Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# טשינג דינאסטיע

טשינג דינאסטיע
די **טשינג דינאסטיע** (כינעזיש:  清朝) איז געווען די לעצטע דינאסטיע וואס האט געהערשט איבער כינע, צווישן די יארן 1644 און 1912. פאר דער טשינג דינאסטיע האט געהערשט די מינג דינאסטיע, און נאך איר איז כינע געווארן א רעפובליק. די הויפטשטאט פון לאנד איז געווען ביידזשינג.

דאס לאנד איבער וואס די טשינג דינאסטיע האט געהערשט איז געווען דאס גרעסטע אינעם 18טן יארהונדערט, ווען די דינאסטיע האט געהערשט איבער גאנץ כינע, כולל מאנטשוריע.

אין 1871 האט מען אויפגעשטעלט דעם בעיאנג פלאט וואס איז געווארן ביים סוף פונעם 19טן יארהונדערט איז געווען דער גרעסטער פלאט אין דעם ווייטן מזרח און דער אכטער גרעסטער פלאט אין דער וועלט.
# אפערע

די אפערע־הויז אין פראנקפורט
**אפערע** (פון איטאליעניש: *opera in musica* – מוזיקאלישע ווערק) איז א פארעם פון טעאטער וואו מען גיט איבער דעם דראמאטישן אינהאלט דורך געזאנג און מוזיק.
די ערשטע אפערע האט געשיינט אין איטאליע אין סוף פונעם 16טן יארהונדערט. די מוזיק ווערט געשפילט דורך אן ארקעסטער וואס געפינט זיך פארנט פון דער טריבונע, אבער נידעריגער כדי די אוידיטאריע זאל קענען זען די שוישפילער.

געווינלעך ווערט אפערע געשפילט אין אן אפערע־הויז.

## היסטאריע פון אפערע

די ערשטע אפערע איז געשפילט געווארן אין 1597 אין פירענצע, איטאליע. אין 1657 האט מען געעפנט די ערשטע אפערע־הויז אין ווענעציע, איטאליע, פון 1600 ביז 1750 איז געווען דער באַראק פעריאד, ווען אפערע איז געווען א פארוויילונג פאר די אריסטאקראטן.
# לעגענדע

אַ **לעגענדע** איז אין אַלגעמיין גאָר אַן אַלטע דערציילונג וואָס מע האָט נישט קלאָרע באַװײַזונגען צו דאָס באַשטימען. אין אַלגעמיין גייט זי אַריבער דורך מענטשן אָדער דורך אַ טראַדיציע. לעגענדעס זײַנען זייער געראָטן צו מיטאָלאָגיע.
# וויעטנאמעזער

מענטשן פון וויעטנאַם, 1861-1880
**וויעטנאמעזער** (וויעטנאמעזיש: *người Việt*) זענען אן עטנישע גרופּע אין וויעטנאם, וואס נעמען איין 86% פון דער באַפעלקערונג לויטן 1999 צענזוס, כאָטש זיי זענען געאגראפיש און לינגגוויסטיש דרום־מזרח אזיאטישע, וויבאלד זיי האבן געהאט דורך א גאר לאנגער תקופה השפעה פון כינע זענען זיי געווארן נעענטער צו די מזרח אזיאטישע, ווי די דרום כינעער און אנדערע שבטים אין די דרום כינע.
# מאסאטשוסעטס אינסטיטוט פון טעכנאלאגיע

**מאסאטשוסעטס אינסטיטוט פון טעכנאלאגיע** (MIT) איז א פריוואטע פארשונגס אוניווערסיטעט אין קעמברידזש, מאסאטשוסעטס, פאראייניגטע שטאטן, מיט פינף שולען און איין קאלעגיע וואס זענען כולל 32 אפטיילונגען, מיט א שטארקן דרוק אויף וויסנשאפֿלעכן און טעכנאלאגישן פארשונג.
# נאכט ביים מוזיי

**נאכט ביים מוזיי** (ענגליש: *Night at the Museum*) איז א 2006 אמעריקאנישער פאנטאזיע קאמישער פילם באזירט אויף א קינדער בוך מיטן זעלבן נאמען.

דאס איז די ערשטע פון א סעריע פון נאך צוויי פילמען: נאכט ביי די מוזיי: מלחמה פון די סמיטסאוניען און די 2014 פילם נאכט ביים מוזיי: סוד פון די טאמב.

## געשיכטע

א קמיע אין דעם אמעריקאנער מוזיי פון נאטירלעכער היסטאריע איז גורם אז אלעס אינעווייניג ווערט לעבעדיג ביינאכט.

די פילם באגלייגט ווי דער נאכט וועכטער געבט זיך אן עצה מיט דער אינטרעסאנטער ערשיינונג.

## אקטיארן

* בען סטילער אלס נאכט וועכטער
* ראבין וויליאמס אלס טעאדער רוזעוועלט
* ריקי דזשערווייס
* אוען ווילסאן
* פאול ראד
* קלארא גוגינאו

## וועבלינקען

*
*
# וויקינייעס

וויקינייעס
Wikinews|  |
| wikinews.org |

וויקינייעס לאגא
**וויקינייעס** איז א פילשפראכיגער פראיעקט פון וויקי סארטן וועב סייטס אין אלע שפראכן צו זאמעלען נייעס דורך די המון עם און נישט דורך די רעפארטערס. אבער אלץ מוז ווערן דאקומענטירט מיט מקורות.

## געשיכטע ארום א יידישן וויקי נייעס פראיעקט

פאר א יאר צוריק האט זיך איינגעשלאפן די אקטועלע געשענישן באשרייבונגן, ווען מען האט אנגעהויבן אויפלעבן דא די ערשטע זייט פון דעם אידישען וויקיפעדיע זאל אנטהאלטן נייעס אבער פון צייט צו צייט האט ער עס פרובירט אויפציוועקן אלס א צייטווייליגער דערויסענדיגער פשרה אדער טריק, וויאזוי צו מאכן אז וויקיפעדיע זאל נישט פארוואנדעלט ווערן אין קיין נייעס צייטונג.

דערנאך האט מען עס צוריק אויפגעלעבט מיטן יעצטיגן נאמען וויקינייעס. דאס איז צושטאנד געקומען נאכדעם וואס מיר האבן זיך געוואנדן צו די העכערע פענסטער פון וויקיפעדיע, אז זיי זאלן אונז העלפן עפענען א אידישן וויקי-נייעס וויקי. און מיר האבן געמאכט עפענטליכע וואטס דערפאר, זעהט דא, און סאיז שוין דורכגעלאפן 3 חדשים, די רעזולטאטן זענען קלארע; צוועלעף איז יא און איין ניין, האט דער ניין דערווייל איבערגעוואוגן און געוואנען.

פראיעקטן פון וויקימעדיע פונדאציע

וויקיביכער • וויקימעדיע קאמאנס • וויקיווערטערבוך • וויקיציטאט • וויקינייעס • וויקיפעדיע • מעדיעוויקי • וויקיביבליאטעק
# ווינטער

**סעזאנען**| וועטער |
| --- |
| פֿרילינג |
| זומער |
| האַרבסט |
| ווינטער |
| טראָפיקע |

שניי אין ירושלים.
אַ ווינטער אין קאָלאָראַדאָ, אַמעריקע.
**דער ווינטער** איז אייַנע פֿון די פֿיר סעזאנען.

אין ווינטער קען פֿאלן שניי אָדער רעגן, און דער טעמפעראטור איז קאַלט.

אַסטראָנאָמיש בעגינט דער ווינטער, מיט דער ווינטער זאָנענווענדע (דער קורצטער טאג אין יאר) - דער ציַיט פונקט, צו דעם די זון איז אובער דער אנדערע (דרומיש אָדער צפוניש) ווענדעקריַיס שטעט, און די טאַגע אַם קורצעשטען זינד:

* אויף דער צפוניש העמיספֿערע אַם 21 אָדער 22 דעצעמבער, און אויף דער דרומיש העמיספֿערע אַם 21 אָדער 22 יוני.

דאַ נאַך ווערן די טאַגע וויַדער לאַנגער און די נאַכטע קורצער, און דער ווינטער ענדט מיט דער פֿרילינג צייט.

דאַ די אומלויפבאַן דער ערד ארום דער זון אום 1.7% פֿון אַ אידעאַלען קריַיץ באַן אַבוויַיכט, זינד די פֿיר יאַרעסציַיטען ניכט גאַנץ גליַיך לאַנג. דערצו, זינד די צפוניש ווינטערן וועגען דער זון סביבה עטוואַס קורצער און מילדער אַלס די דרומיש ווינטערן.

אַ באַווסט ייִדישע חג אין דעם צפונדיקן ווינטער איז חנוכה, אין חודש כסליו, דעצעמבער.
# טיראנא

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| **טיראנא**  |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| סקאנדנבערג פלאץ |
| **מדינה** / **טעריטאָריע** |  אַלבאַניע |
| **גרינדונג דאַטע** | 1614 |
|  ‑ **אין שטאָט** |  418,495‏  (שטייענדיג 2011) |

 |

**טיראַנאַ** (אלבאניש: *Tiranë* אדער *Tirana*) איז די הויפטשטאט פון אלבאניע און אויך די גרעסטע שטאט. די באפעלקערונג איז געשאצט 602,041 מענטשן (2008). טיראנא איז געגרינדעט אין 1614. זי איז געווארן די הויפטשטאט פון אלבאניע אין 1920.

## טראנספארט

### שאסייען

די שטאט דינט אלס קנופ פאר די נאציאנאלע שאסייען SH1, SH2 און SH3.

### בוסן

### באן

### לופט

פון טיראנא קען מען פליען קיין אטען, לאנדאן, רימיני, בארי, יאנאווע, רוים, באלאניע, מינכן, פראנקפורט, סטאמבול, ווין און נאך שטעט.

﻿ / ﻿
# יאהו

**יאהו** איז א פאפולארע אינטערנעט פארטאל וואס באדינט מיט אלערליי באדארפענישן און ערשיינט פיל אינפארמאציע אויפן וועב.

זי באדינט מיט געבן נייעס, שפילעריי, בליצבריוו און נאך אזעלכע.

עס האט זיך אנגעבוין דורך 2 איגענטליכע וואס האבן די ערשטע אנגעבוין צו סארטירן וועב סייטס אין קאטעגאריעס און נאכדעם האבן זיי דאס פארוואנדעלט אין זוך מאשין.

* יאהו וועבזייטל
* יאהו באדינט

## יאהו ענטפערס (ענסערס)

דאס איז א נייער באדינונג וואס וויל כאפן דעם נייעם צוגאנג צו אינטערנעט, אפען סארס: וואס וואלענטירן ארבייטען צו ענטפערן אויף כל מיני שאלות וואס אנדערע פרעגן. א שטייגער ווי וויקיפעדיע וואס ווערט אויך געשריבן דורך וואלענטירן.
# שפאקטיוו

**דער ארטיקל איז פארגעשלאגן צו פאראייניקן מיט טעלעסקאפ.
 איר ווערט געבעטן אים פאַררעכטן**.

א **שפאקטיוו** איז אן אפטישער אינסטרומענט וואס טוט גרעסער מאכן א ווייטערן אביעקט.

## צוזאמענשטעל

דער שפאקטיוו פארמאגט צוויי לינדזן וואס ווען ביידע ווערן געלייגט איינע בעפאר די אנדערע טוט עס דערנענטערן און גרעסער מאכן דער אביעקט אויף וועלכן מען קוקט.

די פאדערשטע לינז (וועלכע איז נעטנער צו די אויגן) ווערט אנגערופן א קאנקאווע לינז. דאס איז א אויסגעארבעטע לינז וואס ברענגט נענטער אן אביעקט צוליב איר געדרייטע פארעם. די זעלבע לינז ווערט אויך גענוצט אין טעלעסקאפן. די צווייטע לינז איז א געמישטע לינדז פון צוויי מאטריאלן פון וועלכע די מערהייט דערפון פארגרעסערט דעם אביעקט וואס איז נענטער געברענגט געווארן דורך דער קאנקאווער לינז.

די קאנקאווע לינז איז אויסגעארבעט און געשניטן אויף א שמאלע רינדיקייט אויף אריין וואס טוט וואונדערליך מאכן זען יעדער אביעקט נענטער. דאס איז נישט קיין טעכנאלאגישער אויסטרעף נאר איז שוין גענוצט געווארן טויזענטער יארן צוריק. די זעלבע לענס ווען מען דרייט עס אויס די פארקערטע וועג וועט עס ווייזן יעדער אביעקט ווייטער ווי עס איז באמת. ווייל די לינז איז דעמאלט אויסגעפארעמט די פארקערטע וועג.

## שפאקטיוו סארטן

די נומערן און בוכשטאבן וואס שטייען אויפגעשריבן אויף אלע שפאקטיוון מיינען די גרויסקייט פון דעם בילד וואס ווערט געמאכט ווען מען קוקט אריין אין דעם שפאקטיוו. MM מיינט מילי-מעטער. א געווענליכער שפאקטיוו וועט האבן צוויי אויפשריפטן איינע וואס צייגט די גרויסקייט פון דעם בילד. און די צווייטע די ווייטקייט פון דער לינז.
# זשאווערפריי שטאל

זשאווערפריי שטאל
אין מעטאלורגיע, איז **זשאַווערפֿריי שטאל** א שטאלענער געשמעלץ מיט אן אינהאלט פון ווינציקסטנס 10.5% כראם לויט דער מאסע.

זשאווערפריי שטאל ווערט נישט צעגעסען, פארזשאווערט אדער באפלעקט מיט וואסער ווי נארמאל שטאל.

מען ניצט זשאווערפריי שטאל למשל אין עראפלאנען און באשטעק.

דער מאדערנער פראצעס פון פאבריצירן זשאווערפריי שטאל גייט צוריק צו הערי ברירלי אין שעפילד, יארקשיר אין 1913.

אין דעם 20סטן יארהונדערט איז שעפילד געווען א גרויסער צענטער פון זשאווערפריי שטאלענעם באשטעק.
# קאפיטאליזם

אדם סמיט, גרינדער פון קאפיטאליזם
**קאפיטאליזם** איז א פאליטישע מעטאד וואס באגרעניצט די רעגירונג פון זיך אריינמישן אין דער עקאנאמיע און סאציאלאגיע פון די בירגער און לאזן א פרייען מארק. לויט דעם מעטאד, האט יעדער בירגער א זכות אנצופירן זיין פארמעגן אויף א פאל אז די רעגירונג זאל זיך נישט מישן אין זיין פארמעגן צוליב עקאנאמישע אדער סאציאליסטישע סיבות. דער מעטאד האט זיך אנטוויקלט אין אייראפע צווישן דעם 16טן י"ה און דעם 19טן י"ה.

דאָס ווארט "קאפיטאל" שטאמט פון לאטייניש וואס מיינט "הויפט". דער ווארט האט קארל מארקס אריינגעבריינגט אלס א נעגעטיוו-ווארט, אבער עס איז שפעטער אנגענומען געווארן אויך ביי די קאפיטעליסטן.

ביי קאפיטאליזם מעג יעדער איינער פארקויפן אדער בארגן זיין פארמעגן, און א צווייטער מעג קויפן אדער בארגן פון זיי. ווען איינער וויל פארקויפן און א צווייטע וויל קויפן, דארפן זיי נישט נעמען רשות ביי קיינעם. מענטשן קענען פירן א מארק (קויפן און פארקויפן איינער מיט אנאנד) אן בעטן רשות. די דעפיניציע פון קאפיטאליזם און די פרייער מארק עקאנאמיע האט דער פילאסאף אדם סמיט איינגעפירט (אין זיין בוך "די רייכקייט פון פעלקער").

ליבעראליזם איז פרא־קאפיטאליזם. אבער סאציאליזם, נאציזם, פאשיזם, אנארכיזם, קאמוניזם און סאציאל דעמאקראטיע זיינען אנטי־קאפיטעליזם.

אין יאר ה'תרפ"ט, נאך דעם וועלט ווירטשאפט קריזיס וואס האט פאסירט צוליב די קאפיטאליזם וואס האט געהערשט אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע, האט דער 32סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע, פרענקלין דעלאנא רוזעוועלט, איינגעפירט די נייע ארדענונג. טייל האלטן אז ער איז געווען באאיינפלוסט פון דעם עקאנאמיסט דזשאן מיינארד קינס, וואס האט געהאלטן אז קאפיטאליזם קען זיך נישט ראטעווען אליין פון א דעפרעסיע, דערפאר מוז די רעגירונג אין אזא פאל ארויסגעבן מער געלט ווי עס קומט אריין פון שטייערן.
# 2018

|  |
| --- |
| 2018 אין פֿארשידענע קאלענדארן |
| גרעגאריאנישער קאלענדאר | 2018 *MMXVIII* |
| יידישער לוח | ה'תשע"ח - ה'תשע"ט |
| כינעזישער קאלענדאר | 4714 – 4715 丁酉 – 戊戌 4715 איז דאס יאר פֿונעם הונט |
| עטיאפישער קאלענדאר | 2010 – 2011 |
| פערסישער קאלענדאר | 1396 – 1397 |
| איסלאמישער קאלענדאר | 1439 – 1440 |

‏**2018** איז דאס 18טע יאר אינעם 21סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 2018 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.

אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.

## געשעענישן

* 27סטן יולי – דער פלאנעט מאדים געקומען דאס נענטסטע צו דער ערד זייט 2003.

## געשטארבן

* 14טן מערץ – סטיווען האקינג, בריטישער פיזיקער (געב' 1942)
* 21סטן אויגוסט – סטעפאן קארל סטעפאנסאן, איסלאנדישער אקטיאר (געב' 1975)
* 26סטן נאוועמבער – סטיווען הילענבורג, אמעריקאנער ביאלאג און אנימאטאר (געב' 1961)
* 30סטן נאוועמבער – דזשארזש הערבערט וואלקער בוש, 41סטער פרעזידענט פון די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע (געב' 1924)
* 9טן דעצעמבער – יגאל בשן, ישראלדיקער זינגער, קאמפאזיטאר און אקטיאר (געב' 1950)
* 17טן דעצעמבער – רונה רמון, ישראלדיקע פובליקע אקטיוויסטין, די אלמנה פון אילן רמון (געב' 1964)
* 28סטן דעצעמבער – עמוס עוז, ישראלדיקער שרייבער (געב' 1939)

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 2018יארן און יארהונדערטער**

|  |
| --- |
|
20טער י"ה  • **21סטער י"ה**  • 22סטער י"ה
2013  •
2014  •
2015  •
2016  •
2017  •
**2018**  •
2019  •
2020  •
2021  •
2022  •
2023
  |
# מאלי

|  |
| --- |
| **רעפובליק פון מאַלי *République du Mali |
|

|  |  |
| --- | --- |
| פאן מאלי |  |
| פֿאָן
 | הערב
 |

 |
| נאַציאָנאַלע זינגליד: |
| אָרט פֿון מאלי |
| **קאָנטינענט** | אפריקע |
| **אָפֿיציעלע שפּראַך** | פראנצויזיש |
| **הויפּטשטאָט** | באמאקא ﻿ / ﻿ |
| **רעגירונג** |  |
| **פּרעזידענטפּרעמיער מיניסטער** |  |
| **גרינדונג דאַטום** | 22סטן סעפטעמבער 1960 |
| **פלאַך מאָסוועלט גראַדונג פלאַךפּראָצענט וואַסער** | 1,240,192 קוואַדראַט ק"מ 24סט 1.6 |
| **באַפֿעלקערונג** - **צאָל** - **וועלט גראַדונג** - **ענגקײט** |  14,517,176 (2009) 67סט 30.3 מענטשן פאַר אַ ק"מ |
| **פּראָדוקט ווערדע** | $17.872 ביליאן (132סט)  |
| **וואַלוטע** | מערב אפריקאנער פראנק |
| **צײַט זאָנע** | UTC |
| **אינטערנעט דאָמען** | ml. |
| **טעלעפֿאָן קאָד** | 223+ |

**מאַלי**, אפיציעל די **רעפובליק פון מאלי** (פראַנצויזיש: *République du Mali*, [maˈli]), איז א לאנד איינגעשלאסן לאנד אין מערב אפריקע. מאלי גרענעצט אלזשיר צו צפון, ניזשער צו מזרח, בורקינע פאסא און דעם בארטן פון העלפאנדביין צו דרום, גינע צו דרום־מערב, און סענעגאל און מאריטאניע צו מערב. זי האט א שטח פון מער ווי 1,240,000 ק"מ² מיט א באפעלקערונג פון 14.5 מיליאן. די הויפטשטאט איז באמאקא.

מאלי באשטייט פון אכט ראיאנען. די צפונדיקע גרענעצן גייען טיפ אריין אין דעם סאהארא, אבער אין דרום, וואו דער מערסטער טייל פון איינוואוינער וואוינען, זענען די ניזשער און סענעגאל טייכן. דער עקאנאמישער סטרוקטור פון לאנד דרייט זיך ארום לאנדווירטשאפט און פישעריי. מאלי האט נאטירלעכע רעסורסן ווי גאלד, אוראניום, פיך און זאלץ. העלפט פון דער באפעלקערונג לעבט אונטער דער אינטערנאציאנאלער ארימקייט ליניע פון US$1.25 א טאג.

אינעם 19טן יארהונדערט האט פראנקרייך גענומען קאנטראלע איבער מאלי, וואס איז דעמאלסט געווארן א טייל פון פראנצויזישן סודאן. אין אפריל 1959 איז פראנצויזישער סודאן באהאפטן געווארן מיט סענעגאל צו ווערן די מאלי פעדעראציע, וואס איז געווארן זעלבשטענדיק אין דער פראנצויזישער געמיינדע יוני 1960. אויגוסט 1960 האט = סענעגאל ארויסגעטראטן פון דער פעדעראציע. אין סעפטעמבער 1960 האט די פעדעראציע געענדערט איר נאמען צו "רעפובליק פון מאלי" און האט זיך צוריקגעצויגן פון דער פראנצויזישער געמיינדע.

## געאגראפיע

מאלי האט נישט קיין בארטן ביים ים. צוויי גרויסע טייכן פליסן אין מאלי, דער סענעגאל טייך אין מערב פון לאנד און דער ניזשער טייך וואס פליסט אדורך דעם צענטראלן טייל פון לאנד. די אלע הויפט שטעט אין לאנד ליגן אויפן ניזשער טייך, צווישן זיי די הויפטשטאט באמאקא און די אוראלטע הויפטשטאט טימבוקטו.

## רעפערענצן
# פארשפרעכונג

**פארשפרעכונג** אדער **צוזאג** הייסט אז מען זאגט צו מיט אזא סארט פארזיכערונג איינצוהאלטן דעם זאג, דורך א פסיכאלאגישער קאנטראקט צווישן צוויי מענטשן וואס דער ערשטער נעמט זיך דערביי אונטער געוויסע סערוויס אדער מתנה פארן צווייטן אדער איז מיחד סיי וואס עפעס הייליג אדער ווערדפול פאר אים איצט אדער שפעטער.

## זעה אויך

* שבועה
* בונד
# קאמיקער

א **קאמיקער** איז איינער וואס פארוויילט אן אוידיטאריע מיט קאמישע אויפפירונג אדער מיט דערציילן וויצן.

איינער פון די מערסטע באוואוסטע קאמיקער איז געווען טשארלי טשאפלין.

## זעט אויך

* בדחן
* קאמעדיע
* גראמען

## וועבלינקען

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 קאמיקער
# גאלף (שפיל)

א גאלף באל (רעכטס) לעבן דעם לאך וואו ער דארף אריינגיין.
**גאלף** איז א שפיל וואס מ'שפילט אין אן אפענעם פעלד וואו דער גאלפער שפילט זיין גאלף באל (א קליינער באל) אין א לאך מיט פארשידענע קלאפערס (גאלף אינסטרומענטן).

## שפיל

אין גאלף, שפילט דער גאלפער א צאל "לעכער" אין א געוויסן סדר. מען שפילט 18 לעכער לויטן סדר פון א גאלפפלאץ.

צוויי גאלפער שפילן איינס קעגן אנאנד. דער וואס זיין באלט גייט אריין אין אלע 18 לעכער מיט די ווינציגסטער צאל פון קלעפ, ער איז דער געווינער.
# בלאז אינסטרומענטן

בלאז אינסטרומענטן
א **בלאז אינסטרומענט** איז א כלי זמר, וואס מ'נוצט מיטן מויל. און דער לופט-דרוק גיט ארויס דעם קול, און ווערן באוואויגן דורך די קנעפלעך וואס דער שפילער דרוקט.

יעדע מוזיק אינסטרומענט האט אן אנדערן פארעם, וואס מאנעוורירט אז דאס קול זאל זיין אנדערש, דינער אדער דיקער, פלאך אדער געדיכט, שארף צי ברייט, און אזוי ווייטער:

פון די אממערסטן באקאנטע ווינט כלי זמר זענען:

1. קלארינעט
2. טרומייט
3. טראמבאן
4. פרענטש הארן
5. פלייט
6. סאקסאפאן

דעם שופר וואס מען בלאזט דערמיט ראש השנה, איז אויך א **ווינט אינסטרומענט**, כאטש גאנץ פרימיטיוו.
# טראקט

טראקט
א **טראַקט** איז אן אספֿאלטירטער וועג אויף וואס מאטאר-פארמיטלען קענען פארן. א טראקט פארבינדט צוויי ערטער כדי מ'זאל קענען פארן פון איינעם צום אנדערן. א טראקט צווישן צוויי שטעט הייסט א שאסיי אדער א שטראז.

די רוימער האבן געבויט לאנגע גראדע טראקטן איבער זייער אימפעריע.

## וועבלינקען

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 טראקט
# מאלייאיש

**מאַלייאיש** (מאלייאיש: *Bahasa Melayu* بهاس ملايو) איז אן אויסטראנעזישע שפראך וואס מ'רעדט אין אינדאנעזיע, ברוניי, מאלייע און סינגאפור. 290 מיליאן מענטשן רעדן מאלייאיש, 77 מיליאן אלס מוטערשפראך.

די שפראך ווערט געשריבן מיטן גלחישן שריפט. אין ברוניי שרייבן טייל מאלייאיש מיט אראבישן שריפט.

מאלייאיש איז די אפיציעלע שפראַך אין סינגאפור און אין מערב מאלייזיע.

## וועבלינקען

|  |  |
| --- | --- |
| Wikipedia | **וויקיפּעדיע אויף מאלייאיש** |

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 מאלייאיש

 שפּראַכן אין פארבאנד פון דרום-מזרח אזיאטישע פעלקער (ASEAN)

|  |
| --- |
|
אינדאנעזיש • בורמעזיש • וויעטנאמעזיש • טאגאלאג • טאמיל • טיילאנדיש • כינעזיש • לאאטיש • מאלייאיש |
# טעקסאס

טעקסאס
Texas|  |
| texas.gov |

פֿאָן פון טעקסאס
צו מיינט איר שטייערן?

**טעקסאַס** (ענגליש: *Texas*, *טעקסעס*; שפאניש: *Tejas*, *טעכאַס*) איז איינער פון די פופציג שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן, אין דרום-מערב, וואס ווערט אנגערופן וועסט-סאוט-סענטראל. זיין הויפטשטאט איז אסטין.
די גרעסטע שטעט אין טעקסאס זענען היוסטן, סאן אנטאניא און דאלאס.

דער פריערדיגער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן דזשארזש וואלקער בוש איז דארט געווען גובערנאטאר, ער האט צוויי מאל געוואונען די וואלן דארט.

## באפעלקערונג

די באפעלקערונג פונעם שטאַט לויטן 2020 צענזוס איז 29,145,505

## געאגראפיע

די גרעסטע שטעט אין טעקסאס זענען היוסטן, סאן אנטאניא, דאלאס און אסטין (די הויפטשטאט).

## רעגירונג

## עקאנאמיע

## קולטור

טעקסאס קולטור איז א צונויפמישונג פון צפון־אמעריקאנישע קולטור, שפאנישע קולטור און מעקסיקאנישע קולטור.

דער פאפולערסטער ספארט איז פוסבאל. אויך שטארק פאפולער זענען אויטאספארט און פערד געיעג.

| זען • רעדן • ענדערן  די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע   |
| --- |
| אהאיא • אייאווע • איידעהא • אילינוי • אינדיאנע • אלאבאמא • אלאסקע • אקלעהאמע • אריזאנע • ארעגאן • ארקענסא • דזשארדזשיע • דעלעווער • דרום דעקאטע • דרום קאראליינע • האוואי • וואשינגטאן • וויאמינג • ווירדזשיניע • וועסט ווירדזשיניע • וויסקאנסין • ווערמאנט • טענעסי • טעקסאס • יוטא • לואיזיאנא • מאנטענע • מאסאטשוסעטס • מישיגן • מינעסאטע • מיסיסיפי • מיזורי • מעין • מערילאנד • ניו העמפשער • ניו זשערסי • ניו יארק • ניו מעקסיקא • נעבראסקא • נעוואדא • פלארידע • פענסילוועניע • צפון דעקאטע • צפון קאראליינע • קאלאראדא • קאליפארניע • קאנעטיקעט • קענזעס • קענטאקי • ראוד איילענד |