Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# באדווייזער

באדווייזער|  |
| www.budweiser.com |

**באָדווייזער** (ענגליש: Budweiser) איז א באקאנטע פאפולערע פינעף פראצענטיגער בלאסע לאגער ביר ברענד. אינדארסיהרט דורך אדאלפוס בוש אום 1876 אין מיזורי, פאראייניגטע שטאטן.

א פלאש באדווייזער
## היסטאריע

ביי די פראהבישן האבן זיי דאס אויפגעהערט צו פראדוציהרן, און אנשטאט ארויסגעגעהבן א נישט-אלקאהאלישע געטראנק.

מיט מבטל זיין די פארבאט האבן זיי עס צוריק אנגעהויבן פראדוציהרן מיט אביסל א זיסערן טעם. אין די גרויסע דעפרעסיע האבן זיי געהאט פראבלעהמען, אבער צוליב וואס זיי האבן ערפינדן די טרינקען-קען האבן זיך זייערע פארדינסטן שטארק פארגרעסערט.

## דער נאמען און טרעידמארק

דער נאמען **באדווייזער** איז נאך דער שטאדט באדווייז אין טשעכיי.

די אמעריקאנער אנהאוזער בוש ביר פירמע, וועלכע באלאנגט שוין יעצט צו דער בעלגישער אינבעוו ביר פירמע, האט איבערגענומען קאנטראל פון דער טשעכישער בי. עם. פי. ביר פירמע צו וועהמען די באדווייזער ברענד באלאנגט.

די טשעכישע בי. עם. פי. פירמע קריעגט זיך שוין לאנג מיט די רעגירונגס-אנגעפירטע ביר פירמע אין טשעכיי, איבער די רעכטן צום נאמען באדווייזער. דעריבער יעצט אז די אנהאוזער בוש האט אפגעקויפט די טשעכישע בי. עם. פי., ברעהנגט דאס איהר אין דירעקטן קאנפליקט מיט דער טשעכישער רעגירונג.

אין אייראפע ווערט עס דערפאר פארקויפט אונטערן נאמען **באד**.

## וועב לינקען

* אפיציעהלער וועב זייטל

 אלקאהאלישע געטראנקען[באַהאַלטן]

|  |  |
| --- | --- |
|
אראק  · אייער ליקער  · אוזו  · בלאסע לאגער  · ביר  · בראנפן  · בערבן  · ברענדי  · דזשין  · וואדקע  ·
וויין  · וויסקי  · ליקער  · מעד  · קאניאק  · קאקטייל  · ראם  · שאמפאניע  · שליוואוויץ |  |
# 1862

|  |
| --- |
| 1862 אין פֿארשידענע קאלענדארן |
| גרעגאריאנישער קאלענדאר | 1862 *MDCCCLXII* |
| יידישער לוח | ה'תרכ"ב - ה'תרכ"ג |
| כינעזישער קאלענדאר | 4558 – 4559 辛酉 – 壬戌 4559 איז דאס יאר פֿונעם הונט |
| עטיאפישער קאלענדאר | 1854 – 1855 |
| פערסישער קאלענדאר | 1240 – 1241 |
| איסלאמישער קאלענדאר | 1278 – 1279 |

‏**1862** איז דאס 62סטע יאר אינעם 19טן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1862 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 12 טעג.

אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.

## געשעענישן

* 20סטן אפריל - לואי פאסטער און קלאד בערנארד קאנטשען די ערשטע פאסטעריזאציע פראבע

## געבוירן

* 23סטן יאנואר - דויד הילבערט, דייטשער מאטעמאטיקער (געש' 1943)
* 22סטן אויגוסט - קלאד דעביוסי, פראנצויזישער דיריגענט (געש' 1918)

## געשטארבן

* 18טן יאנואר - זשאן טיילער, דער צענטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן (געב' 1790)
* 24סטן יולי - מארטין וואן ביורען, פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן (געב' 1782)

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 1862

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 1862יארן און יארהונדערטער**

|  |
| --- |
|
18טער י"ה  • **19טער י"ה**  • 20סטער י"ה
1857  •
1858  •
1859  •
1860  •
1861  •
**1862**  •
1863  •
1864  •
1865  •
1866  •
1867
  |
# לאס וועגאס

לאס וועגאס ביינאכט
לאס וועגאס איז די גרעסטע שטאט אין נעוואדא. אין די קעפיטאל פאר אזארט שפילער לענגאויס אמעריקא.

דער יישוב איז געגרינדעט אין 1905 און געווארן א שטאט אין 1911.

## וועגאס פאר אידען?

"בוסטון טיימס" באריכטעט אין 2004 אז 600 נייע אידישע משפחות ציען זיך אריבער קיין וועגאס יעדען מאנאט
# פרידריך ווילהעלם, עלקטאר פון בראנדענבורג

פרידריך ווילהעלם, עלקטאר פון בראנדענבורג
Friedrich Wilhelm von Brandenburg|  |
|
געבורט |
16 פעברואר 1620 בערלינער שטאָטשלאס, דייטשלאנד  |
|
טויט |
29 אפריל 1688 (אלט 68) דייטשלאנד  |
|
מדינה |
הייליגע רוימישע אימפעריע  |
|
באשעפטיגונג |
אריסטאקראט, קונסט־זאמלער  |
|
האהענצאלערן דינאסטיע |
|

|  |  |
| --- | --- |
|
פאטער |
געארג ווילהעלם  |

 |
|   |

פרידריך ווילהעלם, עלקטאר פון בראנדענבורג
**פרידריך ווילהעלם, עלעקטאָר פון בראַנדנבורג** (16טן פעברואר 1620 - 29סטן אפריל 1688) איז געווען דער עלעקטאר פון בראנדנבורג און הערצאג פון פרייסן פון 1טן דעצעמבער 1640 ביז זיין טויט. א מיטגליד פונעם הויז פון האהענצאלערן, ער איז געווארן באקאנט ווי דער גרויסער עלעקטאר (דער גרויסער קורפירסט) דאנק זיינע פאליטישע און מיליטערישע טאלאנטן. פרידריך ווילהעלם איז געווען אויך א פרומער קאלוויניסט. אויך, ווייל ער האט געגלויבט אין דער וויכטיקייט פון האנדל און האט עס שטארק פראמאווירט.
# זאמאשטש

|  |  |
| --- | --- |
| נישט ענדערן! | דער אַרטיקל איז אין מיטן באַאַרבעטן. און עס קען זײַן קורץ, אומפארשטענדלעך אד"ג. ביטע ניט ענדערן דעם אַרטיקל כּל־זמן דער מוסטער איז דערבײַ.
דער מוסטער קען בלײַבן ביז אַ װאָך אָן דײַטיקע ענדערונגען. |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| **זאַמאשטש Zamość** |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |
| **מדינה** / **טעריטאָריע** |  פּוילן |
| **גרינדונג דאַטע** | 1580 |
| **קאָאָרדינאַטן** | ‏﻿ / ﻿ |
| **{{{אפטייל טיפ}}}** | לובלין |
| **בירגערמייסטער** | אנדזשיי וונוק |
| **שטח** | 30.48 קוואדראט ק"מ |
| **הייך** | 212 מעטער |
|  ‑ **אין שטאט**  ‑ **באַפעלקערונג ענגקײט** |  65,149‏  (שטייענדיג 2014) 2,100 באוואוינער א ק"מ2 |
| **צײַט זאָנע** | UTC+1 |
| www.zamosc.pl |

 |

**זאַמאשטש** (פויליש: *Zamość*) איז א שטאט אין דרום־מזרח פוילן. ער איז פלאצירט אינעם דרום טייל פון דער לובלינער וואיעוואדעשאפט, 90 ק״מ פון לובלין, 247 ק״מ פון ווארשע און 60 ק״מ פונעם גרענעץ מיט אוקראינע.
אין 2104 האט די שטאט געהאט 65,149 איינוואוינער.

## היסטאריע

## ביים חורבן

## די יידישע היסטאריע

די יידישע קהילה אין זאמאשטש איז געגרינדעט געווארן אין 1588. די ערשטע יידישע באוואוינער זענען געווען ספרדישע יידן פון איטאליע, שפאניע, פארטוגאל און טערקיי. אין דעם 17טן יארהונדערט זענען אשכנזישע יידן געקומען זיך באזעצן אין דער שטאט און זענען געווארן א מערהייט פון דער געמיינדע. אין די שפעטערע 1800ער יארן איז זאמאשטש געווארן א צענטער פון חסידות.

רבי יעקב קראנץ, דער ״דובנער מגיד״, איז נפטר געווארן אין זאמאשטש.

## באקאנטע מענטשן געבוירן אין זאמאשטש

* יצחק לייבוש פרץ
* אלעקסאנדער צעדערבוים

## צווילינג שטעט

זאמאשטש האט די צווילינג שטעט:

* שוועבישע האל, דייטשלאנד
* זאלקיעוו, אוקראינע
* לאפבארא, פאראייניגטע קעניגרייך
* בארדיוב, סלאוואקיי
* לוצק, אוקראינע
* שעסבורג, רומעניע

## וועבלינקען

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 זאמאשטש

## רעפערענצן
# ליד

מיינט איר: דיכטונג, מוזיק אדער נגינה?

א **לידל** איז א געזאנג אנשטאט מיט מוזיק דוקא מיט ווערטער וואס א מענטש זינגט מיט דער שטימע א צוזאמשטעל פון פארשידענע טענער און קלאנגען. ווען איינער זינגט אליין איז ער א סאלא, צוויי וואס זינגען צוזאמען זענען א דועט. ווען א סאך מענטשן זינגען צוזאמען איז עס א כאר. די ווערטער פונעם ליד קענען זיין געשריבן ספעציעל פאר דעם געזאנג אדער ווערטער גענומען פון א אנדער ארט צו וואס מ׳האט קאמפאנירט א געזאנג.

א ליד קען מען זינגען אדער מיט דער באגלייטונג פון מוזיק, אדער אן מוזיק.

## גראמען

זעט א באזונדערן ארטיקל אויף **גראמען**.

מען רופט דאס אן גראמען ווייל יעדע ווארט ענדיגט זיך מיט די זעלבע אויסזאג.

## זעט אױך

* נגינה
* געזאנג
# ארימקייט

א ביישפיל פון שטאטישער ארימקייט אין א דלות־קווארטל אין דזשאקארטא, אינדאנעזיע
**ארימקייט** איז א מצב ווען א מענטש אדער א גרופע פון מענטשן וואס זענען אן עקאנאמישע איינהייט (ווי למשל א פאמיליע) האבן נישט די מיטל זיך אויסצוהאלטן מיט גרונטלעכע באדערפענישן, ווי עסן און ריין וואסער.

אויך ווען א מענטש האלט זיך אין א נידעריגן לעבנסניווא ווי אנדערע אין זייערע סביבה, איז דאס א "פארהעלטנמעסיקע ארימקייט".

אין רוב לענדער טוט מען אויסרעכענען סטאטיסטיק וועגן דעם ניווא פון ארימקייט אין דעם לאנד.

דער וועלט באנק האלט אז איינער וואס האט נישט $1.25 א טאג לעבט אין עקסטרעמער ארימקייט.
# קייטי פערי

קייטי פערי
Katy Perry|  |
|
געבורט |
25 אקטאבער 1984 (אלט 41) פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע  |
|
מדינה |
פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע  |
|
אונטערשריפט |   |
| www.katyperry.com |
|   |

Katy Perry at the 2019 iHeartRadio Music Awards
**קייטי פערי** (ענגליש: *Katy Perry*) איז דער בינע־נאָמען פֿון די פּאָפּולערע פּאָפּ זינגערין **קעטרין עליזאַבעט הודסאָן**. זי איז געבױרן געװאָרן דעם 25סטן אָקטאָבער 1984 אין קאַליפֿאָרניע. זי איז זײער באַװוּסט געװאָרן צוליב אירע הײסע סינגלען "I Kissed A Girl" (טײַטש: "איך האָב געקושט אַ מײדל") און "Hot'n'cold" (טײַטש: הײס און קאַלט) װאָס זײַנען געװען אין איבער 20 מדינות פֿון די העכסטע הײסע לידער. אויגוסט 2010 האט זי ארויסגעגעבן איר אלבאם "Teenage Dream" און עס איז אנגעקומען צו נומער איינס אויף די ליסטע פון דאס מערסטע פארקויפטע אלבאמס אין די פאראייניגטע שטאטן.

## וועבלינקס

* מוזיק קאנאל אויף יוטיוב
* אפיציעלע וועבזייטל
# שטערן רייזע

אלטע לאגא
**שטערן רייזע** (ענגליש: *Star Trek*) איז אן אמעריקאנישע מאסן מעדיע קאָנצעסיע, געשאפן פון דשזין ראָדענבּערי, און האט פארדינט ביליאנען אין הכנסות. די קאנצעסיע ענטהעלט ראדענבערי'ס אורשפרינגליכע טעלעוויזיע סעריע "שטערן רייזע", וואס איז אויסגעשטראלט געווען פון ה'תשכ"ו ביז ה'תשכ"ט, און ווייטערע פונף סעריעס, צוולף פילמען, א סך ביכער, שפילווארן און נאך. "שטערן רייזע" האטע א גרויסע השפעה אויפן פאלקסקולטור, דורך זיינע ליבעראלע השקפה - צום ביישפיל, די כאראקטער טרופע איז שטענדיק געווען צווישנראַסנדיק - און השראה פאר טעכנאלאגישע חידושים.

די אלגמיינע סוזשעט פון די פארשידענע סעריעס און פילמען האנדלט פון די ווייטע צוקונפט. די מענטשליכע ראסע האט געבויט קאסמאסשיפן און האט אנגעהויבן אויספארשן די מילכיגער וועג גאלאקסיע. צוזאמן מיט פארשידענע אויסערערדישע בריות פון א סך פלאנעטן האבן זיי געגרינדעט די פֿעדעראַציע, א פארשריטענע מאכט וואס פארזוכט דאס גוט צו פאדערן. די פעדעראציע אפערירט די שטערן פלאט, וואס איז געווידמעט צו פרידלעכע אויספארשונג. אבער די קאסמאס ענטהעלט אויך אנדערע, בייזע מאכטן, און קעגן זי מוס זיך די פלאטע פארטיידיקן. הויפטליך זינד די באגעגענישן פון די שיף "ענטערפרייז" (פירנעמונג) געצייגט.

אם די ערשטע סעריע, "שטערן רייזע", איז די ענטערפרייז געפירט פון דעם מענשטליכן קאפיטאן דזשיימס ט. קירק (געשפילט פון וויליאם שאטנער) און זיין משנה ספּאָק (לענארד נימוי), א מישלינג וואס איז האלב-ווּלקאַניש - א ראסע וואס האט זיינע עמאציע'ס גאנץ פארשטיקט און האנדעלט נאר אויף ריינע לאָגיק. נימוי, א ייד, האט נאכגעפורמט די "וולקאנישע באגריס" נאך די וועג וואס מ'האלט די הענט ביי ברכת כהנים. צוזאמען, ספאק און קירק פארשן די קאסמאס און קעמפן קעגן פיינט ווי די קְלינְגְאָנער און די ראָמוּלאַנען.

א צווייטע סעריע, "שטערן רייזע: דער קומענדיקער דור" (Star Trek: the Next Generation) איז אויסגעשטראלט געווען פון תשמ"ז ביז תשנ"ד. עס האנדלט אום א נייע "ענטערפרייז", מיט קאפיטאן דזשאַן-לוּק פִּיקאַרד. געהאלפן פון זיין אפיצירן מאנשאפט - דער משנה וויליאם ראַיקער, אינזשעניר דזשאָרדי לאַ פאָרדזש, דער קלינגאנער זיכערהייט'ס אפיציר וואָרף און דער ראבאט דאַטאַ - רייזט די שיף דורך די גאלאקסיע און קאנפראנטירט שרעקן ווי די בּאָרג, א האלב-ארגאנישע, האלב-ראבאטישע ראסע וואס פארזוכט אלע לעבעדיקע בריות צו 'אסימילירן' אין זיך. אירע לאָזונג איז: "מיר זינד די בארג. ווידערשטאנד איז צוועקלאס. איר וועט זיין אסימילירט."

א דריטע סעריע, "טיף רוים 9" (Deep Space 9) איז געזענדט געווען צווישן תשנ"ג און תשנ"ט. זי צייגט די געשעענישן אויף א קאסמאס סטאנציע מיט דעם נאמען. דער קאפיטאן סיסקאָ מוז אנטפלעקן זיין גורל אלס דער שליח פון די נביאים פון די פלאנעט בּעיידזשאָר, וואס האט פארבעטן די שטערן פלאט אין נאך די אפטראט פון די קארדאסיאנישע באזעצער, און צו אופהיטן די פעדעראציא פון די דאָמיניען, א בייזע קאסמאס רייך. וייטערע דריי סעריע און פילמן און א זוי וייטער זינד געמאכט געווען.

## וועבלינקען

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 שטערן רייזע סטאר טרעק אפיציעלע וועבזייטל.
# 20סטער י"ה

|  |  |
| --- | --- |
| יארטויזנט: |  |
| יארהונדערטער: | * 19טער י"ה
* 20סטער י"ה
* 21סטער י"ה
 |
| יארצענדלינגער: | 1900ער 1910ער 1920ער 1930ער 1940ער 1950ער 1960ער 1970ער 1980ער 1990ער |

דער **20סטער יארהונדערט** איז די צייט צווישן די יארן 1901 - 2000.

## געשעענישן

* ערשטער וועלט קריג
* צווייטער וועלט קריג

## מענטשן

### וועלט פירער

* מוסטאפא קעמאל אטאטורק, טערקיי
* ווינסטאן טשערטשיל, פאראייניגטע קעניגרייך
* מארגארעט טאטשער, פאראייניגטע קעניגרייך
* שארל דע גאל, פראנקרייך
* וואצלאוו האוועל, טשעכיי
* דזשאווארהארלאל נעהרו, אינדיע
* לי קוואן יו, סינגאפור

### וויסנשאפטלער

* אלבערט איינשטיין
* ניעלס באהר
* קורט געדעל
* ווערנער הייזנבערג
* אלען טורינג
* ליינוס פאלינג
* ערווין שרעדינגער
* דזשאן פאן נוימען
* ענריקא פערמי
* זיגמונד פרויד
* אנדריי ניקאלאעוויטש קאלמאגאראוו

| גרעגאריאנישער קאלענדאר אין הונדערטערס |
| --- |
| פארן ציילן |
9טער י"ה פארן ציילן | 8טער י"ה פארן ציילן | 7טער י"ה פארן ציילן | 6טער י"ה פארן ציילן | 5טער י"ה פארן ציילן | 4טער י"ה פארן ציילן | 3טער י"ה פארן ציילן | 2טער י"ה פארן ציילן | 1טער י"ה פארן ציילן |
| נאכן ציילן |
1טער י"ה| 2טער י"ה | 3טער י"ה | 4טער י"ה | 5טער י"ה | 6טער י"ה | 7טער י"ה | 8טער י"ה | 9טער י"ה | 10טער י"ה | 11טער י"ה | 12טער י"ה | 13טער י"ה | 14טער י"ה | 15טער י"ה | 16טער י"ה | 17טער י"ה | 18טער י"ה | 19טער י"ה | 20סטער י"ה | 21סטער י"ה | 22סטער י"ה |