Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# URL

**URL**, וואס איז די ראשי תיבות פון *Uniform Resource Locator* (אויף ענגליש), איז א נאכאנדיקייט פון סימבאלן מיט א געוויסן סינטאקס וואס דינט צו לאקירן א וועב בלאט אדער אן אנדער רעסורס אויף דער אינטערנעץ. אין פאפולערער שפראך איז אן URL דער "**וועבזייטל אדרעס**" אדער "**בלאט אדרעס**". למעשה, איז א URL א געוויסער אופן פון א URI, אבער פראקטיש טוט מען ניצן די עלטערע פארעם URL.

א URL האט עטלעכע טיילן:

* א פראטאקאל. אפטמאל היפערטעקסט טראנספער פראטאקאל (HTTP).
* דעם אפטייל סימבאל: ://
* דעם נאמען אדער אדרעס פון דעם געזוכטן קאמפיוטער'. זייער אפט הייבט אן דער קאמפיוטער נאמען מיט *www.* (ראשי תיבות פון *World Wide Web*), אבער דער אדמיניסטראטאר פונעם קאמפיוטער קען אויסקלויבן נאר וועלכן נאמען.

אין געוויסער פעלער אנטהאלט דער URL אויך:

* דעם וועגל צו א דאקומענט, סקריפט אא"וו.
* אין פאל פון א סקריפט, פאראמעטערס נאך א פראגע צייכן (?)
* באניצער נאמען און פאסווארט צו דערגרייכן א געוויסן בלאט
* טעקסט נאכן # סימבאל, וואס באצייכנט א געוויסן פאראגראף אין א בלאט.
# קאבאל

**קאבאל** COBOL איז א קאמפיוטער שפראך וואס ווערט היינט אממערסטנס באנוצט פאר קאלקולאציעס און בעיקר באנוצן זיך דערמיט גרויסע בענק און אנדערע האנדל פירמעס.

וואס עס איז אינטרעסאנט צוצוגעבן אז דער מאטעמאטישער אפטיילונג דערפון איז אין די 1970ער יארן בלויז צוגעלייגט געווארן אלס א add-on און איז נישט געווען קיין חלק פון דעם אונטערגאלער שפראך, אבער מיט דער צייט איז עס איבערגעוואקסן דעם עיקר, און היינט ווערט דאס שוין כמעט באנוצט נאר פאר דעם צוועק.[פֿעלט אַ מקור]
# PDF

PDF סימבאל
**Portable Document Format** (ר"ת **PDF**) איז א דאטע-פארמאט, פראדוצירט דורך Adobe. זיין צוועק איז צו צייגן דאקומענטן אין א פינקטלעכער פארם וואס איז אומאפהענגיק אין דעם מאשין אדער פלאטפארם וואס ווייזט דער דאקומענט. די פארם קומט אין א פארמאכטער־פארם און מען קען דאס נישט ענדערן.

יעדער איינער קען ליינען אויף זיין קאמפיוטער א דאקומענט וואס איז אין PDF פארמאט ניצנדיק די אדאבע רידער אפליקאציע, וואס מען קען אראפלאדן בחינם.
# קעניגין וויקטאריע

קעניגין וויקטאריע
Alexandrina Victoria|  |
|
געבורט |
24 מאי 1819 פאראייניגטע קעניגרייך פון גרויסבריטאניע און אירלאנד  |
|
טויט |
22 יאנואר 1901 (אלט 81) פאראייניגטע קעניגרייך פון גרויסבריטאניע און אירלאנד  |
|
מדינה |
פאראייניגטע קעניגרייך פון גרויסבריטאניע און אירלאנד  |
|
פאך |
מאנארך  |
|
אונטערשריפט |   |
|   |

**קעניגין וויקטאריע** (ענגליש: *Queen Victoria*‏; 24סטן מיי 1819 – 22סטן יאנואר 1901) איז געווען די מאנארך פונעם פאראייניגטן קעניגרייך פון גרויסבריטאניע און אירלאנד פון 20סטן יוני 1837 ביז איר טויט. פון 1טן מיי 1876 האט זי אויך געהאט דעם טיטל "קייסערין פון אינדיע".

וויקטאריעס פארבינדונגען מיט די קעניגלעכע פאמיליעס פון אייראפע האבן געשאפן פאר איר דעם ביינאמען "באבע פון אייראפע. וויקטאריע מיט איר מאן אלבערט האבן געהאט 42 אייניקלעך. זייערע אוראייניקלעך וואס לעבן שליסן איין די מאנארכן עליזאבעט די צווייטע (אויך איר מאן פרינץ פיליפ, הערצאג פון עדינבורג), האראלד דער פינפטער פון נארוועגיע, קארל גוסטאוו דער זעכצנטער פון שוועדן, מארגרעטע די צווייטע פון דענמארק און כואן קארלאס דער ערשטער פון שפאניע (אויך זיין ווייב די מלכה סאפיא).

זי האט גע'ירש'נט די מאנארכיע פון איר פעטער, וויליאם דער פערטער.
# אלזשירס

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| **אַלזשירס الجزائر‎** |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| טעקע:Argel 3.jpg, Alger monochrome.jpg, Algiers Montage.png |
| **מדינה** / **טעריטאָריע** |  אַלזשיר |
| **קאָאָרדינאַטן** | ‏﻿ / ﻿ |
| **גובערנאַטאָר** | מאכאמעד קעביר אדו |
| **שטח** | 363 קוואדראט ק"מ |
|  ‑ **אין שטאָט**  ‑ **באַפעלקערונג ענגקײט** |  3,415,811‏  (שטייענדיג 2011) 2,800 באוואוינער א ק"מ2 |
| **צײַט זאָנע** | UTC+1 |
|  |

 |

**אַלזשירס** (אַראַביש: *الجزائر‎* *אַל־דזשאַזאַער*; פראַנצויזיש: *Alger* *אַלזשער*) איז די הויפטשטאט און די גרעסטע שטאט פון אלזשיר. די שטאט געפינט זיך אויפן מיטלענדישן ים אין צפון אלזשיר.

אין 2010 האט אַלזשירס געהאט א באפעלקערונג פון בערך 3,574,000 באוואוינער.

## צווילינג שטעט

אלזשירס איז פארצווילינגט מיט:

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | * קיירא, עגיפטן
* אמאן, יארדאניע
* ביידזשינג, כינע
* בערלין, דייטשלאנד
* טוניס, טוניסיע
* לאנדאן, פאראייניגטע קעניגרייך
 | * פאריז, פראַנקרײך
* מאנטרעאל, קאַנאַדע
* מאסקווע, רוסלאַנד
* פאריז, פראַנקרײך
* ראבאט, מאראקא
 | * סאא פאולא, בראַזיל
* רוים, איטאַליע
* סאנטיאגא, טשילע
* גענף, שווייץ
* צור, לבנון
 |

## רעפערענצן

## וועבלינקען

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 אלזשירס
# 1967

|  |
| --- |
| 1967 אין פֿארשידענע קאלענדארן |
| גרעגאריאנישער קאלענדאר | 1967 *MCMLXVII* |
| יידישער לוח | ה'תשכ"ז - ה'תשכ"ח |
| כינעזישער קאלענדאר | 4663 – 4664 丙午 – 丁未 4664 איז דאס יאר פֿונעם שאף |
| עטיאפישער קאלענדאר | 1959 – 1960 |
| פערסישער קאלענדאר | 1345 – 1346 |
| איסלאמישער קאלענדאר | 1386 – 1387 |

‏**1967** איז דאס 67סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1967 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.

אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.

## געשעענישן

* 30סטן מיי - ביאפרא פראקלאמירט זעלבסשטענדיקייט פון ניגעריע.
* 5טן יוני - די זעקסטאגיקע מלחמה ברעכט אויס.
* 7טן יוני - זעקסטאגיקע מלחמה: די פאראשוטיסטן נעמען איין די אלטשטאט פון ירושלים.
* 6טן יולי - קראפטן פון ניגעריע אינוואדירן ביאפרא.
* 8טן אויגוסט - געגרינגעט דער פארבאנד פון דרום-מזרח אזיאטישע פעלקער
* 9טן אקטאבער - דער ארגענטינער רעוואלוציאנער טשע געווארא הינריכטעט אין באליוויע.

## געבוירן

## געשטארבן

* 9טן אקטאבער - טשע געווארא, רעוואלוציאנער (געב' 1928)

## נאבעל פריזן

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 1967יארן און יארהונדערטער**

|  |
| --- |
|
19טער י"ה  • **20סטער י"ה**  • 21סטער י"ה
1962  •
1963  •
1964  •
1965  •
1966  •
**1967**  •
1968  •
1969  •
1970  •
1971  •
1972
  |
# וויילס

|  |
| --- |
| **וויילס *Cymru Wales |
|

|  |  |
| --- | --- |
| פאן {{{נאמען}}} |  |
| פֿאָן
 |  |

 |
| נאַציאָנאַלע זינגליד: |
| אָרט פֿון {{{נאמען}}} |
| **קאָנטינענט** | אייראפע |
| **אָפֿיציעלע שפּראַך** | ענגליש וועלשיש |
| **הויפּטשטאָט** | קארדיף ﻿ / ﻿ |
| **רעגירונג** | מאנארכיע
ֿ  |
| **מלכהפּרעמיער מיניסטער** | עליזאבעט די צווייטע  |
| **גרינדונג דאַטום** | 1057 |
| **פלאַך מאָסוועלט גראַדונג פלאַךפּראָצענט וואַסער** | 20,779 קוואַדראַט ק"מ [[ליסטע פון לענדער לויט שטח|]]  |
| **באַפֿעלקערונג** - **צאָל** - **וועלט גראַדונג** - **ענגקײט** |  3,125,000 {{{וועלט גראדונג באפעלעקרונג}}} ?? מענטשן פאַר אַ ק"מ |
| **פּראָדוקט ווערדע** | ביליאן £54  |
| **וואַלוטע** | פונט שטערלינג |
| **צײַט זאָנע** | UTC |
| **אינטערנעט דאָמען** | . |
| **טעלעפֿאָן קאָד** | 44+ |

**וויילס** (וועלשיש: *Cymru* *קאַמרי*, ענגליש: *Wales*) איז א טייל פונעם פאראייניגטן קעניגרייך. עס איז איינס פון די פינף קעלטישע פעלקער. וויילס האט גרענעצן מיט ענגלאנד צו מזרח, דעם אירישן ים צו צפון און מערב, און דעם בריסטאל־קאנאל (וועלשיש: *Môr Hafren*) צו דרום. די הויפטשטאט פון וויילס איז קארדיף (אויף וועלשיש: *Caerdydd*), מיט א באפעלקערונג פון 325,000. די נאציאנאלע זאמלונג פון וויילס זיצט אין קארדיף.

די העכסטע בערג אין וויילס זענען אין גווינעד פראווינץ, אין צפון-מערב, צווישן זיי סנאדן *(אדער Yr Wyddfa)*, וואס איז די העכסטע שפיץ אין וויילס מיט 1085 מעטער (3,560 פיס).

וויילס האט א באפעלקערונג פון קנאפע דריי מיליאן. די מערהייט וואוינט אין דרום און מזרח פונעם לאנד. די הויפט שפראכן וואס מען רעדט אין וויילס זענען ענגליש און וועלשיש. וועלשיש איז א קעלטישע שפראך, נאענט צו קארניש און ברעטאן. אומגעפער איין מענטש פון פינף אין וויילס קען דאס רעדן.

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 וויילס

 פאראייניגטע קעניגרייך

|  |
| --- |
|  ענגלאַנד •
 וויילס •  שאָטלאַנד •  צפון אירלאנד

**ראיאנען פון ענגלאנד**:
דרום-מזרח •
דרום-מערב •
יארקשיר און האמבער •
לאנדאן •
מזרח מידלאנדס •
מזרח ענגלאנד •
מערב מידלאנדס •
צפון-מזרח •
צפון-מערב
 |
# 1924

|  |
| --- |
| 1924 אין פֿארשידענע קאלענדארן |
| גרעגאריאנישער קאלענדאר | 1924 *MCMXXIV* |
| יידישער לוח | ה'תרפ"ד - ה'תרפ"ה |
| כינעזישער קאלענדאר | 4620 – 4621 癸亥 – 甲子 4621 איז דאס יאר פֿונעם ראַץ |
| עטיאפישער קאלענדאר | 1916 – 1917 |
| פערסישער קאלענדאר | 1302 – 1303 |
| איסלאמישער קאלענדאר | 1342 – 1343 |

‏**1924** איז דאס 24סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. אן עיבור יאר, וואס איז לאנג 366 טעג. דעם 1טן יאנואר 1924 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.

אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.

## געשעענישן

* 26סטן יאנואר - פעטראגראד (פעטערבורג) באקומט דעם נייעם נאמען לענינגראד
* 1טן פעברואר - פאראייניגטע קעניגרייך אנערקענט דעם סאוועטן פארבאנד
* 25סטן מערץ - גריכנלאנד ווערט א רעפובליק
* 24סטן אפריל - די "הפועל חיפה" פוטבאל גרופע געגרינדעט
* 4טן מיי - די אלימפיאדע עפנט אין פאריז
* נווה יעקב געגרינדעט אלס יידיש דארף צפון פון ירושלים

## געבוירן

* 12טן יוני - דזשארזש הערבערט וואלקער בוש, 41סטער פרעזידענט פון די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע (געשטארבן 2018)
* 1טן אקטאבער - זשימי קארטער, 39סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן
* 20סטן נאוועמבער - בענוא מאנדלבראט, מאטעמאטיקער

## געשטארבן

* 21סטן יאנואר - וולאדימיר לענין
* 3טן פעברואר - וואודרא ווילסאן, פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן
* 30סטן יוני - ישראל דע האן, געהרגעט דורך די ציוניסטן (געב' 1881)
* 29סטן נאוועמבער - דזיאקאמא פוטשיני, איטאליענישער קאמפאזיטאר (געב' 1858)

## נאבעל פריזן

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 1924יארן און יארהונדערטער**

|  |
| --- |
|
19טער י"ה  • **20סטער י"ה**  • 21סטער י"ה
1919  •
1920  •
1921  •
1922  •
1923  •
**1924**  •
1925  •
1926  •
1927  •
1928  •
1929
  |
# אוראלטע היסטאריע

**אוראלטע היסטאריע** צייכנט אפ די אנהייב פון דער היסטארישער עפאכע. די אנהייב פון דער עפאכע איז ווען מען האט אויסגעטראפן די חכמה פון שרייבן אין מעסאפאטאמיע און מען האט אנגעהויבן זיך באנוצן מיטן שרייבן צו האלטן רעקארדס איבער געשעענישן וואס פאסירן. דערפאר איז די אנהייב פון דער עפאכע אנדערש אין יעדן ראיאן, צוליב וואס בשעת אין טייל ראיאנען איז מען שוין געווען פארגעשריטן, איז מען נאך אין אנדערע געווען שטארק צוריקגעשטאנען.

נאך דער תקופה פון אוראלטער היסטאריע קומט דער מיטלאלטער.

## קולטורן

### אייראפע

* אוראלט גריכנלאנד
* אוראלט רוים

### דעם נאנטן מזרח

* שומער
* בבל
* אשור
* אידישער פאלק (מלכות יהודה, מלכות ישראל)
* פערסיע

### דער ווייטערער מזרח

* כינע
* אינדיע (גופטא אימפעריע)
* יאפאן

### אנאטאליע

* ארמעניע

### אפריקע

* אוראלט עגיפטן
# כאלערע

**כאלערע** אדער **כאלעריע** איז אן אינפעקטיווע קראנקייט פון דער קליינער קישקע אנגעטון דורך דער Vibrio cholerae באקטעריע. די סימפטאמען זענען א שטענדיקע וואסעריקע שילשול און ברעכן. מען כאפט די קראנקייט פון וואסער אדער עסן וואס איז געווארן קאנטאמינירט דורך דער צואה פון אן אינפעקטירטן מענטש, אפילו איינער וואס האט נישט קיין סימפטאמען.

פון די שטארקע שילשול און ברעכן קען מען ווערן דעהידרירט, און אין טייל פאלן שטארבט מען דערפון.

די רפואה איז צו געבן פאר דעם קראנקן צו טרינקען אסאך וואסער מיט זאלץ. ווען דער חולה קען נישט טרינקען דארף מען געבן וואסער דורך טראנספוזיע.

כאלערע קען זיך צושפרייטן אין א באפעלקערונג ביז זי ווערט אן עפידעמיע.

## פארמיידן כאלערע

כדי נישט צו כאפן כאלערע איז כדאי:

* צו קאכן וואסער פארן טרינקען;
* האלטן גוט ריינקייט, וואשן די הענט נאכן בית הכסא און פארן עסן;
* נישט עסן רויע פיש.
* נישט באוואסערן גרינסן אין אפגאנג וואסער.

## באוואוסטע כאלערע עפידעמיעס

* 1816 - 1826 אין בענגאל און אינדיע
* 1852 - 1860 אין רוסלאנד
* 1899 - 1923 אין רוסלאנד
* 1910 - 1911 אין נאפלעס
* 1961 - 1966 אין אינדאנעסיא
# פוטבאל

דער ארטיקל דיסקוטירט אסאסיאציע פוטבאל. טאמער זוכט איר אן אנדער באדייטונג, זעט פוטבאל (באדייטן).
פוטבאל
**פֿוטבאָל** אדער **פֿוסבאַל** (אויך גערופן **אסאסיאַציע פוטבאָל** אדער מיטן צונאמען "די וועלט שפּיל" אדער "די שיינע שפּיל") איז אַ ספארט געשפילט צווישן צוויי מאנשאפטן פון עלף שפילער מיט אַ קייליכדיקן באַל. די שפּיל ווערט געשפילט אויף אַ גראדעקיקן פעלד מיט אַ ציל טויער אין יעדער עק. די ציל פון דער שפּיל איז צו ערייכן פונקטן דורכן אריינשטויסן די באל אין דער אפאזיציע׳ס ציל טויער.

יעדע מאנשאפט פון עלף שפילער איז איינגעטיילט אין פיר גרופעס, איינער וואס איז דער ציל טויער שומר און א גרופע פון באשיצער וואס באשיצן די ציל טויער, און א גרופע פון אטאקירער וואס צילן אריינצושטויסן דעם באל אין דער אפאזיציע׳ס ציל טויער און א גרופע פון מיטל־פעלד שפילער וואס פירן אריבער דעם באל פון די באשיצער צו די אטאקירער.

דער איינציגסטער וואס מעג אנרירן דעם באל מיט די הענט איז נאר דער שומר און אויכעט נאר אין זיין שטח; אלע אנדערע שפילער קענען נאר שטויסן מיט די פיס אדער מיטן קאפ.

פוטבאל ווערט געשפילט דורך 250 מיליאָן שפילער אין איבער 200 לענדער און אפהענגיקייטן, מאכנדיג דעם ספארט דער וועלטס מערסט פאפולערער ספארט.

## פוטבאל און די פאראייניקטע שטאטן

די העכסטע פראפעסיאנאלע פוטבאל ליגע אין די פאראייניגטע שטאטן איז עם על עס (MLS) וואס איז די ראשי תיבות פון ״מעיזשער ליגע סאקער״. די ליגע האט אנגעהויבן שפּילן אין 1996 מיט 10 מאנשאפטן , און איז געוואקסן צו 29 מאנשאפטן (26 אין די פאראייניגטע שטאטן און 3 אין קאַנאַדע). די עם על עס סעזאָן גייט פון מערץ ביז דעצעמבער.
# אסטוריאס

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| **אסטוריאס (אויטאנאמישע געמיינדע אין שפאניע) Comunidad Autónoma del Principado de Asturias** |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |
| **מדינה** / **טעריטאָריע** |  שפּאַניע |
| **אָפיציעלע שפּראַך** | שפאניש |
| **שטח** | 10,604 קוואדראט ק"מ |
|  ‑ **אין אויטאנאמישע געמיינדע אין שפאניע**  ‑ **באַפעלקערונג ענגקײט** |  1,068,165‏  (שטייענדיג 2013) 100 באוואוינער א ק"מ2 |
| **צײַט זאָנע** | UTC+1 |
| www.asturias.es |

 |

**דער פרינציפאליטעט פון אַסטוריאַס** (אסטוריש: *Principáu d'Asturies*, שפאניש: *Principado de Asturias*) איז אן אויטאנאמישע געמיינדע אין צפון שפאניע.

אסטוריאס ליגט אויפן דרום בארטן פון דער בוכטע פון ביסקע (גערופן אין שפאניע "דער קאנטאברישער ים"). אסטוריאס גרענעצט קאנטאבריע צו מזרח, קאסטליע און לעאן צו דרום און גאליסיע צו מערב. ער באשטייט פון איין פראווינץ, דער פראווינץ פון אסטוריאס..

די הויפטשטאט פון אסטוריאס איז אוויעדא (Oviedo), און די צוויי אנדערע גרעסטע שטעט זענען כיכאן (Gijón) אויפן ים־בארטן און די אינדוסטריעלע שטאט אווילעס  (Avilés).

## היסטאריע

צוליב דער בערגישער טאפאגראפיע פון צפון שפאניע, איז אסטוריאס קיינמאל נישט געווארן איינגענומען דורך די מוסולמענער, און איז אויך געווארן דער קערן פון וואס די קריסטן זענען ארויסגעגאנגען ווידעראמאל איינצונעמען שפאניע  נאכדעם וואס דאס וויזיגאטישע קעניגרייך איז איינגעפאלן און די מוסולמענער האבן איבערגענומען שפאניע, איז דאס אסטוריאנישע קעניגרייך אויפגעשטעלט געווארן אין יאר 722.. אלפאנסא דער צווייטער, מלך אויף אסטוריאס צווישן די יארן 791–842, האט איינגענומען גאליסיע און דעם באסק פראווינץ, און האט פארברייטערט די גרענעצן פון דעם קעניגרייך ביז די טויערן פון ליסבאן. אין יענער תקופה האבן קארל  דער גרויסער און דער פויבסט אנערקענט אלפאנסא דער צווייטער ווי דער מלך פון אסטוריאס.

אין יאר 924 האט דאס קעניגרייך פון אסטוריאס געענדערט זיין נאמען צו דאס קעניגרייך פון לעאן, און אין יאר 1230 האט עס זיך פאראייניגט מיטן קעניגרייך פון קאסטיליע. אין יאר 1388 איז אסטוריאס געווארן אן אויטאנאמישער פראווינץ אין קאסטיליע מיט אן אייגענער רעגירונג.

## יידן אין אסטוריאס

יידן האבן געלעבט אין אסטוריאס זייט דער רוימישער תקופה ווען יידן זענען אנגעקומען אין דעם איבערישן האלבאינזל ביזן גירוש שפאניע, דער יידישער משפחה נאמען ״לוגאסי״ שטאטמט ווארשיינדליך פון דעם געגנט פון אסטוריאס.