Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 15טער י"ה

|  |  |
| --- | --- |
| יארטויזנט: |  |
| יארהונדערטער: | * 14טער י"ה
* 15טער י"ה
* 16טער י"ה
 |
| יארצענדלינגער: | 1400ער 1410ער 1420ער 1430ער 1440ער 1450ער 1460ער 1470ער 1480ער 1490ער |

דער **15טער יארהונדערט** איז די צייט צווישן די יארן 1401 - 1500.

## געשעענישן

* 1492 - גירוש שפאניע - די יידן ווערן פארשיקט פון שפאניען.
* די שפאנישע אינקוויזיציע איז געגרינדעט געווארן.

| גרעגאריאנישער קאלענדאר אין הונדערטערס |
| --- |
| פארן ציילן |
9טער י"ה פארן ציילן | 8טער י"ה פארן ציילן | 7טער י"ה פארן ציילן | 6טער י"ה פארן ציילן | 5טער י"ה פארן ציילן | 4טער י"ה פארן ציילן | 3טער י"ה פארן ציילן | 2טער י"ה פארן ציילן | 1טער י"ה פארן ציילן |
| נאכן ציילן |
1טער י"ה| 2טער י"ה | 3טער י"ה | 4טער י"ה | 5טער י"ה | 6טער י"ה | 7טער י"ה | 8טער י"ה | 9טער י"ה | 10טער י"ה | 11טער י"ה | 12טער י"ה | 13טער י"ה | 14טער י"ה | 15טער י"ה | 16טער י"ה | 17טער י"ה | 18טער י"ה | 19טער י"ה | 20סטער י"ה | 21סטער י"ה | 22סטער י"ה |
# בערלינער אינטערנאציאנאלער פילם-פעסטיוואל

דער **בערלינער אינטערנאַציאָנאַלער פֿילם־פֿעסטיוואַל** (דייַטש: *Internationale Filmfestspiele Berlin*, אָדער קורץ *Berlinale* דער בערלינאַלע) ווערט גערעכענט אלץ די גרעסטע פילם־פעסטיוואלן אין דער וועלט, און ספעציעל אין אייראפע, און קומט פאָהר אין בערלין, דייטשלאנד, יעדעס יאָר אין פעברואר.

אט דער 10-טאָגיגע פילם פֿעסטיוואַל פארקויפט יערליך איבער 300,000 בילעטן, פאר די וואס קומען אנטיילנעמען אינעם פעסטיוואל, אין הויפט שטאט בערלין דייטשלאנד, אלעס צוזאמען ווערט געשאצט דאס צאל פון אומגעפער 500,000 צושויער, דערפון זענען אַרום 20,000 פראפעסיאנאלע פאכלייט, סעלעברעטיס, דערפון זענען פארהאנען 4,500 דזשארנאליסטן און מידיע לייט, פֿון איבער 130 לענדער איבערן וועלט, וואס באלאגערן דעם רויטן טעפיך אוואו עס ווערן אריבערגעפירט און פארגעשטעלט די פֿילם שטערנס און סאַלעבריטיז, וואס האבן ערצייגט די הויך-פּראָפיל פילמען און פּרעמיערעס.

דער אייראפעישע פֿילם מאַרקעט (EFM), פירט אן מיטן פילם האַנדל דורכאויס די פולע וואך פונעם בערלינאַלע, און איז דער הויפּט אינדאסטעריע באַגעגעניש פֿאַר די אינטערנאציאנאלע פילם פאמיליע, וואו פילם האנדלער, פּראָדוצירער, פינאַנצירער און קאָ-פּראָדוקציע אגענטן.
אזוי אויך פילט איבער די בערלינאַלע טאַלאַנט קאַמפּאַס, אַ וואָך-לאַנג סעריע פון ​​לעקציעס און וואַרשטאַטן, וואס איז נאטורליך א זאמל-ארט פאר יונגע פילמ'מאַכער פון אַרום דעם גלאָבוס, וואס פייערן אינאיינעם דעם ריזן פעסטיוואל.

דארט ווערט געגעבן אלץ געשאנק - פאר די אויסגעצייכענטע שפילער, דירעקטאר און שרייבער, דער גאלדענער בער, וואס איז אינ'איינוועגס דאס סימבאל פון בערלין. אויך ווערט געשאנקען דער זילבערנער בער פאר די בעסטע אקטיאר, אקטריסטע און מוזיק, און נאך געשאנקען.

דער ריזן פעסטיוואל ווערט אנגעפירט דורכן פעסטיוואל דירעקטאר דיטער קאָסליק, וואס באווייזט - מיט א שטאב פון פראפעסיאנאלע פילם עקספערטן - צו ארגאניזירן די  טויזנטער פילמען אין זיבן אפטיילונגען, פאר פארשידנ-סארטיגע פילמען, אינעם גראנדיעזער בערלינאלע פראגראם, וואס א גרויס טייל דערפון, שפילט פאהר אינעם גרויסארטיגער בערלינער פאלאץ.

די 67 בערלין אינטערנאַציאָנאַלער פֿילם פֿעסטיוואַל איז געפלאנט פארצוקומען פון פעברואר 9 - פעברואר 19, 2017, אוואו דאס מאל - צווישן די  טויזנטער פילמען און אפטיילונגען - איז אויך אויסגעוועלט געווארן צו אויפשפילן און פרעמירן, א יידישער פילם מיטן נאמען **מנשה**, אינעם 'פאָרום' אפטיילונג, וואס דערין זענען נאך 43 דרויסנדיגע פילמען, געקליבן פון איבער 30 נאציאנען איבערן וועלט.

## וועבלינקען

* דער בערלינער-פעסטיוואל וועבזייטל
# יאהאנעסבורג

**יאהאַנעסבורג** איז די גרעסטע שטאט אין דרום אפריקע און עס איז דארט פאראן א גרויסע יידישע קהילה. ער איז די גרעסטע שטאט אין דער וועלט וואס ליגט נישט אויף א טייך. די שטאט האט א גרויסן האנדל פון גאלד און בריליאנטן. אין 2007 איז די באפעלקערונג געווען 3,888,180.

## וועבלינקען

* א קליפ וואו שלמה קארליבאך מיטן חזן ארי קליין זינגען אין א רעסטאראן אין יאהניסבורג אין יאר תשמ"ו,
# 1974

|  |
| --- |
| 1974 אין פֿארשידענע קאלענדארן |
| גרעגאריאנישער קאלענדאר | 1974 *MCMLXXIV* |
| יידישער לוח | ה'תשל"ד - ה'תשל"ה |
| כינעזישער קאלענדאר | 4670 – 4671 癸丑 – 甲寅 4671 איז דאס יאר פֿונעם טיגער |
| עטיאפישער קאלענדאר | 1966 – 1967 |
| פערסישער קאלענדאר | 1352 – 1353 |
| איסלאמישער קאלענדאר | 1393 – 1394 |

‏**1974** איז דאס 74סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1974 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.

אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
**1974** איז געווען א נארמאל יאר וואס האט אנגעהויבן דינסטיק.

## געשעענישן

* 7טן פעברואר - גרענאדע באקומט איר זעלבשטענדיקייט פון בריטאניע.
* 27סטן מיי
	+ וואלערי זשיסקאר דעסטען באשטימט פרעזידענט פון דער פינפטער רעפובליק פון פראנקרייך
	+ זשאק שיראק באשטימט פרעמיער מיניסטער פון פראנקרייך צום ערשטן מאל
* 20סטן יולי - טערקישע קראפטן אינוואדירן ציפערן.
* 9טן אויגוסט - דזשעראלד פארד איינגעשוואוירן דער 38סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן.
* 13טן דעצעמבער - מאלטא ווערט א רעפובליק.

## געבוירן

## געשטארבן

* 2טן אפריל - זשארזש פאמפידו, פרעזידענט פון פראנקרייך (געב' 1911)
* 24סטן מיי - דיוק עלינגטען, אמעריקאנער דזשעז מוזיקער (געב' 1899)
* 5טן אקטאבער - זלמן שזר, דער דריטער פרעזידענט פון ישראל (געב' 1889)
* 9טן אקטאבער - אסקאר שינדלער, פאבריקאנט, חסיד אומות העולם (געב' 1908)
* 24סטן אקטאבער - דוד אויסטראך, יידישער-רוסישער פידלער (געב' 1908)

## נאבעל פריזן

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 1974יארן און יארהונדערטער**

|  |
| --- |
|
19טער י"ה  • **20סטער י"ה**  • 21סטער י"ה
1969  •
1970  •
1971  •
1972  •
1973  •
**1974**  •
1975  •
1976  •
1977  •
1978  •
1979
  |
# וועלט באנק

דער **וועלט באנק** איז אן אינטערנאציאנאלער פינאנציעלער אנשטאלט וואס גיט הלוואות צו אנטוויקלידיקער לענדער צו העלפן אויפבויען זייער אינפראסטרוקטור. דער באנק איז געגרינדעט געווארן דעם 27סטן דעצעמבער, 1945. דער באנק איז צאמגעשטעלט פון פינף ארגאניזאציעס. דער וועלט באנק האט א ציל צו פארמינערן ארימקייט.

## היסטאריע

פראנקרייך איז געווען דאס ערשטע לאנד וואס האט באקומען א הלוואה פונעם וועלטבאנק, פאר $897 מיליאן. אויך פוילן און טשילע האבן געבעטן הלוואות אבער זיי האבן נישט באקומען.

ביז 1967 האט מען געגעבן הלוואות מערסטן פאר אינפראסטרוקטור פראיעקטן ווי פארטן, שטראז סיסטעמען און קראפטווערק.

אין 1968 איז ראבערט מאקנאמארא געווארן פרעזידענט פונעם באנק און ער האט אנגעהויבן געבן הלוואות פאר סאציאלע פראיעקטן, צו בויען שולעס און שפיטעלער, און צו פארבעסערן שריפטקייט און פארמעריי. אויך האט ער איינגעפירט א נייע סיסטעם פון זאמלען אינפארמאציע פון לענדער וואס בעטן הלוואות, וואס האט געמאכט גיכער די פראצעסירונג פון בקשות פאר הלוואות.
# טעמפעראטור

**טעמפעראטור** איז די וועג ווי אזוי מען מעסט וואס מענטשן רופן היץ און קעלט און ווי הייס אדער קאלט א זאך איז.

* ווען עפעס באקומט היץ דאן גייט איר **טעמפעראטור** ארויף, ווען עס פארלירט היץ דאן גייט דאס אראפ.

* ווען צוויי זאכן וואס האבן אן אנדער טעמפעראטור קומען זיך צוזאמען דאן וועט היץ געווענליך אריבערגיין פון די מיט די הויכע טעמעפעראטור צו די מיט די נידריגע טעמפעראטור. ווי לאנג ביידע וועלן זיין גלייך אין טעמפעראטור.

* טעמפעראטור האט א גרויסע עפעקט אויף כמעט יעדן זאך אויף אונזער וועלט, אונזער קערפער וועט זיכער מאכן אז מיר זענען אלעמאל 37 גראד צעלזיוס אדער 98 פארענהייט, ווייל אז נישט קען דאס זיין זייער שעדליך.

## הייס און קאלט

הייס און קאלט זענען ביידע זאכן וואס ניצט צו זאגן אז די טעמפעראטור איז אדער הויך אדער נידריג. פארשטייט זיך אז אזוי ווי יעדע זאך איז דאס אויך רעלאטיוו. א גלאז מילך איז ווארעם אפילו די זעלבע טעמפעראטור איז קאלט פאר א וואנע.

## מעסטן טעמפעראטור

אין 1742 האט אנדערס צעלזיוס באשטימט זיין טעמפעראטור סקאלע, אבער פארקערט ווי מען ניצט זי היינט. ער האט באשטימט 0 גראד פארן קאכפונקט פון וואסער און 100 גראד פארן פֿרירפונקט. א יאר נאך זיין טויט, אין 1745, האט קארל פאן לינע איבערגדרייט די סקאלע.

אין אלגעמיין ווערט טעמפעראטור געמאסטן היינט אדער דורך צעלזיוס כמעט אין דער גאנצער וועלט, אדער פארענהייט דאס איז די ענגלישע סיסטעם פון מעסטן טעמפעראטור.

## זעט אויך

* היץ
* צעלזיוס
* פארענהייט
# באר (עלעמענט)

שווארצער באר
באריק אקסיד
**באָר** (Boron) איז דער כעמישער עלעמענט מיט אטאם נומער 5 און כעמישן סימבאל **B**. באר איז א האלבמעטאל.

באר איז דרייווערטיק, ד.ה. אז אן אטאם פון באר קען שאפן דריי פארבינדונגן מיט אנדערע אטאמען צ.ב. אין בארטריכלאריד (ענגליש: "boron trichloride", דײַטש: "Bortrichlorid") וואס איז אפט געשריבן אלס "BCl3". די עלעקטראנען-קאנפיגוראציע פון די דריי עלעקטראנען אין דער אויסערער עלעקטראן־שאל פון באר איז "2s22p1". די גאנצע קאנפיגוראציע איז "1s22s22p1".
# ברוקלין בריק

די ברוקלין בריק
די **ברוקלין בריק** איז איינע פון די עלטסטע הענג-בריקן אין אמעריקע. זי ציט זיך 1,595 פיס העכערן איסט ריווער באהעפנדיג די צוויי ניו יארק סיטי באראס ברוקלין און מאנהעטן. ווען מען האט עס געענדיגט אויפצובויען איז עס געווען די גרעסטע הענג-בריק אין די וועלט און דער ערשטער אייזן שטריק בריק. די טורעמס וואס דער בריק האלט זיך אויף זענען במשך פון עטליכע יאר געווען די העכסטע געביידעס אין צפון און דרום אמעריקע. אין 1964 האט מען עס באשטימט אלס נאציאנאלע היסטארישע לאנדמארק.

## קאנסטרוקציע

ברוקלין בריק איבערן מזרח טייך
מען האט עס אנגעהויבן בויען דעם 3טן יאנואר, 1870, און עס איז פארטיג געווארן 13 יאר שפעטער, און מען האט עס געעפנט דעם 24סטן מאי, 1883. אין יענעם ערשטן טאג זענען 1800 אויטאס און 150,300 אדורכגעפארן דעם בריק. די געבוי האט געקאסט 15.5 מיליאן דאלער. און ארום 27 מענטשן זענען געשטארבן אין אומפאלן אין די יארן וואס מען האט געבויעט דעם בריק.

## זעט אויך

* וועראזאנא נערויס בריק
# קאפסול

א **קאפסול** איז א מעדיקאמענט וואס איז איינגעהילט סטאביל כדי מען זאל אים גרינג קענען ארייננעמען אין מויל.

מען טוט איינפאקן שטויב אדער פליסיקייט אין א האלטער געווענליך געמאכט פון גליצערין און צוגעדעקט מיט א דעקל פון דעם זעלבן מאטריאל.
# בלוט צירקולאציע

די **בלוט צירקולאציע** איז די סיסטעם וואס בלוט שטראמט ארום דעם קערפער, פאמפירט פונעם הארץ דורך די אדערן און נאך וועגן וויאזוי צוציקומען צו די קלענסטע צעלן פונעם קערפער. אויך מאכט דאס ווארעם דעם קערפער. די לענג פון אלע אדערן אין א מענטש איז אומגעפער 100,000 ק"מ.

די אדערן וואס פירן בלוט פונעם הארץ הייסן ארטעריעס.

די אדערן וואס פירן בלוט צום הארץ הייסן ווענעס.

דאס הארץ איז דער צענטרעפונקט פון צוויי סיסטעמען. די הויפט סיסטעם פירט בלוט מיט זויערשטאף פונעם הארץ ארום דעם קערפער דורך די ארטעריעס. פון די ארטעריעס שטראמט דאס בלוט אין קליינע קאפילאריעס (אדערלעך) דורך א געוויסן טייל פונעם קערפער, און פון דאנעט אריין אין די ווענעס, אנגעלאדן מיט קארבאן דיאקסייד, צוריק צום הארץ.

די צווייטע בלוט צירקולאציע סיסטעם איז די לונגען סיסטעם, וואו דאס בלוט פונעם הארץ (ד"ה פונעם קערפער) ווערט געפירט דורך דער לונג־ארטעריע צו די לונגען. אין די לונגען ווערט דאס בלוט גערייניקט פון קארבאן דיאקסייד און אנגלעאדן מיט זויערשטאף, און שטראמט צוריק צום הארץ דורך דער לונג־ווענע.

## וועבלינקען

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 בלוט צירקולאציע

| זען • רעדן • ענדערןמענטשלעכע ארגאן-סיסטעמען         |
| --- |
|

|  |
| --- |
|
אטעם-סיסטעם - אימון-סיסטעם - בלוט צירקולאציע - הערן סיסטעם - זען סיסטעם - חוש-סיסטעם - לימפאטישע סיסטעם - פארדייאונג סיסטעם - נערוון סיסטעם - ענדאקרינאלע סיסטעם - פארמערן סיסטעם - מוסקלען  |

 |
# אוראניום

**אוראַניום** איז א זילבערן־ווייסער מעטאלישער כעמישער עלעמענט אין דער אקטינידן סעריע פון דער פעריאדישער טאבעלע, מיטן כעמישן סימבאל **U** און אטאם נומער 92. אן אוראניום אטאם האט 92 פראטאנען און 92 עלעקטראנען, פון זיי 6 וואלענץ עלעקטראנען. אוראניום איז שוואך ראדיאאקטיוו. אוראניום האט עטלעכע איזאטאפן, אבער אוראניום וואס מען טרעפט נאטירלעך איז כמעט אינגאנצן U-238. מען האט אנטדעקט אוראניום אין 1789 אינעם מינעראל פעכבלענד, און געגעבן א נאמען נאכן פלאנעט אוראנוס.

אוראניום ווערט געניצט צו שאפן געל גלאז.
# מזרח אזיע

ראיאנען פון אזיע לויט די פאראייניקטע פעלקער:
██ צפון אזיע

██ צענטראל אזיע

██ מערב אזיע

██ דרום אזיע

██ מזרח אזיע

██ דרום-מזרח אזיע

██ מזרח אייראפע

מזרח אזיע (באצייכנט גרין)
**מזרח אַזיע** איז דער מזרח ראיאן פון דעם אזיע קאנטינענט, וואס מען קען דעפינירן אדער לויט געאגראפיע אדער לויט קולטור. מזרח אזיע באדעקט א שטח פון אומגפער 12,000,000 ק"מ2, בערך 28% פון אזיע.
מער ווי 1.5 ביליאן מענטשן, 22% פון דער גארער באפעלקערונג פון דער וועלט, וואוינען אין מזרח אזיע.

היסטאריש זענען פיל פון די געזעלשאפטן אין מזרח אזיע באאיינפלוסט פון כינעזישער קולטור.

מזרח אזיע נעמט איין כינע, צפון קארעע, דרום קארעע, יאפאן, מאנגאליי און די רעפובליק פון כינע. קולטורעל געהערט אויך וויעטנאם צו מזרח אזיע.

## שטעט

* טאקיא, הויפטשטאט פון יאפאן, און די גרעסטע שטאט אין דער וועלט.
* סעאל, הויפטשטאט פון דרום קארעע.
* שאנכיי, די גרעסטע שטאט אין כינע.
* טייפעי, הויפטשטאט פון טייוואן
* האנג קאנג
* אולאן באטאר, גרעסטע שטאט אין מאנגאליי
* פיאנגיאנג, הויפטשטאט פון צפון קארעע.

## וועבלינקען

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 מזרח אזיע
# האן דינאסטיע

די **האַן דינאַסטיע** (כינעזיש: 漢朝; פין יין: *Hàn Cháo*; ‏[xân tʂʰɑ̌ʊ̯]) איז געווען די צווייטע כינעזישע אימפערישע דינאסטיע, וואס האט געהערשט אין כינע צווישן די יארן 206- און 220, נאך דער טשין דינאסטיע. אין איר צייט איז קאנפוציאניזם געווארן די רעליגיע פון כינע.

אונטער דער הערשאפט פון דער האן דינאסטיע איז שטארק אנטוויקלט געווארן קונסט און וויסנשאפט. די צייט פון דער האן דינאסטיע ווערט פאררעכנט די גאלדענע תקופה אין דער כינעזישער געשיכטע. אין דער תקופה איז אויפגעשטעלט דער זיידענער וועג, דורך וואס כינע האט געפירט האנדל מיט די מיטלענדישע לענדער.

דער ערשטער קייסער פון דער דינאסטיע איז געווען ליו באנג, וואס האט געהאט דעם נאמען "קייסער גאַא".
# זיידן גאס

די זיידן גאס אויף לאנד און אויף וואסער
די **זיידן גאס** (פון דייטש: *Seidenstraße*) איז א מאדערנישער נאמען פאר דער היסטארישער סיסטעם פון די מסחר-גאסן אריבער אזיע, אייראפע און אפריקע. מסחר אויף דער זיידן גאס איז געווען זייער וויכטיק אין דער אנטוויקלונג פון כינע, אינדיע, פערסיע, אייראפע און דער מיטל מזרח. אף-על-פי אז זייד איז געווען א וויכטיקער חפץ פון כינע אין יענער תקופה, מכל מקום א סך אנדערע זאכן זענען געהאנדלט געווען אויף דער זיידן גאס. אויכעט געדאנקען, רעליגיעס און פילאסאפיעס זענען געפאסט אויף דער זיידן גאס.
# L

| **דער לאטיינישער אלפאבעט** |
| --- |
| Aa | Bb | Cc | Dd | Ee | Ff | Gg |
| Hh | Ii | Jj | Kk | Ll | Mm | Nn |
| Oo | Pp | Qq | Rr | Ss | Tt | Uu |
|   | Vv | Ww | Xx | Yy | Zz |   |

דער אות **L** (ארויסגערעדט **על**) איז דער צוועלפֿטער אות פון דעם לאטיינישן אלפאבעט.

## אַרױסרעד

## פֿאַרשײדענע פֿאָרשטעלונגען

## אנטוויקלונג פונעם אות

## באַטײַטן פונעם אות

אין רוימישע ציפערן שרייבט מען L פאר 50.
# קרייז

א **קרייז** איז א געאמעטרישע פארעם אין צוויי דימענסיעס אין וואס יעדער פונקט איז ווייט דעם זעלבן דיסטאנץ פון א געוויסן פונקט, דער צענטער. דעם דיסטאנץ פון יעדער פונקט צום צענטער ווערט גערופן דער ראדיוס. א קרייז צעטיילט דעם פלאך אין צוויי טיילן: אינעווייניק און אויסנווייניק.

א גראדע ליניע צווישן צוויי פונקטן אין א קרייז וואס גייט אדורך דעם צענטער הייסט א דיאמעטער; א דיאמעטער איז צוויי מאל אזוי לאנג ווי דער ראדיוס.

די לענג פון א קרייז הייסט דער ארומנעם. אין א קרייז מיט ראדיוס *r* איז דער ארומנעם 2π*r*.

מען קען צייכנען א קרייז אויף א גראף. מען קען

דעפינירן די פאזיציפון דעם צענטער און די פונקטן מיט דער פארמעל:

x - a)^2 + (y - b)^ = r^2)

"r" באדייט דער ראדיוס פון דעם קרייז.

"x" באדייט די פאזיציע פון א פונקט פון דעם קרייז אויף דער האריזאנטאלער אכסע.

"y" באדייט די פאזיציע פון א פונקט פון דעם קרייז אויף דער ווערטיקאלער אכסע.

￼￼"a" באדייט די פאזיציע פון דעם קרייז צענטער אויף דער האריזאנטאלער אכסע.

"b" באדייט די פאזיציע פון דעם קרייז צענטער אויף דער ווערטיקאלער אכסע.

## זעט אויך

* גרויסער קרייז
* קוילקרייז
# גוגאל

א גוגאל
**גוגאָל** (Googol) איז דער נומער 1 מיט 100 נולן עס ווערט געשריבן אין קורצן אזוי 10100. דער נומער איז געשאפן געווארן אינעם יאר 1938 דורך "מילטאן סיראָטאַ" א פלימעניק פון דער מאטעמאטיקער עדווארד קאסנער.

די זוכמאשין גוגל הייסט נאכן נומער גוגאל.
# אוראנוס (אפגאט)

**אוראנוס** איז ביי דער גריכישע מיטאלאגיע דער ערשטער אפגאט, די הימל. לויט דער מיטאלאגיע איז באשאפן געווארן אלע לעבענישן פון דעם וואס די היץ פון דער זון מיט די רעגן האבן געשיצט אויף דער ערד, ווען די ערד איז זיין ווייב, די אפגאטין גאיא.

דער 7טער פלאנעט אוראנוס הייסט נאך דעם אפגאט.
# אפאפיס (אסטערויד)

**99942 אַפאפֿיס** איז אן אַסטערויד וואס איז אנטדעקט געווארן אין 2004 אין דער קיט פיק אבסערוואטאריע. זיין דיאַמעטער איז 325 מעטער און זיין וואָג איז 27 מיליאן טאָנען. אַפּאָפֿיס וועט דערנענטערן זיך צו דער ערד אום 13טן אַפריל 2029, דורכגיין אין אַ ווייַטקייט פון בערך 31,000 קילאמעטער, וואָס איז צען מאָל נענטער ווי די לבנה. דער אסטערויד איז אינטערעסאנט פאר וויסנשאפטלער, ווייל זיין ליכטיגקייט וועט דערגרייכן א קענטיק גרייס פון 3.1, און עס קענען זיין געזען מיט די נאַקעט אויג. אָבער, ווייַטער אויספארשונגען האבן באשטעטיקט אַז די מעגלעכקייט פון אפאפֿיס שלאָגן די ערד אין 2029, אדער 2036 איז זייער קליין.

## רעפערענצן

| זען • רעדן • ענדערן די זון סיסטעם   |
| --- |
|  |
| **די זון** · מערקור · ווענוס · ערד · מאדים · *צערעס* · יופיטער · סאטורן · אוראנוס · נעפטון · *פלוטאן* · *עריס* |
| **פלאנעטן** · **קארליק-פלאנעטן** · **לבנות**: ערדיש · מארסיש · אסטערוידיש · יופיטעריש · סאטורניש · אוראניש · נעפטוניש · פלוטאניש · ערידיש |
| **SSSBs**:   מעטעארוידן· אסטערוידן (אסטערויד פאס) · Centaurs · TNOs (קויפער פאס/פארשפרייטער דיסק) · קאמעטן (אורט וואלקן) |
| זעט אויך אסטראנאמישע אביעקטן און דער זון־סיסטעמ'ס רשימה פון אביעקטן, סארטירט לויט ראדיוס אדער מאסע. |
| רשימה פֿון פּלאַנעטן |
# 1801

|  |
| --- |
| 1801 אין פֿארשידענע קאלענדארן |
| גרעגאריאנישער קאלענדאר | 1801 *MDCCCI* |
| יידישער לוח | ה'תקס"א - ה'תקס"ב |
| כינעזישער קאלענדאר | 4497 – 4498 庚申 – 辛酉 4498 איז דאס יאר פֿון דער הון |
| עטיאפישער קאלענדאר | 1793 – 1794 |
| פערסישער קאלענדאר | 1179 – 1180 |
| איסלאמישער קאלענדאר | 1215 – 1216 |

‏**1801** איז דאס ערשטע יאר אינעם 19טן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1801 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 12 טעג.

אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.

## געשעענישן

* 1טן יאנואר - דאס גרויסבריטאנישע קעניגרייך און דאס אירישע קעניגרייך ווערן פאראייניגט אינעם פאראייניגטן קעניגרייך
* 1טן יאנואר - דער ערשטער אסטערויד, צערעס, איז אנטפלעקט (שפעטער ווערט ער קלאסיפֿירט אלס א קארליק פלאנעט)
* 17טן פעברואר - טאמעס זשעפערסאן געוויילט פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן
* 2טן אפריל - נאפאלעאנישע מלחמות - דער בריטישער פלאט אונטער אדמיראל נעלסאן באזיגט דעם דענישן פלאט אין דעם קאפנהאגענער קאמף

## געבוירן

## געשטארבן

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 1801יארן און יארהונדערטער**

|  |
| --- |
|
18טער י"ה  • **19טער י"ה**  • 20סטער י"ה
1796  •
1797  •
1798  •
1799  •
1800  •
**1801**  •
1802  •
1803  •
1804  •
1805  •
1806
  |
# 20סטן יולי

| ►►
◀◀ יולי |
| --- |
| א | ב | ג | ד | ה | ו | ש |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| לוח פאר 2026 |

**דעם 20סטן יולי** איז דער 201טער טאג פון יאר (202טער אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 164 טעג .

## היסטארישע געשעענישן

* 1974 - טערקישע קראפטן אינוואדירן ציפערן
* 1992 - וואצלאוו האוול רעזיגנירט אלס פרעזידענט פון טשעכאסלאוואקיי

## געבוירן

* 1919 - סיר עדמונד הילארי, בארג קלעטערער, דער ערשטער ארויף אויף עווערעסט (געש' 2008)

## געשטארבן

* 1524 - קלאדיע פון פראנקרייך (געב' 1499)
* 1951 - אבדאלא דער ערשטער, מלך פון יארדאניע, דערמארדעט (געב' 1882)

## פייערטעג

* קאלאמביע - זעלבשטענדיקייט טאג
* יאפאן - ים טאג

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 20סטן יולי

---

* 19טן יולי - 21סטן יולי
* יולי