Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# אינטערנאציאנאלע סיסטעם פון איינסן

די **אינטערנציאנאלע סיסטעם פון איינסן** איז די אינטערנאציאנאלע סטאנדארטע פארעם פון דער מעטרישער סיסטעם וואס ווערט ברייט באניצט היינט. די סיסטעם איז באקאנט ווי **SI** וואס איז א פארקירנצונג פונעם פראנצויזישן נאמען S**ystème **I**nternational d'unités*.

די סיסטעם איז א סיסטעם פון מעסטן באזירט אויפן מעטער פאר לענג און דיסטאנץ, קילאגראם פאר מאסע, און סעקונדע פאר צייט.

פון די מעטער, קילאגראם און סעקונדע ווערן געשאפן אנדערע מאס איינסן ווי פארנעם, ענערגיע, דרוק, און גיכקייט.

ווען מען דארף גאר גרויסע אדער גאר קליינע מאסן ניצט מען א פרעפיקס, למשל *קילא*־ פאר "1000" און *מילי־* פאר "0.001" (א טויזנטסטל). אזוי האט מען א *קילאמעטער* וואס איז גלייך צו 1000 מעטער און א *מיליגראם* וואס איז א 1000סטל פון א גראם. אונטן איז א טאבעלע מיט אלע פרעפיקסן.

די סיסטעם האט זיך אנטוויקלט פון דער מעטרישער סיסטעם געשאפן אין פראנקרייך נאך דער פראנצויזישער רעוואלוציע.

## איינסן פון מאס

### באזע איינסן

די הויפט איינסן אין דער סיסטעם זענען די באזע איינסן. אלע אנדערע איינסן קען מען טרייבן פון די באזע איינסן.

* מעטער
* קילאגראם
* סעקונדע
* אמפער
* קעלווין
* מאל
* קאנדעלא

### געטריבענע איינסן

* ראדיאן
* סטעראדיאן
* הערץ
* ניוטאן
* פאסקאל
* דזשול
* וואט
* קולאמב
* וואט
* אהם
* טעסלא
* גראד צעלזיוס

| כפלען | נאמען |  | deca דעקאַ | hecto העקטא | kilo קילא | mega מעגאַ | giga גיגאַ | tera טעראַ | peta פעטאַ | exa עקסאַ | zetta זעטאַ | yotta יאטאַ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| סימבאל |  | da | h | k | M | G | T | P | E | Z | Y |
| כפלער | 100 | 101 | 102 | 103 | 106 | 109 | 1012 | 1015 | 1018 | 1021 | 1024 |
|   |
| בראכצאלן | נאמען |  | deci דעצי | centi צענטי | milli מילי | micro מיקרא | nano נאַנא | pico פיקא | femto פֿעמטא | atto אַטא | zepto זעפטא | yocto יאקטא |
| סימבאל |  | d | c | m | μ | n | p | f | a | z | y |
| כפלער | 100 | 10−1 | 10−2 | 10−3 | 10−6 | 10−9 | 10−12 | 10−15 | 10−18 | 10−21 | 10−24 |
# קאמפיוטער

אַ **קאָמפּיוטער** איז אַ מאַשין וואס קען אויספירן א רייע אינסטרוקציעס אויטאמאטיש. די אינסטרוקציעס ווערן געזאמלט צוזאמען אין א פראגראם. אין א געוויינלעכן פראגראם טוט דער קאמפיוטער ארייננעמען דאטן, וואס ער פראצעסירט און גיט ארויס די פראצעסירטע דאטן. א וויכטיגער טייל פון דעם קאמפיוטער איז דער זאפאס, וואס קען האלטן א גרויסן קוואנטום פון דאטן און אויך פראגראמען. א קאמפיוטער סיסטעם שליסט איין הארטווארג, אן אפערירן סיסטעם (די הויפט ווייכווארג) און פארבונדענעם אויסריכט.

א קאמפיוטער האט צוויי פרינציפעלע אייגנשאפטן: ער רופט זיך אפ אויף א ספעציפישע גרופע אינסטרוקציעס אין א געוויסן אופן, און ער קען אויספירן א גרייטע ליסטע פון אינסטרוקציעס גערופן א פראגראם. דאס ווערט אויסגעפירט דורך פיר עיקרדיקע שריט: איינגעבן, שפייכלעכרן, ארויסגעבן און פראצעסירן.

זייער אפט טוט מען פארבינדן קאמפיוטערס צו שאפן א נעצווערק דורך וואס די קאמפיוטערס קאמוניקירן מיט אנאנד.

* טיש קאמפיוטער
* שויס קאמפיוטער

די גרונדענע באַשטייטיילען פון א קאמפיוטער זיינען:

* פראצעסאר
* הארטער דיסק
* עקראן
* קלאוויאטור
* מויז

## זעט אויך

* ביינערי
* אינטערנעץ
* בליצבריוו
* פראגראמס