Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# מאלעריי

די מאנא ליסע איז איינע פון די מערסטע באקאנטסטע מאלעריי אין דער מערב וועלט.
יאן דאמיניאק מוזיי פון מיניאַטורע פאַכמאַן קונסט אין טיטשי]].]]
**מאלעריי** איז די קונסט פון אראפמאלן פארב אדער פיגמענט אויף אן אייבערפלאך, צו שאפן א בילד פון א פנים אדער זאך. די אייבערפלאך קען זיין א וואנט, פאפיר, האלץ, גלאז און נאך.

די פרקאטיצורינג פון מאלעריי איז בעיקר פארונצט אלס א מאוד צו רעפרעזענטירן, דאקומענטירן און אויסדרוקן; די אלע פארשידענארטיקע כוונות און טעמעס וואס איז אזוי פיל אין צאל וויפל פראקטערצירער עס איז דא פון דעם פאך; ד.ה. מאלעריי קען זיין נאטירליך געשטימט (ווי אין א גארטן פאנאראמע); פאטאגראפיש; אבסטראקט; אנגעפילט מיט נאראטיווישן אינהאלט; פאליטיש; אויפוועקן געפילן; אבער אין מערסטעס טייל פון היסטאריע זענען מאלערייען אנגעפילט מיט רוחניותדיגע מאטיוון און אידיאלן, פון דער תורה און סצעענס פון אמונה און מיטאלאגישע פיגורן סימבאל וואס טוען ארויסברענגען זייערע דעמאלטסדיגע באגריפן פון רעליגיע וואס האט אלעמען ארוםגענומען אט די מאלעריין באצירן נאך היינט אלע רעליגיעזע אינסטיטוציעס ארויסצוברענגן יראת שמים פון אירע קוקער.
# מעלבארן

פלאצירונג פון מעלבארן אין אויסטראליע
**מעלבארן** איז די מערסט באפֿעלקערטע שטאט אין אויסטראליע, מיט א מעטראפאליטאנישער באפעלקערונג פון 5.2 מיליאן (2023). זי איז די שטאַט הויפטשטאט פון וויקטאריע. די אײַנװױנערס רופֿט מען אױף ייִדיש "מעלבורנער".

## היסטאריע

אין 1835 האבן בריטישער, וואס זענען געקומען פון טאזמאניע, באזעצט ארום דעם יאַראַ טייך. אין 1847 האט די מלכה וויקטאריע אויסגערופן מעלבארן אלס "שטאט". אין 1851 האט זיך דער דיסטריקט פון וויקטאריע געשיידט פון ניו סאוט וויילס אלס א נייע קאלאניע און מעלבארן איז געווארן איר הויפטשטאט.

## געאגראפיע

מעלבארן איז צעשפרייט אינעם טאל פון דעם יארא טייך.

## אידישע קהלה

עס איז דא דארטן די הויפט אידישע קהלה אונטערן נאמען עדת ישראל וואס שטעלט צו אלע קהלישע און חינוך אינסטיטוציעס

זינט דער לעצטער רב הרב אברהם צבי הלוי בעק האט געדאנקט זיין אמט אין יאר תשע״ח איז די קהלה צעשפלינטער אין צוויי פראקציעס

* עדת ישראל
* ויצב אברהם

די עדת ישראל איז געבליבן אין דעם אלטן שול מיט די אלטע בנינים און זיי האבן אויפגענומען א נייעם רב

די ויצב אברהם קהלה גערופן אויפן נאמען פונעם ספר פונעם לעצטן רב האבן אויפגענומען זיין איידעם הרב יהודה כץ וואס האט ביז דאן געדינט אלס דיין אינערהאלב די צענטראלע קהלה אונטער די פירערשאפט פון זיין שווער

רבנים פון די קהלה זינט דעם צווייטן וועלט קריג

* הרב יעקב יצחק ניימאן
* הרב בצלאל שטערן
* הרב אלימלך אשכנזי
* הרב אברהם צבי הלוי בעק

## עקאנאמיע

## רעפערענצן

﻿ / ﻿
# וועלט ווירטשאפט קריזיס

**וועלט ווירטשאפט קריזיס** איז א טערמין וואס באציט זיך צו די גרעסטע ווירטשאפט־איבערבראָך אין די פאראייניקטע שטאטן וואס האט פאסירט אין דער "שװאַרצער דאָנערשטיק" כ' תשרי ה'תר"צ, ווען די בורסע אין USA איז אומגעפאלן נאך וואס מער הערלייגערס זיינען געווען פארקויפערס און ס'נישט געווען גענוג קויפערס, אזוי האבן אלע סטאקס געפאלן. און אזוי האט זיך געהענדיקט אין USA די גאלדענע צוואנציקער. די קריזיס האט זיך געצויגן ביז נאך דער צווייטער וועלט קריג.

די קריזיס האט שווער באווירקט אויף אנדערע שטאַטן אין דער וועלט.

בעת דער קריזיס, איז הערבערט קלארק האווער, דער רעפובליקאנט, געוועזן פרעזידענט אין די USA. אין יאר ה'תרצ"ג האבן די אמעריקאנער אויסגעוויילט דעם דעמאקראט, פרענקלין דעלאנאו רוזעוועלט אלס פרעזידענט, און ער האט איינגעפירט נייע געזעצן און פראגראמען וואס האבן געהייסן "די נייע ארדענונג"; אלס אן אויסלייזונג אויפן וועלט ווירטשאפט קריזיס.

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 וועלט ווירטשאפט קריזיס