און מדבריות. זי איז דער אכט און פערציגסטער שטאט פון די 50 שטאטן. איר הויפט שטאט איז פיניקס. זי ווערט אנגערופן צווישן די שטאטן פון ראקי בערג.

אין אריזאנע געפינט זיך די רוזעוועלט דאמבע, וואס איז אויפגעשטעלט געווארן אויסצוניצן די טייך וואסערן פאר די פעלדער אין דער מדבר'דיגער געגנט.

**דער גרויסער קעניאן** איז געווארן פון דעם טייך געלעגער פון דעם קאלאראדא טייך, איינער פון די גרויסע טייכן פון די פאראייניגטע שטאטן, ער גייט ארויס פון די פעלזן בערג און שלענגלט זיך דורך די הויכע בערגלעך פון אריזאנע, ביז עס גיסט זיך אריין אין מעקסיקא ים אויסגוס, די רוישיגע וואסער פון דעם קאלאראדא טייך האבן אין לויף פון די יאָרן פאראורזאכט א שטארקער מיטשלעפ, אין די פעלזן, אזוי איז געשאפן געווארן דער מעכטיגער און וואונדעליכער שיינער קעניאן.

פון דערווייטענס זעהט עס אויס מעכטיג ווי הויכע זיילן, טורעמ'ס און פאלאצן, די שטיינער זענען אין פארשידענע פארבן, אבער רוב זענען די קאליר רויט, עס איז אבער אויך דא געלע, ברוינע, גרינע און אפילו שווארצע שטיינער, א מענטש וואס דרייט זיך דארט זעט קלאר און באשיינפערליך די וואונדער פון נאטור, און רופט אויס מיט באגייסטערונג דעם באקאנטן פסוק פון דוד המלך: **מה רבו מעשיך ה' כולם בחכמה עשית מלאה הארץ קניניך**.

עס רעגנט כמעט נישט אין אריזאנע. אבער טראץ דעם זענען דארט פארהאן פארשידענע פלאנץ פעלדער, דורך דעם וואס מען באוואסערט זיי מיט ריזיגע שלויכן.

עפ"י הלכה איז א הידור פאר די מצות אויף פסח צו נעמען ווייץ וואס עס האט נישט גערעגנט דערויף זינט עס איז געווארן געצייטיגט.

## דעמאגראפיע

די באפעלקערונג פון אריזאנע לויטן 2020 צענזוס איז 7,151,502

עס איז באקאנט פאר די פרומע אידן דאס פארהעלטנמעסיג יודיש דערפל אין אריזאנע וואס הייסט זכריה ברוינער'ס ישוב.

| זען • רעדן • ענדערן  די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע   |
| --- |
| אהאיא • אייאווע • איידעהא • אילינוי • אינדיאנע • אלאבאמא • אלאסקע • אקלעהאמע • אריזאנע • ארעגאן • ארקענסא • דזשארדזשיע • דעלעווער • דרום דעקאטע • דרום קאראליינע • האוואי • וואשינגטאן • וויאמינג • ווירדזשיניע • וועסט ווירדזשיניע • וויסקאנסין • ווערמאנט • טענעסי • טעקסאס • יוטא • לואיזיאנא • מאנטענע • מאסאטשוסעטס • מישיגן • מינעסאטע • מיסיסיפי • מיזורי • מעין • מערילאנד • ניו העמפשער • ניו זשערסי • ניו יארק • ניו מעקסיקא • נעבראסקא • נעוואדא • פלארידע • פענסילוועניע • צפון דעקאטע • צפון קאראליינע • קאלאראדא • קאליפארניע • קאנעטיקעט • קענזעס • קענטאקי • ראוד איילענד |
# אייזנבאן ליניע

אייזנבאן ליניעס
אן **אייזנבאן ליניע** איז א שטעל פון צוויי רייען פון לאנגע שטאָלענע שטראלן וואס הייסן **שינעס**. באנען פארן אויף זיי צו פירן פאסאזשירן און לאסט פון איין פלאץ צום צווייטן. אפט זענען דא מער ווי איין שטעל שינעס אויף א ליניע. צום ביישפיל, באנען פארן מזרח אויף איין ליניע, און מערב אויף דער צווייטער.