Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# טעאטער

טעאטער
**טעאַטער** (פון אוראלט גריכיש: *θέατρον* *טהעאַטראן*) איז א קונסט ווו עס ווערט געשפילט פארשטעלונגען מיט לעבעדיקע אקטיארן. דער פלאץ וואו די פארשטעלונגען קומען פאר הייסט א טעאטער.
געוויינלעך שפילט מען די פארשטעלונג אויף א בינע.

איינער וואס שרייבט פארשטעלונגען צום טעאטער הייסט א דראמאטורג.

## היסטאריע

די ערשטע פארשטעלונגען זענען פארגעקומען אין אוראלט גריכנלאנד. פארשטעלונגען זענען געווען אדער טראגעדיעס אדער קאמעדיעס. די גריכישע דראמאטורגן זענען געווען אייסקילוס, סאפאקלעס, אייריפידעס און אריסטאפאנעס.
זיי האבן געהאלטן פארמעסטן צווישן דראמאטורגן און מען האט באלוינט דעם געווינער מיט א פריז.

* האנטבוך פון יידישן טעאטער : א שטודיר-בוך
* לעקסיקאן פון יידישן טעאטער
* ביכער וועגן טעאטער
# 2023

|  |
| --- |
| 2023 אין פֿארשידענע קאלענדארן |
| גרעגאריאנישער קאלענדאר | 2023 *MMXXIII* |
| יידישער לוח | ה'תשפ"ג - ה'תשפ"ד |
| כינעזישער קאלענדאר | 4719 – 4720 壬寅 – 癸卯 4720 איז דאס יאר פֿונעם קיניגל |
| עטיאפישער קאלענדאר | 2015 – 2016 |
| פערסישער קאלענדאר | 1401 – 1402 |
| איסלאמישער קאלענדאר | 1444 – 1445 |

‏**2023** איז דאס 23סטע יאר אינעם 21סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 2023 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.

אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.

## געשעענישן

6טן פעברואר – ערדציטערניש אין טערקיי און סיריע, מער ווי 5,000 געהרג׳עט און מער ווי 25,000 פֿארוואונדעט.

## געשטארבן

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 2023יארן און יארהונדערטער**

|  |
| --- |
|
20טער י"ה  • **21סטער י"ה**  • 22סטער י"ה
2018  •
2019  •
2020  •
2021  •
2022  •
**2023**  •
2024  •
2025  •
2026  •
2027  •
2028
  |
# 1999

|  |
| --- |
| 1999 אין פֿארשידענע קאלענדארן |
| גרעגאריאנישער קאלענדאר | 1999 *MCMXCIX* |
| יידישער לוח | ה'תשנ"ט - ה'תש"ס |
| כינעזישער קאלענדאר | 4695 – 4696 戊寅 – 己卯 4696 איז דאס יאר פֿונעם קיניגל |
| עטיאפישער קאלענדאר | 1991 – 1992 |
| פערסישער קאלענדאר | 1377 – 1378 |
| איסלאמישער קאלענדאר | 1419 – 1420 |

‏**1999** איז דאס 99סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1999 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.

אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.

## געשעענישן

* 25סטן יאנואר - 1000 שטארבן אין אן ערדציטערניש אין קאלאמביע
* 2טן פעברואר - יוגא טשאוועז דערוויילט פרעזידענט פון ווענעזועלע
* 7טן פעברואר - אבדאללא דער צווייטער ווערט מלך פון יארדן נאכן טויט פון זיין פאטער כוסיין פון ראק
* 12טן מערץ - דריי לענדער פונעם געוועזענעם ווארשע פאקט - פוילן, טשעכיי און אונגארן - צושטיין צו נאט"א
* 17טן אויגוסט - שטארקער ערדציטערניש אין צפון־מערב טערקיי (7.4 אויף דער מאמענט סקאלע). אומגעפער 17,000 געהרגעט און 44,000 פארוואונדעט.
* 30סטן אויגוסט - די איינוואוינער פון מזרח טימאר שטימען פאר זעלבשטענדיקייט אין א רעפערענדום
* 14טן סעפטעמבער - קיריבאטי, נאורו און טאנגא ווערן מיטגלידער אין די פאראייניגטע פעלקער
* 12טן אקטאבער - פערוועז מושאראף כאפט די הערשאפט אין פאקיסטאן נאך א מיליטערישער איבערקערניש
* 27סטן נאוועמבער - העלען קלארק ווערט די ערשטע פרוי צו זיין פרעמיער מיניסטער פון ניי זילאנד.

## געבוירן

* 28סטן מיי - קאמעראן בויס, אמעריקאנער אקטיאר און טענצער (נפטר 2019)

## געשטארבן

* 23סטן יולי - דער מלך חאסאן דער צווייטער פון מאראקא (געב' 1929)

## נפטר געווארן

* 26סטן מיי - אלטע פייגא טייטלבוים, סאטמארער רביצין (געב' 1912)

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 1999יארן און יארהונדערטער**

|  |
| --- |
|
19טער י"ה  • **20סטער י"ה**  • 21סטער י"ה
1994  •
1995  •
1996  •
1997  •
1998  •
**1999**  •
2000  •
2001  •
2002  •
2003  •
2004
  |
# 2003

* זעט אויך **ה'תשס"ג און ה'תשס"ד**

|  |
| --- |
| 2003 אין פֿארשידענע קאלענדארן |
| גרעגאריאנישער קאלענדאר | 2003 *MMIII* |
| יידישער לוח | ה'תשס"ג - ה'תשס"ד |
| כינעזישער קאלענדאר | 4699 – 4700 壬午 – 癸未 4700 איז דאס יאר פֿונעם שאף |
| עטיאפישער קאלענדאר | 1995 – 1996 |
| פערסישער קאלענדאר | 1381 – 1382 |
| איסלאמישער קאלענדאר | 1423 – 1424 |

‏**2003** איז דאס דריטע יאר אינעם 21סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 2003 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.

אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.

## געשעענישן

* 1טן פעברואר - קאסמאס שאטל קאלאמביע קראכט אויף איר וועג צוריק אין דער ערד. די גאנצע מאנשאפט איז אומגעקומען, איינגערעכנט אילן רמון.
* 12טן אפריל - אונגארן שליסט זיך איין אינעם אייראפעישן פארבאנד.
* 21סטן מיי - מער ווי 2000 מענטשן געהרגעט אין אן ערדציטערניש מיט שטארקייט 6.8 אין צפון אלזשיר.
* 27סטן אויגוסט - דער פלאנעט מאדים קומט צום נענטסן פונקט צו דער ערד, 34,646,416 ק"מ.
* 14טן סעפטעמבער - די איינוואוינער פון עסטלאנד באשטעטיקן אין א רעפערענדום אז זייער לאנד זאל זיך איינשליסן אינעם אייראפעישן פארבאנד
* 25סטן סעפטעמבער - אן ערדציטערניש מיט שטארקייט 8.0 גרייפט אן האקיידא, יאפאן

## געבוירן

## געשטארבן

* 1טן פעברואר
	+ אילן רמון, ערשטער ישראלדיקער אסטראנויט (געב' 1954)
	+ דייוויד בראון, אמעריקאנער לופטפלאט קאפיטאן און NASA אסטראנויט (געב' 1956)
	+ וויליאם מאקול, אמעריקאנישער פלאט קאמאנדיר, טעסט-פילאט, עראנויטיק אינזשעניר און NASA אסטראנויט (געב' 1961)
	+ לארעל קלארק, אמעריקאנישער פלאט דאקטערשע, פלי-כירורגין און אסטראנויטקע (געב' 1961)
	+ מייקל אנדערסאן, אמעריקאנער לופטפלאט לייטענאנט-קאלאנעל, פיזיקער און NASA אסטראנויט (געב' 1959)
	+ קאלפאנא טשאולא, אמעריקאנער וויסנשאפטלערין און אסטראנויטקע געבוירן אין אינדיע (געב' 1962)
	+ ריק האסבאנד, אמעריקאנער לופטפלאט קאלאנעל, אסטראנויט און לעצטער קאמאנדיר פון קאסמאס שאטל קאלאמביע (געב' 1957)
* 2טן אקטאבער - דזשאן דאנלאפ, אמעריקאנער עקאנאמיסט (געב' 1914)

## נאבעל פריזן

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 2003יארן און יארהונדערטער**

|  |
| --- |
|
20טער י"ה  • **21סטער י"ה**  • 22סטער י"ה
1998  •
1999  •
2000  •
2001  •
2002  •
**2003**  •
2004  •
2005  •
2006  •
2007  •
2008
  |
# 12טן אפריל

| ►►
◀◀ אפריל |
| --- |
| א | ב | ג | ד | ה | ו | ש |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
| לוח פאר 2026 |

**דעם 12טן אפריל** איז דער 102טער טאג פון יאר (103טער טאג אין אן עיבור־יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 263 טעג .

## געשעענישן

* 1204 - די קרייצציגלער נעמען איין קושטא.
* 1798 - די העלוועטישע רעפובליק (היינט די שווייץ) פראקלאמירט איר זעלבשטענדיקייט.
* 1945 - הערי עס טרומאן ווערט איינגעשוואוירן דער 33סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן.
* 1981 - אנהייב פונעם קאָסמאָס שאַטל פראגראם: "קאָלאָמביע" ווערט געשיקט צום ערשטן מאל.
* 2003 - אונגארן שליסט זיך איין אינעם אייראפעישן פארבאנד.

## געבוירן

## געשטארבן

* 1945 - פרענקלין דעלאנא רוזעוועלט, 32סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן (געב' 1882)
* 1971 - איגאר טאם, רוסישער פיזיקער און מאטעמאטיקער, געווינער פון נאבעל פריז פאר פיזיק (געב' 1895)

---

* 11טן אפריל - 13טן אפריל
* אפריל
# ליווערפול

ליווערפול וואסערפֿראנט
**ליווערפול** (ענגליש: *Liverpool*) איז א שטאט און מעטראפאליטאנער בארא אין מערזיסייד, ענגלאנד, אויף דער מזרח זייט פון דער מערזי לעפצונג. זי איז געגרינדעט געווארן אין 1207 און באקומען דעם סטאטוס פון א שטאט אין 1880. ליווערפול איז די פערטע גרעסטע שטאט אינעם פאראייניגטן קעניגרייך מיט א באפעלקערונג פון 435,500, .

ליווערפול איז א גרויסע פארט שטאט. ביים אנהייב 19טן יארהונדערט, איז 40% פון דער וועלט'ס מסחר אדורכגעגאנגען ליווערפול'ס דאקן, אזוי איז ליווערפול געוואקסן א הויפט שטאט.

## רעפערענצן
# 4טן נאוועמבער

| ►►
◀◀ נאוועמבער |
| --- |
| א | ב | ג | ד | ה | ו | ש |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |
| לוח פאר 2026 |

דער **4טער נאוועמבער** איז דער 308טער טאג פון יאר (309טער טאג אין אן עיבור־יאר). אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 57 טעג.

## היסטארישע געשעענישן

* 1956 - סאוועטישע קראפטן אינוואדירן אונגארן כדי אונטערדריקן דעם אונגארישן אויפשטאנד. טויזנטער געהרגעט, און א פערטל מיליאן בירגער פארלאזן אונגארן
* 1995 - ישראל פרעמיער מיניסטער יצחק רבין דערמארדעט
* 2008 - באראק אבאמא געוועלט דער ערשטער שווארצער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן.

## געבוירן

* 1470 – עדווארד דער פינפטער, מלך פון ענגלאנד (געש׳ 1483)
* 1935 - אורי זוהר, טעאטער שפילער געווארן א בעל תשובה
* 1948 - שאול מופז, שעף פון גענעראל שטאב און זיכערהייטס מיניסטער

## געשטארבן

## פייערטעג

---

* 3טן נאוועמבער - 5טן נאוועמבער
* נאוועמבער
# סארדיניע

פלאציר פון סארדיניע אין איטאליע
**סאַרדיניע** (איטאליעניש: *Sardegna* ‏[sarˈdeɲɲa], סארדיש: *Sardigna* ‏[sarˈdinja]) איז דער צווייטער גרעסטער אינזל אינעם מיטלענדישן ים (נאך סיציליע אבער פאר ציפערן) און אן אויטאנאמישער ראיאן פון איטאליע. די נענסטע יבשות זענען (זייגערווײַז פון צפון) דער אינזל קארסיקע, דער איטאליענישער האלבאינזל, סיציליע, טוניסיע, די באלעארישע אינזלען און פראוואנץ. דער [[טירענישער ים, א טייל פונעם מיטלענדישן ים, געפינט זיך מזרח פון סארדיניע צווישן דעם מזרח בארטן פון סארדיניע און דעם מערב בארטן פונעם איטאליענישן האלבאינזל.

די הויפטשטאט און גרעסטע פון סארדיניע איז קאליארי.

## וועבלינקען

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 סארדיניע
# מארוועל קאמיקס

**מאַרוועל קאמיקס** (ענגליש: *Marvel Comics*) איז א פירמע וואס פאבריצירט "סופערהעלדן" קאמיקס ביכער. איר הויפט קאנקורענט איז DC קאמיקס. אין 2009 האט די וואלט דיזני פירמע געקויפט מארוועל פאר $4 מיליאן.

א טייל זייערע כאראקטערן זענען:

* ספּייַדער-מאַן
* די פֿאַנטאַסטישע פֿיר
* קאַפּיטאַן אַמעריקע
* די אַווענדזשערס
* דער האלק
* עקס-מען
* טאָר
* אייַראָן מאַן
* ניק פֿיורי
# יו.עס. צענזוס

די **יו.עס. צענזוס** איז א ציילונג וואס קימט פאר אין אמעריקע איינמאל אין 10 יאר צי זען וויפל מענטשן זענען דא כדי צי קענען איינטייל גלייך די קאנגרעס זיצן פאר אלע שטאטן . אויך איז דא שטאטן וואס ניצען די נומערן צי איינטיילן די לאקאלע דיסטריקטן פאר די לאגיסטלאטורן

## זעט אויך

* צענזוס
# 2014

|  |
| --- |
| 2014 אין פֿארשידענע קאלענדארן |
| גרעגאריאנישער קאלענדאר | 2014 *MMXIV* |
| יידישער לוח | ה'תשע"ד - ה'תשע"ה |
| כינעזישער קאלענדאר | 4710 – 4711 癸巳 – 甲午 4711 איז דאס יאר פֿונעם פֿערד |
| עטיאפישער קאלענדאר | 2006 – 2007 |
| פערסישער קאלענדאר | 1392 – 1393 |
| איסלאמישער קאלענדאר | 1435 – 1436 |

‏**2014** איז דאס 14טע יאר אינעם 21סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 2014 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.

אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.

## געשעענישן

* 1טן יאנואר - לעטלאנד אדאפטירט די איירא ווי זיין צאלמיטל, און ווערט דאס 18טע לאנד אין דער אייראזאנע.
* ווינטער אלימפיאדע פארגעקומען אין סאָטשי, רוסלאַנד.
* 27סטן יולי - סוף פון דער קאַדענץ פון פרעזידענט שמעון פרס פון ישראל.
* 25סטן אויגוסט - די קאסמאס-סאנשע ניו הארייזאנס איז אריבערגעגאנגען דעם ארביט פונעם פלאנעט נעפטון אונטערוועגס קיין פלוטאן.
* 15טן דעצעמבער - סידני משכונות פארכאפונג, וועלכע האט זיך געענדיגט מיט צוויי טויטע

## געשטארבן

* 11טן יאנואר - אריאל שרון, פרעמיער מיניסטער פון ישראל (געב' 1928)
* 29סטן אפריל - ראובן פייערשטיין, פסיכאלאג און געווינער פונעם ישראל פריז פאר סאציאל וויסנשאפט (געב' 1921)

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 2014יארן און יארהונדערטער**

|  |
| --- |
|
20טער י"ה  • **21סטער י"ה**  • 22סטער י"ה
2009  •
2010  •
2011  •
2012  •
2013  •
**2014**  •
2015  •
2016  •
2017  •
2018  •
2019
  |
# קעלן

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| **קעלן Köln** |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| **מדינה** / **טעריטאָריע** |  דייטשלאנד |
| **גרינדונג דאַטע** | 50 |
| **קאָאָרדינאַטן** | ‏﻿ / ﻿ |
| **שטח** | 405.15 קוואדראט ק"מ |
| **הייך** | 37 מעטער |
|  ‑ **אין שטאָט** |  1,007,119‏  (שטייענדיג 2010) |
| **צײַט זאָנע** | UTC+1 |
|  |

 |

**קעלן** (דײַטש: *Köln*) איז די פערטע גרעסטע שטאט אין דייטשלאנד נאך בערלין, האמבורג און מינכן, און די גרעסטע שטאט אין דעם דייטשן פֿעדעראלן שטאַט נארד ריין-וועסטפאליע. זי איז פֿון די עלטסטע שטעט אין דייטשלאנד, ווערנדיג אויפגעשטעלט דורך די רוימישע אום יאר 38 פאר דעם גויאישן קאלענדאר. אין יאר 50 איז קעלן געווארן א רוימישע "שטאט".

קעלן ליגט אויפן ריין. דער קעלנער אוניווערסיטעט איז פון די עלצטע אוניווערסיטעטן אין אייראפע.

## יידן אין קעלן

די יידישע געמיינדע אין קעלן גייט צוריק צו אוראלטע צייטן. שוין אין יאר 321 האט דער קייסער ארויסגעגעבן א געזעץ אז יידן קענען ווערן געוויילט צום קעלנער שטאטראט.

## בארימטער מענטשן

* קאנראד אדענאער - קאנצלער פון דייטשלאנד

## וועבלינקען

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 קעלן
# מזרח-אייראפע

ראיאנען פון אייראפע:
██ צפון־אייראפע

██ צענטראל־אייראפע

██ מערב־אייראפע

██ דרום־אייראפע

██ מזרח־אייראפע

**מזרח־אייראפע** איז א טערמין צו באטיטלען דעם געא-פאליטישן ראיאן וואס באשטייט פון דעם מערסטן מזרח טייל פונעם אייראפעישען קאנטינענט. דורכאויס היסטאריע און אויף א קלענערן פארנעם היינט צוטאגס, זענען טיילן פון מזרח אייראפע קענטליך אנדערשט כלפי מערב אייראפע און אנדערע ראיאנען צוליב קולטורעלע, רעליגיעזע, עקענאמישע, און היסטארישע סיבות.

## דעפיניציעס

עס זענען פאראן פארשידענע דעפיניצעס וואס גענוי רופט מען מזרח-אייראפע.

### באגרענעצטע דעפיניציע פון מזרח-אייראפע

לויט דער באגרענעצטע דעפיניציע שליסט איין מזרח-אייראפע די פאלגנדע לענדער (וואס זענען אלע אמאל געווען א טייל פונעם סאוועטן פארבאנד):

* אוקראינע
* מאלדאווע
* רוסלאַנד
* בעלאַרוס

## פארברייטערטע דעפיניציע פון מזרח-אייראפע

ביז דער קאמוניסטישער בלאק איז איינגעפאלן פלעג מען רופן די אלע לענדער מיט א קאמוניסטישער רעגירונג מזרח-אייראפע אדער דער מזרח בלאק.

* אַלבאַניע
* אונגאַרן
* באסניע און הערצעגאווינע
* בולגאריע
* טשעכיי
* ליטע
* לעטלאַנד
* מאנטענעגרא
* צפון-מאקעדאניע
* סלאוואקיי
* סלאָװעניע
* סערביע
* עסטלאַנד
* פּוילן
* קראאטיע
* רומעניע

כאטש גריכנלאנד און טערקיי געפינען זיך אין דער מזרח זייט פון אייראפע, רעכנט מען זיי נישט אין מזרח-אייראפע, אזוי ווי זיי האבן נישט געהאט קיין קאמוניסטישטע רעגירונג.

די באלטישע לענדער (ליטע, לעטלאנד און עסטלאנד), וואס מ'פלעג רעכענען זיי אין מזרח-אייראפע, געפינען זיך סיי געאגראפיש און סיי קולטורעל אין צפון-אייראפע.

### פראבלעמען מיט דער פארברייטערטער דעפיניצע

די טיילונג פון די טעג פון דער קאלטער קריג צווישן מזרח און מערב אייראפע איז געווען באזירט אויף די טיילונג צווישן נאטא און דעם מזרח בלאק, וואס גייט נישט אן היינט זייט דער מזרח בלאק איז צונויפגעפאלן און דער אייראפעישער פארבאנד האט זיך פארברייטערט איינצונעמען טייל מזרח לענדער.

רוב מדינות אין מזרח אייראפע האבן היינט א ליבעראלע רעגירונג מיט א דעמאקראטישער הערשאפט. למשל אונגארן וואס האט באלאנגט לכתחילה אין דער מזרח-אייראפעישן קאטאגאריע, איז דאך גאר שטארק מאדערעניזירט על כל פנים פונקט ווי די לענדער אין מערב אייראפע.
# 1טן נאוועמבער

| ►►
◀◀ נאוועמבער |
| --- |
| א | ב | ג | ד | ה | ו | ש |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |
| לוח פאר 2026 |

**1טן נאוועמבער** איז דער 305טער טאג פון יאר (306טער טאג אין אן עיבור־יאר). אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 60 טעג.

## היסטארישע געשעענישן

* 1478 – אנהייב פון דער שפאנישער אינקוויזיציע
* 1520 – פערדינאנד מאגעלאן פארט אדורך דעם מאגעלאן דורכגאס צום ערשטן מאל
* 1951 – דער "אגד" קאאפעראטיוו פאר עפנטלעכן פארקער אין ישראל אויפגעשטעלט געווארן
* 1954 – אנהייב פון אומאפהענגיקייט מלחמה פון אלזשיר
* 1981 – אנטיגוע און בארבודע באקומט זעלבשטענדיקייט פון בריטאניע
* 1993 – דער מאאסטריכט אפמאך שטעלט אויף דעם אייראפעישן פארבאנד

## געבוירן

* 1880 - שלום אש, יידישער דיכטער וואס האט געשריבן אין יידיש (נפטר 1957)
* 1914 - רבי משה טייטלבוים, סאטמרער רבי (נפטר 2006)
* 1923 - מנחם אלון, א ריכטער פון בג"ץ (נפטר 2013)
* 1944 - ראפיק על כארירי, פרעמיער מיניסטער פון לבנון

## געשטארבן

## פייערטעג

* אינטערנאציאנלער וועגאניזם טאג

---

* 31סטן אקטאבער - 2טן נאוועמבער
* נאוועמבער
# רשות הרבים

**דער רשות־הרבים** שיקט אָפּ צו אַ ווערק וואָס יעדער איינער קען באַניצן און בייטן, אַדער אַן אָרט דורך וועלכן יעדער איינער קען גיין. דער רשות־הרבים איז וויכטיק אין ביידע יידישער און וועלטלעכער יוריספּרודענץ.

## יוריספּרודענץ

אין יוריספּרודענץ, שיקט אָפּ דער רשות־הרבים צו די ווערק אויף וועלכע מען האָט נישט קיין דרוקרעכט. למשל די מעשׂיות געשריבן דורך שלום עליכמען, די וויקיפעדיע, דער תּנ"ך און אַלע פּראָגראַמוואַרגן וואָס ווערן באַשאַפֿן פֿאַר 1974 זענען אינעם רשות־הרבים.

אַ ווערק קען ווערן אינעם רשות־הרבים דורך עטלעכע אופֿנים. אַלטע זאַכן וואָס מען האָט באַשאַפֿן פֿאַר עקסיסטירט דרוקרעכט, אָדער פֿאַר וועלכער דאָס דרוקרעכט זענט אויסגעגאַנגען זיינן אינעם רשות־הרבים. אַנדערע ווערק האָט מען באַשטימט אינעם רשות־הרבים פֿון אָנהייב.

## הלכה

דער רשות־הרבים אין ייִדישקייט איז אַן אויפֿגעדעקטע קהלשע אָרט ברייט לפֿחות 16 אמות. להבֿדיל, דער רשות־היחיד איז פּריוואַט־אייגנס. מע קאָן נישט עפּעס טראָגן 4 אמות אין רשות־הרבים, אָדער אַריבערטראָגן עפעס צווישן רשותן שבת לויט הלכה (זעט עירוב).
# מאניטאבא

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| **מאַניטאבאַ (פראווינץ) Manitoba** |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| **מדינה** / **טעריטאָריע** |  קאַנאַדע |
| **הויפּטשטאָט פון פראווינץ** | וויניפעג |
|  ‑ **אין פראווינץ** |  1,380,935‏  (שטייענדיג 2011) |
| **צײַט זאָנע** | UTC-6 |
|  |
|  |

 |

**מאַניטאבאַ** (ענגליש: *Manitoba*) איז א פראווינץ אין קאנאדע, מיט א שטח פון 649,950 ק"מ2 און האט א פלאכע טאפאגראפיע. די הויפט אינדוסטריעס אין דעם פראווינץ זענען לאנדווירטשאפט, טראנספארטאציע, פאבריקאציע, מינערײַ, וועלדערײַ, ענערגיע און טוריזם.

די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט איז וויניפעג, וואו וואוינער 60% פון דעם פראווינצנס באפעלקערונג.

מאניטאבא איז געווארן א פראווינץ פון קאנאדע אין 1870. דער היינטיקער פרעמיער מיניסטער איז גרעג זעלינגער.

|  |  |
| --- | --- |
| **קאנאדישע טעריטאריעס און פראווינצן** |  |
| **פראווינצן:** בריטישע קאלומביע · אלבערטא · סאסקאטשעווען · מאניטאבא · אנטעריא · קוויבעק · ניו בראנזוויק · נאווע סקאשע · פרינץ עדווארד איילענד · נייפונדלאנד און לאבראדאר

**טעריאטאריעס:** יוקאן · נארדוועסט טעריטאריעס · נונאוועט | Flag of Canada
זען • רעדן • ענדערן |
# 15טן אקטאבער

| ►►
◀◀ אקטאבער |
| --- |
| א | ב | ג | ד | ה | ו | ש |
|  | 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| לוח פאר 2026 |

דעם **15טן אקטאבער** איז דער 288סטער טאג פון יאר אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר (289סטער אין אן עיבור־יאר). ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 77 טעג.

## היסטארישע געשעענישן

* 1945 - פיער לאוואל, פרעמיער מיניסטער פון דער ווישי רעגירונג, הינריכטעט אין פראנקרייך פאר פארראט

## געבוירן

* 1844 - פרידריך ניצשע, 19טער יארהונדערט פילאסאף (געש' 1900)
* 1894 - משה שרת, צווייטער פרעמיער מיניסטער פון ישראל (געש' 1965)
* 1915 - יצחק שמיר, פרעמיער מיניסטער פון ישראל
* 1943 - סטענלי פישער, אנפירער פון ישראל באנק

## געשטארבן

* 1965 - אברהם הלוי פרענקל, ישראלדיקער מאטעמאטיקער (געב' 1891)

## פייערטעג

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 15טן אקטאבער

---

* 14טן אקטאבער - 16טן אקטאבער
* אקטאבער
# 7טן אקטאבער

| ►►
◀◀ אקטאבער |
| --- |
| א | ב | ג | ד | ה | ו | ש |
|  | 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| לוח פאר 2026 |

דעם **7טן אקטאבער** איז דער 280סטער טאג פון יאר אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר (281סטער אין אן עיבור־יאר). ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 85 טעג.

## היסטארישע געשעענישן

* 1940 - דייטשלאנד אינוואדירט רומעניע
* 2023 - כאמאס טעראר אטאקע אויף ישראל 2023 און 2023 ישראל–כאמאס קריג

## געבוירן

* 1885 - ניעלס באהר, יידישער פיזיקער, באלוינט מיטן נאבעל פריז פאר פיזיק אין 1922 (נפ' 1962)
* 1952 - וולאדימיר פוטין, פרעזידענט פון רוסלאנד

## געשטארבן

* 1954 - רבי יהודה לייב אשלג, מחבר פונעם "סולם" אויפן זוהר (געב' 1884)

וויקימעדיע קאמאנס האט מעדיע שייך צו:
 7טן אקטאבער

---

* 6טן אקטאבער - 8טן אקטאבער
* אקטאבער