# אונגארן

|  |
| --- |
| אונגארן |
|

|  |  |
| --- | --- |
| פאן  |  |
| פֿאָן
 | הערב
 |

 |
| נאַציאָנאַלע זינגליד: |
| אָרט פֿון  |
| **קאָנטינענט** | אייראפע |
| **אָפֿיציעלע שפּראַך** | אונגאריש |
| **הויפּטשטאָט** | בודאפעסט  |
| **רעגירונג** | רעפובליק |
| **פּרעזידענטפּרעמיער מיניסטער** | טאַמאַס סוליאָק וויקטאָר אָרבאַן |
| **גרינדונג דאַטום** | 896 |
| **פלאַך מאָסוועלט גראַדונג פלאַךפּראָצענט וואַסער** | 93,030 קוואַדראַט ק"מ 109 0.74% |
| **באַפֿעלקערונג** - **צאָל** - **וועלט גראַדונג** - **ענגקײט** |  9,769,526 79 109 מענטשן פאַר אַ ק"מ |
| **פּראָדוקט ווערדע** | $199,395 ביליאן (43סט)  |
| **וואַלוטע** | פֿארינט |
| **צײַט זאָנע** | UTC+1 |
| **אינטערנעט דאָמען** | hu. |
| **טעלעפֿאָן קאָד** | 36+ |

**אונגאַרן** (אױך׃ **אונגערן**, אונגאַריש: *Magyarország*  *מאָדיאָראָרסאַג*) איז אַ לאנד איינגעשלאסן לאַנד אין צענטראל אייראפע וואס גרענעצט זיך מיט עסטרייך, סלאוואקיי, אוקראינע, רומעניע, סערביע, קראאטיע און סלאוועניע. זײַן הױפּטשטאָט איז בודאַפּעשט.
אונגארן איז א מיטגליד אין דעם אייראפעישן פארבאנד, נאט"א, ארגאניזאציע פאר עקאנאמישע קאאפעראציע און אנטוויקלונג און איז א שענגען לאנד. די אפיציעלע שפראך איז אונגאריש.

## היסטאריע

### דאס אונגארישע קעניגרייך

### נאך דער ערשטער וועלט־מלחמה

אזוי ווי אונגארן איז געווען א טייל פון דער עסטרייך־אונגארישער אימפעריע, וואס האט נאכגעגעבן ביי דער ערשטער וועלט־מלחמה, האט עס פארלוירן א גרויסן שטח פונעם לאנד. רומעניע האט איבערגענומען זימבערגן און אנדערע טיילן פון מזרח אונגארן, דאס נייע לאנד טשעכאסלאוואקיי האט איבערגענומען די צפונדיקע טעריטאריעס (כולל א גרויסן טייל פון אויבערלאנד) און בשותפותדיקע סערבישע און פראנצויזישע ארמיי האט איבערגענומען א שטח אין דרום.

### קאמוניסטישע רעגירונג

אין 1946 האבן זיך די קאמוניסטן געשטארקט, און צוביסלעך געקומען צו די מאכט, אונגארן איז געווארן א קאמוניסיש לאנד, און טויזנטער יידן זענען איינגעשפארט געווארן, אין די גרעניצן פונעם לאנד, אלעס אונטערן איינפלוס פון דעם סאוועטן פאריין,

אונגארן האט זיך אנגעשלאסן צו דעם ווארשע פאקט, מיט אלע אנדערע קאמוניסטישע לענדער אינעם ראיאן,

אין 1956 האט אויסגעבראכן די אונגארישע רעוואלוציע, קעגן דער קאמוניסטישער פירערשאפט, די רוסן האבן אריינגעברעגט די מיליטער, און האבן אונטערדריקט די רעוואלוציע, מיט גרויס ברוטאלקייט, טויזנטער יידן האבן אויסגענוצט די געלעגנהייט, און אנטרינען קיין עסטרייך, און פון דארט צו אנדערע לענדער ארום דער וועלט, ווי ישראל, פאראייניגטע שטאטן, ענגלאנד און קאנאדע

די סיטואציע אין דעם לאנד פון די מאזשיארן, האט זיך נישט צופיל געבעסערט, פארקערט גאר די מצב איז געווארן מער אנגעצויגן מיט רוסלאנד, און די עקאנאמישע לאגע איז געווען אין א כאאס צושטאנד,

אונגארן האט באקומען זעלבסטשטענדיגקייט, ווען דער סאוועטן פאריין איז געקומען צו אן ענדע.

### די דריטע אונגארישע רעפובליק

## וויסנשאפט

## פאליטיק

## עקאנאמיע

אונגארישער נאציאנאלער באנק
נאך פיר צענדליקער פון קאמוניסטישער הערשאפט, האט אונגארן פארוואנדלט א צענטראליזירטע עקאנאמיע אין א מארק עקאנאמיע. אויסלענדישער אייגנשאפט און אינוועסטירונג אין אונגארישע פירמעס זענען גוט פארשפרייט. אונגארן וויל אריינגיין אין דער אייראזאנע אין די יארן 2012–2013; כדי דאס אויספירן מוז עס מינערן די רעגירונג הוצאות און רעפארמירן די עקאנאמיע.

אלס איינער פון די נייעסטע מיטגלידער פונעם אייראפעישן פארבאנד (זײַט 2004) האט אונגארן געוויזן עקאנאמישן וואוקס. דער פריוואטער סעקטאר פארנעמט מער ווי פון 80% GDP. דער העכסטער שטאפל פון איינקונפט־שטייער איז גאנץ הויך, אבער קארפאראטיווע שטייערן זענען נידעריג. אינפלאציע היינט איז נידעריג.

היינט איז אונגארן א פולער מיטגליד אין דער ארגאניזאציע פאר עקאנאמישע קאאפעראציע און אנטוויקלונג (זײַט 2006) און די וועלט האנדל ארגאניזאציע.

## געאגראפֿיע

אונגאַרן איז אַ לאנד איינגעשלאסן לאַנד אין צענטראל אייראפע מיט א שטח פון 93,030 קוואדראט ק"מ. דאס לאנד ווערט צעטיילט דורך דעם דוניי טייך. דער מזרח טייל איז מערסטנס פלאך, מיט בערג אין צפון לעבן דעם גרענעץ מיט סלאוואקיי, און דער גרויסער אונגארישער פליין אין דרום־מערב. אויך אינעם מזרח טייל איז דער טיסא טייך. דער מערב טייל איז מער בערגיק, און האט די באלאטאן אזערע, די גרעסטע אזערע אין צענטראלער אייראפע.

## בילדונג

אונגארן איז בארימט פאר זיין אויסגעצייכנטע מאטעמאטיק בילדונג. צווישן די וועלט באקאנטע אונגארישע מאטעמאטיקער זענען דזשאן וואן נוימאן און פאל ערדאש.

### אונגארישע דערפינדונגען

* טיוואדאר פושקאש האט דערפינדן די טעלעפאן צענטראלע
* דעניס גאבאר האט דערפינדן האלאגראפיע
* ערנא רוביק האט דערפינדן רוביקס קוב

## אידן אין אונגארן

### אמאל

### נאכן ערשטן וועלט קריג

### נאכן צווייטן וועלט קריג

### היינט צוטאג

## רעפערענצן

 לענדער פון אייראפע

|  |
| --- |
| **סואווערענע שטאטן**
אונגארן ·
אוקראינע ·
אזערביידזשאן1 ·
איטאליע1 ·
איסלאנד ·
אירלאנד ·
אלבאניע ·
אנדארע ·
ארמעניע2 ·
באסניע און הערצעגאווינע ·
בולגאריע ·
בעלארוס ·
בעלגיע ·
גרוזיע1 ·
גריכנלאנד ·
דייטשלאנד ·
דענמארק3 ·
האלאנד3 ·
וואטיקאן שטאט ·
טערקיי1 ·
טשעכיי ·
לוקסעמבורג ·
ליטע ·
ליכטנשטיין ·
לעטלאנד ·
מאלדאווע ·
מאלטא ·
מאנאקא ·
מאנטענעגרא ·
נארוועגיע3 ·
סאן מארינא ·
סלאוואקיי ·
סלאוועניע ·
סערביע ·
עסטלאנד ·
עסטרייך ·
פארטוגאל3 ·
פוילן ·
פאראייניגטע קעניגרייך3 ·
פינלאנד ·
פראנקרייך1 ·
ציפערן2 ·
צפון-מאקעדאניע ·
קאזאכסטאן1 ·
קראאטיע ·
רומעניע ·
רוסלאנד1 ·
שווייץ ·
שוועדן ·
שפאניע1
**אפהענגיקע טעריטאריעס**
אזארן ·
גיבראלטאר ·
גערנזי ·
דזשערזי

**נישט אנערקענטע שטאטן**
אבכאזיע ·
דאנעצקער מענטשנ'ס רעפובליק ·
לוגאנסקער מענטשנ'ס רעפובליק ·
קאסאווא4 ·
צפון ציפערן

1 טייל פון דער טעריטאריע איז דרויסן פון אייראפע.
2 אינגאנצן אין מערב אזיע אבער מיט שטארקע סאציא-פאליטישע פארבינדונגען מיט אייראפע.
3 האט טעריטאריעס אינדרויסן פון אייראפע.
4 קאסאווא האט דערקלערט זיין אומאפהענגיקייט פון סערביע דעם 17טן פעברואר 2008 און איז אנערקענט פון א טייל לענדער.

 |

 ארגאניזאציע פאר עקאנאמישע קאאפעראציע און אנטוויקלונג (OECD)

|  |
| --- |
|

אויסטראליע ·
אונגארן ·
איסלאנד ·
אירלאנד ·
איטאליע ·
בעלגיע ·
גריכנלאנד ·
דייטשלאנד ·
דענמארק ·
דרום קארעע ·
האלאנד ·
טערקיי ·
טשילע ·
טשעכיי ·
ישראל ·
יאפאן ·
לוקסעמבורג ·
מעקסיקע ·
ניי זילאנד ·
נארוועגיע ·
סלאוואקיי ·
סלאוועניע ·
עסטרייך ·
פארטוגאל ·
פוילן ·
פינלאנד ·
פראנקרייך ·
קאנאדע ·
שפאניע ·
שוועדן ·
שווייץ ·
פאראייניגטע קעניגרייך ·
פאראייניגטע שטאטן
 |

  מיטגלידער שטאטן פונעם אייראפעאישן פארבאנד

|  |
| --- |
|
אונגארן · איטאליע · אירלאנד · בולגאריע · בעלגיע · גריכנלאנד · דייטשלאנד · דענמארק · האלאנד · טשעכיי · לוקסעמבורג · ליטע · לעטלאנד · מאלטא · סלאוואקיי · סלאוועניע · עסטלאנד · עסטרייך · פארטוגאל · פינלאנד · פוילן · פראנקרייך · ציפערן · קראאטיע · רומעניע · שוועדן · שפאניע |