Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1טן אויגוסט

| ►►
◀◀ אויגוסט |
| --- |
| א | ב | ג | ד | ה | ו | ש |
|  | 1 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 30 | 31 |
| לוח פאר 2026 |

**דעם 1טן אויגוסט** איז דער 213טער טאג פון יאר (214טער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 152 טעג.

## היסטארישע געשעענישן

* 1291 - דריי קאנטאנען אין דער שווייץ שרייבן אונטער אן אפמאך.
* 1498 - קריסטאפער קאלאמבוס אנטפלעקט ווענעזועלע.
* 1774 - דער עלעמענט וואסערשטאף אנטפלעקט.
* 1831 - געעפנט לאנדאנער בריק.
* 1914 - ערשטע וועלט מלחמה: דייטשלאנד פראקלאמירט מלחמה אויף דער רוסלענדישער אימפעריע.
* 1944
	+ אויסגעבראכן דער ווארשעווער געטא אויפשטאנד.
	+ אנא פראנק שרייבט דעם לעצטן בלאט אין איר זשורנאל.
* 1960 - דאהאמי (היינט בענין) ווערט זעלבשטענדיק פון פראנקרייך.

## געבוירן

* 1626 - שבתי צבי, פאלשער משיח (נפ' 1676)
* 1970 - אילון לינדנשטרויס, ישראלדיקער מאטעמאטיקער וואס האט געווינען א פילדס מעדאל

## געשטארבן

* 1298 - רבי מרדכי בן הלל דערמארדעט מיט זיין משפחה און דער יידישער קהילה אין נירנבערג ביי די רינדפלייש פאגראמען (געב' 1250)
* 1714 - אן, מלכה פון בריטאניע (געב' 1665)
* 2005 - פאהאד, מלך פון סאודי אראביע (געב' 1923)

## פייערטעג

* בענין - נאציאנאלער טאג
* שווייץ - נאציאנאלער טאג

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 1טן אויגוסט

---

* 31סטן יולי - 2טן אויגוסט
* אויגוסט
# איסלאמישער קאלענדאר

דער **איסלאַמישער קאלענדער** (אראביש: تقويم هجري) איז דער קאלענדאר וועלכע ווערט גענוצט אין די איסלאמישע לענדער ווי אויך ביי אלע מוסולעמענער ארום דער וועלט צו אויסרעכענען די איסלאמישע חגאות.

עס באשטייט פון צוועלף מאנאטן און דריי-הונדערט-פיער-און-פופציג טעג א יאהר.

ענלעך צום יודישן לוח, איז ער באזירט אויפן מהלך פון דער לבנה, אבער עס איז אנדערש דערמיט וואס עס האט נישט קיין עיבור-יאר זיך אויסצוגלייכן מיט די סעזאָנען.

## וועבלינקען

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 איסלאמישער קאלענדאר
# האלץ

האָלץ פּראָדוקט
**האלץ** איז א פֿלאַנצלעכער מיטל וואס מען קען געפינען אין די שטאמען און ווארצלען פון ביימער. אין א לעבעדיגן בוים טוט אויף דאס האלץ אז דער בוים קען שטיין גלייך אן א שטיץ און קען וואקסן הויך. אויך אין א בוים טוט דאס בוים פירן וואסער צווישן די ווארצלען און די בלעטער.

האלץ באדינט דעם מענטש אין פארשידענע ענינים. שוין טויזנטער יאר ניצט מען האלץ ווי א ברענשטאף צו היצן און אויך ווי א בוי מאטריאל, צו מאכן געווער און געצייג, פאר מעבל, און צו מאכן פון אים פאפיר. זייט 1900 ניצט מען האלץ אויך צו שאפן פראדוקטן ווי למשל צעלאפֿאַן.

האלץ איז א גאנץ שטארקער מאטריאל, אבער מען קען זי זעגן אויף שטיקער צום מאס וואס מען דארף.

מען פלעג בויען הייזער פון האלץ, און אפילו היינט בויט מען אין עטלעכע לענדער הייזער פון האלץ.
# תבואה

| *תבואה* |
| --- |
|   |
| וויסנשאַפֿטלעכע קלאַסיפֿיקאַציע |
|

|  |  |
| --- | --- |
| קעניגרייך: | פלאנצן  |
| אָפטייל: | בליענדיקע פלאנצן  |
| קלאַס: | Monocot  |
| סדר: | Poales  |
| פֿאַמיליע: | גראז  |

 |

פארשידענע תבואות פון וואס מען מאכט ברויט
ֿ**תבואה** איז אן איינשליסנדיגער טערמין פאר לאנדווירטשאפטלעכע פלאנצונגען פון דער גראז פאמיליע וואס ווערן קולטיווירט. אין אלגעמיין מיינט עס אזעלכע תבואה וואס מען קען צעמאלן צו פראדוצירן מעל פון וואס מען מאכט ברויט. נאך דעם שניט פון דער פעלד טוט מען איינקווארטירן די תבואה אין א שפייכלער. די פעולה פון שיידן דעם שטרוי פון דער תבואה ווערט אנגערופן דרעשן.

תבואה טוט איינשליסן קארן, ווייץ, גערשטן, האבער, קוקורוזע, רייז און נאך פארשידענע תבואה.

טייל תבואה האט אונער־זגאל ווי ספעלט וואס איז אן אונטער־זגאל פון ווייץ.

## זעט אויך

* גרינצייג
* פרוכט

## וועבלינקען

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 תבואה
# 1989

|  |
| --- |
| 1989 אין פֿארשידענע קאלענדארן |
| גרעגאריאנישער קאלענדאר | 1989 *MCMLXXXIX* |
| יידישער לוח | ה'תשמ"ט - ה'תש"ן |
| כינעזישער קאלענדאר | 4685 – 4686 戊辰 – 己巳 4686 איז דאס יאר פֿונעם שלאַנג |
| עטיאפישער קאלענדאר | 1981 – 1982 |
| פערסישער קאלענדאר | 1367 – 1368 |
| איסלאמישער קאלענדאר | 1409 – 1410 |

‏**1989** איז דאס 89סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1989 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.

אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.

## געשעענישן

* 20סטן יאנואר - דזשארזש ה. וו. בוש איינגעשוואוירן פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן
* 9טן נאוועמבער - די בערלינער וואנט אראפגענומען

## געבוירן

* 23סטן יולי - דניאל רעדקליף, יידיש-בריטישער פילם אקטיאר

## געשטארבן

* 23סטן יאנואר - סאלוואדאר דאלי, שפאנישער מאלער (געב' 1904)
* 2טן יולי - אנדרע גראמיקא, אויסערן מיניסטער פונעם סאוועטן פארבאנד (געב' 1909)
* 28סטן סעפטעמבער - פערדינאנד מארקאס, פרעזידענט פון די פיליפינען (געב' 1917)
* 6טן יולי - יאנאש קאדאר, פירער פון אונגארן צווישן 1956 ביז 1988 (געב. 1912)

## נאבעל פריזן

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 1989יארן און יארהונדערטער**

|  |
| --- |
|
19טער י"ה  • **20סטער י"ה**  • 21סטער י"ה
1984  •
1985  •
1986  •
1987  •
1988  •
**1989**  •
1990  •
1991  •
1992  •
1993  •
1994
  |
# פייער-געווער

א סמיט און וועסאן רעוואלווער
א **פֿײַער־געווער** איז א קעמפֿן מיטל וואס ארבעט דורך שיסן מעטאלכלעך אדער געשטויסט מיט אויפרייס-מאטעריאל (ווי למשל פולווער) אדער דורך א מעכאנישן מיטל (ווי לופט-דרוק).
די ערשטע פייער־געווער האט מען דערפינדן אין כינע אינעם 13סטן יארהונדערט.

קליינע פייער־געווער וואס איין מענטש טראגט אליין רופט מען "קליינע געווער", ספעציעל אין דער מיליטער וואס ניצט אויך שווערע געווער. ווי מארטערן און קאנאנען.

פונדעראנדער זייט, זענען ראקעטן און מיסלן וואס זענען נישט פייער־געווער ווייל זיי האבן אייגענע באוועגונג־קראפט און ווערן נישט געשאסן.

## פארשידענע פייער־געווער

* אונטער-מאשינביקס
* ביקס
* מאשינביקס
* פיסטויל
* רעוואלווער

## וועבלינקען

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 פייער-געווער
# מאקדאנעלדס

א כשר'ע מאקדאנעלדס רעסטאראן אין ישראל
**מעקדאנעלדס** אדער **מאַקדאָנעלדס** געשריבן McDonald's איז דער וועלטס גרעסטער געזעלשאפט פון פליישיגע שנעלע עסנווארג רעסטאראנען אין דער וועלט.

זייער עסנווארג איז בעיקר האמבורגערס.

לענדער מיט מאקדאנאלדס
# פראזע (ליטעראטור)

**פּראָזע** איז א ליטערארישע זשאנער וואס איז נישט געשריבן מיט א באשטימטן אויסשטעל אזוי ווי למשל דיכטונג, רשימות און טאבעלעס. פראזע ווערט ברייט געניצט, צום ביישפיל, אין ליטעראטור, צייטונגען, ענציקלאפעדיעס, פילמען, היסטאריע, פילאסאפיע, געזעצן און אנדערע פארעמען פון קאמוניקאציע.

פראזע באשטייט פון גאנצע גראמאטישע זאַצן וואס זענען איינגעארדנט אין פאראגראפן; דיכטונג אבער ווערט אויסגעלייגט צו גראמען. ווען מענטשן רעדן אדער שמועסן לייגן זיי אויס זאצן אויף פראזע.

## סטרוקטור

אין פראזע איז איינגעשלאסן די פאלגנדיקע פארעמען:

* בעלעטריסטיק

* קורצע דערציילונג
* ראמאן
* ליטעראטור