Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 2001

* זעט אויך **ה'תשס"א און ה'תשס"ב**

|  |
| --- |
| 2001 אין פֿארשידענע קאלענדארן |
| גרעגאריאנישער קאלענדאר | 2001 *MMI* |
| יידישער לוח | ה'תשס"א - ה'תשס"ב |
| כינעזישער קאלענדאר | 4697 – 4698 庚辰 – 辛巳 4698 איז דאס יאר פֿונעם שלאַנג |
| עטיאפישער קאלענדאר | 1993 – 1994 |
| פערסישער קאלענדאר | 1379 – 1380 |
| איסלאמישער קאלענדאר | 1421 – 1422 |

‏**2001** איז דאס ערשטע יאר אינעם 21סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 2001 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.

אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.

## געשעענישן

* 20סטן יוני - פערוועז מושאראף ווערט פרעזינדענט פון פאקיסטאן.
* 11טן סעפטעמבער - די 11טן סעפטעמבער אטאקעס.
* 25סטן אקטאבער - מייקראסאפט באפרייט די Windows XP אפערירן סיסטעם.
* 12טן נאוועמבער – אמעריקאן ערליינס פליגער 587 קראכט אראפ גלייך נאכן אויפהייבן און הרג׳עט אלע 260 מענטשן דערויף.

## געבוירן

## געשטארבן

* 2טן סעפטעמבער - קריסטיאן בארנארד, דרום אפריקאנער הארץ כירורג (געב' 1922)
* 2טן נאוועמבער - הרב אלעזר מנחם מן שך, ראש ישיבה אין פאנאוועזש און פון די פירער פון די ליטווישע חרדים (געב' 1894)
* 29סטן נאוועמבער - דזשארדזש האריסאן, זינגער און מיטגליד פון די ביטלס (געב' 1943)

## נאבעל פריזן

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 2001יארן און יארהונדערטער**

|  |
| --- |
|
20טער י"ה  • **21סטער י"ה**  • 22סטער י"ה
1996  •
1997  •
1998  •
1999  •
2000  •
**2001**  •
2002  •
2003  •
2004  •
2005  •
2006
  |
# ים

כוואליעס ביים ברעג ים
א **ים**, **מער** אדער **זעע** איז א גרויסער געביט מיט געזאלצענע וואסער. אין אלגעמיין פארבינדן זיי זיך מיט אן אקעאן.

רוב וועלט איז געדעקט מיט ים. די טראנספארט אויפן ים איז דורך שיפן.

## ליסטע פון ימען

### פאציפישער אקעאן

* בערינג ים
* איינגאס פון אלאסקע
* איינגאס פון קאליפארניע
* ים פון אכאצק
* יאפאנישער ים
* מזרח כינע ים
* דרום כינע ים
* פיליפינער ים
* טאסמאן ים
* געלער ים

### אטלאנטישער אקעאן

* האדסאן בוכטע
* קאריביאישער ים
* איינגאס פון מעקסיקא
* סארגאסא ים
* צפון ים
	+ באלטישער ים
* אירישער ים
* קעלטישער ים
* ענגלישער קאנאל
* מיטלענדישער ים
	+ אדריאטישער ים
	+ אגאישער ים
	+ שווארצער ים
	+ ים פון אַזאָוו
	+ יאנישער ים
	+ ליגורישער ים
	+ ים פון מארמארא

### אינדישער אקעאן

* ים סוף
* איינגאס פון אדען
* פערסישער איינגאס
* איינגאס פון אמאן
* אראבישער ים
* בוכטע פון בענגאל
* איינגאס פון טיילאנד
* דזשאווא ים

### ארקטישער אקעאן

* בארענטס ים
* קארא ים
* גרינלענדישער ים
* מזרח סיבירישער ים
# 1816

|  |
| --- |
| 1816 אין פֿארשידענע קאלענדארן |
| גרעגאריאנישער קאלענדאר | 1816 *MDCCCXVI* |
| יידישער לוח | ה'תקע"ו - ה'תקע"ז |
| כינעזישער קאלענדאר | 4512 – 4513 乙亥 – 丙子 4513 איז דאס יאר פֿונעם ראַץ |
| עטיאפישער קאלענדאר | 1808 – 1809 |
| פערסישער קאלענדאר | 1194 – 1195 |
| איסלאמישער קאלענדאר | 1231 – 1232 |

‏**1816** איז דאס 16טע יאר אינעם 19טן יארהונדערט. אן עיבור יאר, וואס איז לאנג 366 טעג. דעם 1טן יאנואר 1816 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 12 טעג.

אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.

## געשעענישן

* 9טן יולי - ארגענטינע ווערט זעלבשטענדיק פון שפאניע
* 11טן דעצעמבער - אינדיאנע ווערט דער 19טער שטאַט אין די פאראייניגטע שטאטן

## געבוירן

## געשטארבן

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 1816יארן און יארהונדערטער**

|  |
| --- |
|
18טער י"ה  • **19טער י"ה**  • 20סטער י"ה
1811  •
1812  •
1813  •
1814  •
1815  •
**1816**  •
1817  •
1818  •
1819  •
1820  •
1821
  |
# רוימישע צאל

אור אלטע רוימישע מטבעות
**רוימישע צאל** איז די נומערישער שריפט (מעטאד צו שרייבן נומערן דורך א נומערן סיסטעם) וואָס שטאמט פון אוראלט רוים. ביז היינט ניצט מען די סארט נומערן אין פארשיידענע געלעגנהייטן אין דער מערב וועלט, ווי צום ביישפיל ביי זייגערס און אפטמאל ביי פארמאלע טעקסטן.

## טויש טאבעלע

| רוימיש | נומער |
| --- | --- |
| ניטא | 0 |
| I | 1 |
| II | 2 |
| III | 3 |
| IV | 4 |
| V | 5 |
| VI | 6 |
| VII | 7 |
| VIII | 8 |
| IX | 9 |
| X | 10 |
| XI | 11 |
| XII | 12 |
| XIII | 13 |
| XIV | 14 |
| XV | 15 |
| XIX | 19 |
| XX | 20 |
| XXX | 30 |
| XL | 40 |
| L | 50 |
| LX | 60 |
| LXX | 70 |
| LXXX | 80 |
| XC | 90 |
| IC | 99 |
| C | 100 |
| CC | 200 |
| CD | 400 |
| D | 500 |
| DCLXVI | 666 |
| CM | 900 |
| M | 1,000 |
| MCMXLV | 1,945 |
| IMM | 1,999 |
| MM | 2,000 |
| MMM | 3,000 |
| MV | 4,000 |
| V | 5,000 |
| X | 10,000 |
| L | 50,000 |
| C | 100,000 |
| D | 500,000 |
| M | 1,000,000 |
# סטיווען האקינג

סטיווען האקינג
Stephen William Hawking|  |
| אין זיינע יונגע יארן |
|
געבורט |
8 יאנואר 1942 אקספארד, פאראייניגטע קעניגרייך  |
|
טויט |
14 מערץ 2018 (אלט 76) קעמברידזש, פאראייניגטע קעניגרייך  |
|
וואוינארט |
ענגלאנד  |
|
קבורה ארט |
וועסטמינסטער אבי  |
|   |

ביי דער עלטער
**סטיווען האקינג** ( 8טן יאנואר 1942- 14טן מערץ 2018) איז געווען א בריטישער פיזיקער און פראפעסער פון מאטעמאטיק.

ער איז געלעמט און א קאמפלעטער אינוואליד פון לו געריגס קרענק זינט זיינע אינגע צוואנציגער יארן. ער קען נישט רעדן און נישט זיך רורן גארנישט בלויז צו פינטלען מיט די אויגן וואס אזוי קאנטראלירט ער אלע זיינע באוועגונגן פון עפענען די טיר ביזן רעדן דורך קליינטשיגע פארגעשריטענע סענסער וואס כאפן אויף און טייטשן איבער זיינע אויגן בלינקען אויף עלעקטראנישע סיגנאלן וואס טוען אלעס וואס ער וויל.

אין וויסנשאפט איז ער באוואוסט פאר זיינע ביישטייערונגען צו די פעלדער פון קאסמאלאגיע און קוואנטן-גראוויטאציע, ספעציעל אינעם קאנטעקסט פון שווארצע לעכער, און זיינע פאפולערע ווערק אין וואס ער דיסקוטירט זיינע אייגענע טעאריעס און קאסמאלאגיע בכלל.

זיין וויסנשאפטלעכע קאריערע האלט שוין אן איבער 40 יאר און זיינע ביכער און פובליק דרשות און אויפטריטען האט אים געמאכט א וועלט באוואוסטער סעלעבעריטי און וועלט באוואוסטער טעארעטישער פיזיקער.

אין 2017 האט ער געזאגט אז די וועלט גייט חרוב ווערן אין ארום 200 יאר, צוליב עטליכע פאקטארן, אן אטאמאטישע מלחמה, א ביאלאגישע מחלה, און בעיקר צוליב גלאבאלע אנווארעמען.
# 1900

ה'תר"ס - ה'תרס"א

|  |
| --- |
| 1900 אין פֿארשידענע קאלענדארן |
| גרעגאריאנישער קאלענדאר | 1900 *MCM* |
| יידישער לוח | ה'תר"ס - ה'תרס"א |
| כינעזישער קאלענדאר | 4596 – 4597 己亥 – 庚子 4597 איז דאס יאר פֿונעם ראַץ |
| עטיאפישער קאלענדאר | 1892 – 1893 |
| פערסישער קאלענדאר | 1278 – 1279 |
| איסלאמישער קאלענדאר | 1317 – 1318 |

‏**1900** איז דאס 100טע יאר אינעם 19טן יארהונדערט. דעם 1טן יאנואר 1900 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 12 טעג. לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר איז דאס א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג, אבער לויטן יוליאנישן קאלענדאר איז דאס אן עיבור יאר, וואס איז לאנג 366 טעג, און אנהייבנדיק פון דעם 1 מערץ 1900 פֿעדערט דער גרעגאריאנישער קאַלענדאַר דעם יוליאנישן מיט 13 טעג.

אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.

## געשעענישן

* 27סטן פעברואר - געגרינדעט געווארן די לייבאר פארטיי אין בריטאניע
* 14טן מיי - די צווייטע אלימפיאדע ווערט געעפנט אין פאריז
* 5טן יוני - בויער מלחמה: די בריטישע נעמען איין פרעטאריע
* 14טן יוני - די פאראייניגטע שטאטן אנעקסיר האוואי
* 9טן יולי - די מלכה וויקטאריע איז מסכים צום געזעץ וואס שאפט דאס לאנד אויסטראליע און פאראייניגט די פארשידענע זידלונגען אין איין פעדעראלער רעגירונג
* 19טן יולי - געווידמעט די ערשטע מעטרא ליניע אין פאריז
* 8טן אויגוסט - דויד הילבערט שטעלט פאר זיינע 23 פראבלעמען ביים אינטערנאציאנאלן מאטעמאטיק קאנגרעס
* 14טן אויגוסט - ביידזשינג איינגענומען דורך די געמיינזאמע קראפטן פון אייראפע, יאפאן און די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע, אין אן אנשטרענג צו ענדיקן די באקסער אויפשטאנד אין כינע

## געבוירן

* 1טן יאנואר - טשיאונע סוגיהארא, יאפאנישער קאנסול און א חסיד אומות העולם (געשט' 1986)
* 25סטן אפריל - וואלפגאנג פאולי, עסטרייכער פיזיקער, געווינער פון נאבעל פריז פאר פיזיק (געש' 1958)
* 28סטן אפריל - יאן אורט, האלענדישער אסטראנאם (געש' 1992)
* 17טן מיי - איאטאלא כומעיני, איראנישע שיאיטישער פירער (געש' 1989)
* 5טן יוני - דעניס גאבאר, יידישער־אונגארישע פיזיקער, געווינער פון נאבעל פריז פאר פיזיק (נפ' 1979)
* 25סטן נאוועמבער - רודאלף פראנץ העס, קאמאנדיר פון אוישוויץ קאצעט (געש' 1947)
* איציק פעפער, יידיש־שפראך שרייבער און דיכטער (נפ' 1952)

## געשטארבן

* 29סטן יולי - אומבערטא דער ערשטער, מלך פון איטאליע (געב' 1844)
* 25סטן אויגוסט - פרידריך ניצשע, דייטשער פילאסאף און פילאלאג (געב' 1844)

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 1900יארן און יארהונדערטער**

|  |
| --- |
|
18טער י"ה  • **19טער י"ה**  • 20סטער י"ה
1895  •
1896  •
1897  •
1898  •
1899  •
**1900**  •
1901  •
1902  •
1903  •
1904  •
1905
  |
# 13טן יולי

| ►►
◀◀ יולי |
| --- |
| א | ב | ג | ד | ה | ו | ש |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| לוח פאר 2026 |

**דעם 13טן יולי** איז דער 194סטער טאג פון יאר (195סטער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 171 טעג .

## היסטארישע געשעענישן

* 1878 - דער קאנגרעס פון ברלין שענקט פולע זעלבשטענדיקייט צו סערביע

## געבוירן

* 100- - יוליוס קייסער, קייסער פון רוים (דערמארדעט 44-)
* 1527 – דזשאן די, ענגלישער מאטעמאטיקער און אסטראנאם, און עצה-געבער צו עליזאבעט די ערשטע (געש' 1608)

## געשטארבן

* 1105 - רש"י, פון די גרעסטע מפרשים פון תנ"ך און ש"ס אין די מיטל אלטער (געב' 1040)
* 1921 - גבריאל ליפמאן, פראנצויזישער פיזיקער, געווינער פון נאבעל פריז פאר פיזיק (געב' 1845)
* 2002 - יוסוף קארש, קאנאדישער פאטאגראף (געב' 1908)

## פייערטעג

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 13טן יולי

---

* 12טן יולי - 14טן יולי
* יולי