Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# קארסיקע

**קארסיקע** (פראַנצויזיש: *Corse*, איטאליעניש: *Corsica*) איז אן אינזל אינעם מיטלענדישן ים, מערב פון איטאליע, דרום־מזרח פון דער יבשה פון פראנקרייך און צפון פונעם אינזל סארדיניע. זי איז א ראיאן פון פראנקרייך.

קארסיקע איז געווארן א טייל פון פראנקרייך אין 1769.

נאפאלעאן באנאפארטע איז געבוירן געווארן אין קארסיקע.

## אדמיניסטראציע

קארסיקע ווערט צעטיילט אין צוויי דעפארטמענטן (*Département*):

* דרום קארסיקע (*Corse-du-Sud*)
* אייבער קארסיקע (*Haute-Corse*)

די צוויי דעפארטמענטן זענען געשאפן געווארן דעם 15טן סעפטעמבער 1975.
# אזארן

﻿ / ﻿

פאן
הערב
די **אַזארן** (פארטוגעזיש: *Açores*) איז אן ארכיפעלאג פון ניין וואולקאנישע אינזלען אין דעם צפון אטלאנטישן אקעאן; זיי זענען אומגעפער 1500 ק"מ מערב פון ליסבאן און אומגעפער 1900 ק"מ דרום־מזרח פון נייפונדלאנד. די אינזלען, מיט זייער עקסקלוסיווער עקאנאמישער זאנע, נעמען אריין דעם **אויטאנאמישן ראיאן פון די אַזארן**, איינער פון די צוויי אויטאנאמישן ראיאנען פון פארטוגאל.

אין די אזארן זענען פאראן ניין הויפט אינזלען מיט עטלעכע גאר קליינע וויספעס, אין דריי הויפט גרופעס. זיי ציען זיך מער ווי 600 ק"מ אין א צפון־מזרח - דרום־מערב ריכטונג.

דער ארכיפעלאג איז א טייל פון מאקאראנעזיע.

## וועבלינקען

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 אזארן
# קאנארישע אינזלען

די קאנארישע אינזלען
די **קאנארישע אינזלען** (שפּאַניש: *Islas Canarias*) זענען אַ שפאנישער ארכיפעלאג אין דעם אטלאנטישן אקעאן. די הויפּטשטעט זענען סאנטא קרוז דע טענעריפע און לאס פאלמאס.

דער ארכיפעלאג באשטייט פון זיבן הויפּט אינזלען:

* טענעריפע
* פוערטעווענטוראַ
* גראַן קאַנאַריא
* לאַנזאַראָטע
* לאַ פּאַלמאַ
* לאַ גאָמעראַ
* על היעראָ

## וועבלינקען

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 קאנארישע אינזלען אפיציעל וועבזייטל
# בלאט

דער ארטיקל דיסקוטירט א טייל פון א פלאנץ. טאמער זוכט איר אן אנדער באדייטונג, זעט בלאט (באדייטן).
א בלאט פון א בוים מיט זיין שטענגל
א **בלאַט** זה קללונת נחמדה איז אן ארגאן פון א פלאנץ וואס וואקסט איבער דער ערד, און זיין עיקר צוועק איז אבסארבירן ליכט אינעם פראצעס פון פאטאסינטעז. א וואקסנדיגער בלאט איז באהאפטן צום פלאנץ מיט א שטענגל.

בלעטער האבן אסאך פארשידענע פארעמען.

רוב פלאנצן האבן גרינע בלעטער, אבער טייל פלאנצן האבן אנדערע פארבן, למשל זיי הייבן אן רויט, און שפעטער ווערן זיי גרין. דעריבער זענען רוב בלעטער גרין ווייל זיי אנטהאלטן קלאראפֿיל. דורך דעם קריגט דער פלאנץ ענערגיע.

בדרך כלל דער טייל פונעם פלאנץ וואס מענטשן, בעלי חיים און פייגל עסן איז דעם בלאט.

## אנאטאמיע

דער בלאט האט עטלעכע טיילן:

* די עפידערמיס - א געוועב פון דורכזיכטיקע צעלן צוגעלאנטשט מיט אנאנד.
* קוטיקולא – א שיכט פארהעלטמעסיק פארמאכט צו וואסער און גאזן, וואס פארמיידט וואסער אויסוועפן פונעם בלאט.
# אלקאהאל

דער ארטיקל דיסקוטירט די כעמישע פארבינדונג. טאמער זוכט איר דעם געטראנק, זעט אלקאהאלישע געטראנקען.
אין כעמיע, איז אן **אלקאהאל** וואסערע ארגאנישע פארבינדונג אין וואס אן הידראקסיל גרופע (*OH-*) איז פֿארבונדן צו א קארבאן אטאם פון אן אלקיל אדער א במקום־אלקיל גרופע וואס איז אפט געשריבן אלס "-R". די אלגעמיינע פֿארמל פאר אן איינפאכן נישט־ציקלישן אלקאהאל איז CnH2n+1OH. נארמאלעווייז, באדייט דאס ווארט *אלקאהאל* **עטאנאל**, דער טיפ אלקאהאל וואס געפינט זיך אין אלקאהאלישע געטראנקען.

מען קען רעאגירן אן אלקאהאל מיט א קארבאנזייערס (ענגליש: "carboxylic acid", דײַטש: "Carbonsäure/Karbonsäure") כדי צו שאפן אן עסטער (ענגליש: "ester", דײַטש: "Ester").
# נעקטאר

**נעקטאר** איז א זיסע פליסיגע סובסטאנץ וואס געפינט זיך אין בלומען און אין נעקטאר דריזן אויף אנדערע טיילן פון א פלאנץ. דער נעקטאר ציט חיות ווי זשוקעס, בינען, פליגען און פייגלעך צו דער בלום כדי צו מאכן באשטויבונג.