Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# איבערזעצונג

**איבערזעצונג** איז די פאך פון נעמען אריבער פון איין שפראך צו אן אנדערע; דאס קען זיין ביכער, ארטיקלען, דיכטונגען, לידער א.א.וו. איינער וואס טוט איבערזעצן הייסט אן "איבערזעצער".
אויף ענגליש טיישט דאס א דאלמעשטער.

דאס עצם חוש פון איבערזעצן, איז געוואנדן אין צוויי זאכן, איינס - קענען ביידע שפראכן, סיי וואס פון וואנעט מ'זעצט איבער, און די שפראך וואס דערויף זעצט מען איבער.
צוויי - פארשטיין מיינונגען פון ווערטער, וויבאלד יעדע שפראך האט אנדערע אויסדרוקן, און דאס אויסשפראך פון א ווארט קען ביי יעדער שפראך זיין אינגאנצן אנדערש.

דער איבערזעצער, מוז זיין פארשטענדליך, נישט איינפאך איבערקלאפן ווערטער אויף דער אנדערער שפראך, נאר דאס אפגעבן אויפן פארשטענדליכן אויסטייטש, אז דער לייענער זאל דאס פארשטיין אן קיין פלאג.

דער צווייטער כלל פון איבערזעצן, איז שטערקער פונעם ערשטן, ווייל אפילו איינער וואס קען נישט אזוי גוט - למשל - לייענען ענגליש, אבער וויבאלד ער פארשטייט די שפראך פון וואס ער זעצט איבער, קען ער שוין ארויסהאבן די מיינונג וואס ער זעצט איבער, אבער דער וואס קען נאר שפראכן, הייסט נאכנישט גענוג טאלענטירט, צו זיין אן איבערזעצער.

עס איז דא שפראכן וואס איין אויסדרוק איז אין דריי ווערטער, און אין דער אנדערער שפראך איז עס אין איין ווארט, דעריבער, מוז דער איבערזעצער דאס קענען אפגעבן דאס קלארסטע און פונקטליכסטע וואס מעגליך, סיי אין ווארהייט פון ווארט, און סיי אין פארשטאנדיגקייט פון טייטש.

## אפטייטש

**אפטייטש** איז דער באדייט פון ערקלערונג פון א ווארט און/אדער עטליכע ווערטער צוזאמען, וואס קען ווערן אנגערופן, אדער זאץ, אדער קען דאס אויסגעלייגט ווערן און א פראזע (וואס דאס הייסט א צוזאמען שטעל פון ווערטער וועלכע האבן א טיפערן באדייט ווי בלויז די ווערטער נאר עס האט עפעס א מחשבה אונטער זיך אויכעט).

אפטייטש קען צוטיילט/באניצט ווערן אויף צוויי באזונדערע באגריפן:

1. איבערטייטשן (אויף די ענגלישע שפראך הייסט דאס דאלמעטשן) ד.ה. איבערטייטשן פון איין שפראך אויף א צווייטער.
2. אבער דער וויכטיגערער אינהאלט דערפון איז אבער אן ערקלערונג איבער דעם ווארט/זאץ/פראזע וואס מען האט נאר וואס געהערט.
# ליטעראטור

אלטע ביכער
**ליטעראטור** איז די קונסט פון שרייבן.

א ליטעריטארישע שאפונג קען זיין באזירט אויף אמתדיקע ליטערארישע פיגורן אדער אויף אויפגעטראכטע פיגורן.

ליטעראטור צעטיילט מען אין פארשיידענע זשאנערס:

* פראזע - געשיכטעס
* דיכטונג - אויסגעשטעלטע טעקסט
* דראמא - פארשטעלונגען

## ליטעראטור אויפגאבעס

* דער וואס שרייבט ביכער הייסט א "שרייבער" אדער א "שריפטשטעלער".
* דער וואס שרייבט פראזע הייסט א "פראזאיקער".
* דער וואס שרייבט דיכטונגען (פיוטים) הייסט א דיכטער.
* דער וואס שרייבט דראמא הייסט א "דראמאטיקער".
* זע מער שרייבער.

איינער וואס קען שרייבן און לייענען הייסט א ליטערטעט.
# סובסטאנטיוו

א **סובסטאַנטיוו** אדער **זאַכוואָרט** (אויף ענגליש: noun) איז א ווארט וואס מען נוצט אנצורופן א מענטש, זאַך, פּלאַץ אדער באגריף, צום ביישפיל: טיש, בענקל, שטאט, מענטש, משה, בערל, לייכזיניגקייט און העראאיזם. דער זאכווארט איז דער עיקר באשטאנדטייל פון יעדער פראזע.

דאס קען פונקציאנירן אלס סוביעקט אדער אביעקט פון א ווערב.

דאס קען זיך טוישן ווי אזוי מען זאגט דאס צו לויט דער צאל, זאגט מען דאס בלשון רבים אדער בלשון יחיד (למשל, ווארט - ווערטער), צי פון לשון זכר צו לשון נקבה, צי בלשון פרט ווי ירושלים אדער בלשון כלל ווי שטאט.

## דער ארטיקל

 זעט דעם הויפּט אַרטיקל – **ארטיקל (גראמאטיק)**

פאר א סובסטאנטיוו קען קומען אן ארטיקל (למשל א, אן אדער דער, די, דאס א.ד.ג.) ווי אויך אן אדיעקטיוו.

אויף יידיש האט יעדער סובסטאנטיוו א מין: לשון זכר (מענלעך), לשון נקבה (ווייבלעך) אדער לשון סתם (נייטראל). נישט נאר זאכן געהערן צו א מין נאר אפילו ערטער (לענדער, שטעט) האבן א מין. דער געוויסער ארטיקל טוישט זיך אין יידיש לויטן מין פונעם סובסטאנטיוו, למשל: דער טיש, דער פעטער, די טיר, די מומע, דאס פלייש, דאס בענקל.

## זעט אויך

* אינפיניטיוו
# אדיעקטיוו

**אַדיעקטיװ** איז אן **אײגנשאַפֿטסװאָרט**. עס איז דער נאמען פון א ווארט פון די טייל פון די שמועס וואס באשרייבט און טוט מאדיפיצירן דער מיינונג פון א סובסטאנטיוו אדער א פראנאם דורכ'ן אויסמשלן און באגרעניצן אדער קוואליפיצירן און ספעציפיצירן.

ווי צום ביישפיל גרויס, אלט מיעד זענען אדיעקטיווען פאר סובסטאנטיוון ווי מענטשן זאכן און פלעצער.

אן אדיעקטיוו שרײַבט מען אדער פֿאר'ן סובסטאנטיוו אדער נאך אים. למשל:

* א ווײַסער טיש
* דער טיש איז א ווײַסער
* דער טיש איז ווײַס

אין די ערשטע צוויי פֿעלער בייגט מען דעם אדיעקטיוו מיט א סופֿיקס. אין דעם ערשטן פֿאל, למשל, בלשון זכר לייגט מען צו ביי דער ענד פון דעם אדיעקטיוו: **ער**, און אויב דאס זאך-ווארט איז לשון נקבה אדער לשון סתם, קומט ביי דער ענד נאר **ע**. ווי צב"ש: דער גרעסט**ער** מענטש, די גרעסט**ע** פרוי, דאס גרעסט**ע** קינד. אד"ג.

די פֿאלגענדע טאבעלע ווײַזט די כללים צו בייגן אדיעקטיוון.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | **נאָמינאַטיוו** | **אַקוזאַטיוו** | **דאַטיוו** |
| **יחיד, זכר (מענלעך)** | -ער | -ן -ען -עם  | -ן -ען -עם |
|  |
| **יחיד, נקבֿה (ווײַבלעך)** | -ע | -ע | -ער |
| **יחיד, נייטראַל** | -ע | -ע | -ן -ען -עם |
|  |
| **רבים (מערצאל)** | -ע | -ע | -ע |

ווען מ'ניצט א נומער אלס א סדר-אדיעקטיוו, ביז נומער 20 לייגט מען צו ביי דער ענד -טער, און פון 20 און ווייטער לייגט מען צו ביי דער ענד פון דעם ווארט א 'סמ"ך' אויך. ווי צב"ש 19טער סעפטעמבער, 20סטער סעפטעמבער. 19טער י"ה, 20סטער י"ה אד"ג.
# ווערב

א **ווערב** אדער **צײַטװאָרט** (ענגליש: *verb ווערב*) איז דער נאמען פון א טואונג, עס איז יעדע ווארט וואס באלאנגט צו דער טייל פון שמועס וואס באטיטלט און טוט אויסדרוקען די עקזיסטענץ, גאנג, אדער געשעעניש און דאס טוישט זיך לויטן קערפער, צייט צאל און מין.

א ווערב קען זיין:

* אומטראנציטיוו - ער האט א סוביעקט אבער נישט קיין אביעקט
* טראנציטיוו - ער האט א סוביעקט און איין אביעקט
* צווייטראנציטיוו - ער האט א סוביעקט און צוויי אביעקטן

## זעט אויך

* אינפיניטיוו
# גריכישער אלפאבעט

ארויסרעדן דעם גריכישן אלפאבעט
דער **גריכישער אלפאבעט** (גריכיש: Ελληνικό αλφάβητο) איז אן אלפאבעט מיט 24 אותיות וואס מ'ניצט שרייבן די גריכישע שפראך זייט דעם יאר ג' (אלפים), למספרם דער 8טער י"ה פאר דער היינטיקער תקופה. ער איז געווען דער ערשטער אלפאבעט מיט א באזונדערן סימבאל פאר יעדן וואקאל און קאנסאנאנט. מ'פלעג אויך ניצן די אותיות אלס נומערן.

אחוץ דעם וואס מען שרייבט גריכיש מיט דעם אלפאבעט, ווערן די אותיות געניצט אויך אין מאטעמאטיק און וויסנשאפט און פאר די נעמען פון שטערן אין אסטראנאמיע און נאך צוועקן. דער לאטיינישער אלפאבעט שטאמט פונעם גריכישן אלפאבעט.

## רעפערענצן

* U0370.PDF

* דיגאממא
* סטיגמא
* העטא
* יאד
* סאן
* קאפפא
* סאמפי
* שא

| זען • רעדן • ענדערן **גריכישער אלפאבעט**   |
| --- |
|   Α α | Β β | Γ γ | Δ δ | Ε ε | Ϝ ϝ | Ϛ ϛ | Ζ ζ | Ͱ ͱ | Η η | Θ θ | Ι ι | Ϳ ϳ | Κ κ | Λ λ | Μ μ   |
|   Ν ν | Ξ ξ | Ο ο | Π π | Ϻ ϻ | Ϙ ϙ | Ρ ρ | Σ σ | Τ τ | Υ υ | Φ φ | Χ χ | Ψ ψ | Ω ω | Ͳ ͳ | Ϸ ϸ   |
|  |
# אייקידא

**אײַקידאָ** (合気道) איז א יאפאנישע קאמפקונסט וועלכע איז אנטוויקלט געווארן אין דעם 1942 און שטאמט פון דזשודזשוטסו. דער ציל פון אייקידא איז צו זיך פארטיידיקן און ניט צו אטאקירן.
# זען (בודהיזם)

**זען** (כינעזיש: *禪 טשאַן*; יאפאניש: *禅 זען*; קארעיש: *선 סעאָן*; וויעטנאמעזיש: *Thiền טיען*) איז דער יאפאנישער נאמען פון א צווייג פון מאהאיאנא בודהיזם וואס האט אנגעהויבן אין כינע מיטן נאמען **טשאן**, און האט פארשפרייט צו קארעע, יאפאן און וויעטנאם. היינט איז זען אויך געקומען צו די מערבדיקע לענדער.

אין זען איז זייער חשוב מעדיטאציע, פון דעם קען מען קומען צו אויפקלערונג. די הויפט פארעם פון מעדיטאציע איז זיצנדיק.

לויט דער לעגענדע איז זען געגרינדעט געווארן אין כינע דורך באדהידהארמא, א מאנאך פון אינדיע אדער צענטראלער אזיע. ער איז אנגעקומען אין קאנטאן אין יאר 520.
# קיאטא

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| **קיאטא 京都市** |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| שטאט צענטער |
| **מדינה** / **טעריטאָריע** |  יאפאן |
| **גרינדונג דאַטע** | 8טער יארהונדערט |
| **קאָאָרדינאַטן** | ‏﻿ / ﻿ |
| **שטח** | 827.9 קוואדראט ק"מ |
|  ‑ **אין שטאט**  ‑ **באַפעלקערונג ענגקײט** |  1,464,990‏  (שטייענדיג 2008) 1779 באוואוינער א ק"מ2 |
| שטאט וועבזייטל |

 |

**קיאטא** (יאפאניש: **京都市** - "הויפטשטאט") איז א שטאט אין דעם אינזל האנשו אין יאפאן, פאררעכנט דעם קולטורעלער צענטער פון לאנד. צווישן די יארן 794 - 1868 איז קיאטא געווען די הויפטשטאט פון יאפאן. די שטאט שליסט איין 11 פערטלען, און האט 1.5 מיליאן איינוואוינער.

קיאטא
## קיאטא אין ליטעראטור

דער עלטסטער ראמאן אין דער וועלט, שיקיבו מוראסאקיס די מעשה פון גענזשי, פאסירט אין קיאטא אין דער העיאנער תקופה.

## צווילינג שטעט

* באסטאן, מאסאטשוסעטס, פאַראייניקטע שטאַטן
* פאריז, פראַנקרײך
* קעלן, דייטשלאנד
* פראג, טשעכיי
* פירענצע, איטאַליע
* קיעוו, אוקראינע
* שיאן, כינע
* גוואדלחארע, מעקסיקא
* זאגרעב, קראאטיע
# טאקיא

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| **טאקיא 東京** |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |
| **מדינה** / **טעריטאָריע** |  יאפאן |
| **קאָאָרדינאַטן** | ‏﻿ / ﻿ |
|  ‑ **אין שטאָט** |  13,185,502‏  (שטייענדיג 2011) |
|  |

 |

**טאקיא** איז די הויפטשטאט פון יאפאן. צען פראצענט פון אלע יאפאנעזער וואוינען אין טאקיא. די שטאט האט א באפעלקערונג פון 12,790,000 אין (2007).

## טראנספארטאציע

שינקאנסען באן אין טאקיא סטאנציע
טאקיא איז יאפאנ'ס גרעסטע קנופ פאר באן, שאסייען און לופט טראנספארטאציע. פובליקע טראנספארטאציע איז בעיקר א ברייטע נעצווערק פון ריינער און עפֿעקטיווע באנען און אונטערגרונטן; אויך זענען דא אויטאבוסן און טראמווייען.

טאקיא אינטערנאציאנאלער פליפארט האט מערסטנס אינלענדישע פליען. אויסנווייניג פון טאקיא איז דא , נאריטא אינטערנאציאנאלער פליפארט, איז דער הויפט טויער פאר אינטערנאציאנאלע פֿארערס.

מאפע פון טאקיא אונטערגרונט סיסטעם

## רעפערענצן

 גרעסטע שטעט אין דער וועלט: גרויסשטעט מיט מינדערסטן פינף מיליאן איינוואוינער

|  |
| --- |
|
אכמעדאבאד • באגאטא • באגדאד • באנגאלאר • באנגקאק • בייזשינג • גוואנגזשו • דאנגואן • דאקא • דזשאקארטא • דעלהי • הא טשי מין שטאט • האנג קאנג • האנוי • היידעראבאד • וואוהאן • טאקיא • טיאנדזשין • טעהראן • טשעניי • יאנגאן • לאגאס • לאהאר • לאנדאן • לואנדע • לימא • מאסקווע • מומביי • מעקסיקע שטאט • ניו יארק סיטי • סאא פאולא • סאנטיאגא • סטאמבול • סינגאפור • סעאל • פאשאן • פייזאלאבאד • פעטערבורג • קאראטשי • קיירא • קינשאזע • ריא דע זשאנערא • ריאד • שאנטו • שאנכיי • שענזשען |
# האנשו

**האנשו** 本州 (טייטש "הויפט שטאַט") איז דער גרעסטער אינזל פון יאפאן. ער איז דרום פון האקיידא, צפון פון שיקאקו און צפון־מזרח פון קיושו. ער איז דער זיבעטער גרעסטער אינזל אין דער וועלט, און דער צווייטער מערסטער באפעלקערטער, נאך דזשאווא אין אינדאנעזיע.

דער אינזל איז בערך 1300 ק"מ לאנג, מיט א שטח פון 227,962.59 ק"מ², 60% פונעם גאנצן שטח פון יאפאן. ער איז גרעסער פונעם אינזל גרויסבריטאניע. האנשו האט 5450 ק"מ פון בארטן.
# קיושו

**קיושו** (九州, Kyūshū, אויסגערעדט [kʲɯꜜːɕɯː]; ווערטלעך "ניין פראווינצן") איז דער דריט גרעסטער אינזל פון יאפאנ׳ס פינף הויפט אינזלען. קיושו באדעקט א שטח פון 36,782 קוואדראט קילאמעטער.

אין יאר 2016 האט קיושו געהאט א באפעלקערונג פון 12,970,479.

## געאָגראַפיע

## עקאנאמיע און סביבה

 מאַפּע פון קיושו מיט פּרעפעקטורעס

## הערות
# האקיידא

דער אינזל האקיידא (טונקל־גרין אויף דער מאפע)
**האקיידא** (יאפאניש: *Hokkaidō* 北海道) איז דער צווייטער גרעסטער אינזל אין יאפאן (נאך האנשו) און דער 21סטער גרעסטער אינזל אין דער וועלט. דער גאנצער אינזל איז איין פרעפעקטור וואס איז דער מערסט צפונדיקער און דער גרעסטער פרעפעקטור אין גאנץ יאפאן. צווישן האקיידא און האנשו געפינט זיך דער צוגארו דורכגאס (*Tsugaru*). אונטער דעם דורכגאס גייט דער סייקאן טונעל (*Seikan Tunnel*), וואס איז לאנג 53.85 ק"מ און איז דער לענגסטער באן טונעל אין דער וועלט. די גרעסטע שטאט אויפן אינזל איז סאפארא (*Sapporo*), די הויפטשטאט פונעם פרעפעקטור.

דער אינזל געפינט זיך ביים צפון עק פון יאפאן, לעבן רוסלאנד, און איז ארומגענומען מיט דעם פאציפישן אקעאן, דעם יאפאנער ים און דעם אכאצקער ים. דער צענטער פונעם אינזל שפארט איין עטלעכע בארגקייטן און אויך וואולקאנישע פלוינען. דער אינזל איז טעטיק סייסמיש, און ליידט פון כסדרדיקע ערדציטערנישן.

דער אינזל האט א שטח פון 83,452.47 קוואדראט ק"מ, און א באפעלקערונג פון 5,702,131 באוואוינער (ריכטיק פאר 2003).

דעם 25סטן סעפטעמבער 2003 האט פאסירט אויפן אינזל א טויטלעכער ערדציטערניש מיט א שטארקייט פון 8 אויפן ריכטער סקאלע.

## וועבלינקען

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 האקיידא אפיציעלע וועבזייטל

* קוראדאקע, א בארג אין דעם איסטסוזאן נאטור־רעזערוואט אין הארבסט
* די שטאט און אזערע אין אקאן נאטור־רעזערוואט
* א קוק אויף מזרח פונעם צפון צונג פונעם אינזל, לעבן דער שטאָט ראַוסו. אין דער ווייטן זעט מען אינזלען וואס געהערן צו דער רוסישער טעריטאריע
* פאן פון האקיידא
# האנשין טיגערס

די **האַנשין טיגערס** איז אַ יאַפּאַניש בייסבאָל מאַנשאַפֿט.

## איבערבליק

גלייַכן דעקאָראַציע
די האַנשין טיגערס זענען די מערסט פאָלקס בייסבאָל מאַנשאַפֿט אין יאַפּאַן און האָבן פילע שווער פאַנס.

## וועבלינקען

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 האנשין טיגערס אַפישאַל פּלאַץ
# מאנגאליש

**מאנגאליש** (Монгол хэл *מאנגאל כעל*) איז אַ מאנגאלישע שפּראַך װאָס װערט גערעדט דורך רוב איינוואוינער אין מאנגאליי, וואו מען שרייבט זי מיטן קירילישן שריפט, און אויך ווערט גערעדט דורך דריי מיליאן רעדער אינעם אינעווייניקן מאנגאליי אויטאנאמישן ראיאן פון כינע, וואו מען שרייבט זי מיטן טראדיציאנעלן שריפט.

## וועבלינקען

|  |  |
| --- | --- |
| Wikipedia | **וויקיפּעדיע אויף מאנגאליש** |
# טערקיש

**טערקיש** (Türkçe טירקטשע) איז א שפראך וואס מער ווי 77 מיליאן מענטשן רעדן אלס מוטער שפראך. מען רעדט טערקיש אין די לענדער טערקיי (אפיציעל), ציפערן (אפיציעל), איראק, בולגאריע, צפון-מאקעדאניע, גריכנלאנד און אלבאניע אחוץ פון טערקישע אויסלענדער געמיינדעס אין מערב אייראפע, ספעציעל אין דייטשלאנד.

מען פלעג שרייבן טערקיש מיטן אטאמאנישן שריפט, אבער זייט 1928 שרייבט מען מיט א וואריאנט פונעם לאטיינישן אלפאבעט; דאס איז געווען איינער פון די רעפארמען פון אטאטורק. טערקיש האט נישט קיין גראמאטישן מין. אויף טערקיש רעדט מען מיט דרך־ארץ צו א צווייטן אויף מערצאל (אזוי ווי אויף יידיש).

טערקיש אין איינע פון די טערקישע שפראכן וואס מען רעדט אין א ברייטן שטח פון אזיע.

דער נארמאלער סדר פון א זאץ איז סוביעקט, אביעקט, ווערב (אזוי ווי לאטיין).

|  |  |
| --- | --- |
| Wikipedia | **וויקיפּעדיע אויף טערקיש** |
# ברוניי

‫‫

|  |
| --- |
| **לאַנד פון ברוניי, וואוינארט פון שלום *Negara Brunei Darussalam* نڬارا بروني دارالسلام** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| פאן ברוניי |  |
| פֿאָן
 | הערב
 |

 |
| נאַציאָנאַלע זינגליד: |
| אָרט פֿון ברוניי |
| **קאָנטינענט** | אזיע |
| **אָפֿיציעלע שפּראַך** | מאלייאיש |
| **הויפּטשטאָט** | באנדאר סערי בעדאוואן ﻿ / ﻿ |
| **רעגירונג** | אבסאלוטע מאנארכיע |
| **סולטאןפּרעמיער מיניסטער** | האסאנאל באלקיאה האַסאַנאַל באלקיאַה |
| **גרינדונג דאַטום** | 1984 (פון בריטאניע) |
| **פלאַך מאָסוועלט גראַדונג פלאַךפּראָצענט וואַסער** | 5,765 קוואַדראַט ק"מ 172 8.6 |
| **באַפֿעלקערונג** - **צאָל** - **וועלט גראַדונג** - **ענגקײט** |  408,786 (2011) 175 174.4 מענטשן פאַר אַ ק"מ |
| **פּראָדוקט ווערדע** | $21.907 ביליאן (126סט)  |
| **וואַלוטע** | ברוניי דאלאר (BND) |
| **צײַט זאָנע** | UTC+8 |
| **אינטערנעט דאָמען** | bn. |
| **טעלעפֿאָן קאָד** | 673+ |

**ברוניי** (מאלייאיש: *Negara Brunei Darussalam*, אין דזשאווי שריפט: نڬارا بروني دارالسلام) איז א לאנד רייך אין נאפט, פלאצירט אין צפון זייט פון בארנעא, אן אינזל אין דרום־מזרח אזיע. ער גרענעצט מאלייזיע צו מזרח, דרום און מערב, און דעם דרום כינע ים צו צפון. מיט א באפעלקערונג פון 415,717 (יולי 2013).

די הויפטשטאט און די גרעסטע שטאט איז באנדאר סערי בעדאוואן.

ברוניי איז געווארן אומאפהענגיק פונעם פאראייניקטן קעניגרייך דעם 1טן יאנואר 1984.

|  זען • רעדן • ענדערן **אַזיע-לענדער**  |
| --- |
| אוזבעקיסטאן · אזערביידזשאן · אינדאנעזיע · אינדיע · איראק · איראן · אָמאַן · אפגאניסטאן · ארמעניע · בהוטאן · באכריין · באנגלאדעש · ברוניי · גרוזיע · דרום קארעע · וויעטנאם · טאדזשיקיסטאן · טורקמעניסטאן · טיילאנד · טערקיי · יאפאן · יארדאניע · ישראל · כינע · לאַאָס · לבנון · מאלדיוון · מאלייזיע · מאנגאליי · מזרח טימאר · מיאנמאר · נעפאל · סאודי אראביע · סיריע · סינגאפור · סרי לאנקא · פאקיסטאן · פאראייניגטע אראבישע עמיראטן · פיליפינען · ציפערן · צפון קארעע · קאזאכסטאן · קאטאר · קאמבאדיע · קואווייט · קירגיזסטאן · רוסלאנד · תימן |

 פארבאנד פון דרום-מזרח אזיאטישע פעלקער (ASEAN)

|  |
| --- |
|  אינדאנעזיע •  ברוניי •  וויעטנאם •  טיילאנד •  לאאס •  מאלייזיע •  מיאנמאר •  סינגאפור •  פיליפינען •  קאמבאדיע  |
# הונגער

א **הונגער** איז ווען א גרויסע באפעלקערונג שפירט א מאנגל אין עסן. אן עסן ווערט א מענטש שוואכער, ביז ער ווערט קראנק אדער ער שטארבט. אין ארימע לענדער פון אפריקע איז אפטמאל א הונגער.

## הונגער אין תנ"ך

אין דער תורה ווערט דערמאנט א הונגער אין די צייטן פון אברהם אבינו, צוליב וואס ער איז אראפ קיין מצרים:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | וַיְהִי רָעָב, בָּאָרֶץ; וַיֵּרֶד אַבְרָם מִצְרַיְמָה לָגוּר שָׁם, כִּי-כָבֵד הָרָעָב בָּאָרֶץ. |  |
| -- בראשית, י"ב, י' |
# בעטא

**בעטאַ** (אייבערשטער פֿאל **Β**, אונטערשטער פֿאל **β**; גריכיש: *Βήτα*) איז דער צוויטער אות אין דעם גריכישן אלפֿאבעט. אין דער סיסטעם פֿון גריכישע נומערן האט ער דעם ווערט 2. ער שטאמט פון דעם בית אין כתב עברי . דער לאטיינישער בוכשטאב B און די קירילישע בוכשטאבן Б און В קומען פון בעטא.

| זען • רעדן • ענדערן **גריכישער אלפאבעט**   |
| --- |
|   Α α | Β β | Γ γ | Δ δ | Ε ε | Ϝ ϝ | Ϛ ϛ | Ζ ζ | Ͱ ͱ | Η η | Θ θ | Ι ι | Ϳ ϳ | Κ κ | Λ λ | Μ μ   |
|   Ν ν | Ξ ξ | Ο ο | Π π | Ϻ ϻ | Ϙ ϙ | Ρ ρ | Σ σ | Τ τ | Υ υ | Φ φ | Χ χ | Ψ ψ | Ω ω | Ͳ ͳ | Ϸ ϸ   |
|  |