# לאנדאנער אונטערגרונט

|  |
| --- |
| **לאנדאנער אונטערגרונט** |
|  |
|  |
| צענטראל ליניע-צוג ביי לאנקאסטער גייט |
| אינפֿא |
| **טיפ** | אונטערגרונט באן |
| **לאקאציע** | גרויסלאנדאן, טשילטערן, עפינג פארעסט, טרי ריווערס און וואטפארד |
| **צאל סטאנציעס** | 272 אפערירט (262 פֿארמאגט) |
| **צאל ליניעס** | 11 |
| **טעגלעכע צאל פאסאזשירן** | 1.8 מיל. (יולי 2021) |
| אפעראציע |
| **געעפנט** | 10טן יאנואר 1863 |
| **פארוואלטער** | טראנספארט פאר לאנדאן |
| טעכניש |
| **ליניע-לענג** | 402 ק״מ |
| **אפשטאַנד** | 1,435 מ״מ |
| **עלעקטריפֿיקאציע** | 630V ‏DC פערטע שינע |

דער **לאנדאנער אונטערגרונט** איז א באן סיסטעם וואס באדינט דעם גרעסטן טייל פון גרויסלאנדאן, ענגלאנד, און עטלעכע ארומיגע געגנטן. ער איז די עלצטע אונטערגרונטיקע באן סיסטעם אין דער וועלט. די ערשטע ליניע איז געווען די מעטראפאליטאנע באן (היינט איז דאס א טייל פון דער האמערסמיט און סיטי ליניע), וואס האט געעפנט 10 יאנואר 1863. אין אמת'ן 55% פון דער נעצווערק איז איבער דער ערד. רוב מענטשן אין לאנדאן רופן אים "דער טיוב" (Tube) ווייל די טיפע טונעלן זעען אויס ווי א רערל (אויף ענגליש tube).

דער אונטערגרונט האט 275 סטאנציעס און די ליניעס זענען לאנג אינגאנצן 408 ק"מ, אזוי איז דאס די לענגסטע אונטערגרונטיקע באן אויף דער וועלט. אחוץ די היינטיגע סטאנציעס זענען אויך דא אסאך פארמאכטע סטאנציעס. אין 2005–2006 האבן 971 מיליאן פאסאזשירן געפארן, און אין 2006–2007 מער ווי א ביליאן. אין מערץ 2007 האט מען געמאלדן אז יעדן טאג זענען דא מער ווי דריי מיליאן פאסזאשירן (אויף ארבעטסטעג א דורכשניט פון 3.4 מיליאן).

זייט 2003 איז דער אונטערגרונט א טייל פון טראנספארט פאר לאנדאן (TfL), דער פארוואלטער פון פילצאליקע טראנספארט פונקציעס אין לאנדאן, למשל די בארימטע רויטע טאפלדעקבוסן. פריער איז דער פארוואלטער געווען לאנדאן אונטערגרונט באגרענעצט, אן אונטערגעזעלשאפט פון לאנדאנער רעגיאנאלער טראנספארט.

## היסטאריע

די פאטאגראפיע ווייזט א דרומדיקן פעראן אויף דער נארדערן ליניע אין ענדזשל אונטערגרונט סטאנציע.
דער ערשטער אפטייל פון דער מעטראפאליטאנער באן און פון דעם לאנדאנער אונטערגרונט איז געווען צווישן פאדינגטאן און פֿארינגדאן, די ערשטע אונטערגרונטיקע שטאטישע באן פאר פאסאזשירן אויף דער וועלט. די ערשטע פאסאזשירן זענען געפארן 10טן יאנואר 1863. 41,000 פאסאזשירן זענען געפארן יענעם טאג, מיט א באן יעדן 10 מינוט; ביז 1880 האט די פארברייטערטע "מעט" געפירט 40 מיליאן פאסאזשירן א יאר. נאכער האט מען געעפנט אנדערער ליניעס גאנץ גיך; אין 1884 איז דער "אינער קרייז" (היינט די קרייז ליניע) שוין געווען קאמפלעט.

אין אנהייב האט מען געגראבן די טונעלן דורך שנייד-און-דעק. די שיטה האט מען געניצט אויך פאר דער **דיסטריקט ליניע**, וועגן דעם האט געדארפט אראפרייסן אסאך הייזער צווישן פאדינגטאן און בייזוואטער.

שפעטער האט מען פארבעסערט די מעטאדן און מען האט געגראבן די שפעטערדיגע טונעלן פיל טיפער, וואס הייסט טיפער-ניווא טונעלירן.

## אינפראסטרוקטור

### באן

דער אונטערגרונט באדינט 270 סטאנציעס. פערצן אונטערגרונט סטאנציעס זענען אינדרויסן פון גרויס-לאנדאן, פון וואס פינעף (אמערשאם, טשאלפאנט און לאטימער, טשעשאם, און טשארליוואוד אויף דער מעטראפאליטאן ליניע, און עפינג אויף דער צענטראל ליניע), זענען נאך דעם M25 ארום-לאנדאן אויטאסטראד. פון די 32 לאנדאנער באראס, זעקס (בעקסלי, בראמלי, קרוידן, קינגסטאן, לואישעם און סאטן) זענען נישט באדינט פון דער אונטערגרונט נעצווערק, און העקני האט אלד סטריט און מאנאר הויז ממש ביים גרענעץ.

א נארדערן ליניע טיף-ניווא צוג קומט ארויס פון א טונעל צפון פון הענדאן צענטראל סטאנציע.
לאנדאנער אונטערגרונט'ס עלף ליניעס האבן אינגאנצן א לענג פון 402 ק״מ, מיט דעם איז די דריטע לענגסטע מעטרא סיסטעם אין דער וועלט. די ליניעס זענען צוזאמענגעשטעלט פון דער אונטער-אייבערפלאך נעץ און די טיף-רערל ליניעס. די קרייז, דיסטריקט, האמערסמיט און סיטי, און מעטראפאליטאן ליניעס פארמירן די אונטער-אייבערפלאך נעץ, מיט באן טונעלן גראד אונטערן אייבערפלאך און אן ענלעכע גרייס צו די ביי בריטישע הויפטליניעס. די האמערסמיט און סיטי און קרייז ליניעס טיילן סטאנציעס און דעם גרעסטן טייל פון די שינעס מיט אנאנד, ווי אויך מיט די מעטראפאליטאן און דיסטריקט ליניעס. די בעקערלו, צענטראל, יובילי, נארדערן, פיקאדילי, וויקטאריע און וואטערלו און סיטי ליניעס זענען טיף-ניווא רערלעך, מיט קלענערע צוגן וואס פארן אין צוויי קיילעכדיקע טונעלן (*tubes*) מיט א דיאמעטער בערך 3.56 מעטער.

### ליניעס

דער אונטערגרונט האט 11 ליניעס. ביז 2007 איז געווען נאך א צוועלפֿטע ליניע, די מזרח לאנדאן ליניע, וואס איז געעפֿנט אום מיי 2010 אלס א טייל פון דער לאנדאנער איבערגרונט.

די פאלגנדע טאבעלע איז כולל יעדע ליניע; איר קאליר אויף די אפיציעלע טיוב מאפעס, ווען יעדע ליניע האט אנגעהויבן ארבעטן, דער ערשטער טייל געעפנט, זייט ווען די ליניע האט איר היינטיגן נאמען און וואסארא טונעל די ליניע ניצט.

**לאנדאנער אונטערגרונט ליניעס**| נאמען | מאפע קאליר | ערשט אפערירט | ערשטער אפטייל געעפנט\* | נאמען זייט | טיף | לענג /ק"מ | לענג /מיילן | סטאנציעס | רייזעס א יאר (000s) | דורכשניט רייזעס א מייל (000s) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| בעקערלו ליניע | ברוין | 1906 | 1906 | 1906 | טיף ניווא | 23.2 | 14.5 | 25 | 95,947 | 6,617 |
| צענטראלע ליניע | רויט | 1900 | 1856 | 1900 | טיף ניווא | 74 | 46 | 49 | 183,582 | 3,990 |
| קרייז ליניע | געל | 1884 | 1863 | 1949 | אונטער איבערפלאך | 22.5 | 14 | 27 | 68,485 | 4,892 |
| דיסטריקט ליניע | גרין | 1868 | 1858 | 1868-1905 | אונטער איבערפלאך | 64 | 40 | 60 | 172,879 | 4,322 |
| האמערסמיט און סיטי ליניע | ראזע | 1863 | 1858 | 1988 | אונטער איבערפלאך | 26.5 | 16.5 | 28 | 45,845 | 2,778 |
| יוביליי ליניע | גרא | 1979 | 1879 | 1979 | טיף ניווא | 36.2 | 22.5 | 27 | 127,584 | 5,670 |
| מעטראפאליטאן ליניע | מאדזשענטא | 1863 | 1863 | 1863 | אונטער איבערפלאך | 66.7 | 41.5 | 34 | 53,697 | 1,294 |
| נארדערן ליניע | שווארץ | 1890 | 1867 | 1937 | טיף ניווא | 58 | 36 | 50 | 206,734 | 5,743 |
| פיקאדילי ליניע | טונקל בלוי | 1906 | 1869 | 1906 | טיף ניווא | 71 | 44.3 | 52 | 176,177 | 3,977 |
| וויקטאריע ליניע | העל בלוי | 1968 | 1968 | 1968 | טיף ניווא | 21 | 13.25 | 16 | 161,319 | 12,175 |
| וואטערלו און סיטי ליניע | טיל | 1898 | 1898 | 1898 | טיף ניווא | 2.5 | 1.5 | 2 | 9,616 | 6,410 |
| *\* וואו מ'ווייזט א יאר איידער דעם יאר "ערשט אפערירט", איז פשט אז די ליניע איז שוין געווען אפערירט אויף אן אנדער רוטע.* |

דער אונטערגרונט באדינט 270 סטאנציעס, כולל 14 סטאנציעס וואס זענען דרויסן פון גרויסלאנדאן.

זאנע 1 (צענטראלע זאנע) פון דעם אונטערגרונט און (DLR) נעצווערק אין א מער געטרייען אויסלייג ווי די באוואוסטע טיוב מאפע
### שעה׳ן פון אפעראציע

אין די וואכנטעג ארבעט נישט דער אונטערגרונט 24 שעה'ן אין טאג ווייל רוב ליניעס האבן נאר צוויי גערעלסן (איינער אין יעדער ריכטונג) דעריבער דארף ער זיין פארמאכט ביינאכט אויף אויסהאלטונג. די ערשטע באנען הייבן אן בערך 5:00 פארטאגס ביז 1:00 נאך האלבער נאכט. פרייטיג צו נאכט, שבת צו נאכט און ניי יאר ביי נאכט ארבעטן יא עטלעכע ליניעס. די סוף וואך באדינונג ווערט גערופן ״נאכט טיוב״.

#### נאכט טיוב

 זעט דעם הויפּט אַרטיקל – **נאכט טיוב**

רוטע מאפע פון נאכט טיוב
אום 19טן אויגוסט 2016, האט לאנדאנער אונטערגרונט איינגעפירט א 24-שעה באדינונג אויף די וויקטאריע און צענטראל ליניעס, אנהייבנדיג פרייטיק אינדערפרי כסדר ביז זונטיק ביינאכט. אין נאוועמבער 2016 האט די נאכט טיוב אנגעהויבן אויך אויף די פיקאדילי, נארדערן און יובילי ליניעס.
די באדינונג אפערירט:

* **צענטראל ליניע**: צווישן אילינג בראדוויי און היינאלט אדורך ניובערי פארק און צווישן ווייט סיטי און לאוטאן. קיין באדינונג נישט אויפן מערב רייזליפ צווייג, צווישטן וואודפארד און היינאלט אדער צווישן לאוטאן און עפינג.
* **נארדערן ליניע**: צווישן מארדן און עדזשווער / היי בארנעט אדורך טשארינג קראס. קיין באדינונג נישט אויף די מיל היל איסט און באנק צווייגן.
* **פיקאדילי ליניע**: צווישן קאקפאסטערס אין היטרוי טערמינאלן 2, 3 און 5. קיין באדינונג נישט קיין טערמינאל 4 אדער צווישן אקטאן שטאט און אקסברידזש.
* **יובילי ליניע**: גאנצע ליניע – סטראטפארד קיין סטאנמאר.
* **וויקטאריע ליניע**: גאנצע ליניע – וואלטאמסטא צענטראל קיין בריקסטאן.

צוויי ערליי אונטערגרונט באנען: די גרעסערע אונטער-איבערפלאך באנען און די קלענערע טיוב באנען. א מעטראפאליטאנע ליניע A אינווענטאר באן (לינקס) יאגט איבער א פיקאדילי ליניע 1973 אינווענטאר באן (רעכטס) אין א בייגערעלס ביי ריינערס ליין.
#### שטחים אן דינסט

פון די 32 לאנדאנער באראס, זעקס זענען נישט באדינט פונעם אונטערגרונט. פינף דערפון זענען דרום פון דעם טעמז: בעקסלי, בראמלי, סאטן, קינגסטאן און קרוידאן. איינע פון די סיבות איז אז אין דרום לאנדאן איז שוין געווען א גרויסע נעצווערק פון עלעקטרישע באנען, וואס זענען א חשובער טייל פון די דרום'דיקע באנען אין ענגלאנד.

די זעקסטע בארא אן דינסט איז העקני, וואס איז אבער באדינט פונעם נייעם לאנדאנער איבערגרונט, א נייע באן סיסטעם וואס פירט די נארד לאנדאן ליניע און, זייט מיי 2010, די באנייטע מזרח לאנדאן ליניע.

#### אינטערנאציאנאלע פארבינדונגען

דער אונטערגרונט באדינט היטרא ערפארט פאר נאציאנאלע און אינטערנאציאנאלע פליען; און סט פאנקראס אינטערנאציאנאל פאר אייראסטאר באנען אין דער אייראפעאישער יבשה.

### ליפטן און עסקאלאטארן

אין אנהייב האט מען געקענט צוקומען צו די טיפע פעראנען אין א ליפט. אין 1911 האט מען אריינגעשטעלט דעם ערשטן עסקאלאטאר אויפן לאנדאנער אונטערגרונט אין ערלס קארט, צווישן די פיקאדילי ליניע פעראנען און די דיסטריקט ליניע פעראנען.

## ארומפֿארן

## רעפערענצן